Plate TXT · TK7WĪśvarapratyabhijñākārikā with VṛttiLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVGA5T8XA581GZYEPZ5TK7W
Scripture · shastra
ProvisionalĪśvarapratyabhijñākārikā with Vṛtti
Īśvarapratyabhijñākārikā with Vṛtti
Utpaladeva
1. jñānādhikāraḥ // kathaṃ cid āsādya maheśvarasya dāsyaṃ janasyāpy upakāram icchan samastasaṃpatsamavāptihetuṃ tatpratyabhijñām upapādayāmi // Ipv: parameśvaraprasādād eva labdhātyantadurlabhataddāsyalakṣmīr aham ekākisaṃpadā lajjamāno janam apīmam akhilaṃ svasvāminaṃ vakṣyam…
Provenance ledger
3 entries
- Canonshastratextual
- AttributionUtpaladevatextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
san<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_utpaladeva-IzvarapratyabhijJAkArikA-with-vRtti">
<teiHeader xml:lang="en">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title>Īśvarapratyabhijñākārikā with Vṛtti</title>
<author>Utpaladeva</author>
<respStmt>
<resp>data entry</resp>
<name>Somadeva Vasudeva</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>contribution to GRETIL</resp>
<name>Somadeva Vasudeva</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
<name>Reinhold Grünendahl</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
<name>Maximilian Mehner</name>
</respStmt>
</titleStmt>
<publicationStmt>
<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
<availability>
<p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>
<licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
</availability>
<date when-iso="2020-07-31"/>
</publicationStmt>
<notesStmt>
<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/6_sastra/3_phil/saiva/utipk_au.htm">utipk_au.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
<note type="legacyheader">
Utpaladeva: Isvarapratyabhijnakarika with vrtti.
<lb/>
<lb/>Based on the edition by Madhusudan Kaul Shastri, Srinagar 1921.
<lb/>(Kashmir Series of Texts and Studies ; 34)
<lb/>
<lb/>Revised according to the edition by Raffaele Torella, Roma 1994
<lb/>(Serie Orientale Roma ; 71)
<lb/>
<lb/>Input by Somadeva Vasudeva
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
<lb/>
<lb/>REFERENCE SYSTEM:
<lb/>Ipk = Isvarapratyabhijnakarika: Ipk_n,n.n
<lb/>Ipv = Isvarapratyabhijnakarika-vrtti: no numbering
</note>
</notesStmt>
<sourceDesc>
<bibl>Madhusudan Kaul Shastri, Srinagar 1921. (Kashmir Series of Texts and Studies ; 34); Revised according to the edition by Raffaele Torella, Roma 1994 (Serie Orientale Roma ; 71)</bibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
</projectDesc>
<editorialDecl>
<correction>
<p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
</correction>
<normalization>
<p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>
<p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>
<p><table>
<head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
<row role="label">
<cell>Character</cell>
<cell>Character Name</cell>
<cell>Unicode Code Point</cell>
</row>
<row>
<cell>a</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
<cell>U+0061</cell>
</row>
<row>
<cell>ā</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
<cell>U+0101</cell>
</row>
<row>
<cell>i</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
<cell>U+0069</cell>
</row>
<row>
<cell>ī</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
<cell>U+012B</cell>
</row>
<row>
<cell>u</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
<cell>U+0075</cell>
</row>
<row>
<cell>ū</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
<cell>U+016B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṛ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E5B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṝ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E5D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḷ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E37</cell>
</row>
<row>
<cell>ḹ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E39</cell>
</row>
<row>
<cell>e</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
<cell>U+0065</cell>
</row>
<row>
<cell>o</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
<cell>U+006F</cell>
</row>
<row>
<cell>ṃ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E43</cell>
</row>
<row>
<cell>ḥ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E25</cell>
</row>
<row>
<cell>'</cell>
<cell>APOSTROPHE</cell>
<cell>U+0027</cell>
</row>
<row>
<cell>k</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
<cell>U+006B</cell>
</row>
<row>
<cell>g</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
<cell>U+0067</cell>
</row>
<row>
<cell>ṅ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
<cell>U+1E45</cell>
</row>
<row>
<cell>c</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
<cell>U+0063</cell>
</row>
<row>
<cell>j</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
<cell>U+006A</cell>
</row>
<row>
<cell>ñ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
<cell>U+00F1</cell>
</row>
<row>
<cell>ṭ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E6D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḍ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E0D</cell>
</row>
<row>
<cell>ṇ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E47</cell>
</row>
<row>
<cell>p</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
<cell>U+0070</cell>
</row>
<row>
<cell>b</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
<cell>U+0062</cell>
</row>
<row>
<cell>m</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
<cell>U+006D</cell>
</row>
<row>
<cell>y</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
<cell>U+0079</cell>
</row>
<row>
<cell>r</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
<cell>U+0072</cell>
</row>
<row>
<cell>l</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
<cell>U+006C</cell>
</row>
<row>
<cell>v</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
<cell>U+0076</cell>
</row>
<row>
<cell>ś</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
<cell>U+x015B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṣ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E63</cell>
</row>
<row>
<cell>s</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
<cell>U+0073</cell>
</row>
<row>
<cell>h</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
<cell>U+0068</cell>
</row>
</table>
</p>
</normalization>
<quotation marks="some">
<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
</quotation>
<segmentation>
<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
<list>
<item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
<item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
<item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
</list></p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
<list>
<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Īśvarapratyabhijñākārikā with Vṛtti = Ipk,</item>
<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
</list>
</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<langUsage>
<language ident="en">English</language>
<language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
<term>Sanskrit -- Śāstra -- Philosophy -- Śaiva</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<listChange>
<change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
</listChange>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="Ipk">
<body>
<div type="adhikāra" n="1">
<head>1. jñānādhikāraḥ //</head>
<div type="āhnika" n="1">
<lg xml:id="Ipk_1.1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ cid āsādya maheśvarasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyaṃ janasyāpy upakāram icchan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samastasaṃpatsamavāptihetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatpratyabhijñām upapādayāmi</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: parameśvaraprasādād eva labdhātyantadurlabhataddāsyalakṣmīr aham ekākisaṃpadā lajjamāno janam apīmam akhilaṃ svasvāminaṃ vakṣyamāṇopāyena pratyabhijñāpayāmi yena paramārthalābhena parituṣyeyam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kartari jñātari svātmany</seg> <seg type="pāda" n="b">ādisiddhe maheśvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajaḍātmā niṣedhaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhiṃ vā vidadhīta kaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarveṣāṃ svātmanaḥ sarvārthasiddhisamāśrayasya tattatsarvārthasādhanānyathānupapattyā kroḍīkṛtasiddheḥ svaprakāśasya pramātrekavapuṣaḥ pūrvasiddhasya purāṇasya jñānaṃ kriyā ca / svasaṃvedanasiddham aiśvaryaṃ, teneśvarasya siddhau nirākaraṇe ca jaḍānām evodyamaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu mohavaśād asmin</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭe 'py anupalakṣite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktyāviṣkaraṇeneyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyabhijñopadarśyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kevalam asya svasaṃvedanasiddhasyāpīśvarasya māyāvyāmohād ahṛdayaṃgamatvād asādhāraṇaprabhāvābhijñānakhyāpanena dṛḍhaniścayarūpaṃ pratyabhijñānamātram upadarśyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hi jaḍabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhā jīvadāśrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānaṃ kriyā ca bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvatāṃ jīvanaṃ matam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: vastūnāṃ jaḍājaḍabhedena dvaividhyam / tatra jaḍasvarūpasya jīvanniṣṭhā siddhiḥ, jīvatāṃ puno jīvatvaṃ jīvanaṃ jñānakriye eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra jñānaṃ svataḥsiddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyā kāyāśritā satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parair apy upalakṣyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">tayānyajñānam ūhyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jīvatāṃ kriyā kāyaparispandaparyantībhūtānyatrāpi pratyakṣā, jñānam ātmavedyaṃ paratrāpi kriyayaiva prasidhyatīti siddha eva svasaṃvedanasaṃvedyatayā svaparayor īśvaro 'haṃpratyeya ātmā, tasya māyāśaktyā nisargatirodhānād evaṃ vimatiḥ //</p>
<p>ity upodghātaḥ //</p>
<trailer>iti jñānādhikāre prathamam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="2">
<lg xml:id="Ipk_1.2.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nanu svalakṣaṇābhāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānam ekaṃ paraṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sābhilāpaṃ vikalpākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahudhā nāpi tad dvayam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_1.2.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nityasya kasya cid draṣṭus</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyātrānavabhāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃpratītir apy eṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrādyavasāyinī</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jñānam ekaṃ sphuṭāvabhāsasvalakṣaṇānubhavasvarūpaṃ nirvikalpakaṃ te kathayanti / aparaṃ tu śabdāruṣaṇayā smṛtisaṃśayotprekṣādibahubhedaṃ vikalpasaṃjñam / ubhayam apy etan na yujyate bodharūpajñānātiriktasyānyasya saṃbandhitayā tasyānupalabdheḥ / ko 'sau sthirarūpa ātmā ? sābhilāpāhaṃpratyayenāpi śarīrādikavedyavastūttīrṇo vedayitā na kaś cid lokair avadhāryate //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">athānubhavavidhvaṃse</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtis tadanurodhinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ bhaven na nityaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmā yady anubhāvakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: smṛtikāle pūrvānubhavanāśāt kathaṃ pūrvārthānubhavāvaṣṭambhadharmā smṛtir jāyeta yadi tadāpi tadanubhavabodho nānuvarteta, yaś cānekakālasthāyī bodhaḥ sa evātmānubhāvitā //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">satyāpy ātmani dṛṅnāśāt</seg> <seg type="pāda" n="b">taddvārā dṛṣṭavastuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smṛtiḥ kenātha yatraivā</seg><seg type="pāda" n="d">-nubhavas tatpadaiva sā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: arthābhāsanāśāt tanmukhāvalambanīyo viṣayo 'py atra nāsti smṛter ity ekabodhātmani saty api ātmani sā nirviṣayaivetivyavahārocchedaḥ / asato 'py arthānubhavasya viṣayeṇa sā viṣayavatī yadi //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yato hi pūrvānubhava</seg><seg type="pāda" n="b">saṃskārāt smṛtisaṃbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yady evam antargaḍunā</seg> <seg type="pāda" n="d">ko 'rthaḥ syāt sthāyinātmanā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: anubhavāt saṃskāraḥ saṃskārāc ca smṛtir jāyamānā taṃ pūrvānubhavam anukurvaty evāvagāhitaviṣayaṃ tam anubhavam ābhāsayati / evam ātmasthairyeṇa kim anupayoginā saṃskārasyātmavāde 'py aṅgīkaraṇāt tenaiva ca siddheḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato bhinneṣu dharmeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tatsvarūpāviśeṣatah</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃskārāt smṛitisiddhau syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">smartā draṣṭeva kalpitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sukhaduḥkhajñānādibhinnadharmāśrayatvenāpy ātmano 'nupayogo bhinnair dharmair asaṃbhinnasyānupajātaviśeṣasya smṛtav avyāpṛteḥ / tad draṣṭṛvat kalpanāmātram etad ātmā smṛteti //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānaṃ ca citsvarūpaṃ cet</seg> <seg type="pāda" n="b">tad anityaṃ kim ātmavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athāpi jaḍam etasya</seg> <seg type="pāda" n="d">katham arthaprakāśatā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: citsvābhāvye jñānasya cety adharmadeśakālāveśayogād ātmana iva nityatādiprasaṅgaḥ / jaḍatve katham arthasyāsau prakāśaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.8">
