Plate TXT · GQK6RatnatrayaparīkṣāLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVFVXF50WK8FWHCSY4JGQK6
Scripture · text
ProvisionalRatnatrayaparīkṣā
Ratnatrayaparīkṣā
Śrīkaṇṭha
namaḥ śivāya śaktyai ca bindave śāśvatāya ca gurave ca gaṇeśāya kārtikeyāya dhīmate // binduśaktiśivākhyāni trīṇi siddhāntasāgarāt samuddhṛtya satāṃ dhartuṃ hṛtkaṇṭhaśravaṇe sadā // ratnāni vāṅmayaiḥ sūtrair nibadhyante mayā tataḥ kṣantumarhanti tatsanto nāsūyā paricārake // r…
Provenance ledger
2 entries
- AttributionŚrīkaṇṭhatextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
san<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_zrIkaNTha-ratnatrayaparIkSA">
<teiHeader xml:lang="en">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title>Ratnatrayaparīkṣā</title>
<author>Śrīkaṇṭha</author>
<respStmt>
<resp>data entry</resp>
<name>Dominic Goodall</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>contribution to GRETIL</resp>
<name>Dominic Goodall</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
<name>Reinhold Grünendahl</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
<name>Maximilian Mehner</name>
</respStmt>
</titleStmt>
<publicationStmt>
<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
<availability>
<p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>
<licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
</availability>
<date when-iso="2020-07-31"/>
</publicationStmt>
<notesStmt>
<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/4_rellit/saiva/sratrpau.htm">sratrpau.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
<note type="legacyheader">
Srikantha: Ratnatrayapariksa
<lb/>Based on the ed. by Vajravallabha Dvivedi's edition:
<lb/>Astaprakaranam
<lb/>Varanasi: Sampurnanand Sanskrit University, 1988.
<lb/>(Yogatantragranthamala, 12)
<lb/>
<lb/>Input by Dominic Goodall
<lb/>(not proofread)
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
</note>
</notesStmt>
<sourceDesc>
<bibl>Vajravallabha Dvivedi's edition: Astaprakaranam Varanasi: Sampurnanand Sanskrit University, 1988. (Yogatantragranthamala, 12)</bibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
</projectDesc>
<editorialDecl>
<correction>
<p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
</correction>
<normalization>
<p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>
<p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>
<p><table>
<head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
<row role="label">
<cell>Character</cell>
<cell>Character Name</cell>
<cell>Unicode Code Point</cell>
</row>
<row>
<cell>a</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
<cell>U+0061</cell>
</row>
<row>
<cell>ā</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
<cell>U+0101</cell>
</row>
<row>
<cell>i</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
<cell>U+0069</cell>
</row>
<row>
<cell>ī</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
<cell>U+012B</cell>
</row>
<row>
<cell>u</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
<cell>U+0075</cell>
</row>
<row>
<cell>ū</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
<cell>U+016B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṛ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E5B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṝ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E5D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḷ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E37</cell>
</row>
<row>
<cell>ḹ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E39</cell>
</row>
<row>
<cell>e</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
<cell>U+0065</cell>
</row>
<row>
<cell>o</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
<cell>U+006F</cell>
</row>
<row>
<cell>ṃ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E43</cell>
</row>
<row>
<cell>ḥ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E25</cell>
</row>
<row>
<cell>'</cell>
<cell>APOSTROPHE</cell>
<cell>U+0027</cell>
</row>
<row>
<cell>k</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
<cell>U+006B</cell>
</row>
<row>
<cell>g</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
<cell>U+0067</cell>
</row>
<row>
<cell>ṅ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
<cell>U+1E45</cell>
</row>
<row>
<cell>c</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
<cell>U+0063</cell>
</row>
<row>
<cell>j</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
<cell>U+006A</cell>
</row>
<row>
<cell>ñ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
<cell>U+00F1</cell>
</row>
<row>
<cell>ṭ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E6D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḍ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E0D</cell>
</row>
<row>
<cell>ṇ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E47</cell>
</row>
<row>
<cell>p</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
<cell>U+0070</cell>
</row>
<row>
<cell>b</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
<cell>U+0062</cell>
</row>
<row>
<cell>m</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
<cell>U+006D</cell>
</row>
<row>
<cell>y</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
<cell>U+0079</cell>
</row>
<row>
<cell>r</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
<cell>U+0072</cell>
</row>
<row>
<cell>l</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
<cell>U+006C</cell>
</row>
<row>
<cell>v</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
<cell>U+0076</cell>
</row>
<row>
<cell>ś</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
<cell>U+x015B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṣ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E63</cell>
</row>
<row>
<cell>s</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
<cell>U+0073</cell>
</row>
<row>
<cell>h</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
<cell>U+0068</cell>
</row>
</table>
</p>
</normalization>
<quotation marks="some">
<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
</quotation>
<segmentation>
<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
<list>
<item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
<item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
<item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
</list></p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
<list>
<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Ratnatrayaparīkṣā = SRtp,</item>
<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
</list>
</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<langUsage>
<language ident="en">English</language>
<language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
<term>Sanskrit -- Religious Literature -- Śaiva</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<listChange>
<change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
</listChange>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="SRtp">
<body>
<lg xml:id="SRtp_1">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ śivāya śaktyai ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bindave śāśvatāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurave ca gaṇeśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">kārtikeyāya dhīmate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_2">
<l><seg type="pāda" n="a">binduśaktiśivākhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṇi siddhāntasāgarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samuddhṛtya satāṃ dhartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtkaṇṭhaśravaṇe sadā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_3">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnāni vāṅmayaiḥ sūtrair</seg> <seg type="pāda" n="b">nibadhyante mayā tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣantumarhanti tatsanto</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsūyā paricārake</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_4">
<l><seg type="pāda" n="a">rañjanātsarvatattveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">rāgādebhyo 'dhikārayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśvarāṇāṃ śivānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dhāraṇīyatayā dhiyā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_5">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃsāmapratighodāra</seg><seg type="pāda" n="b">marīcinicayena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnānīṣṭavidhānācca</seg> <seg type="pāda" n="d">bindvādyāḥ śivaśāsane</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_6">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnatrayaṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate tattvasaṃhatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhvaitatprāpyate ṣoḍhā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṇyate parameṣṭhinā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_7">
<l><seg type="pāda" n="a">etadeva mataṃ bījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trayaṃ dīkṣāpratiṣthayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogāśca vividhāḥ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">nityanaimittikaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_8">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānāni siddhayo mokṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">api tasyāvabodhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etadeva parā kāṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣākhyāṇorvicārataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_9">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotavyametadāptoktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mantavyaṃ copapattibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyeyaṃ ca yogamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktipātoditātmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_10">
<l><seg type="pāda" n="a">āptoktiratra siddhāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiva evāptimān yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tābhyāṃ sadṛśaḥ kaścic</seg> <seg type="pāda" n="d">chreya āptividhāyakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_11">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhānta eva siddhāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvapakṣāstataḥ pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āptastu śiva evaikaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivānye tvaśivā matāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_12">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhāntaḥ sevyate sadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktipātapavitritaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmakāritayānyaistu</seg> <seg type="pāda" n="d">nindyate paśuśāstravat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_13">
<l><seg type="pāda" n="a">na hi kastūrikāmodaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaiḥ pratihanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hetubhiḥ sādhyate kintu</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyairāghrāyate sadā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_14">
<l><seg type="pāda" n="a">vedāntaiśca kulāmnāyais</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyaiḥ pratipādyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānandavipralabdhānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ānandopahitā citiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_15">
<l><seg type="pāda" n="a">cinmahodadhigāmbhīryam</seg> <seg type="pāda" n="b">avasīyeta sūribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avagāhya parānanda</seg><seg type="pāda" n="d">laharī yadi notkṣipet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_16">
<l><seg type="pāda" n="a">tadatra kathitaṃ sarva</seg><seg type="pāda" n="b">srotasāṃ jyāyasi prabhoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udakṣeṇordhvavaktreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tatastadavadhārayet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_17">
<l><seg type="pāda" n="a">hetūnapi parīkṣāyai</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣayet tasya śāstrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hyatra śemuṣī śuddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">vipulāpi pragalbhate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_18">
<l><seg type="pāda" n="a">alaukikāni sūkṣmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">gopitāni śivena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trīṇi ratnāni ko vetti</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhāntena vinā svayam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_19">
<l><seg type="pāda" n="a">hetūnapi kutarkāndha</seg><seg type="pāda" n="b">tamasārīn manīṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvadyogaṃ ca ko vetti</seg> <seg type="pāda" n="d">sabījābījalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_20">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhāntaḥ sevitaḥ sadbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">api kāmān prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān sādhakacittasthān</seg> <seg type="pāda" n="d">āptaścintāmaṇiryathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_21">
<l><seg type="pāda" n="a">tamāsevya mayāpyeṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">binduśaktiśivāśrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parīkṣā kriyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">bindurādau nirūpyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_22">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyate 'dhvā yataḥ śuddho</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate yatra līyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa binduḥ paranādākhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">nādabindvarṇakāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_23">
