Provisional period: the Scholar Council has not yet seated its first three members. Records labelled "verified" in the underlying registry are displayed as provisional until the council ratifies its first verdicts. Submissions still go through scholar review; only the public label downgrades.

Plate TXT · 79BESārdhatriśatikālottarāgamaLatn

URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVFVRK4Y27N4EV2YVES79BE

Scripture · agama

Provisional

Sārdhatriśatikālottarāgama

Sārdhatriśatikālottarāgama

Dominic Goodall

bhagavandevadeveśa lokanātha jagatpate mantratantraṃ tvayā proktaṃ vistarādvastusādhanam // alpāyuṣastvime martyā alpavīryālpabuddhayaḥ alpasattvālpavittāśca lobhamohāsamanvitāḥ // alpagranthaṃ mahārthaṃ ca padārthānīkasaṃkulam vaktumarhasi devaiṣāṃ prasādārthaṃ mama prabho //…

Provenance ledger

3 entries

  1. Canonagamatextual
  2. AttributionDominic Goodalltextual
  3. SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary

IIText

san
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_sArdhatrizatikAlottarAgama">
  <teiHeader xml:lang="en">
  <fileDesc>
  <titleStmt>
	<title>Sārdhatriśatikālottarāgama</title>
	<author></author>
	<respStmt>
	 <resp>data entry</resp>
	 <name>Dominic Goodall</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>contribution to GRETIL</resp>
	 <name>Dominic Goodall</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
	 <name>Reinhold Grünendahl</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
	 <name>Maximilian Mehner</name>
	</respStmt>
  </titleStmt>

  <publicationStmt>
	<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
	<availability>
	 <p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
	 If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
	 The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>

	 <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
	</availability>
	<date when-iso="2020-07-31"/>
  </publicationStmt>

  <notesStmt>
	<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/4_rellit/saiva/stkal_au.htm">stkal_au.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
	<note type="legacyheader">
	 Sardhatrisatikalottaragama
<lb/>Based on the edition by N.R. Bhatt:
<lb/>Sardhatrisatikalottaragama, avec le commentaire de Bhatta Ramakantha.
<lb/>Pondicherry : Institut Francais d'Indologie 1979.
<lb/>(Publications de l'Institut Francais d'Indologie, 61)
<lb/>
<lb/>Input by Dominic Goodall, corrected by Yang Mei
<lb/>
<lb/>[NOTE by D. Goodall:
<lb/>The commentary has not been entered.
<lb/>A small handful of suggested corrections to the edition has been incorporated
<lb/>and the supplanted readings of the edition have been recorded. But this is not
<lb/>a new edition of the text and many further corrections could have been suggested
<lb/>on the basis of the Nepalese sources.]
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
	</note>
  </notesStmt>

  <sourceDesc>
	<bibl>N.R. Bhatt: Sardhatrisatikalottaragama, avec le commentaire de Bhatta Ramakantha. Pondicherry : Institut Francais d'Indologie 1979. (Publications de l'Institut Francais d'Indologie, 61)</bibl>
  </sourceDesc>
  </fileDesc>

  <encodingDesc>
  <projectDesc>
	<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
  </projectDesc>

  <editorialDecl>
	<correction>
	 <p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
	</correction>

	<normalization>
	 <p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
	 Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>

	 <p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
	 Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
	 These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>

	 <p><table>
	 <head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
	 <row role="label">
	 <cell>Character</cell>
	 <cell>Character Name</cell>
	 <cell>Unicode Code Point</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>a</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
	 <cell>U+0061</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ā</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+0101</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>i</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
	 <cell>U+0069</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ī</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+012B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>u</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
	 <cell>U+0075</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ū</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+016B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṛ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E5B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṝ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E5D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḷ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E37</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḹ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E39</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>e</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
	 <cell>U+0065</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>o</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
	 <cell>U+006F</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṃ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E43</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḥ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E25</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>'</cell>
	 <cell>APOSTROPHE</cell>
	 <cell>U+0027</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>k</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
	 <cell>U+006B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>g</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
	 <cell>U+0067</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṅ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
	 <cell>U+1E45</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>c</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
	 <cell>U+0063</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>j</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
	 <cell>U+006A</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ñ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
	 <cell>U+00F1</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṭ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E6D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḍ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E0D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṇ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E47</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>p</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
	 <cell>U+0070</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>b</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
	 <cell>U+0062</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>m</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
	 <cell>U+006D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>y</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
	 <cell>U+0079</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>r</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
	 <cell>U+0072</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>l</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
	 <cell>U+006C</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>v</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
	 <cell>U+0076</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ś</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
	 <cell>U+x015B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṣ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E63</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>s</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
	 <cell>U+0073</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>h</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
	 <cell>U+0068</cell>
	 </row>
	 </table>
	</p>
  </normalization>

  <quotation marks="some">
	<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
  </quotation>

  <segmentation>
	<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
  </segmentation>

  <interpretation>
	<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
	<list>
	 <item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
	 <item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
	 <item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
	</list></p>
  </interpretation>
  </editorialDecl>

  <refsDecl>
  <p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
  <list>
	<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Sārdhatriśatikālottarāgama = Stk,</item>
	<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
	<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
  </list>
  </p>
  </refsDecl>
  </encodingDesc>

  <profileDesc>
  <langUsage>
  <language ident="en">English</language>
  <language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
  </langUsage>

  <textClass>
  <keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
	<term>Sanskrit -- Religious Literature -- Śaiva</term>
  </keywords>
  </textClass>
  </profileDesc>

  <revisionDesc>
  <listChange>
  <change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
  </listChange>
  </revisionDesc>