<l><seg type="pāda" n="a">athārthasya yathā rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhatte buddhis tathātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caitanyam ajaḍā saivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jāḍye nārthaprakāsatā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jñānaṃ buddhiḥ / sā jaḍāpi yathā viṣayarūpachāyāṃ dhatte tathātmano 'pi caitanyachāyām, ato 'sav arthaprakāśas tathā ca tasyāś citsvarūpatā syāt / evaṃ jñānaṃ sad api nānyasya saṃbandhi, anupapatteḥ / kriyā tu na svarūpeṇāsti nānyasaṃbandhitayā //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyāpy arthasya kāyādes</seg> <seg type="pāda" n="b">tattaddeśādijātatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānyādṛṣṭer na sāpy ekā</seg> <seg type="pāda" n="d">kramikaikasya cocitā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kriyāpi pūrvāparībhūtavayavaikā kārakavyāpārarūpā na yuktā kramikasyānekakālaspṛśah svātmāikyāyogāt, nāpi kālakramavyāpī caikasvabhāvaś ca tasyā āśrayo yuktaḥ, kevalaṃ gamanapariṇāmādirūpā sā kriyā / kāyādīnāṃ tu tattadbhinnadeśakālagatapūrvasattāmātram etad atiriktasyānyasyānupalambhāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tatra sthite tat tad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatīty eva dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānyan nānyo 'sti saṃbandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryakāraṇabhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pūrvasmin sati parasya sattety etāvanmātre 'nubhavaḥ / kriyāvac ca na kriyākārakasaṃbandhaḥ kaś cid bhinnasyāsyānupalambhāt / kāryakāraṇabhāvād ṛte nānyad vastūnāṃ jñāteyam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.2.11">
<l><seg type="pāda" n="a">dviṣṭhasyānekarūpatvāt</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhasyānyānapekṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāratantryādyayogāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tena kartāpi kalpitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sambandho dviṣṭho na caikenātmanobhayatrāvasthitir yuktā na ca dvayoḥ siddhayor anyonyāpekṣātmā nāpi svātmamātraniṣṭhayoḥ pāratantryarūpaḥ saṃbandhaḥ / tato yathā jñātṛtvaṃ kalpitaṃ tathā kartṛtvam apīti katham ātmā sarveśara iti ? //</p>
</div>
<div type="āhnika" n="3">
<lg xml:id="Ipk_1.3.1">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ kiṃ tu smṛtijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvānubhavasaṃskṛteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātam apy ātmaniṣṭhaṃ tan</seg> <seg type="pāda" n="d">nādyānubhavavedakam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pūrvānubhavasaṃskāraprabodhajanmāpi smṛtir ātmamātraniṣṭhatvāt svarūpasaṃvedikaiva na tu pūrvānubhavāveśābhāvāt pūrvānubhūtārthavyavasthāpikā ghaṭate //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.3.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛksvābhāsaiva nānyena</seg> <seg type="pāda" n="b">vedyā rūpadṛśeva dṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rase saṃskārajatvaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tattulyatvaṃ na tadgatiḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarvā hi jñaptiḥ svasaṃvedanaikarūpānanyasaṃvid dvedhā, rūparasajñānayor anyonyavedane 'nyonyaviṣayavedanam api syāt tataś cendriyaniyamābhāvaḥ / pūrvānubhavasaṃskārajatvena tatsādṛśyamātraṃ na tu pūrvānubhavāvagatiḥ, tatsādṛśyam api nāvaseyam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.3.3">
<l><seg type="pāda" n="a">athātadviṣayatve 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtes tadavasāyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭālambanatā bhrāntyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tad etad asamañjasam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: na cāpi bhrāntyā pūrvānubhavaṃ tadviṣayaṃ ca śuktau rajatam ivāsaṃvedyamānam adhyavasyatīti smṛtis tadviṣayā //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.3.4">
<l><seg type="pāda" n="a">smṛtitaiva kathaṃ tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrānteś cārthasthitiḥ katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvānubhavasaṃkārā</seg><seg type="pāda" n="d">-pekṣā ca kim itīṣyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pūrvānubhavāprakāśāt tadviṣayasaṃpramoṣe 'dhyavasāyamātrāt smṛtitvaṃ na yuktam / na ca bhrāntyā pūrvānubhūtārthavyavasthāpanam, pūrvānubhavāsparśe ca tadbhinnayogakṣemāyā bhrānteḥ saṃskārajatve ko grahaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.3.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrāntitve cāvasāyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na jaḍād viṣayasthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'jāḍye nijollekha</seg><seg type="pāda" n="d">niṣṭhān nārthasthitis tataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: adhyavasāya eva bhrāntyā viṣayavyavasthāpako na tu svasaṃvit, sa ca jaḍaḥ katham arthavyavasthāyā hetuḥ ? cidrūpo 'py atītārthamātram ābhāsayed abāhyasvātmollekhamātraprakāśo vā na taddhetuḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.3.6">
<l><seg type="pāda" n="a">evam anyonyabhinnānām</seg> <seg type="pāda" n="b">aparasparavedinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānānām anusaṃdhāna</seg><seg type="pāda" n="d">janmā naśyej janasthitiḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jñānāni svātmamātrapariniṣṭhitāni svasaṃvidrūpatayā aparasaṃvedyāni / teṣām anyonyasaṃghaṭṭanāmayaḥ paramārthopadeśaparyanto lokavyavahāraḥ katham //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.3.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na ced antaḥkṛtānanta</seg><seg type="pāda" n="b">viśvarūpo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syād ekaś cidvapur jñāna</seg><seg type="pāda" n="d">smṛtyapohanaśaktimān</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: cittatvam eva viśvarūpamato 'tiriktasyānupapatteḥ, aśeṣapadārthajñānānām anyonyānusaṃdhānam / asyaiva jñānādikāḥ śaktayaḥ / mattaḥ smṛtir jñānam apohanaṃ ceti hy uktam //</p>
<trailer>iti jñānādhikāre tṛtīyam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="4">
<lg xml:id="Ipk_1.4.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi pūrvānubhūtārtho</seg><seg type="pāda" n="b">-palabdhā parato 'pi san</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimṛśan sa iti svairī</seg> <seg type="pāda" n="d">smaratīty apadiśyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: paścād api pūrvānubhūtārthānubhavitṛtvāt pūrvānubhūtārthaprakāśāsaṃpramoṣaṇam, tasyaikasya vibhoḥ kartuḥ sa ity atra pūrvānubhūtatvena pratyavamarśaḥ smṛtir nāma vyāparaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.4.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāsayec ca svakāle 'rthāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvābhāsitam āmṛśan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svalakṣaṇaṃ ghaṭābhāsa</seg><seg type="pāda" n="d">mātreṇāthākhilātmanā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: smṛtiśaktyā sa iti pūrvānubhūtaṃ svalakṣaṇaṃ parāmṛśann ābhāsayaty evānyathā prakāśitasya parāmarśo na kṛtaḥ syāt svasattākāla eva ca, tena smaraṇakāle naṣṭasyāpy ābhāso na duṣyati / kadā cit tv arthitāvaśād ghaṭakāñcanadravyasattādyanyatamaikābhāsarūpeṇaivāsya sphuṭāvabhāsaḥ, anyadā tu sarvātmanārthitvena tathaiva / atiśayanirantarāvahitacetasas tu dṛṣṭārthapratyakṣīkāra eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.4.3">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca yuktaṃ smṛter bhede</seg> <seg type="pāda" n="b">smaryamāṇasya bhāsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaikyaṃ bhinnakālānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃvidāṃ veditaiṣa saḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pūrvānubhūtaś cārtho 'nubhavena saha tātkālikasmṛtiprakāśe 'vabhāsamānaḥ smṛtyabhinna eva prakāśād bhinnasya prakāśamānatānupapatteḥ / evaṃ cānubhavasmṛtyādisaṃvidām aikyaṃ sa eva cātmā vedakaḥ / tathā hi //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.4.4">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva hy anubhavo bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtau pūrvo 'rthavat pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāg anvabhūvam aham ity</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmārohaṇabhāsanāt</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: smṛtau smaryamāṇo 'nubhūtārtho yathā pṛthagbhūto bhāti na tathānubhavaḥ svātmana evāhaṃtāpratyeyasyānubhavamayatvena prathanāt, yaś cānekakālo 'haṃvedyo 'rthaḥ sa evātmā //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.4.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yoginām api bhāsante</seg> <seg type="pāda" n="b">na dṛśo darśanāntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svasaṃvidekamānās tā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhānti meyapade 'pi vā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarvajñānām api pramātrāntaragatopalambhāḥ svasaṃvinmātravedyasvabhāvāḥ svātmārūḍhā eva bhāseran, ataś ca teṣāṃ yogināṃ parātmatāpattir eva tattvam / prameyakakṣyāyām api ghaṭādivat prātisvikena śuddhabodhātmanā rūpeṇāvabhāseran yadi tathā saṃbhavet /</p>
<lg xml:id="Ipk_1.4.6">
<l><seg type="pāda" n="a">smaryate yad dṛg āsīn me</seg> <seg type="pāda" n="b">saivam ity api bhedataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vyākaraṇam evāsyā</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā dṛṣṭam iti smṛteḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: mayā dṛṣṭam iti pramātrāntargatadarśanaparāmarśātmikāyā eva smṛter vibhajya kathanam, etad evam anubhavo 'sau mamābhūd iti bhedenāpi nirdeśaḥ /</p>
<lg xml:id="Ipk_1.4.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yā ca paśyāmy aham imaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭo 'yam iti vāvasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manyate samavetaṃ sāpy</seg> <seg type="pāda" n="d">avasātari darśanam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: paraḥsthitārthavikalpane 'pi ghaṭam imaṃ paśyāmi ghaṭo 'yam iti vā pramātṛmayam eva darśanaṃ pratyavamṛśyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.4.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tan mayā dṛśyate dṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">'yaṃ sa ity āmṛśaty api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grāhyagrāhakatābhinnāv</seg> <seg type="pāda" n="d">arthau bhātaḥ pamātari</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: tasmād dṛkparāmarśapuraḥsārāyāṃ smṛtau vikalpamātre vā dṛkṣabdānuvedhaṃ vināpi sa ity ayam iti vārthamātranirdeśena sarvatraikapramātṛlīnav evānubhāvyānubhāvakau māyākṛtavicchinnāvabhāsav api prakāśete //</p>
<trailer>iti jñānādhikāre caturtham āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="5">
<lg xml:id="Ipk_1.5.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vartamānāvabhāsānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvānām avabhāsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥsthitavatām eva</seg> <seg type="pāda" n="d">ghaṭate bahir ātmanā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pratyakṣe 'pi yāvad arthānāṃ bhedenāvabhāsaḥ pramātrantarlīnānām eva satāṃ yuktaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.2">
<l><seg type="pāda" n="a">prāgivārtho 'prakāśaḥ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśātmatayā vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca prakāśo bhinnaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmārthasya prakāśatā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pramātṛsaṃjñaprakāśasvarūpatāṃ vinā yathādau ghaṭo 'sya nāvabhāsas tathā jñānakāle 'pi syāt, prakāśamānatā cārthasya prakāśaḥ svarūpato na tu bhinnaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bhinne prakāśe cābhinne</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkaro viṣayasya tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakāśātmā prakāśyo 'rtho</seg> <seg type="pāda" n="d">nāprakāśaś ca siddhyati</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: prakāśamātraṃ cārthād bhinnaṃ sarvārthasādhāraṇaṃ tasya ghaṭasya prakāśo 'yam ayaṃ paṭasyaiveti viṣayaniyamo nirnibandhanaḥ / tasmād arthasya siddhiḥ prakāśātmatāyattā //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tattadākasmikābhāso</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhyaṃ ced anumāpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hy abhinnasya bodhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vicitrābhāsahetutā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jaḍānām ābhāsamānataiva sattāsiddhiḥ sā ca ābhāsātmataiva / tataś ca bodhamātram ekam evātra tattvam / tasyāviśeṣe 'pi krameṇa viśiṣyamāṇo 'rthāvabhāsas tato 'nyam aprakāśamānaṃ hetutayā bāhyam artham ūhayed indiyavat //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.5">