<l><seg type="pāda" n="a">uttīrṇamāyāmbudhayo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnakarmamahārgalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aprāptaśivadhāmānas</seg> <seg type="pāda" n="d">tridhā vijñānakevalāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_24">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāvidyādhipatayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśupūrvāḥ sadāśivāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra vidyābhujaḥ pūrve</seg> <seg type="pāda" n="d">mantrā vidyāśca nāmataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_25">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyeśvaraniyojyāste</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkhyayā saptakoṭayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ purāṇi viyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmādīni yathottaram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_26">
<l><seg type="pāda" n="a">sphītāni nava jātāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tanubhogendriyādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhyāḥ praśāntakaluṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyeśāḥ śivatejasaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_27">
<l><seg type="pāda" n="a">adhikāramalopetās</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvamaiśaṃ samāśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivārkakarasamparka</seg><seg type="pāda" n="d">vikāsātmīyaśaktayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_28">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāvanantapūrvāste</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpūrvaṃ guṇādhikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā purāṇi tatraiṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">anantaḥ parameśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_29">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāṇavaḥ pureṣvāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpyanye tadvibhūtayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pare sadāśivasamāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patikṛtyādhikāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_30">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrdhānamadhvanaḥ prāptāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanne parameśvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattvameṣāmasūtāṅga</seg><seg type="pāda" n="d">purabhogādiśobhitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_31">
<l><seg type="pāda" n="a">sadāśivamadhiṣṭhātṛ</seg><seg type="pāda" n="b">nāmnā te 'pi sadāśivāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭādaśabhiradhvāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvanaiḥ saha bhoktṛbhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_32">
<l><seg type="pāda" n="a">tribhiśca tattvairuddiṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśuddhaḥ śivakartṛkaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadāśivāditattvaugho</seg> <seg type="pāda" n="d">nityopādānakāraṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_33">
<l><seg type="pāda" n="a">vikāritvādyathā kumbhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā caiṣa tatastathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārthivo 'pi bhavetkumbho</seg> <seg type="pāda" n="d">māyopādānakāraṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_34">
<l><seg type="pāda" n="a">vināśotpattimattvābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṇāmitayā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadyadutpadyate vastu</seg> <seg type="pāda" n="d">tanmāyeyaṃ yathā kalā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_35">
<l><seg type="pāda" n="a">utpattināśau māyeya</seg><seg type="pāda" n="b">dharmāvāha maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pariṇāmo hi vastūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvāvasthāparicyuteḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_36">
<l><seg type="pāda" n="a">avasthāntarasamprāptiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrasya dadhibhāvavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhnaśca takravat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">takrāvasthā nirūpyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_37">
<l><seg type="pāda" n="a">na dadhno nāpi dugdhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvāvasthe hi te mate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadavasthaṃ hi vastvekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvaṃ kṣīraṃ tato dadhi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_38">
<l><seg type="pāda" n="a">paścāttakraṃ tathā māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrapariṇāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattvatāttvikabhāvānām</seg> <seg type="pāda" n="d">upādānamanaśvaram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_39">
<l><seg type="pāda" n="a">tato nidarśanaṃ sādhu</seg> <seg type="pāda" n="b">prasiddhoktaviśeṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na māyā neśvaro nāṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">na śaktiḥ śuddhavartmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_40">
<l><seg type="pāda" n="a">upādānamato binduḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pariśeṣeṇa labhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā hi māyā yā teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣobhitānantatejasā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_41">
<l><seg type="pāda" n="a">jalādikṣitiparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvajātamasūta sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aviśuddhajaḍatvena</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāmārgatayā tathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_42">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥkhānuṣaṅgānmāyeya</seg><seg type="pāda" n="b">kārmāṇavamalānvayaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakalāṇūpabhogyatvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pariṇāmodayairapi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_43">
<l><seg type="pāda" n="a">māyā jaḍāntaravyāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṇāmavatī ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣpādane kalādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrādisamanvitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_44">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣaṃ gamayedeva</seg> <seg type="pāda" n="b">parādhīnamasaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇamiva karmāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">makuṭotpādakarmaṇi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_45">
<l><seg type="pāda" n="a">saiṣā vikalpavijñāna</seg><seg type="pāda" n="b">gocaraiva satī ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣobhyate 'nantanāthena</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhakāreṇa mṛd yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_46">
<l><seg type="pāda" n="a">savikalpakavijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citeḥ śabdānuvedhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu śabdaścaturdhā vāg</seg><seg type="pāda" n="d">vaikharyādivibhedataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_47">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyate bindusaṃkṣobhād</seg> <seg type="pāda" n="b">anantasyārthadarśane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāśarīro bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">anantaḥ kṣobhako mataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_48">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāyāḥ sā ca vidvadbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">baindavaṃ tattvamucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ato na māyopādānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivāyaṃ maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_49">
<l><seg type="pāda" n="a">cetanatvādavṛttitvāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṇāmāt tatastathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmā śaktiśca vijñeyau</seg> <seg type="pāda" n="d">vistaro 'traiva vakṣyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_50">
<l><seg type="pāda" n="a">ito 'pi lakṣyate bindur</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇuvaiṣamyadarśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛśyante pudgalāḥ kecid</seg> <seg type="pāda" n="d">alpajñānakriyānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_51">
<l><seg type="pāda" n="a">tebhyo 'dhikāḥ pare 'nye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñā balaśālinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pudgalaścetano nityo</seg> <seg type="pāda" n="d">vikārarahito mataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_52">
<l><seg type="pāda" n="a">vikāritve jaḍānitya</seg><seg type="pāda" n="b">bhāvaḥ syād ghaṭakuḍyavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva ca citiḥ śaktis</seg> <seg type="pāda" n="d">tayorapyavikāriṇoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_53">
<l><seg type="pāda" n="a">bahudhā yadavasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadupādhivaśād bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sampṛktā cidaṇoryena</seg> <seg type="pāda" n="d">māyādyarthāvalokane</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_54">
<l><seg type="pāda" n="a">yadupādhervicitrā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sa bindurbahuvṛttikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na karmaṇāṇorvaicitryam</seg> <seg type="pāda" n="d">anapekṣeṇa jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_55">
<l><seg type="pāda" n="a">vaicitryamapi bhogasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāpekṣeṇaiva tena yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmopabhogaṃ kurute</seg> <seg type="pāda" n="d">vaicitryaṃ candanādayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_56">
<l><seg type="pāda" n="a">tadeva yadi tatkuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tairiti vilupyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttiḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tyāgopādānakāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_57">
<l><seg type="pāda" n="a">kiñcātiśāyikaṃ prāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tamambaramanaśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivānāmasamaiśvarya</seg><seg type="pāda" n="d">bhājāṃ bhogādhikārayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_58">
<l><seg type="pāda" n="a">jyotirgaṇānāmākāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">iva bhūtādikāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bindureva vikalpākhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">savikalpakabuddhiṣu</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_59">
<l><seg type="pāda" n="a">svavṛttibhedasambhedair</seg> <seg type="pāda" n="b">ullikhan labhate citim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cāyaṃ bhāvanāsaṃjñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃskāro 'dhyakṣabhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_60">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃskārāḥ smṛtiliṅgā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsmatpratyakṣagocarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na buddheḥ pariṇāmo vā</seg> <seg type="pāda" n="d">māyordhvamapi sambhavāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_61">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vidyeśvaro 'nanto</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāmākramya tejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sṛṣṭiṃ prakurute</seg> <seg type="pāda" n="d">savikalpakabodhavān</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_62">
<l><seg type="pāda" n="a">aṇutvea sati kartṛtvād</seg> <seg type="pāda" n="b">asmatpreṣyo yathā janaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anye vṛttiparīṇāma</seg><seg type="pāda" n="d">bhedavādaviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_63">
<l><seg type="pāda" n="a">guravaḥ kathayantyenam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyathoktaviśeṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pariṇāmasya kartāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na tu vṛttestatastathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_64">
<l><seg type="pāda" n="a">idamevaṃ mayā kṣubdham</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣṭaṃ sampādayed dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti jānāti yaḥ śaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa kartā pariṇāminām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_65">
<l><seg type="pāda" n="a">pariṇāmiṣvayaṃ dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttimatsvanyathā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā hi sarvo nirdhūta</seg><seg type="pāda" n="d">vikalpamavalokayan</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_66">
<l><seg type="pāda" n="a">vastu loko vijānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">savikalpakamanyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anantenāpi śabdānu</seg><seg type="pāda" n="d">viddhavijñānapūrvakam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_67">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ cediha vijñātam</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣyetaiṣa karoti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savikalpaṃ vijānāmīty</seg> <seg type="pāda" n="d">avabodhābhimānataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_68">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛttireva matā bindoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭasyeva kuṭī tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvikalpakabodhe 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">bindumīśo 'dhitiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_69">