</teiHeader>

<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="Stk">
  <body>


<div type="paṭala" n="1">
<lg xml:id="Stk_1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavandevadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanātha jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantratantraṃ tvayā proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vistarādvastusādhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">alpāyuṣastvime martyā</seg> <seg type="pāda" n="b">alpavīryālpabuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alpasattvālpavittāśca</seg> <seg type="pāda" n="d">lobhamohāsamanvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">alpagranthaṃ mahārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">padārthānīkasaṃkulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktumarhasi devaiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādārthaṃ mama prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">athātaḥ sampravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstraṃ paramadurlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnā tu vātulāttantrād</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhno ghṛtamivoddhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nādākhyaṃ yatparaṃ bījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣvavasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muktidaṃ paramaṃ kiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">divyasiddhipradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tadviditvā mahāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">deśikaḥ pāśahā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgopālāṅganā bālā</seg> <seg type="pāda" n="d">mlecchāḥ prākṛtabhāṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.7">
<l><seg type="pāda" n="a">antarjalagatāḥ sattvāste</seg> <seg type="pāda" n="b">api nityaṃ bruvanti tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">karma kuryādyathepsitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sthūlaṃ śabda iti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmaṃ cintāmayaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayā rahitaṃ yattu</seg> <seg type="pāda" n="d">tatparaṃ parikīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sāntaṃ sarvagataṃ śūnyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātrādvādaśake sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāṇi hrasvāḥ proktāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dīrghā hyaṅgāni ṣaṇmukha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.10">
<l><seg type="pāda" n="a">anusvāro bhavennetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ copari sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savisargaṃ bhavedastram</seg> <seg type="pāda" n="d">anusvāravivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhaṃ trayodaśāntaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcame viniyojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaṃ tattu vijānīyān</seg> <seg type="pāda" n="d">mantramūrtiṃ sadāśivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhamasya dvitīyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">caturthādyena saṃyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyātpañcamāccaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ādimaṃ yojayetpunaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.13">
<l><seg type="pāda" n="a">hanti vighnāñśivāstreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śikhayā muktidaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etatpāśupataṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāśanikṛntanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.14">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇi ca śivaṃ sāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">netraṃ pāśupataṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāsātkathitaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="d">mantroddhārastvayaṃ śubhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.15">
<l><seg type="pāda" n="a">asya mudrāṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhakānāṃ hitāya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastābhyāṃ saṃspṛśetpādād</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrdhvaṃ yāvattu mastakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.16">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣā mudrā mahāmudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmārthasādhikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karanyāsaṃ purā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mudrābandhaṃ tu kārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.17">
<l><seg type="pāda" n="a">talikāṃ hastapṛṣṭhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">astrabījena śodhayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaniṣṭhāmāditaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅguṣṭhaṃ cāpyapaścimam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_1.18">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇi vinyasettatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāṅgāni yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāsādaṃ vinyasetpaścād</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāpinaṃ sarvatomukham</seg> //</l>
</lg>

<trailer>prathamaḥ paṭalaḥ</trailer>



</div>
<div type="paṭala" n="2">
<lg xml:id="Stk_2.1">
<l><seg type="pāda" n="a">antaḥkaraṇavinyāso</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtaśuddhistathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtaśuddhiṃ purā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato 'ntaḥkaraṇaṃ kuru</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.2">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛdbījaṃ pārthive yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivīṃ dhārayetkramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiro 'psu tejasi śikhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kavacaṃ vāyunā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">astraṃ ca śivasaṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśaṃ dhārayetsadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">huṃphaḍantena paṭalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhittvā cordhvaṃ viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcodghātāśca catvāras</seg> <seg type="pāda" n="b">trayo dvāveka eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvādaśānte nirālambaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñānaṃ kevalaṃ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">dīkṣāyāṃ tu yathā vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tatprayogaṃ samācaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakriyāntasthamamṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sravantaṃ cintayettataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">omityanena kamalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogapīṭhaṃ tadā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryamaṇḍalasaṃkāśam</seg> <seg type="pāda" n="d">akāraṃ hyātmasambhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyātattvamukāraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śivatattvaṃ makārajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puryaṣṭakaṃ ca tanmātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">turyātītaṃ sadāśivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.8">
<l><seg type="pāda" n="a">cintayetparamaṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="b">suṣumnābhinnamastakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenāplāvitamātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paripūrṇaṃ vicintayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'bhasedīdṛśaṃ martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhiṃ mṛtyunāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tasya jāyate mṛtyur</seg> <seg type="pāda" n="d">iti śāstrasya niścayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.10">
<l><seg type="pāda" n="a">paścādguroḥ sādhakānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtestu grahaṇaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśānādyāstu sadyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrdhna ārabhya vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.11">
<l><seg type="pāda" n="a">netraṃ dattvā tadāvāhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaḥ sadāśivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñaṃ ca tadātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cintayettu vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.12">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛdayaṃ ca śiraścaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śikhāṃ kavacameva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyasedastraṃ ca mantrajño</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāsthāneṣvanukramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.13">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛdaye 'rcāvidhānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhau homaṃ prakalpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lalāṭe tvīśvaraṃ dhyāyed</seg> <seg type="pāda" n="d">varadaṃ sarvatomukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yathārcane tathāgnau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāne snāne tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā deve tathā dehe</seg> <seg type="pāda" n="d">cintayettu vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_2.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvāntaḥkaraṇaṃ hyevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścādbāhyaṃ tu ṣaṇmukha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabāhyantaraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">paścādyajanamārabhet</seg> //</l>
</lg>