<l><seg type="pāda" n="a">na vāsanāprabodho 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitro hetutām iyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi tatprabodhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vaicitrye kim nibandhanam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: vicitravāsanāprabodho na bodhād bhinnaḥ, tasyāpi vaicitrye ko hetuḥ / tato bāhya evārtho bhinnābhāsahetuḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.6">
<l><seg type="pāda" n="a">syād etad avabhāseṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣv evāvasite sati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyavahāre kim anyena</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhyenānupapattinā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ābhāsamānair eva arthair vyavahāraḥ, te cābhāsātmakāḥ santu kā kṣatiḥ / tat kiṃ bāhyena kāryaṃ tāvatā lokayātrāsamāpteḥ / bāhyaś cārthaḥ pramāṇabādhitaḥ sāvayavo viruddhadharmādhyāsāder niravayavaś ca dikṣaṭkayogāder bahuśaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.7">
<l><seg type="pāda" n="a">cidātmaiva hi devo 'ntaḥ</seg><seg type="pāda" n="b">sthitam icchāvaśād bahiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogīva nirupādānam</seg> <seg type="pāda" n="d">arthajātaṃ prakāśayet</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: cittattvam eva īśvaratvāt svātmarūpatayā upapannābhāsanam anantaśaktitvād icchāvaśān mṛdādikāraṇaṃ vinaiva bāhyatvena ghaṭapaṭādikam artharāśiṃ prakāśayet //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.8">
<l><seg type="pāda" n="a">anumānam anābhāta</seg><seg type="pāda" n="b">pūrve naiveṣṭam indriyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhātam eva bījāder</seg> <seg type="pāda" n="d">ābhāsād dhetuvastunaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pūrvāvabhātāntaḥsthita evārthe nāntarīyakārthadarśanavaśāt tattaddeśakālādiyojanayā vimarśanam anumānam / indriyam apy anumīyate kiṃcinmātraṃ nimittaṃ tac ca bījādyābhāsād ābhāsitam eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhāsaḥ punarābhāsad</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhyasyāsīt kathaṃ cana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthasya naiva tenāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhir nāpy anumānataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ghaṭādyābhāsād bāhyasyānupapatter nāsīd ābhāsaḥ, tatas tatra nānumānād api siddhiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.10">
<l><seg type="pāda" n="a">svāminaś cātmasaṃsthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvajātasya bhāsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asty eva na vinā tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">icchāmarśaḥ pravartate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: cidātmanaś ceśvarasya ātmanīvābhedenārtheṣv api prakāśe 'sty anyathā pratibhāsamānārthaikaviṣayo nirmātṛtāmayo vimarśa icchārūpo na syāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.11">
<l><seg type="pāda" n="a">svabhāvam avabhāsasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vimarśaṃ vidur anyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakāśo 'rthoparakto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">sphaṭikādijaḍopamaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: prakāśasya mukhya ātmā pratyavamarśaḥ, taṃ vinā arthabheditākārasyāpy asya svacchatāmātraṃ na tv ajāḍyaṃ camatkṛter abhāvāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmāta eva caitanyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citkriyā citikartṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tātparyeṇoditas tena</seg> <seg type="pāda" n="d">jaḍāt sa hi vilakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ātmadravyasya bhāvātmakam apy etaj jaḍād bhedakatayā vimarśākhyaṃ mukhyaṃ rūpam uktaṃ caitanyaṃ dṛśiśaktiś citir iti [adopt var: citiśaktir dṛśir iti] / sā cetanakriyā citikartṛtaiva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.13">
<l><seg type="pāda" n="a">citiḥ pratyavamarśātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">parā vāk svarasoditā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svātantryam etan mukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad aiśvaryaṃ paramātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: abhinnavācyādyā vāg eṣā nityacitsvarūpatvenānādyantāparatantrā, bhāvāntarānapekṣaṃ śuddham etat svātantryam aiśvaryasaṃjñam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sā sphurattā mahāsattā</seg> <seg type="pāda" n="b">deśakālāviśeṣinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saiṣā sāratayā proktā</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdayaṃ parameṣṭhinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sphuradrūpatā sphuraṇakartṛtā abhāvāpratiyoginy abhāvavyāpinī sattā bhavattā bhavanakartṛtā nityā deśakālāsparśāt saiva pratyavamarśātmā citikriyāśāktiḥ / sā viśvātmanaḥ parameśvarasya svātmapratiṣṭhārūpā hṛdayam iti tatra tatrāgame nigadyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmānam ata evāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyīkuryāt pṛthaksthiti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñeyaṃ na tu tadaunmukhyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">khaṇḍyetāsya svatantratā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: etādṛśaśuddhasvātantryavaśān naiṣa pṛthag eva labdhapratiṣṭhaṃ vastv avaiti, api tv ajñeyam ātmānam aniyantritaprabhāvatayā jñeyīkaroti / bhinnajñeyasāpekṣatve jñānakartṛtā mlāyet //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.16">
<l><seg type="pāda" n="a">svātantryāmuktātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svātantryād advayātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhur īśādisaṃkalpair</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmāya vyavahārayet</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ata eva vedyaikībhāvalakṣaṇapūrṇatāmayāt svātantryāt tadānīntanam eva vedakam ātmānam īśvaraḥ śivo veditety evamādivikalpair ābhāsayati bhāvanādivyavahārārtham //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.17">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhantādiparāmarśa</seg><seg type="pāda" n="b">bhedād asyānayatātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃmṛśyatayāivāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛṣtes tiṅvācyakarmavat</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: vartamānapramātṛbhāve nāhaṃpratyavamarśasya prameyatvenedantā / vimarśabhede cābhāsabhede ca pramātaiveśvaraśabdena sṛṣṭo 'haṃ parāmarśavyavadhānena kevalam, yathā kriyādiśabdena pacatyādivācyo 'rthaḥ / yathāhuḥ kriyāguṇajātisaṃbandhādiśābdair na kriyādaya ucyante pacatyādimukhenābhidhānāt / īśvaraśabdād ātmaśabdāc cāham iti parāmṛśan na evātmānam avaiti na sākṣāt, pratītis tv asty eva smṛtyevānubhavamukhenānubhūtasya //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.18">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāśaktyā vibhoḥ saiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnasaṃvedyagocarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathitā jñānasaṃkalpā</seg><seg type="pāda" n="d">-dhyavasāyādināmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: prakāśātmanaḥ parameśvarasya māyāśaktyā svātmarūpaṃ viśvaṃ bhede ābhāsyate / tataḥ saiva citir jñānam adhyakṣam / tasyaiva bhinnasyābhātasya smṛtiḥ saṃkalpo 'dhyavasāyo manobuddhirūpatve 'pi citir eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sākṣātkārakṣaṇe 'py asti</seg> <seg type="pāda" n="b">vimarśaḥ katham anyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhāvanādy upapadyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">pratisaṃdhānavarjitam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sākṣātkāralakṣaṇe jñāne 'pi cito 'rthapratyavamarśo 'sti sūkṣmaḥ, vācanadhāvanādau śīghrakriyā tattaddṛśyamānadeśādyupāditsājihāsānusaṃdhānena hi bhavet //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ghaṭo 'yam ity adhyavasā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmarūpātirekiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pareśaśaktir ātmeva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāsate na tv idantayā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ayam iti ghaṭa iti vādhyavasāyo bhinnaprakāśamānanāmarūpātiriktaś citiśaktimaya evātmevābhedena avabhāsate //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.5.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kevalaṃ bhinnasamvedya</seg><seg type="pāda" n="b">deśakālānurodhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānasmṛtyavasāyādi</seg> <seg type="pāda" n="d">sakramaṃ pratibhāsate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: cittattvasya māyāśaktyā bhinnaṃ ghaṭādi saṃvedyaṃ tattaddeśakālabhinnaṃ prakāśyate yasyābhedenāvaṣṭambhād vibhinnadeśakālādinā jñānasmṛtyādyābhāsate //</p>
<trailer>iti jñānādhikāre pañcamam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="6">
<lg xml:id="Ipk_1.6.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃpratyavamarśo yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśātmāpi vāgvapuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsau vikalpaḥ sa hy ukto</seg> <seg type="pāda" n="d">dvayākṣepī viniścayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: prakāśasyātmany ahamiti parāvāgrūpatvāt sābhilāpo 'pi svabhāvabhūtaḥ pratyavamarśo na vikalpa ity ucyate, sa hi pratiyoginiṣedhapūrvo niścayo na cātra pratiyogisaṃbhavaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bhinnayor avabhāso hi</seg> <seg type="pāda" n="b">syād ghaṭāghaṭayor dvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakāśasyeva nānyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhedinas tv avabhāsanam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: prakāśād dvitīyasya bhinnasya pratiyogino 'prakāśasaṃjñasyānavabhāsane prakāśetaratvaṃ na syāt / tasyānābhāse vyapohanāyogād vikalpatāhāniḥ //</p>
<p>tathā ca</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tadatatpratibhābhājā</seg> <seg type="pāda" n="b">mātraivātadvyapohanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanniścayanamukto hi</seg> <seg type="pāda" n="d">vikalpo ghaṭa ity ayam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pramātur eva svatantrasyāntarlīnatadatadarthābhāsasya atadapohanena ghaṭa iti niścayo vikalpo nāma vyāpāraḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.4">
<l><seg type="pāda" n="a">cittattvaṃ māyayā hitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinna evāvabhāti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehe buddhāv atha prāṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpite nabhasīva vā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_1.6.5">
<l><seg type="pāda" n="a">pramātṛtvenāham iti</seg> <seg type="pāda" n="b">vimarśo 'nyavyapohanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikalpa eva sa para</seg><seg type="pāda" n="d">pratiyogy avabhāsajaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: cidacittattvasyaiveśvarasya māyāśaktyā bhedāvabhāsini śarīre buddhav āntare vā sparśe taduttīrṇe vākāśa iva śūnya eva vikalpite 'hamiti pramātṛbhāvena vimarśaḥ, tattadābhāsamānaśarīrādipratiyogyapohanakaraṇād ghaṭo 'yam itivad vikalpa eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kādācitkāvabhāse yā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvābhāsādiyojanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃskārāt kalpanā proktā</seg> <seg type="pāda" n="d">sāpi bhinnāvabhāsini</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: vichinnavicchinneṣu śūnyadehādyābhāsabhedeṣu pūrvābhāsāhaṃkārākhyānām aikyayojanāntaḥpūrvābhāsasthitilakṣaṇasaṃskārāśritā pramātṛvyāpārarūpā kalpanaiva pratyabhijñākhyā //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tad evaṃ vyavahāre 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur dehādim āviśan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāntam evānta arthaugham</seg> <seg type="pāda" n="d">icchayā bhāsayed bahiḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ādisarge vā vyavahāre 'pi vā maheśvaro māyāśaktyā dehādim ātmatvena abhiniviśya pramātāraṃ kurvann antaḥsthitaṃ vibhāntam eva taṃ tam arthaṃ krameṇa bahīrūpaṃ kartṛśaktyā bhāsayati / tathābhāsanam evotpādanam / asya dehādyanāviṣṭasya tu svato yugapad ahamidam iti sarvārthaprakāśaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ smṛtau vikalpe vāpy</seg> <seg type="pāda" n="b">apohanaparāyaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñāne vāpy antarābhāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthita eveti niścitam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarvasaṃvitsu sarvārthāvabhāsaḥ pramātṛsaṃlīnaś cittattvavad ānurūpyeṇa prakāśamānaḥ sadā sthita eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu naisargiko jñāne</seg> <seg type="pāda" n="b">bahirābhāsanātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvānubhavarūpas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitaḥ sa smaraṇādiṣu</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jñāne bahirābhāsanarūpe sahaja eva cittattvasyāntararthāvabhāsaḥ, smṛtyādau tu pūrvānubhavātmā / ata eva smṛtiḥ saṃskārajocyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sa naisargika evāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">vikalpe svairacāriṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathābhimatasaṃsthānā</seg><seg type="pāda" n="d">-bhāsanād buddhigocare</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: avatantras tu vikalpaś cakṣurādyagocaram api buddhaviṣayatāpādanena yathāruci pūrvānubhūtatvāvimarśanena navam eva taṃ tam artham ābhāsayati saṃniveśaviśeṣaṃ ca / tatrāsav arthaḥ sahaja evāsti //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.6.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ata eva yathābhīṣṭa</seg><seg type="pāda" n="b">samullekhāvabhāsanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānakriye sphuṭe eva</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhe sarvasya jīvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: apūrvārthanirmāṇajñānasāmārthyāc ca vikalpa eva sarvasya sarvajñatvaṃ sarvakartṛtvaṃ ca sphuṭam</p>