<l><seg type="pāda" n="a">naivaṃ vidyeśvaro māyām</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣā hi pariṇāminī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vṛttipariṇāmābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartṛbhedo 'vadhāryate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_70">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvato 'pi kuṭīṃ buddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savikalpā hi dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdatattvamaghoṣā vāg</seg> <seg type="pāda" n="d">brahma kuṇḍalinī dhruvam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_71">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāśaktiḥ parā nādo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmāyeti deśikaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bindurevaṃ samākhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">vyomānāhatamityapi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_72">
<l><seg type="pāda" n="a">catasro vṛttayastasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yābhirvyāptāstridhāṇavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaikharī madhyamābhikhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyantī sūkṣmasaṃjñitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_73">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra sā vaikharī śrotra</seg><seg type="pāda" n="b">grāhyā yārthasya vācikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāneṣu vidhṛte vāyau</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtavarṇaparigrahā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_74">
<l><seg type="pāda" n="a">prayoktṝṇāmiyaṃ prāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇavṛttinibandhanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kevalaṃ buddhyupādānā</seg> <seg type="pāda" n="d">kramād varṇānupāyinī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_75">
<l><seg type="pāda" n="a">antaḥsaṃjalparūpā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">na śrotramupasarpati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇavṛttimatikramya</seg> <seg type="pāda" n="d">vartate madhyamāhvayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_76">
<l><seg type="pāda" n="a">avibhāgena varṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ saṃhṛtikramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayamprakāśā paśyantī</seg> <seg type="pāda" n="d">māyūrāṇḍarasopamā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_77">
<l><seg type="pāda" n="a">svarūpajyotirevāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmā vāganapāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāṃ dṛṣṭasvarūpāyām</seg> <seg type="pāda" n="d">adhikāro nivartate</seg> //</l>
</lg>
<note>Agh: tataśca tadviṣayavivekavijñānābhāvādeva śabdabrahmavādinaḥ puruṣasamavāyinīṃ tāṃ manyanta ityāha---</note>
<lg xml:id="SRtp_78">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣe ṣoḍaśakale</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmāhuramṛtāhvayām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kevalaḥ paramānando</seg> <seg type="pāda" n="d">ghoro nityoditaḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_79">
<l><seg type="pāda" n="a">nāstameti na codeti</seg> <seg type="pāda" n="b">na śrānto na vikāravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtāntaracaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdabrahmātmako raviḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_80">
<l><seg type="pāda" n="a">bhittvā yaṃ bodhakhaḍgena</seg> <seg type="pāda" n="b">nirgacchantyaviśaṅkitāḥ</seg> </l>
<note>Agh: atra siddhāntamāha---</note>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmeva vāṇīṃ sūkṣmākhyām</seg> <seg type="pāda" n="d">āhurātmavido janāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_81">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyātmaniyatā etā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttayo bandhanātmikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhyo viviktamātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na hi paśyanti pudgalāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_82">
<l><seg type="pāda" n="a">paramātmaiva vāgātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāgevātmeti ca śruteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaikharī śrotraje bodhe</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyamā savikalpake</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_83">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyantī madhyamotpāda</seg><seg type="pāda" n="b">samudyogeṣu lakṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadāvṛttiraśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">vilīnā cittasaṃśrayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_84">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā sūkṣmā viśuddheva</seg> <seg type="pāda" n="b">cidābhātyavivekataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na so 'sti pratyayo 'ṇūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ śabdānugamādṛte</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_85">
<l><seg type="pāda" n="a">anuviddhamiha jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ śabdena jāyate</seg> </l>
<note>Cf. Vākyapadīya I.131:
na so 'sti pratyayo loke yaḥ śabdānugamād ṛte |
anuviddham iva jñānaṃ sarvaṃ śabdena bhāsate |</note>
<l><seg type="pāda" n="c">saiṣā caturvidhā vṛttir</seg> <seg type="pāda" n="d">nivṛttyādikalāśrayāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_86">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcadhā bhidyate bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāstā binduvṛttayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttiśca pratiṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyā śāntiśca pañcamī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_87">
<l><seg type="pāda" n="a">śāntyatītāḥ kalā etā</seg> <seg type="pāda" n="b">yābhivyāpto 'dhvapañcakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattvādhvā bhuvanādhvā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">varṇādhvā ca padātmakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_88">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrādhvā vyāpakasteṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalādhvā bindumāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvaikamekaṃ samprāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">kalādiṣvajarāmaram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_89">
<l><seg type="pāda" n="a">padamāsādyate pumbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">ato 'dhvānaḥ kalādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalādhvā varṇitaḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nivṛttyādivibhedataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_90">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāptiṃ tasyābhidhāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhārāṅkādhidevatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākārakāraṇāmātma</seg><seg type="pāda" n="d">binduśaktiśivāśrayām</seg> //</l>
</lg>
<p>nivṛttikalā:---</p>
<lg xml:id="SRtp_91">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛttau pārthivaṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇyaṣṭottaraṃ śatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu kālānalādīnām</seg> <seg type="pāda" n="d">anantāṇḍasya ṣaḍ bahiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_92">
<l><seg type="pāda" n="a">prācyādiṣu daśasvāsann</seg> <seg type="pāda" n="b">āśāsvekaikaśo daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrāṇāṃ śatasaṃkhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vīrabhadrasya copari</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_93">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadrakālyāśca bhuvane</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣakāro 'rṇeṣu kīrtitaḥ</seg> </l>
<note>Agh: tatra rudranāmānyeva bhuvanānāmapi nāmāni | bhuvanādayaśca paddhatyāmevāsmābhirvivicya darśitāḥ | Cross reference to his Paddhati, which means his commentary on this work may have been composed after 1157AD</note>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāśītipadā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">pratisargapadakramāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_94">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāviṃśatisaṃkhyasitu</seg> <seg type="pāda" n="b">padairatra pratiṣṭhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantrāvajātahṛdayau</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra sā tu parā kalā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_95">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuvanādīnabhivyāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca pañcasu vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītaiṣā caturaśrā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṭhinā vajralāñchitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_96">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyātavyodyadanekārcir</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsalā hṛdayāmbuje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpralīnāṇusaṃghasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkalpo vinivartate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_97">
<l><seg type="pāda" n="a">anāsādya phalaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛttirabhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmātra kāraṇaṃ mantraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadyojāto 'dhidevatā</seg> //</l>
</lg>
<p>pratiṣṭhākalā:---</p>
<lg xml:id="SRtp_98">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhāyāṃ tu catvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāyāmavanīṃ vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtāni pañca tanmātrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca karmendriyāṇi ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_99">
<l><seg type="pāda" n="a">pañca buddhīndriyāṇyāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">mano'haṅkārabuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktamapi varṇāśca</seg> <seg type="pāda" n="d">hādiṭāntā vilomataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_100">
<l><seg type="pāda" n="a">trayoviṃśatirāmnātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpañcāśat purāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalatejo 'nilākāśa</seg><seg type="pāda" n="d">buddhyavyakteṣvahaṅkṛtau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_101">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāvaṣṭau padānyeka</seg><seg type="pāda" n="b">viṃśatistatra saṃkhyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiro vāmaśca mantrau dvau</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuḥ kāraṇamucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_102">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu śuklārdhacandrābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlotpaladalāṅkitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyātavyā galapadmāntar</seg><seg type="pāda" n="d">bahulālokaśālinī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_103">
<l><seg type="pāda" n="a">tatpralīnāṇusaṃghasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkalpo 'rthaprasiddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭhito yatastena</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣṭhā nāma sā kalā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_104cd">
<l><seg type="pāda" n="a">vāmadevo hyadhiṣṭhātā</seg> <seg type="pāda" n="b">vācyamantrātmako mataḥ</seg> </l>
</lg>
<p>vidyākalā:---</p>
<lg xml:id="SRtp_104cd">
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāyāṃ sapta puruṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">rāgo niyatisaṃyutaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_105">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyā kalā ca kālaśca</seg> <seg type="pāda" n="b">māyātattvāni tatra tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyādibhuvanānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñeyāḥ saptaviṃśatiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_106">
<l><seg type="pāda" n="a">ñādayo 'tra ghakārāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇāḥ sapta vilomataḥ</seg> </l>
<note>i.e. gha, ṅa, ca, cha, ja, jha, and ña in vidyākalā</note>
<l><seg type="pāda" n="c">padāni viṃśatirmantrau</seg> <seg type="pāda" n="d">śikhāghorau vyavasthitau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_107">
<l><seg type="pāda" n="a">rudro 'tra kāraṇaṃ mantro</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpo 'dhidevatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tu sphuradanekārcis</seg> <seg type="pāda" n="d">trikoṇā svastikāṅkitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_108">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyātavyā tālupadmāntar</seg><seg type="pāda" n="b">nīlāñjanasamadyutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpralīnāṇusaṃghasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkalpo 'śeṣagocaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_109ab">
<l><seg type="pāda" n="a">savārthadyotako yena</seg> <seg type="pāda" n="b">tena vidyeti gīyate</seg> </l>
</lg>
<p>śāntikalā:---</p>
<lg xml:id="SRtp_109cd">