<trailer>antaḥkaraṇavinyāsapaṭalaḥ
iti dvitīyaḥ paṭalaḥ</trailer>



</div>
<div type="paṭala" n="3">
<lg xml:id="Stk_3.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ pāpaharaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakṛjjaptena saṃgṛhya</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛdā astreṇa mantravit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.2">
<l><seg type="pāda" n="a">malasnānaṃ purā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sakṛjjaptvā tu saṃhitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmeva mṛttikāṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="d">abhimantrya sakṛtsakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāgatrayaṃ tataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekamastreṇa mantrayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyaṃ brahmabhirvatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">śivajaptaṃ tṛtīyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.4">
<l><seg type="pāda" n="a">astrajaptena bhāgena</seg> <seg type="pāda" n="b">diśāṃ bandhaṃ tu kārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivajaptena tīrthaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmajaptena vigraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṇṭhayitvā tataḥ snāyāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chivatīrthasya madhyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakravatyupacāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sugandhāmalakādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.6">
<l><seg type="pāda" n="a">upaspṛśya vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāṃ vandeta sādhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantraiḥ sarvaiḥ sakṛdvatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">upasthānaṃ tu kārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.7">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣekaṃ purā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ saṃdhyāṃ samācaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astraṃ na yojayeddehe</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipettadbahireva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīraṃ śoṣayedvatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tenātmani na yojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vighneṣu pāśajāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā yojyaṃ vicakṣaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_3.9">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛdayena tato vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛdevāṃśca tarpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhāraṃ tasya tīrthasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsādenaiva kārayet</seg> //</l>
</lg>

<trailer>vāruṇasnānaprakaraṇam iti tṛtīyaḥ paṭalaḥ</trailer>



</div>
<div type="paṭala" n="4">
<lg xml:id="Stk_4.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhasmasnānaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tadūrdhvaṃ ca ṣaḍānana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantraiḥ sarvaiḥ sakṛdbhasma</seg> <seg type="pāda" n="d">abhimantrya yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_4.2">
<l><seg type="pāda" n="a">jalasnānaṃ purā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">astrabījena ṣaṇmukha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhisnānaṃ tataḥ kuryān</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrdhna ārabhya mantravit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_4.3">
<l><seg type="pāda" n="a">īśānena śiraḥ snāyān</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhaṃ tatpuruṣeṇa tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdayaṃ bahurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">guhyaṃ vai guhyakena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_4.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāṅgāṇi tvajātena</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekaṃ tu pañcabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upariṣṭātprasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">snānaṃ kurvīta ṣaṇmukha</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhasmasnānaprakaraṇam iti caturthaḥ paṭalaḥ</trailer>



</div>
<div type="paṭala" n="5">
<lg xml:id="Stk_5.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yajanaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvidhyanupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bījāṅkuraṃ purā śaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">paścādānantamāsanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_5.2">
<l><seg type="pāda" n="a">anantaṃ cāntagaṃ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">krameṇaiva ṣaḍānana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdayaṃ karṇikā padmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaṃ jñānādimeva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_5.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vairāgyaṃ ca tathaiśvaryam</seg> <seg type="pāda" n="b">īśāntaṃ vahnito nyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktibhiḥ kesaravyūhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdayena ca kalpayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_5.4">
<l><seg type="pāda" n="a">āvāhayettato devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayena tu ṣaṇmukha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāpanaṃ pādyamarghyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathācamanameva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_5.5">
<l><seg type="pāda" n="a">snapanaṃ pūjanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayena tu kārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uktānuktaṃ ca yatkiñcit</seg> <seg type="pāda" n="d">tatsarvaṃ hṛdayena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_5.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāvaraṇametattu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmārthasādhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatantreṣu sāmānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajñāneṣu cottamam</seg> //</l>
</lg>

<trailer>yajanaprakaraṇam iti pañcamaḥ paṭalaḥ</trailer>


</div>
<div type="paṭala" n="6">
<lg xml:id="Stk_6.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">agnikāryavidhiṃ kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astreṇollekhanaṃ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">varmaṇābhyukṣaṇaṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_6.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śaktinyāsaṃ tato darbhair</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayenaiva kārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdā vai śaktigarbhe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṣipejjātavedasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_6.3">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhādhānādikaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkṛtiṃ cāpyapaścimām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdayenaiva mantrajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakarmāṇi kārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_6.4">
<l><seg type="pāda" n="a">paścātpadmavidhānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāguktaṃ parikalpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivādisarvamantrāṃśca</seg> <seg type="pāda" n="d">homayedanupūrvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>agnikāryaprakaraṇam iti ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ</trailer>


</div>
<div type="paṭala" n="7">
<lg xml:id="Stk_7.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalaṃ sārvakāmikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmiśodhanaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śāstradṛṣṭena karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.2">
<l><seg type="pāda" n="a">adhivāsaṃ tataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatre guruṇānvite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālikhenmaṇḍalaṃ prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhipradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sūtreṇa sumitaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturaśraṃ samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhye padmaṃ pratiṣṭhāpyam</seg> <seg type="pāda" n="d">aṣṭapatra sakarṇikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ekahastaṃ dvihastaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturhastamathāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svatantravihitaṃ prājño</seg> <seg type="pāda" n="d">likhedāvaraṇatrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vāhayetpaścimadvāram</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāryaḥ susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgneyyāṃ kārayetkuṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hastamātrapramāṇataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñakarmavidhiṃ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">susamiddhe hutāśane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvādārabhya vaktrādīn</seg> <seg type="pāda" n="d">vinyasedanupūrvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pavitrāṇi purā nyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śivāṅgāni nyasettataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgneyyāṃ hṛdayaṃ nyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">aiśānyāṃ tu śirastathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nairṛtyāṃ tu śikhā jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacaṃ vāyugocare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astra dikṣvatha vinyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇikāyāṃ sadāśivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.9">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhanyāsavidhiḥ prokto</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyāvaraṇe śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdā pūrvaṃ samārabhya</seg> <seg type="pāda" n="d">lokapālānprapūjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.10">
<l>[tṛtīyāvaraṇe 'strāṇi svamantreṇa prapūjayet|]</l>
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkṣepeṇa mayā skanda</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhānaṃ parikīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_7.11">
<l><seg type="pāda" n="a">anuktaṃ yadbhavetkiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">tatsarvaṃ mūlamāśrayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vidhividhānajño</seg> <seg type="pāda" n="d">dīkṣākarma samācaret</seg> //</l>
</lg>