<trailer>iti jñānādhikāre ṣaṣṭham āhnikam</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="7">
<head>saptamam āhnikam</head>
<lg xml:id="Ipk_1.7.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yā caiṣā pratibhā tattat</seg><seg type="pāda" n="b">padārthakramarūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akramānantacidrūpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramātā sa maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: tattatpadārthakramācchuritaś caiṣo 'ntaḥsthita eva ābhāsaḥ sarvasaṃvitkālavyāpyakramānantacinmaya ātmasaṃjñaḥ pramātā svāṅgabhūte prameye nirmātṛtayā maheśvaraś ca //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tattadvibhinnasaṃvitti</seg><seg type="pāda" n="b">mukhair ekapramātari</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratitiṣṭhatsu bhāveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">jñāteyam upapadyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: anekasaṃvitsrotomukhair ekapramātṛsindhum upalīya bhāvabhedāḥ kāryakāraṇatādivyavahārasamanvayaṃ bhajante //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.3">
<l><seg type="pāda" n="a">deśakālakramajuṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">arthānāṃ svasamāpinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakṛdābhāsasādhyo 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="d">anyathā kaḥ samanvayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: svarūpam avabhāsanaṃ ca bhāvānāṃ svātmapariniṣṭhitam eva / yugapadekābhāsanibandhanaś caiṣāṃ samanvayaḥ / sa abhinnaḥ pramātṛlīnatayā kalpate /</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyakṣānupalambhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tattadbhinnāṃśapātinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryakāraṇatāsiddhi</seg><seg type="pāda" n="d">hetutaikapramātṛjā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kāryakāraṇabhāva iva tatsiddhir api pratyakṣānupalambhair ekapramātṛmukhena samanvayam āgatya kriyate, asamanvitāḥ pratyakṣānupalambhāḥ kramikasvaviṣayamātrajñāpanakṣīṇā nānyonyāpekṣopalakṣaṇakṣamāḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.5">
<l><seg type="pāda" n="a">smṛtau yaiva svasaṃvittiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ svātmasaṃbhave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvānubhavasadbhāve</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhanaṃ saiva nāparam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pūrvānubhasvasaṃvedanasya abhāvāt smṛtisvasaṃvedanam eva atraikārthābhāsamayapramātṛrūpaṃ smṛtisvarūpa iva pramāṇam / smṛteḥ pūrvānubhavābhāsābhāve kāryakāraṇabhāvāsiddher na kāryaliṅgatā //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bādhyabādhakabhāvo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">svātmaniṣṭhāvirodhinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānānām udiyād eka</seg><seg type="pāda" n="d">pramātṛpariniṣṭhiteḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: bhinnasvābhāsamātraniṣṭhānāṃ jñānānāṃ ko virodhaḥ, tat kathaṃ bādhyabādhkatvam / ekaprāmātṛviśrāntau tu yuktam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.7">
<l><seg type="pāda" n="a">viviktabhūtalajñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭābhāvamatir yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā cecchuktikājñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpyajñānāpramātvavit</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: iha bhūtale ghaṭo nāstīti ghaṭābhāvajñānaṃ kevalabhūtalajñānam eva śūnyabhūtalasya ghaṭābhāvarūpatvāt / tathaiva yadi śuktikārajatayor aparasparātmatvāc chuktikājñānaṃ rajatājñānam iti pratyakṣaṃ bādhakam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.8">
<l><seg type="pāda" n="a">naivaṃ śuddhasthalajñānāt</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhyet tasyāghaṭātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tūpalabdhiyogyasyāpy</seg> <seg type="pāda" n="d">atrābhāvo ghaṭātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kevalabhūtalajnānād bhūtalasyāghaṭātmatā sidhyati, na tu tatrādhāre bhinno darśanayogyo 'pi ghaṭo nāsti //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.9">
<l><seg type="pāda" n="a">viviktaṃ bhūtalaṃ śaśvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvānāṃ svātmaniṣṭhiteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kathaṃ jātu tajjñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhinnasyābhāvasādhanam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: bhūtalam abhūtalaviviktaṃ sadaiva tat kathaṃ tajjñānaṃ kadācid eva tatra bhinnaghaṭābhāvaṃ sādhayet / bhinnaghaṭaviviktatā ca bhūtalasya kadācit kaṃ rūpaṃ syād yadi ghaṭasahitatāpi kadācit svarūpaṃ bhavet, na tv evam / padārtau dvav eva svātmapariniṣṭhitau, sāhityaṃ na tadatiriktam ubhayātmakam ekarūpam / jñānam ekaṃ tūbhayābhāsasaṃsargātmakam apy ekābhāsajñānāntarābhāvarūpam / vastu punaḥ svātmaniṣṭham eva paricchinattīti na vastubalena pradeśadarśanāt pradeśasiddhivad ghaṭābhāvasiddhiḥ / ubhayābhāsaikajñānātmakakāryābhāvāt tu syāt / na caivaṃ vyavadhānena pratītiḥ pradeśadarśanād eva tatsiddheḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kim tv ālokacayo 'ndhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sparśo voṣṇādiko mṛduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāsti sādhayet tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">svajñānam aghaṭātmatām</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pradeśeṣv ālokapuraṃ santamase mṛdum uṣṇādikaṃ sparśaṃ vā ghaṭarūpasparśābhāvātmakam anubhūyālokādi ghaṭābhāvo 'trāsti, ghaṭo nāstīti vyavahartuṃ yuktam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.11">
<l><seg type="pāda" n="a">piśācaḥ syād anāloko 'py</seg> <seg type="pāda" n="b">ālokābhyantare yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adṛśyo bhūtalasyānta</seg> <seg type="pāda" n="d">na niṣedhyaḥ sa sarvathā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: na caivam ālokasya piśācānyatvāt tatra piśācaniṣedhaprasaṅgaḥ, sa hy adṛśyo 'nyatve 'pi yathā mṛdgolakasyāpy antaranivāryas tathālokasyāntare / tatas tasya anyamata ivāsmanmate 'pi nādṛśyatvād abhāvasiddhiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ rūpyavidābhāva</seg><seg type="pāda" n="b">rūpā śuktimatir bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tv ādyarajatajñapteḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">syād aprāmāṇyavedikā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: śuktijñānam eva rajatajñānābhāvarūpaṃ sidhyati, tadānīntanaśuktijñānānubhavena na bhinnasyātītasya rūpyajñānasyāprāmāṇyam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmyasiddher api bhaved</seg> <seg type="pāda" n="b">bādhā naivānumānataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svasaṃvedanasiddhā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yuktā saikapramātṛjā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: śuktikājñānakāle ca na pūrvaṃ rajatajñānam asti / tataḥ sa dharmī na siddha iti nānumānena bādhā, ekapramātṛmayasvasaṃvedane tv ekadeśāvaṣṭambhyubhayajñānamayasaṃbandhabhāsanāt sidhyati / paścātsaṃvādaḥ pratyakṣasvasaṃvedane pūrvasyāpi tasya bhāsanād ekaṃ pramāṇam itarad anyatheti bhavati / saṃvādo 'py ekapramātṛkṛtaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.7.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ittham atyarthabhinnārthā</seg><seg type="pāda" n="b">-vabhāsakhacite vibhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samalo vimalo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vyavahāro 'nubhūyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: māyāśaktyā bhedaviṣayo 'yaṃ sarvo vyavahāras tathājñānaināṃ śuddho 'jñānāndhānāṃ tu malinas tattadbhinnārthāvabhāsabhāji bhagavati saṃbhāvyate 'nubhavena //</p>
<trailer>iti jñānādhikāre saptamam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="8">
<lg xml:id="Ipk_1.8.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tātkālikākṣasāmakṣya</seg><seg type="pāda" n="b">sāpekṣāḥ kevalaṃ kva cit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhāsā anyathānyatra tv</seg> <seg type="pāda" n="d">andhāndhatamasādiṣu</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ābhāsāḥ kadācit sannihitapratyakṣākṣiptā ghaṭo 'yam iti vyavahārahetavaḥ, andhatamasādau tu pūrvānubhavotthitāḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.2">
<l><seg type="pāda" n="a">viśeṣo 'rthāvabhāsasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sattāyāṃ na punaḥ kva cit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikalpeṣu bhaved bhāvi</seg><seg type="pāda" n="d">bhavadbhūtārthagāmiṣu</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: smṛtyutprekṣārūpeṣu pratyakṣapṛṣṭhapātiṣu svatantreṣu vānyeṣu vikalpeṣu kālatrayaviṣayeṣv arthāvabhāso 'ntas tulya evāvasthitaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhādiṣu ca saukhyādi</seg><seg type="pāda" n="b">hetuṣv api ca vastuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avabhāsasya sadbhāve 'py</seg> <seg type="pāda" n="d">atītatvāt tathā sthitiḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sukhaduḥkhādyābhāsās tatsādhanābhāsāś ca sadaivāntaḥ santo 'pi na tadāhlādādimayīṃ sthitiṃ kurvanty atītatvād bahis tadānīm abhāvāt tadātvaviśiṣṭānāṃ ca tathākāritvāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.4">
<l><seg type="pāda" n="a">gāḍham ullikhyamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vikalpena sukhādike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā sthitis tathaiva syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sphuṭam asyopalakṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kutaś cit prayatnaniveśāt svatantravikalpollikhitaṃ sphuṭam eva sukhādi jātaṃ vikāsādihetuḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvābhāvāvabhāsānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhyatopādhir iṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātmā sattā tatas teṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">āntarāṇāṃ satāṃ sadā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarveṣām ābhāsānāṃ bhāvābhāvaviṣayānām abahīrūpatve 'pi sattāsty eva smṛtyādau, bāhyatvam hi teṣām upādhir na svarūpam / abhāvābhāsasyāntaḥsattāyām api bahirabhāvāt tathātvam //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.6">
<l><seg type="pāda" n="a">āntaratvāt pramātraikye</seg> <seg type="pāda" n="b">naiṣāṃ bhedanibandhanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthakriyāpi bāhyatve</seg> <seg type="pāda" n="d">sā bhinnābhāsabhedataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: antaś ca sarveṣām eva nīlasukhādyā bhāsānām sadā sattve 'pi pramātṛmātrarūpatvāt kāryakāraṇādibhedāśrayā nārthakriyā, pramātur bhede 'pi bauddhacākṣuṣatvādibhedenābhāsabhedād ābhāsāśritārthakāritāpi bhidyate rūpādīnām //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.7">
<l><seg type="pāda" n="a">cinmayatve 'vabhāsānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anta eva sthitiḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyayā bhāsamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhyatvād bahir apy asau</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: citsvarūpatvenābhāsānāṃ sadāntastattva eva sthitiḥ / māyāśaktyā bahiḥ pratyakṣatvena prakāśyamāneṣu bhāveṣu prakāśāvyatirikteṣu bahirābhāsa ity ucyate, tad api teṣām āntaratvam eva sisṛkṣādau tu bhāvānām api //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vikalpe yo 'yam ullekhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'pi bāhyaḥ pṛthakprathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramātraikātmyam āntaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tato bhedo hi bāhyatā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: vikalpe ghaṭādyullekhaś cakṣurādyagocare 'pi pṛthagābhāsād bāhya eva / ahaṃvimarśo hy āntaratvaṃ, idam iti tu bāhyatā / evaṃ ca ghaṭādīnām ubhayī bāhyatā bāhyāntaḥkaraṇadvayīvedyatā, sukhādes tv ekāntaḥkaraṇavedyataiva //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ullekhasya sukhādeś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśo bahir ātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">icchāto bhartur adhyakṣa</seg><seg type="pāda" n="d">rūpo 'kṣādibhuvāṃ yathā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ullekhasukhaduḥkhalajjādīnāṃ cākṣuṣānāṃ rūpādīnām iveśvarasya śaktyā sākṣātkaraṇarūpo bauddhaḥ prakāśaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaikyena vinā na syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvidāṃ lokapaddhatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakāśaikyāt tad ekatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaikaḥ sa iti sthitam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: tattadvibhinnasaṃvidanusandhānena hi vyavahāraḥ / ekaś ca prakāśātmā tadanusandhānarūpaḥ sa eva caikaḥ pramātā paramātmasaṃjñaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_1.8.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva vimṛśattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">niyatena maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimarśa eva devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śuddhe jñānakriye yataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sa paramātmā cidrūpovimarśākhyenaiva mukhyasvabhāvenāvyabicāriṇā maheśvaraḥ / cittattvasya viśvātmanaḥ śivasaṃjñasyāhaṃvimarśanam eva śuddhe jñānakriye, bhinnābhinnajñeyakāryagate tv īśvarasya śuddhāśuddhe, bhinnārthaviṣaye tu puṃsaḥ sattvarajovṛttirūpe prakāśapravṛttisaṃjñe tamasā saṃkucite 'śuddhe eva//</p>