<l><seg type="pāda" n="c">śāntau tu trīṇi tattvāni</seg> <seg type="pāda" n="d">daśāṣṭau bhuvanāni ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_110">
<l><seg type="pāda" n="a">kathitānyatra varṇāstu</seg> <seg type="pāda" n="b">gādikāntāstrayo matāḥ</seg> </l>
<note>i.e. ka, kha, and ga; in śāntikalā</note>
<l><seg type="pāda" n="c">padānyekādaśātrāsan</seg> <seg type="pāda" n="d">mantrau vaktratanucchadau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_111">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuvanādīnyabhivyāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca ṣaḍbindulāñchitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṭkoṇoditamalpānta</seg><seg type="pāda" n="d">sahasrakiraṇadyutiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_112">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyātavyā sā parā śaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrūmadhyakamalodare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpralīnāṇusaṃghasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dveṣarāgādyabhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_113">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkalpasya praśāntatvāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chāntireṣā nigadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśvaraḥ kāraṇaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mantrastatpuruṣāhvayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_114">
<l><seg type="pāda" n="a">tadadhiṣṭhāyako jñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣastvadhidevatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atra ca trīṇi tattvāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcamī tu parā kalā</seg> //</l>
</lg>
śāntyatītakalā:---
<lg xml:id="SRtp_115">
<l><seg type="pāda" n="a">śivatattvātmakaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇi daśa pañca ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṇā visargapūrvā ye</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣoḍaśa svarasaṃjñitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note>i.e.: a ā i ī u ū ṛ ṝ ḷ ḹ e ai o au aṃ aḥ = all vowels in śāntyatītakalā</note>
<lg xml:id="SRtp_116">
<l><seg type="pāda" n="a">omityādyaṃ padaṃ mantrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivāstreśānaśabditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntyatītā ca pañcādhva</seg><seg type="pāda" n="d">garbhiṇī paramā kalā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_117">
<l><seg type="pāda" n="a">cintanīyā mahākāśa</seg><seg type="pāda" n="b">svarūpā mūrdhapaṅkaje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśāno mantrarāḍenām</seg> <seg type="pāda" n="d">adhitiṣṭhati kāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_118">
<l><seg type="pāda" n="a">devaḥ sadāśivastatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kalādhveti prakīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāpako bhuvanādīnām</seg> <seg type="pāda" n="d">abhivyāptaḥ sa bindunā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_119">
<l><seg type="pāda" n="a">binduḥ śaktyā śivenaiṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyena vyāpyate śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa hi devaḥ samāvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">svaśaktyānanyabhūtayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_120">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvamākramya ca tayā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijānāti karoti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyasyānyatra sadbhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadāvyabhicāriṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_121">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāptirāptapadārthātma</seg><seg type="pāda" n="b">lābhasthitinibandhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvidhā sā sannidhāvekā</seg> <seg type="pāda" n="d">paramātmavidhānataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_122">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra sannidhimātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vidadhātyakhilaṃ citiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathārko dinaceṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sannidherupakārakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_123">
<l><seg type="pāda" n="a">bindurātmani nādādīn</seg> <seg type="pāda" n="b">adhvanaḥ ṣaḍapi kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicitraiḥ pariṇāmaistair</seg> <seg type="pāda" n="d">vidadhāti śiveritaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_124">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā mṛtkalaśādīni</seg> <seg type="pāda" n="b">kulālādhiṣṭhitā satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena yad vyāpyate vastu</seg> <seg type="pāda" n="d">pariṇāmitayā svayam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_125">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tasya vikṛtiḥ proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">hemnastu makuṭo yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bindunā vyāpyate yo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaḍvidho 'dhvā kalādikaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_126">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tasya vikṛtistena</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāptatvānnādabinduvat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecidācakṣate binduḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samavaiti śive tataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_127">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛkśaktivat kriyāśaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">iyaṃ kuṇḍalinī parā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dve śaktī samavāyinyau</seg> <seg type="pāda" n="d">śive jñānakriyātmike</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_128">
<l><seg type="pāda" n="a">ādyā tu saṃvid vijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyā kuṇḍalinī parā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānaśaktyā vijānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyayā kurute jagat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_129">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyā hi phaladā puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na jñānaṃ syāt phalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhyāṃ na virahastasya</seg> <seg type="pāda" n="d">te ca na staḥ śivaṃ vinā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_130">
<l><seg type="pāda" n="a">tayoḥ prasaratoḥ sāmye</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvātmā syāt sadāśivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśādhikakriyāśaktyor</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyājñānātiriktayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_131">
<l><seg type="pāda" n="a">tattveṣu teṣu vijñāna</seg><seg type="pāda" n="b">kevalānāṃ mahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvanāni vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">svabhāvalalitāḥ priyāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_132">
<l><seg type="pāda" n="a">bhogānapyaparimlānān</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgāni karaṇāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidadhāti śivaḥ śakter</seg> <seg type="pāda" n="d">ananyāyāḥ kriyātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_133">
<l><seg type="pāda" n="a">nādādīnapi tenaiṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā śuddhādhvano mataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ato nāyaṃ pṛthak śakteḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktireva kriyātmikā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_134">
<l><seg type="pāda" n="a">samavetā śive bindur</seg> <seg type="pāda" n="b">iti tatrābhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'yamātmani tattvaugham</seg> <seg type="pāda" n="d">anekabhuvanāvalim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_135">
<l><seg type="pāda" n="a">vidadhad vividhānalpa</seg><seg type="pāda" n="b">tanubhogendriyādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bindurākhyāyate yuktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pariṇāmī pradhānavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_136">
<l><seg type="pāda" n="a">pariṇāmi ca yadvastu</seg> <seg type="pāda" n="b">tadavaśyaṃ jaḍātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā kṣīraṃ jaḍatve 'sya</seg> <seg type="pāda" n="d">samavāyaḥ kathaṃ śive</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_137">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi tādātmyasambandho</seg> <seg type="pāda" n="b">jaḍena jaḍimāvahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivasyānupamākhaṇḍa</seg><seg type="pāda" n="d">cidghanaikasvarūpiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_138">
<l><seg type="pāda" n="a">yastvenaṃ manyate mohāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jaḍadhīrjaḍamīśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tasya yuktiḥ śāstraṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">nātmā nāsti ca devatā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_139">
<l><seg type="pāda" n="a">sa varjanīyo vidvadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāstikabahiṣkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyayā hetubhūtatvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyāśaktiścideva yat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_140">
<l><seg type="pāda" n="a">binduranyo na māyordhvam</seg> <seg type="pāda" n="b">acidastīti cetanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyate 'dhvā kutaḥ śuddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kva vā līyeta kena vā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_141">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣoḍhā bhavedayaṃ tattva</seg><seg type="pāda" n="b">bhuvanādivibhedataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñānakevalāstredhā</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ kasmācca te punaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_142">
<l><seg type="pāda" n="a">vimucyerannṛte bindos</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvaicitryavidhāyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hi cit pariṇāmena</seg> <seg type="pāda" n="d">kurute tadaśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_143ab">
<l><seg type="pāda" n="a">caitanyabhāvādityagre</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyate śaktinirṇaye</seg> //</l>
</lg>
<note>Agh: sādhitaṃ cāsmābhistattvaprakāśavṛttau vistareṇa
The commentary on this work postdates tattvaprakāśavṛtti</note>
<p>parāśaṅkā--</p>
<lg xml:id="SRtp_143cd">
<l><seg type="pāda" n="c">syādeṣa kalpitāneka</seg><seg type="pāda" n="d">bhedaḥ kāryaviśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_144">
<l><seg type="pāda" n="a">eka eva śivo naika</seg><seg type="pāda" n="b">śaktimāniti cenmatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyeyo 'pi tathā tu syād</seg> <seg type="pāda" n="d">adhvā yuktyaviśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_145">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāsvaṃ hetubhiḥ śāstraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣairapi yoginām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasiddhānadhvanaḥ śuddhān</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyācaṣṭe kathaṃ sudhīḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_146">
<l><seg type="pāda" n="a">viśiṣṭe paramodāra</seg><seg type="pāda" n="b">dātarīśe yathāgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttirupabhogāya</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣāya ca nigadyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_147">
<l><seg type="pāda" n="a">sadāśivapadaṃ yogāc</seg> <seg type="pāda" n="b">caryāto vātha dīkṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpyate cittabhedena</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣo vātha catuṣṭayāt</seg> //</l>
</lg>
<note>N.B. This is a quotation of Mat VP 26:63</note>
<lg xml:id="SRtp_148">
<l><seg type="pāda" n="a">iti bhogaḥ samākhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadāśivapadaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tatra māyopādānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tanubhogādi jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_149">
<l><seg type="pāda" n="a">viśuddhatvādataḥ siddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhādhvā copabhuktaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiñca māyā prayojyena</seg> <seg type="pāda" n="d">kartrā kenāpyadhiṣṭhitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_150">
<l><seg type="pāda" n="a">upādānaṃ kalādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāvyāptasvarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā mṛtkalaśādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kulālena tathā hyasau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_151">
<l><seg type="pāda" n="a">prayojyaḥ paśubhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā heturmaheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajño janturanīśo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmakārye 'pi kīrtitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note>Cf. Vāyavīya pūrva 5:63:
ajño janturanīśo 'yamātmanaḥ sukhaduḥkhayoḥ | īśvaraprerito gacchet svargaṃ vā śvabhrameva vā || 63 ||
which is quoted in Sarvadarśanasaṃgraha under śaivadarśanam
on p.176 of 3rd Ed. of Abhyankar's text (BORI, 1978)
IT also occurs as Mahābhārata 3.31:27 and is cited
as Aagamaḍambara 3:30 and in Nyāyamañjarī I, p.511.