<trailer>maṇḍalavidhānaprakaraṇam iti sapatamaḥ paṭalaḥ</trailer>


</div>
<div type="paṭala" n="8">
<lg xml:id="Stk_8.1">
<l><seg type="pāda" n="a">atha dīkṣāṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcatattvavyavasthitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyāpastathā tejo</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyurākāśameva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcaitāni ca tattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yairvyāptamakhilaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatattvāni tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭavyāni tu sādhakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.3">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇḍe tu nivṛttirvai</seg> <seg type="pāda" n="b">śatarudrāvadhistathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadūrdhvaṃ tu pratiṣṭhā syād</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvadavyaktagocaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vidyā niyuktā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvadvidyeśvarāntikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntistadūrdhvamadhvānte</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktireva śive pade</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñātvaitāni tattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yo dīkṣāṃ kartumicchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛthā pariśramastasya</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva tatphalamāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛttiḥ pṛthivī jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhā āpa ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāṃ tejo vijānīyād</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyuḥ śāntiḥ prakīrtitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śāntyatītā bhavedvyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">tatparaṃ śāntamavyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ viditvā mahāsena</seg> <seg type="pāda" n="d">śvapacānapi dīkṣayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛttiṃ hṛdayenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhāṃ śirasā guruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivo vidyāṃ tu śikhayā</seg> <seg type="pāda" n="d">śāntiṃ vai kavacena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śāntyatītaṃ paraṃ vyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādena tu homayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikasya śataṃ homyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ityevaṃ pañca homayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcapūrṇāhutīrdadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādena tu ṣaṇmukha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyaścittaviśuddhyartham</seg> <seg type="pāda" n="d">aṣṭāvekaikayāhutīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.11">
<l><seg type="pāda" n="a">astrabījena mantrajño</seg> <seg type="pāda" n="b">homayedanupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ samāpyate dīkṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">jananādivivarjitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.12">
<l><seg type="pāda" n="a">hutenaiva tu mucyante</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhakā janmabandhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iyamiṣṭirna prakāśyā</seg> <seg type="pāda" n="d">gopanīyā prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.13">
<l><seg type="pāda" n="a">rahasyaṃ sarvatantrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa saṃskāra uttamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoninyāsādikaṃ karmod</seg><seg type="pāda" n="d">dhāraṇaṃ cāpyapaścimam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śodhanānukramaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayasva yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa sapta ca ye śodhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭāścātra tvayā guha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya yadbījamuktaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvakṣyāmyanupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yonibījaṃ tu hṛdaye</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpayecca yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.16">
<l><seg type="pāda" n="a">arcanaṃ prokṣaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍanaṃ ca tathā param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdhānaṃ caiva saṃyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nikṣepaṃ tadanantaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.17">
<l><seg type="pāda" n="a">arcanaṃ ca tataḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhādhānaṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jananaṃ cādhikāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogaṃ caiva layaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.18">
<l><seg type="pāda" n="a">svatattve cāhutiśataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayena tu ṣaṇmukha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāśacchedaṃ tathāstreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.19">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛdayenātra tūddhāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaścāpyanukramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddhāre prokṣaṇe caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍane ca tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.20">
<l><seg type="pāda" n="a">humphaṭkārasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ cānupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdhānaṃ caiva tattvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaṃ tu yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tattve tattve tvidaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa eva vidhikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ebhistu śodhitairvatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhiṃ prāpnoti puṣkalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.22">
<l><seg type="pāda" n="a">anyathā naiva mucyante</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhihīnāḥ ṣaḍānana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇāhutipradānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaṃ dhāraṇāyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.23">
<l><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ yatparaṃ vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sravantaṃ manasā smaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīkṣāprakaraṇe hyetad</seg> <seg type="pāda" n="d">yojyaṃ sarvatra sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.24">
<l><seg type="pāda" n="a">liṅgoddhāravidhāne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityasaṃskārakarmasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśorgrahaṇamokṣaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yattvayoktaṃ purānagha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.25">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśā ābhyantarā bāhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kamsinsthāne kathaṃ sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasminsthāne tu vicchedyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadya utkramaṇaṃ katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.26">
<l><seg type="pāda" n="a">paśūnāṃ caiva nirdeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayasva maheśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādimasya dvitīyena</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvātmānamātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.27">
<l><seg type="pāda" n="a">muṣṭinā yāvatsthānaṃ tan</seg> <seg type="pāda" n="b">nayettaṃ suvicakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣuvatsamprayogeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmādyāste śivāntakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ekatra samatāṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">anyathā tu pṛthakpṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvādaśānte tu te cchedyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śareṇāstreṇa saṃyutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā sāyujyatāṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">samayaiḥ parivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anirdiṣṭamasaṃjñaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yatkṛtaṃ tadvṛthā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tamuddiśya kṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣadaṃ tanna saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryasya grahaṇe vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣuvadyogasaṃyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.31">
<l><seg type="pāda" n="a">āyāmānte yadā cchinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā cotkramate dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasi grathitāḥ pāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūtre maṇigaṇā iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.32">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtpadmādyāvattatpadmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manastantuvitānitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taddṛṣṭvā chedanaṃ kuryān</seg> <seg type="pāda" n="d">manovṛttyā manaścchidā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.33">
<l><seg type="pāda" n="a">manasā manasi cchinne</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvaḥ kevalatāṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistaraṃ tyaja deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepātkathayasva me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yena vijñātamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">paśūnmocayate kṣaṇāt</seg> </l>
<note>vijñātamātreṇa] conj; vijñānamātreṇa Bhatt</note>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇu ṣaṇmukha tattvena</seg> <seg type="pāda" n="d">yena mokṣo dhruvaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.35">
<l><seg type="pāda" n="a">prayogeṇātisūkṣmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yogadṛṣṭena mantravit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyena yogamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktiṃ yaḥ prerayettu tām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.36">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ viditvā mahāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvaṃ prāṇamayaṃ budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣuvatsamprayogeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yojayecchāśvate pade</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yogaṃ tu viṣuvaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">ko na mucyeta bandhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyādyabjanāḍīrvai</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdādiguṇavāyubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.38">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmādhidevatā mantrāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā muktastu mocayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāḍīvivarasambandhā</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrdhvanālā hyadhomukhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.39">
<l><seg type="pāda" n="a">granthidvayayutāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">humphaḍantena yojitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataścordhvatvamāyānti</seg> <seg type="pāda" n="d">udghātaiḥ pūrvavadguha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣmādyānālokya manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">sabāhyābhyantaraṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattve tattve niyoktavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">viyuktā nirahaṃkṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.41">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmādyāñśrāvayedvatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">na punarjanmatāṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tejaśceto dvirabhyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">āyāmo bhāskarasya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_8.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tāḍayitvā purā vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">grahaṇaṃ pūrvavadbhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhittvārgalāṃ nyasedyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvaṃ tattvena saṃdhayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śaktibhiḥ sampuṭīkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="f">vauṣaḍantena nikṣipet</seg> //</l>
</lg>