<trailer>iti jñānādhikāre 'ṣṭamāhnikam //</trailer>
</div>
<trailer>iti jñānādhikāraḥ //</trailer>
</div>
<div type="adhikāra" n="2">
<head>kriyādhikāraḥ //</head>
<div type="āhnika" n="1">
<head>prathamam āhnikam//</head>
<lg xml:id="Ipk_2.1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ata eva yad apy uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyā naikasya sakramā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eketyādi pratikṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad ekasya samarthanāt</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekacittattvasamarthanād ekasaṃbandhī vyāpāra eka eveti kriyāpy apakṛtadūṣaṇā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sakramatvaṃ ca laukikyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyāyāḥ kālaśaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghaṭate na tu śāśvatyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prābhavyāḥ syāt prabhor iva</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: māyāśakter bhinnabhāvāvabhāsānāṃ kriyā ca kālaśaktivaśāt sakramā na tv ātmavimarśarūpānādinidhanā prabhoḥ svabhāvabhūtā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kālaḥ sūryādisaṃcāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tattatpuṣpādijanma vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śītoṣṇe vātha tallakṣyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krama eva sa tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sā sā prasiddhā kriyā kālaḥ śītādi vā tadupalakṣitaḥ sarvabhinnāvabhāsamānabhāvopādhibhūtaḥ krama eva vāsau tasyaivopayogāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kramo bhedāśrayo bhedo 'py</seg> <seg type="pāda" n="b">ābhāsasadasattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhāsasadasattve tu</seg> <seg type="pāda" n="d">citrābhāsakṛtaḥ prabhoḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: anyonyābhāsaśūnyabhinnabhāvāvabhāsavaicitryakriyaiva prabhor bhāveṣu kramahetuḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtivaicitryato deśa</seg><seg type="pāda" n="b">kramam ābhāsayaty asau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyāvaicitryanirbhāsāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kālakramam apīśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: anekasyānyonyabhedābhāsād deśakramaḥ kriyāmukhena kālakramo 'pi / ekasya tu bhāvasya tattajjanmasattāvipariṇāmādikriyābhedāt kālakrama eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.1.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatrābhāsabhedo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavet kālakramākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicchinnabhāsaḥ śūnyāder</seg> <seg type="pāda" n="d">mātur bhātasya no sakṛt</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarvatrārthe vicitro 'vabhāsaḥ śūnyadehāder eva pramātuḥ kālakramābhāsahetur, sa hi prākkālo na tathā tadānīṃ bhāsate smṛtiṃ vihāya svavartamānāpekṣayā cāsau bhūtabhaviṣyatte vyavaharati / sakṛdvibhātasya tu bhāsanakriyāvicchedād āvṛttigaṇanābhāvān nātmanīvārtheṣv api kālabhedaḥ /</p>
<lg xml:id="Ipk_2.1.7">
<l><seg type="pāda" n="a">deśakramo 'pi bhāveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāti mātur mitātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svātmeva svātmanā pūrṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvā bhānty amitasya tu</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: parimitaṃ pramātaram apekṣya bhāvas tato 'nyonyaṃ ca bhinnā dūrādivyapadeśabhājaś ca, prakāśaikarūpatvena tv īśvarasya na kvāpy \var{kvāpy\lem \em kvapy \ed} aprakāśasaṃbhavāt paramāṇav api / prakāśaghanasya nātmano bhinnaṃ dūraṃ vānyānyato vā kiṃcid ābhāti //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.1.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu nirmāṇaśaktiḥ sāpy</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ viduṣa īśituḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā vijñātṛvijñeya</seg><seg type="pāda" n="d">bhedo yad avabhāsyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: evaṃ pūrṇatayā prakāśamānasyāpi parameśvarasya saiṣā sṛṣṭiśaktir yaj jñātṛjñeyasvabhāvā bhāvāḥ svato 'nyonyaṃ ca vibhāgenāvasīyante, na ca tathāvasāyena tasya svarūpasthitis tirodhīyate //</p>
<trailer>iti kriyādhikāre prathamam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="2">
<head>dvitīyam āhnikam //</head>
<lg xml:id="Ipk_2.2.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyāsaṃbandhasāmānya</seg><seg type="pāda" n="b">dravyadikkālabuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyāḥ sthairyopayogābhyām</seg> <seg type="pāda" n="d">ekānekāśrayā matāḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kriyāvad anye 'pi saṃbandhādaya ekānekaviṣayā api satyābhāsāḥ, sarvadopayoginām eṣām arthavattvenāpariharaṇīyatvāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.2.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraikam āntaraṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad evendriyavedyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃprāpyānekatāṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">deśakālasvabhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: abhinnam eva tattvam anto bahir ābhāsabhedād ekānekam, bahirdeśakālasvabhāvabhedābhāsasaṃbhedamayaikaikaḥ svalakṣaṇābhāsānām anekatvāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">taddvayālambanā etā</seg> <seg type="pāda" n="b">mano 'nuvyavasāyi sat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti mātṛvyāpāra</seg><seg type="pāda" n="d">mayīḥ karmādikalpanāḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: madhyasthatayāntarbahistattvaviṣayā mānasyaḥ kriyādikalpanāḥ pramātṛvyāpārarūpāḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">svātmaniṣṭhā viviktābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvā ekapramātari</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyonyānvayarūpaikya</seg><seg type="pāda" n="d">yujaḥ saṃbandhadhīpadam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: rājñaḥ puruṣa ityādisaṃbandhadhiyo 'ntaḥsamanvayād aikyaṃ bahiḥ saṃbandhibhedaṃ cālambante //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">jātidravyāvabhāsānām</seg> <seg type="pāda" n="b">bahir apy ekarūpatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyaktyekadeśabhedaṃ cāpy</seg> <seg type="pāda" n="d">ālambante vikalpanāḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: gavaś caitra iti ca matayo bahir api gomātraikaghanapuruṣaviśeṣākārābhāsaikyaṃ svalakṣaṇāvayavābhāsabahutvaṃ ca parāmṛśanti //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyāvimarśaviṣayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārakāṇāṃ samanvayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avadhyavadhimadbhāvā</seg><seg type="pāda" n="d">-nvayālambā digādidhīḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Vṛ: kāṣṭhasthalīdevadattaudanānāṃ pacatīty antaḥsamanvayād bahirbhedāc caikānekaviṣayā kriyāmatiḥ / deśakālakramo 'pi bhāvānām avadhyavadhimadrūpāṇām anyonyāpekṣaḥ saṃbandhabheda eva tathaivaikānekamayaḥ / jātidravyakriyāsaṃkhyādimatayaḥ sarvā eva saṃbandhaviśeṣasamavāyaviṣayā eva //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">evam evarthasiddhiḥ syān</seg> <seg type="pāda" n="b">mātur arthakriyārthinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhedābhedavatārthena</seg> <seg type="pāda" n="d">tena na bhrāntir īdṛśī</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekānekarūpair eva kriyādibhir evam ābhāsānuguṇyarūpaḥ pramātus tadarthino 'rthakriyāsaṃvādaḥ / tato na tadbuddhayo bhrāntāḥ //</p>
<trailer>iti kriyādhikāre dvitīyam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="3">
<head>tṛtīyam āhnikam //</head>
<lg xml:id="Ipk_2.3.1">
<l><seg type="pāda" n="a">idam etādṛgityevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad vaśād vyavatiṣṭhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vastu pramāṇaṃ tat so 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">svābhāso 'bhinavodayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_2.3.2">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'ntas tathāvimarśātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">deśakālādyabhedini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekābhidhānaviṣaye</seg> <seg type="pāda" n="d">mitir vastuny abādhitā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: yadāyattā hi vastunaḥ svarūpeṇa nityatāviśeṣaṇair vā vyavasthāpyamānatā sa pramātuḥ svatvenāpūrvavastvābhāsaiva sthitaḥ pramāṇam / sa eva cābhāso 'yam iti nitya iti vā tathaiva pṛthaktayābhinavatvena ca pramātary uparūḍho vimarśarūpatām āpanno vimarśabhedānusāryaikaikaśabdavācye pṛthakpṛthag eva tiraskṛtadeśādibhede tasminn ābhāta eva sāmānyarūpe vastuni svakārthakriyāprāpte pramāṇāntareṇābādhitasthairyā pramitiḥ pramātṛvyāpāraḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāruci yathārthitvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvyutpatti bhidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhāso 'py artha ekasminn</seg> <seg type="pāda" n="d">anusaṃdhānasādhite</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekasminn eva caikapratyavamarśasāmarthyopapādite vastuni svecchāvaśād arthitvānurodhād vā naipuṇyavaśād vāvabhāsabhedaḥ //</p>
<p>tathā hi</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghavṛttordhvapuruṣa</seg><seg type="pāda" n="b">dhūmacāndanatādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathābhāsā vibhidyante</seg> <seg type="pāda" n="d">deśakālāvibhedinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_2.3.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva sadghaṭadravya</seg><seg type="pāda" n="b">kāñcanojjvalatādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhāsabhedā bhinnārtha</seg><seg type="pāda" n="d">kāriṇas te padaṃ dhvaneḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekasminn eva ghaṭādav arthe 'vadhitsāvaśād dīrghatā tryaśratāpārimāṇḍalyādi vābhāti, cihnavyavadhānachāyāmātrārthitāyāṃ puruṣa evordhvatāmātraṃ pratibhāti, tatkāryārthitāyāṃ tu nyakṣeṇekṣamāṇasya puruṣaḥ / dhūmamātram eva kasya cid ābhāsate, tadvidas tu tārṇatādi maṇirūpyādiviśeṣa iva / sa ca tathā bhidyamāno 'pi deśakālabhedaṃ na spṛśati / tathaiva ghaṭa eva san nityābhāso 'nyādṛg eva paṭādyanantāśeṣārthasādhāra~aḥ sattāmātrasādhyasatparāmarśādyarthakriyākārī, tatraiva ghaṭa iti cābhāso 'ntarbahiṣkaraṇajñeyaḥ pṛthubudhnodarākārārthasāmānyo 'nya eva yaḥ paṭādiṣu nāsti, kāñcana iti cāparo yo mṛṇmayādiṣu nāsti sa ca tathārthitādivaśād aindriyaka eva jāyate / ekaikaś cāsav ābhāsa ekaikena śabdena vyavahārārthaṃ
tattanniyatārthakriyārthibhir abhidhīyate, ghaṭa iti na sattābhidhīyate na ca kāñcana iti ghaṭābhāsaḥ / caitra iti bālyādisādhāraṇo deśādirahitas tathaiva ca / tato 'rthakriyā bhinnā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhāsabhedād vastūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyatārthakriyā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmānādhikaraṇyena</seg> <seg type="pāda" n="d">pratibhāsād abhedinām</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekasminn eva svalakṣaṇe pratyābhāsaṃ niyatiśaktyā kāryaṃ niyamitaṃ tathābhūtānekakāryakṛdābhāsabhedādhikaraṇam ekaṃ ca / sāmānādhikaraṇyābhāsavaśād vastu / anekasyaikatā hi sāmānādhikaraṇyam //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthagdīpaprakāśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">srotasāṃ sāgare yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aviruddhāvabhāsānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ekakāryā tathaikyadhīḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: bhinnāḥ pradīpaprabhā avibhāgenāvabhāsante nadīpravāhāś ca sindhubuddhau pānake ca te te rasās, tathā śauklyamahattvapaṭatvādyavabhāsāḥ parasparānupraveśakṣamāḥ, na tu nīlapītādyavabhāsās tattadekakāryaikadravyābhāsabhāvena kalpante pratyakṣa eva / tad etat sāmānādhikaraṇyam //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāviśiṣṭe vahnyādau</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryakāraṇatoṣṇatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattacchabdārthatādyātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">pramāṇād ekato mataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kadā cid deśādisahabhāvāvachinnasvalakṣaṇarūpaviśeṣatyāgenaikasāmānyarūpāgnyābhāsamātra eva trailokyatraikālyagāmitvena nijapramāṇād ekasmād eva viśiṣṭakāryakāraṇatoṣṇordhvabhāg agniśabdavācyatādisvabhāvasiddhiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu deśādikādhyakṣa</seg><seg type="pāda" n="b">-ntarabhinne svalakṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tātkālikī pravṛttiḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">arthino 'py anumānataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kāyapravṛttiḥ puno deśakālādipratyakṣabhedasāhityena svalakṣaṇa eva tadarthitayā pramāṇasamūhād eva / anumānād api dharmipratyakṣaviśiṣṭād eva pravṛttiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dūrāntikatayārthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parokṣādhyakṣatātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhyāntaratayā doṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">vyañjakasyānyathāpi vā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_2.3.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bhinnāvabhāsacchāyānām</seg> <seg type="pāda" n="b">api mukhyāvabhāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekapratyavamarśākhyād</seg> <seg type="pāda" n="d">ekatvam anivāritam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: dūrāntikādisphuṭāsphuṭatvādinā bahirantaścaratvena vābhāsasya cchāyāmātrabhede 'pi tanmukhyasvabhāvarūpapratyavamarśaikyād arthānām aikyam abādhitam //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.12">