Cf. also Pauṣkara 1:86:
ajño janturanīśo 'yamātmā yasmād dvijarṣabhāḥ | so a.pi sāpekṣa eva syāt svapravṛttau ghaṭādivat || 86 ||</note>
<lg xml:id="SRtp_152">
<l><seg type="pāda" n="a">īśvarapreritaḥ kuryāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chubhaṃ vā yadi vāśubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayojyatvāccharīrādi</seg><seg type="pāda" n="d">yukto 'nantaḥ kulālavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_153">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāyāḥ kṣobhako yena</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīreṇendriyeṇa ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deśādinā sa siddho 'dhvā</seg> <seg type="pāda" n="d">viśuddhaḥ śivaśāsane</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_154">
<l><seg type="pāda" n="a">avasthāmapare bindor</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāmāhurvipaścitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalāvyāptasvarūpā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pudgalādhiṣṭhitā ca yat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_155">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva prakṛtisteṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūlā sūkṣmā paretyasau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmāyā bhavet tredhā</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra sthūlā guṇātmikā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_156">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhyādibhogyajananī</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtiḥ puruṣasya sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūkṣmā kalāditattvānām</seg> <seg type="pāda" n="d">avibhāgasvarūpiṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_157">
<l><seg type="pāda" n="a">jananī mohinī māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāśuddhādhvakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantrayoniḥ parā māyā</seg> <seg type="pāda" n="d">nityā kuṇḍalinī tu yā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_158">
<l><seg type="pāda" n="a">upādānaṃ śarīrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāvidyeśvarātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryātmikā sā māyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pariṇāmavatī ca yat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_159">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīrendriyasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartāraṃ sādhayet tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśuddhasyādhvanaḥ siddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">anivāryāvatiṣṭhate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_160">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣāṃ māyā mate 'nityā</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāvidyādikāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na teṣāmasito mārgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalāśuddhyā viśuddhyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_161">
<l><seg type="pāda" n="a">kalā hi śodhitāḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛttyādyā viśuddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattvādīnāmato bindoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryamadhvā viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_162">
<l><seg type="pāda" n="a">na tu vyāpakamātrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhyā śuddhirmatādhvasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anupādānarūpāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalānāṃ nityaśuddhayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_163">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaśaktyorviśuddhyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā śuddhiprasaṅgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityākhyātā mahāmāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvādhvaprakṛtiḥ parā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_164">
<l><seg type="pāda" n="a">ācāryaistairaśeṣādhva</seg><seg type="pāda" n="b">kāryavādavicakṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anye tu kathayantyatra</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāmadhvasvanaśvarīm</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_165">
<l><seg type="pāda" n="a">upādānaṃ kalādīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhivyāptāṃ ca bindunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuddhiśca tādṛśī jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tayorāgamavedibhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_166">
<l><seg type="pāda" n="a">yayā vyāpakaśuddhyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viśuddhiritarāśrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantrayonirmahāmāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yā parigrahavartinī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_167">
<l><seg type="pāda" n="a">śivasya śaktirākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">yayā sarve 'pi pudgalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">seyaṃ kriyātmikā śaktir</seg> <seg type="pāda" n="d">īśvarī sarvadoditā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_168">
<l><seg type="pāda" n="a">vartamānā paśuṣveva</seg> <seg type="pāda" n="b">pāśatvena vyavasthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśūn vartayate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāyoniṣvaniścitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_169">
<l><seg type="pāda" n="a">svaparāmarśavīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogamokṣau prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā bhogasādhanopāya</seg><seg type="pāda" n="d">pratyayodayahetunā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_170">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdānuvedhena sadā</seg> <seg type="pāda" n="b">mohayedavivecitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvathaivāmṛtaprāpteḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthakkāraṃ pratanvatī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_171">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bhūd viṣayābhoga</seg><seg type="pāda" n="b">prītilālasacetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānaṃ parāmṛtopāya</seg><seg type="pāda" n="d">hetuḥ parikaraḥ paśoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_172">
<l><seg type="pāda" n="a">tacca śabdānuvedhena</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdarāśerabhūdasau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdarāśiśca bindūttho</seg> <seg type="pāda" n="d">bindurnādādasāvapi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_173">
<l><seg type="pāda" n="a">bindoranāhatādeṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ śuddhavartmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra bhoktṛtayā bhogaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrendriyagocaraiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_174">
<l><seg type="pāda" n="a">malaḥ karma ca māyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśuddhamanumīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyaiva kāraṇaṃ śuddhā</seg><seg type="pāda" n="d">śuddhayormalakarmaṇoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_175">
<l><seg type="pāda" n="a">aśuddhayoraśuddhaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāto dvividhā matā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bindorviveke sahasā</seg> <seg type="pāda" n="d">cchidyate malakambukaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_176">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāpuruṣaviveke tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmādharmatuṣakṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttirṇamāyamātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāmāyānuṣaṅgiṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_177">
<l><seg type="pāda" n="a">uddiśya śaktirīśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bindoḥ kṣobhāya vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathodadhiruparyeva</seg> <seg type="pāda" n="d">vikarotyanileraṇāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_178">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaikadeśato binduḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktervyāpnoti cākhilam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ māyaikadeśena</seg> <seg type="pāda" n="d">vikaroti tathākhilam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_179">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāpnoti kāryamātmīyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāvyaktamiṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrākṣubdhe bhavedbhogo</seg> <seg type="pāda" n="d">bindāvānandarūpiṇi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_180">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣubdhe 'dhikāro devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">layo 'tikrāntabindukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaiva khalu cicchaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivasya samavāyinī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_181">
<l><seg type="pāda" n="a">trividhopādhisambhedāl</seg> <seg type="pāda" n="b">layabhogādhikāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayaitayābhisambandhād</seg> <seg type="pāda" n="d">eko devastridhā bhavet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_182">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaḥ sadāśivo 'dhīśo</seg> <seg type="pāda" n="b">layabhogādhikāravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktirapratighodāra</seg><seg type="pāda" n="d">marīcinicayātmikā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_183">
<l><seg type="pāda" n="a">nityoditānavacchinnā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvikalpasvarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirāvaraṇavirdvandva</seg><seg type="pāda" n="d">nirupādānavaibhavā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_184">
<l><seg type="pāda" n="a">vividhopādhisambandha</seg><seg type="pāda" n="b">vivartabhidurodayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntoditaprapañcādi</seg><seg type="pāda" n="d">binduvyāptipaṭīyasī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_185">
<l><seg type="pāda" n="a">parānapekṣānanyātma</seg><seg type="pāda" n="b">prakāśyā sarvatomukhī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādimadhyāntarahitā</seg> <seg type="pāda" n="d">rahitā sarvabandhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_186">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣṭhā kāṣṭhā parā sūkṣmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vastumātrātilālasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citireva matāmlāna</seg><seg type="pāda" n="d">mahimā parameṣṭhinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_187">
<l><seg type="pāda" n="a">śivasyānāhitāpūrva</seg><seg type="pāda" n="b">viśeṣasyaiva sannidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayaitayābhisambandha</seg><seg type="pāda" n="d">viśeṣānnityarūpayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_188">
<l><seg type="pāda" n="a">vikaroti vicitrābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttibhiḥ sthagayanniva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bindurāpūrayannādair</seg> <seg type="pāda" n="d">āṇavaṃ cinnabho muhuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_189">
<l><seg type="pāda" n="a">saridvānabhisambandhād</seg> <seg type="pāda" n="b">indunārkasya sannidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikaroti yathā lolaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kallolairnādayannabhaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_190">
<l><seg type="pāda" n="a">saiṣā śivāśrayā śaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">amoghā balaśālinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekānekavibhāgeva</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryabhedād vibhāvyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_191">
<l><seg type="pāda" n="a">yathaikā savituḥ śaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">dānādānādikarmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">icchākāryamanicchāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvāṇecchā cidavyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_192">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānamajñānarūpaivam</seg> <seg type="pāda" n="b">akriyāpi kriyā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad yasyāḥ kāryamāmnāya</seg><seg type="pāda" n="d">lokābhyāmavadhāritam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_193">
<l><seg type="pāda" n="a">tadetadrūpiṇī śaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurute 'cintyavaibhavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmānapi bahūnekaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpavṛkṣaḥ prayacchati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_194">
<l><seg type="pāda" n="a">cintāmaṇiśca vividhān</seg> <seg type="pāda" n="b">acintyamahimā yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathānāhitasaṃskāra</seg><seg type="pāda" n="d">viśeṣaikasvarūpiṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_195">
<l><seg type="pāda" n="a">cidacintyā vibhoḥ śaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">aśeṣārthakriyāvidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jāyate na mriyate</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīyate na ca vardhate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_196">