<trailer>dīkṣāprakaraṇam aṣṭamam</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="9">
<lg xml:id="Stk_9.1">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣekaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣepānna tu vistarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hitāya sādhakendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">parameśena bhāṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_9.2">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛṇmayaṃ kalaśaṃ hyekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candanena vilepitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmapatrapuṭaṃ vātha</seg> <seg type="pāda" n="d">padmapatramathāpi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_9.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvauṣadhiyutaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvagandhopaśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatamaṣṭottaraṃ japtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsādaṃ sarvatomukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_9.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yāgaṃ kṛtvā tu pūrvoktam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekaṃ tu kārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhanakṣatradivase</seg> <seg type="pāda" n="d">muhūrte karaṇānvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_9.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bahumaṅgalanirghoṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhavāditraniḥsvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaghoṣaiśca vividhair</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛttagītasamanvitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">anujñāto 'bhiṣiktaśca</seg> <seg type="pāda" n="f">ācāryaḥ pāśahā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<trailer>abhiṣekaprakaraṇaṃ navamam</trailer>


</div>
<div type="paṭala" n="10">
<lg xml:id="Stk_10.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nāḍīcakraṃ paraṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nābheradhastādyatkandam</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅkurāstatra nirgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāsaptatisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhimadhye vyavasthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiryagūrdhvamadhaścaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāptaṃ nābheḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.3">
<l><seg type="pāda" n="a">cakravatsaṃsthitā nāḍyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānā daśa tāsu yāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iḍā ca piṅgalā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">suṣumnā ca tṛtīyakā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.4">
<l><seg type="pāda" n="a">gāndhārī hastijihvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣā caiva yaśāstathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alambuṣā kuhūścaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhinī daśamī smṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.5">
<l><seg type="pāda" n="a">daśa prāṇavahā hyetā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāḍayaḥ parikīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇo 'pānaḥ samānaśca</seg> <seg type="pāda" n="d">udāno vyāna eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgaḥ kūrmo 'tha kṛkaro</seg> <seg type="pāda" n="b">devadatto dhanaṃjayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇastu prathamo vāyur</seg> <seg type="pāda" n="d">navānāmapi sa prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.7">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇaḥ prāṇamayaḥ prāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">visargaḥ pūraṇaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityamāpūrayatyeṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇināmurasi sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.8">
<l><seg type="pāda" n="a">niśvāsocchvāsakāsaistu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇo jīvasamāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāṇaṃ kurute yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmātprāṇaḥ prakīrtitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.9">
<l><seg type="pāda" n="a">apānayatyapānastu</seg> <seg type="pāda" n="b">āhāraṃ ca nṛṇāmadhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūtraśuklamalānvāyur</seg> <seg type="pāda" n="d">apānastena kīrtitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pītaṃ bhakṣitamāghrātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raktapittakaphādikam</seg> </l>
<note>read raktapittakaphānilam with the Nepalese MSS</note>
<note>and unpublished Nepalese MSS of Saptaśatika and Dviśatika recensions,</note>
<note>according to Sanderson (lecture notes on Tantrasāra)</note>
<l><seg type="pāda" n="c">samaṃ nayati gātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">samāno nāma mārutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.11">
<l><seg type="pāda" n="a">spandatyadharaṃ vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">netragātraprakopanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvejayati marmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">udāno nāma mārutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāno vināmayatyaṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāno vyādhiprakopanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītervināśakaraṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāpanādvyāna ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.13">
<l><seg type="pāda" n="a">udgāre nāga ityuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kūrma unmīlane smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛkarastu kṣute caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">devadatto vijṛmbhaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dhanaṃjayaḥ sthito ghoṣe</seg> <seg type="pāda" n="f">mṛtasyāpi na muñcati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ityetadvāyuvṛndaṃ hṛdi ca vinihitaṃ nābhicakrapratiṣṭhitam</seg> <seg type="pāda" n="b">niśvāsocchvāsakaiḥ śvasanapuramadhaḥ kampitāghūrṇitaiśca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ nityālpajanmā vyasanayati paśuṃ yauvane bālabhāve</seg> <seg type="pāda" n="d">ākrānto vāyurekaḥ sa jananamaraṇaiḥ krīḍati bhrāntasattvaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.15">
<l><seg type="pāda" n="a">nāḍīcakraṃ yathāvasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśāraṃ cakramettattu</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhāgo jāyate yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.16">
<l><seg type="pāda" n="a">cakre bhramatyasau jīvo</seg> <seg type="pāda" n="b">daśasthāneṣvanukramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa jīvo jīvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyante naiva mohitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.17">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvaḥ prayāti daśadhā</seg> <seg type="pāda" n="b">tena cakraṃ prakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāḍīcakramiti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yena saṃkrāmati hyasau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.18*">
<l>hṛdvyomamadhye paṅkajamaṣṭadalaṃ karṇikā ca tasyāntaḥ /</l>
<l>hṛdaye paṅkajamarkendvagnihiraṇyadyotābhāḥ śaktayastasmin //</l>
</lg>