<l><seg type="pāda" n="a">arthakriyāpi sahajā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārthānām īśvarecchayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyatā sā hi tenāsyā</seg> <seg type="pāda" n="d">nākriyāto 'nyatā bhavet</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ullekhaghaṭādīnāṃ bāhyārthakriyāvirahe 'pi ghaṭāditayaiva, asvabhāvikatvāt tasyā īśvareṇa pratyābhāsaṃ niyamitāyāḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.13">
<l><seg type="pāda" n="a">rajataikavimarśe 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">śuktau na rajatasthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upādhideśāsaṃvādād</seg> <seg type="pāda" n="d">dvicandre 'pi nabho 'nyathā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: rajate śuktau ca rajatāvamarśaikyena rajatatve 'pi punaḥ śuktideśasaṅgatibādhenopādhisaṃvādābhāvāt tadbuddhir asthairyād bhrāntā / dvicandre 'pi nabhodeśāsaṃvādān mithyā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.14">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇaiḥ śabdādibhir bhedo</seg> <seg type="pāda" n="b">jātyādibhir abhinnatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvānām ittham ekatra</seg> <seg type="pāda" n="d">pramātary upapadyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: bhāvānāṃ śabdarūpasaṃsthānādinā bhedākṣepo jātyādinā caikatākṣepo 'nubhūyamānaḥ pramātraikye ghaṭate / anyonyabhedavyavasthāpy anusaṃdhānāyattā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.15">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvavaicitryacitrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samabhittitalopame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viruddhābhāvasaṃsparśe</seg> <seg type="pāda" n="d">paramārthasatīśvare</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_2.3.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pramātari purāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā bhātavigrahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ pramāṇaṃ navābhāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapramitibhāgini</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: apūrvābhāsasyāsiddhavastusādhanān nityāvabhāsinaḥ pramātur na pramāṇopayogaḥ / tattannavābhāsānāṃ tattatpramāṇatvāt kāmaṃ sa pramāṇam anyasya syān na tu svātmanaḥ sadā siddhasya, kevalaṃ vibhuḥ pramitau svātantryāt pramātaiva / te te vicitrā viśvābhāsās tasmin sthāyini vaicitryeṇopapadyante / tad icchāto 'parāvabhāsamānārthānāṃ tatsārasvarūpabhraṃśe māyāśaktivaśād unmajjananimajjane, tattvatas tasyaivāparādhīnā sattā sadātanī viruddhaprākpradhvaṃsābhāvādiprayogāt, sa api yāvad upadiśyate bhāvābhāvābhyāṃ tāvat sa eva pramātṛtāṃ bhajata upadidikṣor abhāvād upadeśānupapatteḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.3.17">
<l><seg type="pāda" n="a">apravartitapūrvo 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">kevalaṃ mūḍhatāvaśāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktiprakāśeneśādi</seg><seg type="pāda" n="d">vyavahāraḥ pravartyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: māyāvyāmohavaśāt kevalam asminn ātmani pramātṛrūpe śiveśvarādivyavahāro yo na pravartitaḥ sa śuddhasvātantryādihetupradarśanena bhāvanādyupadeśāya sādhyate //</p>
<trailer>iti kriyādhikāre tṛtīyam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="4">
<lg xml:id="Ipk_2.4.1">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa cānantaśaktitvād</seg> <seg type="pāda" n="b">evam ābhāsayaty amūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvān icchāvaśād eṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyā nirmātṛtāsya sā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pramātā cidrūpo 'nantaśaktir īśvaraḥ svecchāvaśāt tathā tān bhāvān ābhāsayet / saiva cecchāśaktir nirmātṛtākhyā kriyā tasya //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.2">
<l><seg type="pāda" n="a">jaḍasya tu na sā śaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattā yad asataḥ sataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartṛkarmatvatattvaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryakāraṇatā tataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jaḍaṃ pradhānaparamāṇubījādi tu na śaktam asato nirmāṇe, kartṛtvam eva hi kāraṇatvaṃ karmataiva ca kāryatvaṃ na tv anyat //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yad asat tad asadyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsataḥ satsvarūpatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sato 'pi na punaḥ sattā</seg><seg type="pāda" n="d">-lābhenārtho 'tha cocyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_2.4.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryakāraṇatā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntarviparivartinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayendriyavedyatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya kasyāpi śaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: asataḥ satsvabhāvatā viruddhā sataś ca siddhā / siddhasyaivāntarbāhyāntaḥkaraṇadvayīvedyatāpādanam īśvareṇotpādanam //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.5">
<l><seg type="pāda" n="a">evam ekā kriyā saiṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">sakramāntarbahiḥsthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekasyaivobhayākāra</seg><seg type="pāda" n="d">sahiṣṇor apapāditā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: saiṣā kriyāntarbahiḥsthitirūpatayā sakramāpy ekasya svasaṃvitsiddhasya kartur ābhāsachāyābhede 'py aikyena pratyavamṛśyasya karmaṇaś caikasya saṃnaṃdhinī tadabhinnāśrayatvād ekatvena sādhitā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bahis tasyaiva tatkāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad anta yad apekṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramātrapekṣayā coktā</seg> <seg type="pāda" n="d">dvayī bāhyāntarasthitiḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: arthasya bāhyatāpādanaṃ kāryatvaṃ, tato bāhyatā kāryatā caikāpekṣayā pramātaram apekṣya cāntarbahirvyavahāraḥ / tatas tasyaiva kāryam //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaiva kāraṇaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cābhāsadvayasthitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryasya sthita evaikas</seg> <seg type="pāda" n="d">tad ekasya kriyoditā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: evaṃ pramātaiva kāraṇaṃ sa ca bāhyāntarakāryābhāsakrame 'py eka evety evam apy ekasya kartuḥ siddhā kriyā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ata evāṅkure 'pīṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">nimittaṃ parameśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad anyasyāpi bījāder</seg> <seg type="pāda" n="d">hetutā nopapadyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: bāhyābhāsatāpādanam utpādanam iti cidrūpasyaiva kāraṇatā tato 'ṅkurādau nimittakāraṇatveśvaraḥ kaiś cid iṣṭo, na cāpi bījāder jaḍasya kāraṇatā niranusaṃdhānasya yuktā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hi kumbhakāro 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryaiva vyavasthayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattanmṛdādisaṃskāra</seg><seg type="pāda" n="d">krameṇa janayed ghaṭam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kumbhakārarūpe pramātari kāraṇe sthite 'pi mṛdādisaṃskārāpekṣā ghaṭasyeśvarakṛtaniyatisaṃjñamaryādayā na svabhāvena //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yoginām api mṛdbīje</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaivecchāvaśena tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghaṭādi jāyate tattat</seg><seg type="pāda" n="d">sthirasvārthakriyākaram</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: mṛdādyanapekṣasya yoginām icchāmātreṇa ghaṭādeḥ sthirasya ghaṭādyarthakriyākāriṇaś ca nirvṛttiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yoginirmāṇatābhāve</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇāntaraniścite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryaṃ hetuḥ svabhāvo vā</seg><seg type="pāda" n="d">-ta evotpattimūlajaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ata eva kāryaṃ svabhāvo vā tadutpattigarbho yoginirmitatvābhāvaniścayābhāve hetvābhāsaḥ / tanniścaye puna īśvaraniyatyapekṣayā hetutā syāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.12">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyas tattatpramātreka</seg><seg type="pāda" n="b">vahnyābhāsādito bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parokṣād apy adhipater</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūmābhāsādi nūtanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_2.4.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryam avyabhicāryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">liṅgam anyapramātṛgāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadābhāsas tadābhāsād</seg> <seg type="pāda" n="d">eva tv adhipateḥ paraḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: avahnyābhāsasphuraṇapūrvako 'pi jāyamāno dhūmābhāso dūrādau niyatiśaktyā kṛtasāmarthyād agnyābhāsād eva taddeśagatatattatpramātrantarasādhāraṇāt tasyaiva sa avyabhicāreṇa gamako, jātarūḍhas tu dhūmābhāsas tadvahnyābhāsasyātyantaparikṣayāt tattatpramātrantaragād dhūmābhāsād eva parokṣād api pūrvavat kṛtādhipatyāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.14">
<l><seg type="pāda" n="a">asmin satīdam astīti</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryakāraṇatāpi yā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāpy apekṣāvihīnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jāḍānāṃ nopapadyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: asmin satīdaṃ bhavatīti niyataṃ paurvāparyaṃ kṛttikārohinyudayayor akāryakāraṇayor apy astīti pūrvasya sāmarthye parasya satteti syāt kāryakāraṇabhāvas, tac cāpekṣārahitānāṃ jāḍānāṃ na yuktam / etāvad etat syāt pūrvasya sāmarthyaṃ parasya sattā na caivaṃ kiṃcid uktaṃ syān na ca pūrvasya sāmarthyalakṣaṇaḥ svabhāvaḥ parasattārūpaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.15">
<l><seg type="pāda" n="a">na hi svātmaikaniṣṭhānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anusandhānavarjinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadasattāpade 'py eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">saptamyarthaḥ prakalpyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sad asad vā kāryaṃ kāraṇam apy ātmaparyavasitaṃ jaḍam anusandhānaśūnyaṃ nānyāpekṣasvabhāvaṃ tataś ca nātra pradhānāpekṣāmayo guṇavibhaktyartho ghaṭate //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ata eva vibhaktyarthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramātrekasamāśrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyākārakabhāvākhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">yukto bhāvasamanvayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekapramātṛsaṃlagnas tu kriyākārakabhāvākhyo vibhaktyartho bhūmibījodakādīnāṃ samanvayo yukto na tu śuṣko 'nyaḥ kāryakāraṇabhāvaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.17">