<l><seg type="pāda" n="a">citiḥ śaktiḥ prakāśatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">ajaḍatvācca yat punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpadyate naśyati vā</seg> <seg type="pāda" n="d">cinotyapacinoti ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_197">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaprakāśarūpaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaḍaṃ vā dṛśyate yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīrādi tathā nāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmānnaiṣā vikāriṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_198">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhyāmevopadeśābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṇāmo nirākṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bodhaśakterabodhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pariṇāmo hi dṛśyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_199">
<l><seg type="pāda" n="a">pariṇāmāparimlānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvataṃ śivamāśritā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samavāyena tādātmyān</seg> <seg type="pāda" n="d">na hi cit pariṇāmiṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_200">
<l><seg type="pāda" n="a">nityaiṣāśeṣakāryāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇatvād yatheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattve kāraṇaśūnyatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">api binduvadiṣyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_201">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hi tāṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">santo 'nye śāśvatī satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatsiddhau jagataḥ siddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">yadasiddhau na kiñcana</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_202">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsattā sādhyate kasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kena vā pratipādyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmetāmadvayāmeke</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtayanti vipaścitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_203">
<l><seg type="pāda" n="a">citiṃ sadasadākāra</seg><seg type="pāda" n="b">vivartollāsaśālinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā rajjurahicchidra</seg><seg type="pāda" n="d">mālāvibhramakāriṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_204">
<l><seg type="pāda" n="a">na tānutpādayatyarthān</seg> <seg type="pāda" n="b">asataḥ prathayatyasau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānamātraṃ tathaiveyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ekānekāyate bhramāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_205">
<l><seg type="pāda" n="a">seyaṃ bhrāntiranālambā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvanyāyavirodhinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicārāllūnamūlatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">aheturbandhamokṣayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_206">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmānna baddho bandho 'nyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bandhakaśca vicārataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityamuktādvayānanta</seg><seg type="pāda" n="d">saṃvidevāsti kevalam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_207">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ punarayaṃ bheda</seg><seg type="pāda" n="b">pratibhāso 'pi dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyavahārastu bhedātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñeyo vaṭayakṣavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_208">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hi bhedo bhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na pratyakṣo 'kṣadhīryataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālamūkādivijñāna</seg><seg type="pāda" n="d">tulyaivākalpanārthajā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_209">
<l><seg type="pāda" n="a">sā vidhātrī padārthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na niṣedhati kiñcana</seg> </l>
<note>Allusion, as Agh points out, to Brahmasiddhi 2:1: āhurvidhātṛ pratyakṣaṃ | na niṣeddhṛ vipaścitaḥ |</note>
<l><seg type="pāda" n="c">yad viśeṣaṇavijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdasaṃskārapūrvakam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_210">
<l><seg type="pāda" n="a">deśakālādyapekṣākṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">udapādi na tatpunaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthasāmarthajaṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛtisaṅkalpavanmatam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_211">
<l><seg type="pāda" n="a">nānumānāgamau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ tadabhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyakṣa eva tāvarthe</seg> <seg type="pāda" n="d">vikalpaviṣayāvapi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_212">
<l><seg type="pāda" n="a">svotthairnibaddhyate tasmāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chaṅkāpāśairvimūḍhadhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mucyate tebhya evāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bandhamokṣau na vastutaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_213">
<l><seg type="pāda" n="a">ityadvaitagrahāviṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralapanto dayālubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurubhiḥ pratibodhyante</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhāntāgamadāyibhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_214">
<l><seg type="pāda" n="a">yadyadvayeyaṃ saṃvittiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇairvyāvahārikaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhyeta taireva dṛḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāḥ syāt sadvitīyatā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_215">
<l><seg type="pāda" n="a">prasiddhāḥ pṛthagevālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmidṛṣṭāntahetavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aprasiddhasya dharmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhyai vyāptyupabṛṃhitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_216">
<l><seg type="pāda" n="a">na siddhaḥ sādhyate dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsiddhairapi taistathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhyasiddhī ca sambhūya</seg> <seg type="pāda" n="d">naikatra sthātumarhataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_217">
<l><seg type="pāda" n="a">sapakṣapakṣayorbhede</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇamanumā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aikye hi na tayorhetu</seg><seg type="pāda" n="d">sādharmyaṃ tadabhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_218">
<l><seg type="pāda" n="a">kasya kena kathaṃ vyāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">ityadvaitaprasiddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayukto bhedamākhyāti</seg> <seg type="pāda" n="d">prayogaḥ svāṅgasiddhaye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_219">
<l><seg type="pāda" n="a">advayeti niṣedho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">citi yujyeta tanmate(?)</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvaitabhāvastato 'nyatra</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhyet siddhāvapi dhruvam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_220">
<l><seg type="pāda" n="a">pratijñā bhajyate teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">āśāmātravijṛmbhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgamo 'pi padaistaistaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">smāritārthaviśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_221">
<l><seg type="pāda" n="a">padārthajātaṃ saṃsarga</seg><seg type="pāda" n="b">viśiṣṭaṃ kathayet katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadyadvayeyaṃ saṃvittiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svena syādabhidhitsitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_222">
<l><seg type="pāda" n="a">āgamaḥ kathamadvaitam</seg> <seg type="pāda" n="b">anumānaṃ ca sādhayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivāryamāṇamaṅgaiḥ svair</seg> <seg type="pāda" n="d">advaitakṣapaṇakṣamaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_223">
<l><seg type="pāda" n="a">kiñca śabdāḥ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhyamarthaṃ virodhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartamānā hi dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="d">gauṇe 'rthe lokavedayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_224">
<l><seg type="pāda" n="a">gaurbrāhmaṇo 'yamādityo</seg> <seg type="pāda" n="b">yūpa ityevamādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivaṃ heturadṛṣṭāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāptau sādhyaṃ na sādhayet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_225">
<l><seg type="pāda" n="a">ato hetubalākrāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutayo dvaitamātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mukhyamapyapahāyārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nutiṃ kurvanti saṃvidaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_226">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyakṣamapi gṛhṇāti</seg> <seg type="pāda" n="b">vastuno nirvikalpakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhedaṃ parebhyo vyāvṛtti</seg><seg type="pāda" n="d">rūpaṃ yenopajāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_227">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyamānena nāmādi</seg><seg type="pāda" n="b">viśeṣasmṛtipūrvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savikalpamasandigdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyabhicāravivarjitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_228">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyakṣasaṃjñaṃ vijñānam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyathā nopapadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agṛhītārthabhedasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tannāmādiviśeṣavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_229">
<l><seg type="pāda" n="a">anumānasya sāphalyam</seg> <seg type="pāda" n="b">api bhedagrahe sati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāptigrahaṇasambandhe</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmānye siddhasādhanāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_230">
<l><seg type="pāda" n="a">api cānyatvamadvaita</seg><seg type="pāda" n="b">bhedayorabhyupaiti cet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhedaḥ siddhyedathānanya</seg><seg type="pāda" n="d">bhāva evaṃ ca sādhyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_231">
<l><seg type="pāda" n="a">na hi dṛṣṭāntamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyasiddhirbhavedataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajjūdāharaṇaṃ śiṣya</seg><seg type="pāda" n="d">sammohāyaiva kevalam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_232">
<l><seg type="pāda" n="a">nāpi saṃvitsamā rajjor</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣānupalabdhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivartamānā tairbhāvair</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānamātranivartakaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_233">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu saṃvedavijñātā</seg> <seg type="pāda" n="b">taistairbhāvairvivartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maloparuddhadṛkśakter</seg> <seg type="pāda" n="d">narasyevoḍurāṭ paśoḥ</seg> //</l>
</lg>
<note>N.B. jalacandra example, again for vivarta</note>
<lg xml:id="SRtp_234">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā taimiriko hetu</seg><seg type="pāda" n="b">sahasreṇāpi tarkayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekamindumanekāṃstān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūyobhūyaḥ samīksate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_235">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā vā pittasanduṣṭa</seg><seg type="pāda" n="b">rasanaḥ svādu tarkayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api tiktaṃ vijānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">payaḥ karaṇadoṣataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_236">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā vāñjanasaṃyukte</seg> <seg type="pāda" n="b">kvathyamāne ca vāriṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viduṣāmapi nīloṣṇa</seg><seg type="pāda" n="d">pratyayāvavivekataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_237">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā parīkṣitā samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">āgamaiḥ sopapattikaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivartamānā jāteti</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭeti vividheti ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_238">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānānivṛttiṃ gamayet</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ timirādivat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tacchivapraṇidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">śivaśāstroditena ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_239">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇaiva nivartyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyathā jñānakoṭibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">timirādiryathārogya</seg><seg type="pāda" n="d">śāstroktenaiva karmaṇā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_240">
<l><seg type="pāda" n="a">deśakālanarānyatve</seg> <seg type="pāda" n="b">'pyanyathānavabhāsitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abādhitaḥ pramāṇaiśca</seg> <seg type="pāda" n="d">vivartaḥ syāt kathaṃ citeḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_241">