<note>WHAT metre is this?? Bad (because of transmission) āryā.</note>
<lg xml:id="Stk_10.19*">
<l>uparicarī khalu śaktistāsāṃ prāgbhāvinī śivasya tataḥ /</l>
<l>śakticatuṣṭayapaṅkajamadhye puruṣo 'liriva sa līnaḥ //</l>
</lg>

<note>āryā metre</note>
<lg xml:id="Stk_10.20*">
<l>śūnyamarutsaṃdaṃśakagṛhītakaraṇātmako hyubhayato 'pi /</l>
<l>saṃyāti yatra neyaḥ śuṣkadalaṃ māruteneva //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.21*">
<l>bhrāmyati paṅkajamadhye kalācatuṣkātmapāśasaṃruddhaḥ /</l>
<l>golakamiva helābhihatamutpatanaṃ nipātanaṃ kurute //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.22*">
<l>īśvarayogādviṣuvatsaṃkrāntiścaiva siddhisaṃyogāt /</l>
<l>sauraniyogāddakṣiṇamudagayanaṃ cāndrasaṃyogāt //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.23*">
<l>ayane savyāsavye dvau puṭakau yugmato viṣuvadāhuḥ /</l>
<l>saṃkrāntiritaścetaśca gacchatastena samākhyātā //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.24*">
<l>sauraḥ savyo mārgaścāndramasaścetaraḥ samākhyātaḥ /</l>
<l>dhanyo 'bhiṣeka induḥ sauraḥ khalu vahnisaṃdhāne //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.25*">
<l>dhyānādyo viṣuvati ca prāgdalasaṃstho nṛpāvalepī syāt /</l>
<l>tejasvī ca bubhukṣā pīḍā vā jāyate 'gnidikpatre //</l>
</lg>

<note>jāyate] conj; saṃjāyate Bhatt unmetrical</note>

<lg xml:id="Stk_10.26*">
<l>yāmye yāmyo bhāvo nairṛtye nairṛto vinirdiṣṭaḥ /</l>
<note>nairṛtye] conj; nairṛte Bhatt unmetrical</note>
<l>vāruṇapatre vāruṇo mārutpatre gato marudbhāvam //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.27*">
<l>saumye saumyo bhāvastvaiśe tvaiśaḥ samākhyātaḥ /</l>
<l>yāṃ yāṃ diśamabhigacchati tadbhāvaṃ nikhilamāyāti //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_10.28*">
<l>patrāntarālayogācchūnyamivātmā tato bhāti /</l>
<l>iti khalu pudgalacāro nāḍīsadhānamaṇḍalaṃ mukhyam /</l>
<l>kathitamiha siddhihetorboddhyavyaṃ yatnataḥ siddham //</l>
</lg>

<trailer>nāḍīcakraprakaraṇaṃ daśamam</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="11">
<lg xml:id="Stk_11.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jīvo jīvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jñāyate 'dhyātmago yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃśayo me mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādībhava śūladhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.2">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvasya puruṣākhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanaṃ śṛṇu ṣaṇmukha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathayāmi na sandehaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrasnehādviśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.3">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkrāntiṃ viṣuvaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ahorātrāyanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhimāsamṛṇaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">ūnarātraṃ dhanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ūnarātraṃ kṣutaṃ jñeyam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhimāso vijṛmbhikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṇaṃ ca kāso vijñeyo</seg> <seg type="pāda" n="d">niśvāso dhanamucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.5">
<l><seg type="pāda" n="a">uttaraṃ dakṣiṇaṃ jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmadakṣiṇasaṃsthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhye tu viṣuvatproktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṭadvayaviniḥsṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.6">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkrāntiḥ punarasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">svasthānātsthāna eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iḍā ca piṅgalā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">amā caiva tṛtīyakā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.7">
<l><seg type="pāda" n="a">suṣumnā madhyame hyaṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">iḍā vāme prakīrtitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṅgalā dakṣiṇe hyaṅge</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣu saṃkrāntirucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ prāṇo hyahaḥ proktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">apāno rātrirucayte</seg> </l>
<note>8ab = Niśvāsa-uttarasūtra 5:17cd</note>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhāgā daśa prāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yo vettyevaṃ sa vedavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.9">
<l><seg type="pāda" n="a">āyāmo dehamadhyasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somagrahaṇamiṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehātītaṃ tu taṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityagrahaṇaṃ budhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ayute dve sahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭśatāni tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahorātreṇa yogīndro</seg> <seg type="pāda" n="d">japasaṃkhyāṃ karoti saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.11">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇāyāmaṃ samāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayāmi tavākhilam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uccārayettu praṇavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svareṇaikena yogavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.12">
<l><seg type="pāda" n="a">udaraṃ pūrayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā yāvadīpsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāyāmo bhavedeṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrako dehapūrakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.13">
<l><seg type="pāda" n="a">pidhāya sarvadvārāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">niśvāsocchvāsavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sampūrṇakumbhavattiṣṭhet</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇāyāmaḥ sa kumbhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.14">
<l><seg type="pāda" n="a">muñcedvāyuṃ tataścordhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvāsenaikena yogavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśvāsayogayuktastu</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvadūrdhvaṃ sa recayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.15">
<l><seg type="pāda" n="a">recakastveṣa vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇasaṃśayakārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yattaddhṛdi sadā padmam</seg> <seg type="pāda" n="d">adhomukhamavasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vikasatyetadūrdhvaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrakeṇa tu pūritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūrdhvasroto bhavetpadmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhakena nirodhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.17">
<l><seg type="pāda" n="a">recakena tathā kṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyaḥprāṇahareṇa tu</seg> </l>
<note>cf. Kir 59:1</note>
<l><seg type="pāda" n="c">muktvā hṛdayapadmaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrdhvasrotovyavasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.18">
<l><seg type="pāda" n="a">recito gacchati hyūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">granthiṃ bhittvā kṣaṇena tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhittvā kapāladvāraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvo hyūrdhvaṃ tu recitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_11.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sadāśivapadaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūyo janma cāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyāmaḥ kriyate tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyasya tu kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sa jīvo jīvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="f">mayā proktaḥ samāsataḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>ityekādaśaḥ paṭalaḥ</trailer>