<l><seg type="pāda" n="a">parasparasvabhāvatve</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryakāraṇayor api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvam eva bhede hi</seg> <seg type="pāda" n="d">naivānyonyasvarūpatā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kāryakāraṇayor anyonyarūpatve 'py ekataiva syān na tadbhāvaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ekātmano vibhedaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyā kālakramānugā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā syāt kartṛtaivaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāpariṇamat tayā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekasvabhāvasya bhedena sthitiḥ pariṇāmaḥ kālakalitaḥ kriyaiva, tataḥ pariṇāme svatantrasya śāktimataḥ kartṛtaiva hetunā //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.19">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca yuktaṃ jaḍasyaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhedābhedavirodhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhāsabhedād ekatra</seg> <seg type="pāda" n="d">cidātmani tu yujyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: jaḍasyābhinnātmano bhedenāvasthiter virodhād ayuktaṃ, svacche cidātmany ekasminn evam anekapratibimbadhāraṇenāvirodhād yujyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vāstave 'pi cidekatve</seg> <seg type="pāda" n="b">na syād ābhāsabhinnayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cikīrṣālakṣaṇaikatva</seg><seg type="pāda" n="d">parāmarśaṃ vinā kriyā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekasmiñ cittattve 'py akasmād ābhāsabhedo na ghaṭate, na ca tatra kriyātvam / yadā tu sa cidātmā tathācikīrṣayā parāmṛśan bahir ābhāsayati tadā tad upapadyate / jaḍasyāpy asti bhavatīty asyām api sattākriyāyāṃ bubhūṣāyogena svātantryābhāvād akartṛtvaṃ, tena pramātaiva taṃ bhāvayati tena tena vā himācalādinā rūpeṇa sa bhavatīty atra paramārthaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_2.4.21">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ tathā ghaṭapaṭā</seg><seg type="pāda" n="b">-dyābhāsajagadātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhāsor evam icchaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">hetutā kartṛtā kriyā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: cidvapuṣaḥ svatantrasya viśvātmanā sthātum icchaiva jagat prati kāraṇatā kartṛtārūpā saiva kriyāśaktiḥ / evaṃ cidrūpasyaikasya kartur eva cikīrṣākhyā kriyā mukhyā, nākartṛkaṃ karmāsti karmādīnāṃ kartṛmukhenopacārataḥ //</p>
<trailer>iti kriyādhikāre caturtham āhnikam //</trailer>
</div>
<trailer>iti kriyādhikāraḥ //</trailer>
</div>
<div type="adhikāra" n="3">
<head>3. āgamādhikāraḥ //</head>
<div type="āhnika" n="1">
<head>3.1 prathamam āhnikam //</head>
<lg xml:id="Ipk_3.1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evam antarbahirvṛttiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyā kālakramānugā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātur eva tadanyonyā</seg><seg type="pāda" n="d">-viyukte jñānakarmaṇī</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: pramātur antaḥsthitasyātmano bahiṣkāra eva kramānugatā kriyeti parasparāvirahite tasya jñānakriye //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tv āntaradaśodrekāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sādākhyaṃ tattvam āditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahirbhāvaparatve tu</seg> <seg type="pāda" n="d">parataḥ pārameśvaram</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: īśitur antarbahiḥsthitav antarbhāvaprādhānye punaḥ sādākhyaṃ tattvam, aparaṃ bahirbhāvodrekād aiśvaram //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">īśvaro bahir unmeṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">nimeṣo 'ntaḥ sadāśivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmānādhikaraṇyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sadvidyāhamidaṃdhiyoḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: unmeṣanimeṣau bahirantaḥsthitī eveśvarasadāśivau, bāhyāntarayor vedyavedakayor ekacinmātraviśrānter abhedāt sāmānādhikaraṇyenedaṃ viśvam aham iti viśvātmano matiḥ śuddhavidyā //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃbhāvopapannānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedyabhūmim upeyuṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvānāṃ bodhasāratvād</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāvastvavalokanāt</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: binnavedyabhūmav idantayā dṛśyatām āpāditānām api bhāvānāṃ cinmātrasāratvād aham idam iti tattvapratipattiḥ śuddhatājñāptiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāparatvam bhāvānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anātmatvena bhāsanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paratāhantayācchādāt</seg> <seg type="pāda" n="d">parāparadaśā hi sā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: atredaṃtāmater aparatvam ahaṃtayā sarvasya vedyasyācchādanāt parateti parāparāvasthaiṣā //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhedadhīr eva bhāveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartur bodhātmano 'pi yā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyāśakty eva sā vidyety</seg> <seg type="pāda" n="d">anye vidyeśvarā yathā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: bodhakartṛtāmayasyāpi bhedena viśvekṣaṇaṃ vidyeti ke cit / māyāśaktir apy eṣā vidyaiva / saṃsārottīrṇatvāt tatrasthā mantreśvaravidyeśvarāḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyaiśvaryasvabhāvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">paśubhāve prakāśikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāśaktiḥ tirodhāna</seg><seg type="pāda" n="d">karī māyābhidhā punaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: saṃsāriṇām aiśvaryasya svātmanaspratyabhijñānaṃ vidyayā, paśubhāvo māyayā //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhede tv ekarase bhāte</seg> <seg type="pāda" n="b">'haṃtayānātmanīkṣite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnye buddhe śarīre vā</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāśaktir vijṛmbhate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: yadā bhāvā bhedenedaṃtayaiva bhāsante 'ham iti pramātṛtvena ca dehādis, tadā viparyadvayahetur māyāśaktir vimohinī nāma vibhor vijṛmbhate //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś ca pramātā śūnyādiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prameye vyatirekiṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātā sa meyaḥ san kālā</seg><seg type="pāda" n="d">-dikapañcakaveṣṭitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: yaś ca vyatiriktaprameyajāte pramātā śūnyādiḥ sa idam iti vedya eva vastutaḥ kālādyaiḥ pañcabhiś ca paratantrīkṛtaḥ / tatra kālād vartamānābhāsena tasya bhūtabahviṣyatsaṃbhavo, niyateḥ kāryakarmaphalaniyamo, rāgād bhogābhiṣvaṅgo, vidyākalābhyām, acidātmano 'svatantrasyāpīṣajjñānakriye citsvātantryarūpe //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.1.10">
<l><seg type="pāda" n="a">trayoviṃśatidhā meyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kāryakaraṇātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāvibhāgarūpy ekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pradhānaṃ mūlakāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_3.1.11">
<l><seg type="pāda" n="a">trayodaśavidhā cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhyāntaḥkaraṇāvalī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryavargaś ca daśadhā</seg> <seg type="pāda" n="d">sthūlasūkṣmatvabhedataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kāryāṇi dvidhā / śabdasparśarūparasagandhāni sūkṣmatvena tanmātrasaṃjñāni pañca, anyonyavyūhena sthūlāni pṛthivyādibuddhīndriyāṇi, vākpāṇipādapāyūpasthākhyāni pañca karmendriyāṇi, manobuddhyahaṅkārā iti tridhāntahkaraṇam iti trayoviṃśatibhedasya kāryakāraṇātmanaḥ prameyasya mūlabhūtaikāvibhāgadaśā prādhānākhyā //</p>
<trailer>ity āgamādhikāre prathamam āhnikam //</trailer>
</div>
<div type="āhnika" n="2">
<head>dvitīyam āhnikam //</head>
<lg xml:id="Ipk_3.2.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraitan mātṛtāmātra</seg><seg type="pāda" n="b">sthitau rudro 'dhidaivatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhinnaprameyaprasare</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaviṣṇū vyavasthitau</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: śūnye puryaṣṭakātmake 'tyantasūkṣmadeha eva vā pramātṛmātre sthitav anyaprameyopasaṃhāre rudro 'dhiṣṭhātā, bhinnaprameyābhāse sargasthitihetū brahmaviṣṇū //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.2">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa pramātā māyāndhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsārī karmabandhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyābhijñāpitaiśvaryaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cidghano mukta ucyate</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: māyīyaśūnyāsipramātā niyatya karmādhīnaḥ saṃsārī, vidyāvaśād ātmatattvābhijñayā muktaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">svāṅgarūpeṣu bhāveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pramātā kathyate patiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyāto bhediṣu kleśa</seg><seg type="pāda" n="d">karmādikaluṣaḥ paśuḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: aiśvaryadaśāyāṃ pramātā viśvaṃ śārīratayā paśyan patiḥ puṃstvāvasthāyāṃ tu rāgādikleśakarmavipākāśayaiḥ parītaḥ paśuḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">svātantryahānir bodhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">svātantryasyāpy abodhatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvidhāṇavaṃ malam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svasvarūpāpahānitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: svatantro bodhaḥ paramārthas, tathārūpatvād eva pūrṇaḥ / tasya svātantryād eva tathecchayā svātantryaṃ vinā bodhamātranirmāṇe bodhitāṃ vinā svātantryamātranirmāṇe vā pūrṇatvābhāvena parimitatvād dvidhāṇutvaṃ tāttvikasvarūpaviparyāsān malatvam //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhinnavedyaprathātraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">māyākhyaṃ janmabhogadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartary abodhe kārmaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāśaktyaiva tat trayam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: atraiva dvidhāṇave vedyam abhinnam api bhedena yadā bhāti tadāto 'pi viparyāsān nāmnā māyīyaṃ malam / ahetūnām api karmaṇāṃ janmādihetubhāvaviṣayaviparyāsād abodhātmakakartṛgataṃ kārmam / tanmalatrayanirmāṇe prabhor icchā māyāśaktir ucyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śuddhabodhātmakatve 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yeṣāṃ nottamakartṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirmitāḥ svātmano bhinnā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartrā te kartṛtātyayāt</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: vedyānuparaktabodhānām api pūrṇakartṛtvaśūnyatvāt svarūpānyatvena prabhuṇā nirmāṇam //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bodhaikalakṣaṇaikye 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām anyonyabhinnatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatheśvarecchābhedena</seg> <seg type="pāda" n="d">te ca vijñānakevalāḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: śuddhabodhānāṃ bodhatvanityatvād\var{#nityatvād\lem \corr; #nityatvādh# \Ed} bhede 'py anyonyabhedas tathaiveśvareṇa nirmāṇān nānyathā / te ca sāṃkhyapuruṣaprāyā vijñānakevalā ity ucyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śūnyādyabodharūpās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartāraḥ pralayākalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ kārmo malo 'py asti</seg> <seg type="pāda" n="d">māyīyas tu vikalpitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: śūnyaprāṇādau bodharūpatātikrameṇāhaṃtayā sthitāḥ pralayakevalinaḥ / teṣām aṇūnāṃ karmasaṃskāro 'py asti, māyāmalas tu vedyayogāyogābhyāṃ vikalpitaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.9">
<l><seg type="pāda" n="a">bodhānām api kartṛtva</seg><seg type="pāda" n="b">juṣāṃ kārmamalakṣatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhinnavedyajuṣāṃ māyā</seg><seg type="pāda" n="d">malo vidyeśvarāś ca te</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kartṛtāyoge 'pi bodhānāṃ karmottīrṇānāṃ vidyeśvaratve 'pi bhinnavedyayogān māyāmalam asty eva / pūrṇakartṛtvābhāvād īśvarād bhinnā anyonyaṃ ca pūrvavad ata evaiṣām aṇutvam api syāt //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.10">
<l><seg type="pāda" n="a">devādīnāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavināṃ trividhaṃ malam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi kārmam evaikam</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhyaṃ saṃsārakāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: devādīnāṃ sthāvarāntānāṃ saṃsāriṇāṃ trayo 'pi malāḥ, kārma eva saṃsāraprayojakaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kalodbalitam etac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cittattvaṃ kartṛtāmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">acidrūpasya śūnyāder</seg> <seg type="pāda" n="d">mitaṃ guṇatayā sthitam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: saṃsāriṇām etac ca cittattvaṃ kartṛtārūpaṃ śūnyaprāṇādau jaḍe devasya kalāśaktyopodbalyamānam upasarjanatvenāvasthānāt parimitam / ataś cātraiva mukhyam aṇutvam //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.12">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhyatvaṃ kartṛtāyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bodhasya ca cidātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyādau tadguṇe jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatsamāveśalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: etad eva punaḥ śūnyādi kartṛtātmano bodhasya yadopasarjanatvenāste tadāsya pramātur etad bodhamayatām āpannasya jñānaṃ tacchaktisamāveśalakṣaṇam ucyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śūnye buddhyādyabhāvātmany</seg> <seg type="pāda" n="b">ahantākartṛtāpade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asphuṭārūpasaṃskāra</seg><seg type="pāda" n="d">mātriṇi jñeyaśūnyatā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: buddhiprāṇādiniṣedhamātre yadāhaṃtābhimānena pramātṛtā tadā sauṣupte tāvanmātrāvasthitau vedyābhāvaḥ saṃskārasya saṃbhave 'py arūpatvenānupalakṣyatvāt / tāvataiva sāṃkhyapuruṣād viśeṣaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sākṣāṇām āntarī vṛttiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇādiprerikā matā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvanākhyāthavā prāṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">'hantā puryaṣṭakātmikā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: eṣa eva śūnyapramātā sarvendriyaśaktisādhāraṇajīvanākhyaprāṇādipreraṇāntarvṛttir jīvākhyas, tāsām indriyaśaktīnām ahaṃtayā saha puryaṣṭakatvam athavā prāṇāhaṃtayā pramātṛtvena puryaṣṭakatā //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvan mātrasthitau proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sauṣupta[ṃ] pralayopamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savedyam apavedyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāmalayutāyutam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: śūnyatāyāṃ sthitau vedyābhāvān māyāmalābhāvaḥ, prāṇādau sukhasparśādivedyayogān māyāmalavat pralaya iva sauṣuptaṃ padam //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.16">