<l><seg type="pāda" n="a">prapañcaḥ kiñca māyeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaireva sādhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmādvivartate saṃvid</seg> <seg type="pāda" n="d">aṇūnāmeva bandhanāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_242">
<l><seg type="pāda" n="a">vivartaḥ khalu cicchakter</seg> <seg type="pāda" n="b">mithyāpariṇatiryayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atadrūpāpi tadrūpa</seg><seg type="pāda" n="d">rūpiṇīvānubhūyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_243">
<l><seg type="pāda" n="a">sa parasparasambaddhaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cidacidgocarastayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyonyādhyāsasādhyatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">avivekakṛtodayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_244">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra cit svābhisambandha</seg><seg type="pāda" n="b">buddhitattvāvivekataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āropyātmani tadvṛtti</seg><seg type="pāda" n="d">vikārānavikāriṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_245">
<l><seg type="pāda" n="a">janmādīnanu jāteti</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭeti vividheti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasukheti saduḥkheti</seg> <seg type="pāda" n="d">svātmānaṃ darśayatyaṇoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_246">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvajjaḍaṃ ca caitanyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āropyātmani cidguṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avivekena jānati</seg> <seg type="pāda" n="d">bālo 'haṃ kṛśa ityataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_247">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāmaviveko 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇūnāṃ malahetukaḥ</seg> </l>
<note>sarveṣāmaviveko conj; sarveṣāmaviko edV unmetrical</note>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrāntipradhānasantāna</seg><seg type="pāda" n="d">kandaścijjaḍavastunoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_248">
<l><seg type="pāda" n="a">na hi saṃvidviśeṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśiṣṭairjaḍavastubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivartabhedo yujyerann</seg> <seg type="pāda" n="d">antarā dṛḍhabandhanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_249">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hi dehe 'haṃbuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">na loṣṭe sāpi kasyacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṇoreva na sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">ato bandhastayormataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_250">
<l><seg type="pāda" n="a">yāni yasyendriyāṇāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">narasya jñānakarmaṇoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tāni punaranyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">karaṇāni tayostathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_251">
<l><seg type="pāda" n="a">viśiṣṭaiva vivartāya</seg> <seg type="pāda" n="b">cidviśeṣasya vāryate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhirna sarvā sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tena bandhastayormataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_252">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhyārūḍhaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiñcit kenacideva yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṃsopabhujyate tena</seg> <seg type="pāda" n="d">tayorbandho niyāmakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_253">
<l><seg type="pāda" n="a">aviveko niyantā cet</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tayoreva kiṅkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena bandho 'sti bandhaśca</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthageveśiturmataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_254">
<l><seg type="pāda" n="a">bandhavartī vimūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣastadbandhamocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">galite sarvathā bandhe</seg> <seg type="pāda" n="d">vimukte cāṇave male</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_255">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvārthadyotikā śaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivasyaiva vijṛmbhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāvaraṇanirmuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktireṣā mahīyasī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_256">
<l><seg type="pāda" n="a">alpīyāṃsaṃ samāvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayaṃ sā tu darśayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasaṃvitsvarūpāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakterasati bandhane</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_257">
<l><seg type="pāda" n="a">paramātraṃ prakāśeta</seg> <seg type="pāda" n="b">muktāṇūnāmanāratam</seg> </l>
<note>Agh: malarahitatvena svaparaprakāśikāyā muktātmasaṃvidaḥ paramātraṃ parasya vastunaḥ sattāmātraṃ prakāśeta, na tu baddhātmavadasya viśeṣeṇa bhogyatayā prakāśata ityarthaḥ, tathātve muktasyāpi sukhaduḥkhādisaṃvedanena bhoktṛtvaprasaṅgāt</note>
<l><seg type="pāda" n="c">ato vimuktāḥ sarvajñā</seg> <seg type="pāda" n="d">na tu cinmātravedinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_258">
<l><seg type="pāda" n="a">sati bāhye tadajñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vastuni syāt tamaḥkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tamasācchādyamānā hi</seg> <seg type="pāda" n="d">na te muktā bhavanti ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_259">
<l><seg type="pāda" n="a">vikalpo bindusaṃkṣobhāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chabdavedhena saṃvidām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyate malaruddhānām</seg> <seg type="pāda" n="d">aṇūnāmarthadarśane</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_260">
<l><seg type="pāda" n="a">nirmalānāmasaṃkṣobhād</seg> <seg type="pāda" n="b">bindostadbandhamokṣajā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvikalpārthasaṃvittis</seg> <seg type="pāda" n="d">tadaharjātabālavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_261">
<l><seg type="pāda" n="a">yo yadā vartate bhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūto bhāvi ca tat tadā</seg> </l>
<note>syntax of this line unclear; do we have a masculine-neuter switch in the middle?</note>
<l><seg type="pāda" n="c">yathārthasthitiṃ gṛḥnāti</seg> <seg type="pāda" n="d">svasaṃvedyā cidavyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_262">
<l><seg type="pāda" n="a">na te viśvasya kartāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartāsya śiva eva yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hi kartṛbahutvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">gamakaṃ vidyate kvacit</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_263">
<l><seg type="pāda" n="a">nityamuktoditācintya</seg><seg type="pāda" n="b">prabhāvā śaktisaṃjñitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvidāśrayate śaśvac</seg><seg type="pāda" n="d">chivaṃ paramakāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_264">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tayā jaḍamākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjatyavati hanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tirodadhāti bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">anugṛhṇāti cātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_265">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtyeṣu teṣu kartāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">trividhaḥ pañcasūcyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktimānāhitodyogaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravṛttaśceti deśikaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note>Allusion to śaktodyuktaḥ pravṛttaśca kartā trividha iṣyate, which is quoted in KirV 3, ad Mat VP 3:20, and as Śataratnasaṅgraha 14. And note that here too it is attributed to humans with deśikaiḥ.</note>
<lg xml:id="SRtp_266">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra śakto bhavedādyo</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkalaḥ śivasaṃjñitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin mukulitevāste</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyākhyā śaktiraiśvarī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_267">
<l><seg type="pāda" n="a">saivonmiṣantī samprāpta</seg><seg type="pāda" n="b">bindugarbhabharālasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patyurāviṣkarotyuccaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramānandasantatim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_268">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tayā ramate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudyuktaḥ sadāśivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcamantratanuḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">devaḥ sakalaniṣkalaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_269">
<l><seg type="pāda" n="a">mananāt sarvabhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trāṇāt saṃsārasāgarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantrarūpā hi tacchaktir</seg> <seg type="pāda" n="d">mananatrāṇadharmiṇī</seg> //</l>
</lg>
<note>Agh: taduktam---`mananaṃ sarvaveditvaṃ trāṇaṃ saṃsāryanugrahaḥ | mananatrāṇadharmitvānmatra ityabhidhīyate' iti | eṣā ca vyutpattiḥ śivasya śaktervidyeśvarādīnāṃ ca samānaiva, ataśca vācakaśabdānāmupacāreṇa mantraśabdaprayogaḥ</note>
<lg xml:id="SRtp_270">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryabhedādadhiṣṭhāna</seg><seg type="pāda" n="b">vaśādekaiva pañcadhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā bhāti binduśāntyādi</seg><seg type="pāda" n="d">pañcādhiṣṭheyagocarā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_271">
<l><seg type="pāda" n="a">binduḥ śāntiḥ kalā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhā sanivṛttikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogasthānāni pañcaiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bindusaṃjñā śiveritā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_272">
<l><seg type="pāda" n="a">kalānāmavibhāgo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcānāṃ bindusaṃjñitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadgocarā parā mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="d">aparā kāryagocarā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_273">
<l><seg type="pāda" n="a">yā taysa vimalā śaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivasya samavāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saiva mūrtiḥ kriyābhedāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sādākhyā tanurucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_274">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāmāyā samākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">śivena balaśālinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogasthānaniviṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmalānāṃ śivātmanām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_275">
<l><seg type="pāda" n="a">tanubhogendriyasthāna</seg><seg type="pāda" n="b">vijñānādi karoti yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkāryaṃ sā kriyāśaktir</seg> <seg type="pāda" n="d">asāvapi tathocyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_276">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvajñānakriyārūpā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktirekā hi śūlinaḥ</seg> </l>
<note>QUOTATION of Moksa 25cd: sarvajñānakriyārūpā śaktirekaiva śūlinaḥ</note>
<l><seg type="pāda" n="c">icchājñānakriyādyā yat</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhavāḥ karyayonayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_277">
<l><seg type="pāda" n="a">īśvarāṇāṃ śivānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmāyāmayāstathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehendriyādayaḥ śuddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">subhagāḥ svadhikārakāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_278">
<l><seg type="pāda" n="a">seyaṃ kriyātmikā śaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivasyāvyabhicāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsambandhācchivo 'śeṣa</seg><seg type="pāda" n="d">kāryāṇāṃ heturucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_279">
<l><seg type="pāda" n="a">sa bindoravatīryāṇu</seg><seg type="pāda" n="b">sadāśivasamāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patikṛtyādhikāreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sadāśivamaheśvarān</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_280">
<l><seg type="pāda" n="a">sampreṣayannaśeṣādhva</seg><seg type="pāda" n="b">mūrdhani bhrājate prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcasrotomukhaḥ śāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhuḥ śaktiśirāḥ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_281">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛkkriyecchāviśālākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñānendukalānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśānamūrdhā puṃvaktro</seg> <seg type="pāda" n="d">daśadigbāhumaṇḍalaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_282">
<l><seg type="pāda" n="a">aghorahṛdayo vāma</seg><seg type="pāda" n="b">guhyo jātatanūjjvalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttimānayaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakalaḥ sarvapāvanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note>NOTE that this is the end of the commentary on the half-verse śaktodyuktaḥ pravṛttaśca kartā trividha iṣyate, which was allued to in 265.