</div>
<div type="paṭala" n="12">
<lg xml:id="Stk_12.1">
<l><seg type="pāda" n="a">candrāgniriva saṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">ādyā kuṇḍalinī tu yā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛtpradeśe tu sā jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅkurākāravatsthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_12.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭinyāsaṃ nyasettatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dvirabhyāsapaderitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sravantaṃ cintayettasminn</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtaṃ sādhakottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_12.3">
<l><seg type="pāda" n="a">agnīṣomātmakaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatsthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayedviparītaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhikāmaḥ samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_12.4">
<l><seg type="pāda" n="a">svadehaṃ cintayedvidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyarūpamanaupamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya yatkarma coddiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkarma paricintayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_12.5">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ ca yo 'bhyasedevam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ sarvatomukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">acireṇaiva kālena</seg> <seg type="pāda" n="d">sa siddhiphalabhāgbhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_12.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭinyāsamavijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ yuñjīta sādhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hanyānmuṣṭibhirākāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣānkuṭṭayatīva saḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>iti dvādaśaḥ paṭalaḥ</trailer>


</div>
<div type="paṭala" n="13">
<lg xml:id="Stk_13.1">
<l><seg type="pāda" n="a">athātaḥ sampravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭiṃ mantralipeḥ kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā tu sakalo devo</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkalena samanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kalāmutpādayāmāsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvamantrapravartikām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṃkāramūrdhni madhyastha</seg> <seg type="pāda" n="d">oṃkāravyāpakastathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.3">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkāraprathamāṃ rekhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjati prabhuḥ(?)</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyā nāma kalā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">varṇe varṇe vyavasthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.4">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkārasya ukārābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">rekhā yā sampradṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭhā nāma sā jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ukārākṣarasambhavā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrdhni tasya bhavedyāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmarekhā nirañjanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">makāro hyabhavattatra</seg> <seg type="pāda" n="d">nivṛttirnāma sā kalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.6">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkāramūrdhni saṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">laya oṃkāramūrdhani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rekheyaṃ vyomni nirvāṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">sā kalā śāntirucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.7">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃyogātsamprakāśeta</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkale sakale sthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrdhanyākrāna oṃkāre</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdastatra tu jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sā śaktiḥ paramā sūkṣmā</seg> <seg type="pāda" n="b">bindunā sahitā matā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīpādiva mahattejo</seg> <seg type="pāda" n="d">visphuliṅgaśikhānvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.9">
<l><seg type="pāda" n="a">nipatantī tridhā yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">śivavidyātmakairyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntirvidyā pratiṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nivṛttiśceti tāḥ kalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yā kalā rekhinī tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">patitā bindunā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savidyeśaḥ śivaḥ prokto</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevaḥ sadāśivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.11">
<l><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ tasya tadbījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nādabinduritīritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jahāti paraṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāśvataṃ dhruvamavyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.12">
<l><seg type="pāda" n="a">binduṃ tadudare kṣiptvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mātṛvatparirakṣati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyordhvaṃ vāmapārśve 'tha</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇubījaṃ pratiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇaṃ brahmayonistham</seg> <seg type="pāda" n="b">ekameva tridhā sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārśvabindudvayopetā</seg> <seg type="pāda" n="d">sā rekhā madhyataḥ sthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra devaḥ śivaḥ sūkṣmo</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍhastiṣṭhati śaṃkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadbījaṃ paramaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktigarbho maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yataḥ pravartate sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantratantraṃ carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktaṃ paramaṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktidehaṃ nirañjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.16">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaṃ tvanādinidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ buddhvā nābhijāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇasthaṃ hi yadbījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānaśaktiḥ parā hi sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tadbījamaparaṃ brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra gūḍhaḥ sa tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāmago 'tha paro binduḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyāśaktiḥ parā hi sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra viṣṇuḥ svayaṃ bīje</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍhaḥ sūkṣmo nirañjanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa devo 'pi sargastho</seg> <seg type="pāda" n="d">visṛṣṭo yaḥ sa śambhunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.19">
<l><seg type="pāda" n="a">nigūḍhatvānna paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yena sṛṣṭaṃ carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visargājjāyate sṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="d">īśvaraḥ prabhureva saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.20">
<l><seg type="pāda" n="a">visṛṣṭaṃ yena tadbījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">visargastena cocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena cāpūritamidaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatsarvaṃ ca tanmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śaktiraśmisamūhena</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛjati grasati hyeṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃyojakaviyojakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_13.22">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānaśaktyā ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">anugṛhṇāti vai śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visargācca bhavetsṛṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃhāro bindunā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nirvāṇaṃ tattvavijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tantravistāragocaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>mantrasṛṣṭiprakaraṇam</trailer>