<l><seg type="pāda" n="a">manomātrapathe 'py akṣa</seg><seg type="pāda" n="b">viṣayatvena vibhramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">spaṣṭāvabhāsā bhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛṣṭiḥ svapnapadaṃ matam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: cakṣurādīndriyaśaktyapravṛttav api manaḥśaktyaiva dṛṣṭarūpādyābhāseśvarasṛṣṭir aṇoḥ svapnapadam / anyapramātṛsādhāraṇarūpādyābhāsānuvṛttitaḥ kālāntarānanuvṛtter bhrāntir eṣā //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvākṣagocaratvena</seg> <seg type="pāda" n="b">yā tu bāhyatayā sthirā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛṣṭiḥ sādhāraṇī sarva</seg><seg type="pāda" n="d">pramātṝṇāṃ sa jāgaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarvāntarbahiḥkaraṇaśaktyā sṛṣṭir jāgarā, tatrāpi pūrvavad dvicandrādibhrāntiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.18">
<l><seg type="pāda" n="a">heyā trayīyaṃ prāṇādeḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādhānyāt kartṛtāguṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taddhānopacayaprāya</seg><seg type="pāda" n="d">sukhaduḥkhādiyogataḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: etāni jāgarasvapnasuṣuptāni prāṇāder ātmatvenābhimanyamānasyodrekāt svātantryasyāpahrāsād dheyāni, svātantryasya mātrayopacayaḥ sukhaharṣādayas tathaiva nyūnatā duḥkhadveṣādayaḥ / sarvabhogātmā saṃsāro bandhaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.19">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇāpānamayaḥ prāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekaṃ suptajāgratoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tacchedātmā samānākhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sauṣupte viṣuvatsv iva</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sa ca prāṇātmā [svapne] prāṇāpānarūpaśvāsapraśvāsarūpo jāgare 'tha supte [atra] tayor api viṣuvatīva rātridinayoḥ sāmye tannyūnatādhikyarodhāt samānasaṃjñaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_3.2.20">
<l><seg type="pāda" n="a">madhyordhvagāmyudānākhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">turyago hutabhuṅmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñānākalamantreśo</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāno viśvātmakaḥ paraḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: prāṇāpānayoḥ pārśvadvayatiryakpravāhavicchedenaikatām āpādyordhvarūpamadhyamārgapravāheṇodgamanād udānaḥ / madhyanetram ivordhvabhāktvād agnidharmā turyadaśāyām / turyātīte dikkālānavacchede pūrṇe pravāhatāṃ hitvātinirbharāvastho vyānasaṃjñaḥ / etac ca daśādvayam upādeyaṃ prāṇaśakteḥ parameśvarakalpatvenāvasthānāt //</p>
<trailer>ity āgamādhikāre dvitīyam āhnikam //</trailer>
</div>
<trailer>ity āgamādhikāraḥ //</trailer>
</div>
<div type="adhikāra" n="4">
<head>4. tattvasaṃgrahādhikāraḥ //</head>
<lg xml:id="Ipk_4.1">
<l><seg type="pāda" n="a">svātmaiva sarvajantūnām</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eva maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvarūpo 'ham idam ity</seg> <seg type="pāda" n="d">akhaṇḍāmarśabṛṃhitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ekaḥ prathamopādeyaturyadaśāyām akhaṇḍitagrāhakākhaṇḍitagrāhyatanmelanācamatkāropabṛṃhitaḥ sādhāraṇa eva sarvaprāṇinām ātmā viśvarūpo maheśvaraḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra svasṛṣṭedaṃbhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhyādigrāhakātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃkāraparāmarśa</seg><seg type="pāda" n="d">padam nītam anena tat</seg> //</l>
</lg>
Ipv: maheśvarasya jṛmbhāmaye 'smin nirgate tasminn idaṃtāparāmarśe grāhyaṃ yan nirmitaṃ buddhiḥ prāṇo 'tha śūnyaṃ tad vedyaikadeśarūpam ahaṃkārāvamṛśyatāpādanena paricchinnagrāhakīkṛtam //
<lg xml:id="Ipk_4.3">
<l><seg type="pāda" n="a">svasvarūpāparijñāna</seg><seg type="pāda" n="b">mayo 'nekaḥ pumān mataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra sṛṣṭau kriyānandau</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogo duḥkhasukhātmakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: etad eva viśvātmanaḥ parimitatvakaraṇam apratyabhijñānam ucyate / evaṃ cānekabuddhiprāṇādikhaṇḍagatāparāhaṃkāraparāmarśaḥ parāparijñānasaṃjñaḥ / pratyakātmano bahavas, teṣu pramātṛrūpeṣu maheśvareṇa svānandaḥ svakriyaikakartṛtānusāriṇī nirmitā / sa eva bhoga ānandaleśākhyaḥ sukhasaṃjñitaḥ kriyālavātmā duḥkharūpaḥ kriyā duḥkhaṃ ca vakṣyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.4">
<l><seg type="pāda" n="a">svāṅgarūpeṣu bhāveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">patyur jñānaṃ kriyā ca yā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyātṛtīye te eva</seg> <seg type="pāda" n="d">paśoḥ sattvaṃ rajas tamaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: īśvarasya jñānakriye te māyayā sahite paśoḥ sattvarajastamāṃsi //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhedasthitaḥ śāktimataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktitvaṃ nāpadiśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣāṃ guṇānāṃ karaṇa</seg><seg type="pāda" n="d">kāryatvapariṇāminām</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sattvarajastamasāṃ ca bhedenāvabhāsān na śaktivyapadeśaḥ śaktiśaktimator abhedāt / vastutaḥ śaktivikāso viśvam //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sattānandaḥ kriyā patyus</seg> <seg type="pāda" n="b">tadabhāvo 'pi sā paśoh</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvayātmā tad rajo duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śleṣi sattvatamomayam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: īśvarasyānantakartṛtā camatkārarūpā kriyoktā paramaprakāśānandamayī, pratyagātmanas tu tau prakāśānandau grāhyabhūtau sattvam ucyate / tadabhāvaś ca tamaḥ, sattvatamasī prakāśānandatadabhāvarūpe dve api śleṣātmanī [rajaḥ] / paśoḥ rajaḥsaṃjñayā kriyā ca duḥkhaṃ cocyate //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'py asāmayikedantā</seg><seg type="pāda" n="b">-parāmarśabhuvaḥ prabhoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te vimiśrā vibhinnāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā citrāvabhāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ye caite maheśvarasyedaṃśabdasaṃketānusaṃdhānaṃ vināpi prakāśasya parāmarśasāratvād bāladaśāyām ivedamarthanirdeśyā bhāvās, te 'nekābhāsasāmānādhikaraṇyena svalakṣaṇātmanaḥ pṛthaksāmānyarūpatayā nānākārāś ca tathā tannirmāṇāt prathante //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.8">
<l><seg type="pāda" n="a">te tu bhinnāvabhāsārthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakalpyāḥ pratyagātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattadvibhinnasaṃjñābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛtyutprekṣādigocare</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: te vibhinnāvabhāsāḥ sāmānyātmano 'rthās tadanubhavasaṃskṛtaiḥ kṛśo 'haṃ duḥkhī sukhī vāham iti vicitravyapadeśaviṣayīkriyamāṇātmabhiḥ kṣetrajñair vikalpanaśaktyā tattadghaṭarajataśuklapaṭaśakaṭādināmnāntaspratyavamarśanīyatvena pradarśyante smṛtau pūrvānubhavāpramoṣe, vicitrotprekṣādiṣu tu svātantryeṇa / ayam eva grāhyagrāhakabhedāvabhāsaḥ śabdamayaḥ paśubhāve saṃsārabandhaḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāsādhāraṇī sṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">īśasṛṣṭyupajīvinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saiṣāpy ajñatayā satyai</seg><seg type="pāda" n="d">-veśaśāktyā tadātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="Ipk_4.10">
<l><seg type="pāda" n="a">svaviśrāntyuparodhāyā</seg><seg type="pāda" n="b">-calayā prāṇarūpayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikalpakriyayā tattad</seg><seg type="pāda" n="d">varṇavaicitryarūpayā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kṣetraś ceśvararūpa eva tattatsāmānyarūpānarthān īśaśaktyaivāparijñātayā sarvasādhāraṇārthadarśanasaṃskṛtānanyavedyān nirmimīte / sā ceśvaraśāktiḥ svātmamātraviśrāntivirodhāya māyāvyapadeśyā tattatkakārādivarṇabhedaśatānantagaṇanā prāṇarūpeṇa cañcalatām āpannā vikalpākhyavyāpārā tathāntaḥ sṛjaty arthān //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhāraṇo 'nyathā caiśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sargaḥ spaṣṭāvabhāsanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikalpahānaikāgryāt</seg> <seg type="pāda" n="d">krameṇeśvaratāpadam</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: īśvarasya tu sṛṣṭiḥ sarvapramātṝṇāṃ sādhāraṇī teṣāṃ tanmadhya evotpādād, ekapramātṛniyatā caikapramātrāveśena svapnabhrāntyādau sṛṣṭiḥ / sā cāham idam ity etāvat parāmarśamayī bhedānudayād vikalpojjhitā spaṣṭāvabhāsā ca / tatrāntarāntarodyatkṣetrajñavyāpāravikalpananirhrāsapariśīlanena saṃsāriṇāṃ krameṇaikarasaiśvaryodgamāt kṣetrajñatāvimuktiḥ //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvo mamāyaṃ vibhava</seg> <seg type="pāda" n="b">ityevaṃ parijānataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvātmano vikalpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasare 'pi maheśatā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kṣetrajñasyāpīśvaraśāktyaiva vikalpārambha iti taddaśāyām api parijñāteśvarabhāvasya mamāyaṃ saṃsāramayo vibhava ity abhedena viśvam āviśataḥ parāmarśamātrān aśeṣān vikalpān saṃpādayato maheśvarataiva //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.13">
<l><seg type="pāda" n="a">meyaṃ sādhāraṇaṃ muktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svātmābhedena manyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvaro yathā baddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puna atyantabhedavat</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: baddhamuktayor vedyam ekaṃ, kiṃ tu baddho 'tyantavibhedena tad vetti vimuktaḥ svātmadehatvena //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvathā tv antarālīnā</seg><seg type="pāda" n="b">-nantatattvaughanirbharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaḥ cidānandaghanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramākṣaravigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sarvathā tv antarlīne prameye 'haṃmatau pūrṇāyāṃ śivataiva //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.15">
<l><seg type="pāda" n="a">evam ātmānam etasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samyagjñānakriye tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānan yathepsitān paśyañ</seg> <seg type="pāda" n="d">jānāti ca karoti ca</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: ittham āviṣkṛtaśaktyabhijñānam ātmānam anantajñānakriyāśaktinibhṛtam īśvaraṃ pratyabhijñāya yathecchaṃ sarvaṃ paśyati nirmimīte //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.16">
<l><seg type="pāda" n="a">iti prakaṭito mayā sughaṭa eṣa mārgo navo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāgurubhir ucyate sma śivadṛṣṭiśāstre yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad atra nidadhat padaṃ bhuvanakartṛtām ātmano</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhāvya śivatāmayīm aniśam āviśan siddhyati</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: yatra yathāvasthita eva vyavahāre pratyabhijñāmātrāc chivatālābhaḥ / sa ayam avakra evābhinavo mārgaḥ sākṣātkṛtaparameśvarabhaṭṭārakākārair bhaṭṭaśrīsomānandapādaiḥ śivadṛṣṭināmni prakaraṇe nirdiṣṭo mayā yuktinibandhanena hṛdayaṃgamīkṛtaḥ / etat pariśīlanena śivatāveśāj jīvann eva mukto bhavati //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tais tair apy upayācitair upanatas tanvyāḥ sthito 'py antike</seg> <seg type="pāda" n="b">kānto lokasamāna evam aparijñāto na rantuṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokasyaiṣa tathānavekṣitaguṇaḥ svātmāpi viśveśvaro</seg> <seg type="pāda" n="d">naivālaṃ nijavaibhavāya tad iyaṃ tatpratyabhijñoditā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: kāntadṛṣṭānteneśvarapratyabhijñopapādanīyā cāpūrvaphalā ca //</p>
<lg xml:id="Ipk_4.18">
<l><seg type="pāda" n="a">janasyāyatnasiddhyartham</seg> <seg type="pāda" n="b">udayākarasūnunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśvarapratyabhijñeyam</seg> <seg type="pāda" n="d">utpalenopapāditā</seg> //</l>
</lg>
<p>Ipv: sulabho 'yaṃ siddhimārgaḥ pradarśitaḥ //</p>
<trailer>iti tattvasaṃgrahādhikāraḥ //</trailer>
</div>
<trailer>//samāpteyam īśvarapratyabhijñāvṛttiḥ //</trailer>
</body>
</text>
</TEI>
Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVGA5T8XA581GZYEPZ5TK7W