NOTE also that these last two verses could be considered to be a paraphrase of Parakhya 2:84--85b or of Mat VP 4:14c--15b.</note>
<lg xml:id="SRtp_283">
<l><seg type="pāda" n="a">eka eva śivastadvac</seg> <seg type="pāda" n="b">chaktirapyavikāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">layabhogādhikāreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tau hi cinmātrarūpiṇau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_284">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hi vimalodāra</seg><seg type="pāda" n="b">gabhīre cinmahodadhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svātmani pravilīyante</seg> <seg type="pāda" n="d">tenaike samadhiṣṭhitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_285">
<l><seg type="pāda" n="a">śivena nibhṛtātmīya</seg><seg type="pāda" n="b">śaktayo 'nye viśerate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāliṅgya mahāmāyām</seg> <seg type="pāda" n="d">apare vṛttiśālinīm</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_286">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsamparkiasukhaikāgra</seg><seg type="pāda" n="b">buddhayo bhogalampaṭāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā pare paravyoma</seg> <seg type="pāda" n="d">samāśrityādhvamūrdhani</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_287">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvanti pañcakṛtyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">patyurājñānuvartinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sa teṣāmeko 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">layabhogādhikāriṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_288">
<l><seg type="pāda" n="a">adhiṣṭhātṛtayā bhedam</seg> <seg type="pāda" n="b">aupacārikamṛcchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvadeva matā śaktis</seg> <seg type="pāda" n="d">tayorbhedo 'dhunocyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_289">
<l><seg type="pāda" n="a">śuddhe 'dhvani śivaḥ kartā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ śaktirāśritā</seg> </l>
<note>289a = Kir 3:26c</note>
<l><seg type="pāda" n="c">samāśrayaḥ sa vijñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svaniṣṭhaghanacinmayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_290">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu saṃvidaśeṣārtha</seg><seg type="pāda" n="b">grahaṇe lampaṭodayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paramaiśvaryarūpā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mahimā vyāptirūpiṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_291">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvaro mahāneṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvārthavyāpakastayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parānapekṣaṃ rūpaṃ yad</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñānaṃ śivasaṃjñitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_292">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya śaktiṃ parāpekṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpamāhurvipaścitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāradvayasaṃvittir</seg> <seg type="pāda" n="d">aśeṣasyāpi vastunaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_293">
<l><seg type="pāda" n="a">parāpekṣānapekṣābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">asti śaktiḥ śivāśrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityoditānavacchinna</seg><seg type="pāda" n="d">vibhūterīśvarasya yat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_294">
<l><seg type="pāda" n="a">śeyādhiṣṭheyakāryādau</seg> <seg type="pāda" n="b">na tu hetvādikaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena śaktiḥ parāpekṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpamīśasya yujyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_295">
<l><seg type="pāda" n="a">na sarvasya parāpekṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpamātramasau bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryaputrādirūpāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">anyathaivopalambhanāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_296">
<l><seg type="pāda" n="a">na tu nirviṣayaṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadeva viṣayagrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virodhenātha paryāyān</seg> <seg type="pāda" n="d">naivamapyavināśi yat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_297">
<l><seg type="pāda" n="a">naśvarāṇāmayaṃ dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kāle nānyathodayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avināśi ca tannityam</seg> <seg type="pāda" n="d">iṣṭamasmād vibhidyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_298">
<l><seg type="pāda" n="a">śaktirāśayataḥ śambhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca tasyāstatastathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryopādhivaśācchakti</seg><seg type="pāda" n="d">saṃjñā syādapi cidghane</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_299">
<l><seg type="pāda" n="a">na tu śaktiḥ parāpekṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">vastuto 'stīti kecana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karaṇena vinā kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvan kartā bhavediti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_300">
<l><seg type="pāda" n="a">matireṣāmayuktaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktipratyakṣabādhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiñcāgṛhītamapi ced</seg> <seg type="pāda" n="d">upādhiḥ kāryamīśituḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_301">
<l><seg type="pāda" n="a">sadopahitabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">nirupādhiḥ kathaṃ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ vāyaṃ bhavet kartā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāraṇajñānavarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_302">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣo vā kathaṃ buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyet śaktyā tayā vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idamandhatamaḥ kṛtsnam</seg> <seg type="pāda" n="d">antarā śaktidīpikām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_303">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyetānyacca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">aśaktaḥ kiṃ kariṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ananyāpi tathā śambhor</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhinnā śaktiriṣyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_304">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā masūrastvaṅguṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpi bhinnoktahetubhiḥ</seg> </l>
<note>edV prints: yathā masūrātva(rastva)ṅguṣṭhānnāpi bhinnoktahetubhiḥ
Agh's first sentence: yathā masūrākhyo dhānyaviśeṣo 'ṅguṣṭhākhyastajjātīyo 'pi kenāpyākāreṇa bhidyate, evaṃ śivaśaktyorvastvantaratvābhāve 'pi dharmidharmatayā bhedaḥ siddhaḥ |</note>
<l><seg type="pāda" n="c">ananyāpi vibhinnātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śambhoḥ sā samavāyinī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_305">
<l><seg type="pāda" n="a">svābhāvikī ca tanmūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhā bhānorivāmalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hyeṣa bhagavān śaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">svātmano 'tyantabhinnayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_306">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācit kurute kiñcin</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpi jānāti kiñcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāhitaviśeṣo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">heturdevo maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_307">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryabhedo 'pi kāryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">syādavasthāviśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">binduḥ pralīnakāryo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">śivaśaktisamīritaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_308">
<l><seg type="pāda" n="a">sargāya sthitaye sraṣṭṛ</seg><seg type="pāda" n="b">prapañcavilayāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cirasthāpitaviśvo hi</seg> <seg type="pāda" n="d">bindureva pravartate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_309">
<l><seg type="pāda" n="a">avasthābhedamāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭamārabhate yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛdavasthāntarāpattyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvamevamasāvapi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_310">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhuśaktisamākrāntas</seg> <seg type="pāda" n="b">tattadvṛttiviśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryabhedāya ghaṭate</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvikāre 'pi śūlini</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_311">
<l><seg type="pāda" n="a">anāpannavikāro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktakramabhāvinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhedasaṃśoṣacūrṇānām</seg> <seg type="pāda" n="d">avasthābhedajanmanām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_312">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhātā kamalasyoṣṇa</seg><seg type="pāda" n="b">gabhastiḥ syāt tathā śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartā sargādikāryāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">avikāro 'pi śaktimān</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_313">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā madhūcchiṣṭamṛdor</seg> <seg type="pāda" n="b">anapekṣaḥ kṣaṇena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dravatāśuṣkatāhetur</seg> <seg type="pāda" n="d">avikāro 'pi bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_314">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā samāsamātmīya</seg><seg type="pāda" n="b">puṇyāpuṇyākhyakarmaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṇūnāmavikāro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">bandhamokṣakaraḥ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_315">
<l><seg type="pāda" n="a">parasparavirodhena</seg> <seg type="pāda" n="b">nivāritavipākayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇoḥ sannipātena</seg> <seg type="pāda" n="d">śaivī śaktiḥ patatyaṇoḥ</seg> //</l>
</lg>
<note>A plain affirmation, in spite of what Agh's commentary may say, of the karmasāmyapakṣa (not the malaparipākapakṣa).</note>
<lg xml:id="SRtp_316">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ patitamātrāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdhūtaghanasaṃvṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśāntamalakāluṣyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmānamanupaśyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_317">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaiva hi vimukto 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">yadāghrātaḥ śivecchayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityanaimittikenaiṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">karmaṇā vartate param</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_318">
<l><seg type="pāda" n="a">anenaiva śarīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṃ vyāptimakhaṇḍitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti mahādhīrā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyā hi śivayoginaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_319">
<l><seg type="pāda" n="a">sa punāti dṛśā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">caraṇena kareṇa ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadījanapadodyāna</seg><seg type="pāda" n="d">purādīni svalīlayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_320">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ punaḥ śaraṇāyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavabhītamimaṃ janam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namastathāvidhāyāsmad</seg><seg type="pāda" n="d">gurave śivatejase</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_321">
<l><seg type="pāda" n="a">nidhaye yogaratnānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anantaphaladāyinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmakaṇṭhakṛtāloka</seg><seg type="pāda" n="d">nirmalīkṛtacetasā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="SRtp_322">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnatrayaparīkṣeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtā śrīkaṇṭhasūriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīrāmakaṇṭhasadvṛttiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayaivamanukurvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ratnatrayaparīkṣārthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">saṃkṣepeṇa prakāśitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<trailer>iti ratnatrayaparīkṣā samāptā</trailer>
</body>
</text>
</TEI>
Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVFVXF50WK8FWHCSY4JGQK6