</div>
<div type="paṭala" n="14">
<lg xml:id="Stk_14.1">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃhāraścaiva sṛṣṭiśca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ nigaditaṃ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīkṣitānāṃ gatibhraṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepāt kathayasva me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_14.2">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāvini śaṭhe krūre</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsattve kalahapriye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatibhraṃśakare yoge</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvaṃ tacchṛṇu ṣaṇmukha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_14.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhāya mūrdhni kṣiptasya</seg> <seg type="pāda" n="b">āyāme śaśinaḥ kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvavanmanasālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">gatiṃ tasya nivartayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_14.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃhārasampuṭaṃ kūṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāvante ṣaḍānana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṛkāyāṃ śataṃ hutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">ekaikasya pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<trailer>gatibhraṃśaprakaraṇam</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="15">
<lg xml:id="Stk_15.1">
<l><seg type="pāda" n="a">prāsādaṃ nādamutthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">japedyaḥ satataṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṇmāsātprāpnuyātsiddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yogayukto na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_15.2">
<l><seg type="pāda" n="a">gamāgamasya japataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpakṣayo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṇimādiguṇaiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṇmāsaistu na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_15.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gamāgamaṃ viditvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanmayastallayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṇmāsātsiddhimāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_15.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sthūlaḥ sūkṣmaḥ paraścaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādaḥ kathito mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāsādaṃ ye na budhyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">te na budhyanti śaṅkaram</seg> //</l>
</lg>

<trailer>prāsādabhedaprakaraṇam</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="16">
<lg xml:id="Stk_16.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādasya tu lakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hrasvaṃ dīrghaṃ plutaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣayenmantravitsadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.2">
<l><seg type="pāda" n="a">hrasvo dahati pāpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrgho mokṣaprado bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpyāyane plutaścaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bindunā mūrdhni bhūṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sthūlabhedāstrayaḥ proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaśyoccāṭanamāraṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">plutena tu sadā vaśyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kurute nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghastūccāṭayetkṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phaṭkāreṇa na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādāvante ca hrasvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">phaṭkāro māraṇe smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ādāvante ca hṛdaya</seg><seg type="pāda" n="b">yoga ākarṣaṇe smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākarṣayeddhruvaṃ yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanānāṃ śate sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.6">
<l><seg type="pāda" n="a">evamākarṣayetsādhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāma vijñāya tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhakasya bhavedbahvī</seg> <seg type="pāda" n="d">nyūnā sādhyasya kīrtitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.7">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ viditvā medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">ākarṣaṃ kurute dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avijñāya tvidaṃ samyaṅ</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva siddhyate sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yāgaṃ kṛtvā tu pūrvoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrasyārghyaṃ ca dāpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arghyaṃ dattvā tu mantrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">japaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.9">
<l><seg type="pāda" n="a">devasya dakṣiṇe bhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcalakṣaṃ sthito japet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japānte ghṛtahomastu</seg> <seg type="pāda" n="d">daśasāhasriko bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.10">
<l><seg type="pāda" n="a">evamāpyāyito mantraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmayogyo bhavettataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uktānuktāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhiṃ yānti na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.11">
<l><seg type="pāda" n="a">daśalakṣāṇi japato</seg> <seg type="pāda" n="b">janāḥ svasthānavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaśamāyānti te kṣipram</seg> <seg type="pāda" n="d">iti śāstrasya niścayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tripañcalakṣaṃ japato</seg> <seg type="pāda" n="b">daśagrāmanivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te janā vaśamāyānti</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmanā ca dhanena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.13">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ viṃśatibhirlakṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādasya ṣaḍānana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deśadeśādhipānmantrī</seg> <seg type="pāda" n="d">niyataṃ vaśamānayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.14">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣāṇāṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayaṃ vaśamānayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triṃśallakṣajapādasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vaśo vai maṇḍalī bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.15">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcatriṃśacca lakṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">japanpṛthvīṃ vaśaṃ nayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catvāriṃśajjapāddevam</seg> <seg type="pāda" n="d">īkṣate hāṭakeśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_16.16">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣāṇi japtvā pañcāśad</seg><seg type="pāda" n="b">vidyādharasamo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraiva modate mantrī</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvadābhūtasamplavam</seg> //</l>
</lg>

<trailer>prāsādalakṣaṇaprakaraṇaṃ ṣoḍaśam iti ṣoḍaśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="17">
<lg xml:id="Stk_17.1">
<l><seg type="pāda" n="a">adyāpi saṃśayo deva</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānavijñānayoḥ sphuṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ vā jñāyate jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ vā jñeyamucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_17.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vijñāya pūrvamādhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścādādheyameva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhārādheyavitprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samarthaḥ sarvakarmasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_17.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhāraḥ puramityuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādheyastvīśa ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśaṃ vijñāya medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā yo nandati svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_17.4">
<l><seg type="pāda" n="a">puryaṣṭakasamāyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">hyadha ūrdhvaṃ sa gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">raso gandhaśca pañcakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_17.5">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhirmanastvahaṅkāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puryaṣṭakamudāhṛtam</seg> </l>
<note>Note that this definition of the puryaṣṭaka is not</note>
<note>accepted by Ram without considerable distortion.</note>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvadetairna nirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ mucyeta bandhanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_17.6">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaṇi sparśaśabdau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rasaṃ vai keśave tyajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpagandhau tyajedrudre</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhyahaṅkāramīśvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mano binduṃ śive tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="f">ebhirmuktaḥ śivaṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<trailer>vijñānaprakaraṇam iti saptadaśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="18">
<lg xml:id="Stk_18.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kālacakravidhānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālacakramiti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yena kālaḥ prabudhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_18.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tryahorātrapracāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṇyabdāni sa jīvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvyahorātrapracāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvedvarṣadvayaṃ tu saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_18.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ahorātrapracāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">abdamekaṃ sa jīvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aharekaṃ vrajedyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">rātrimekāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_18.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṇmāsājjāyate mṛtyur</seg> <seg type="pāda" n="b">iti śāstrasya niścayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyasyānucāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">ahorātraṃ sa jīvati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_18.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā cādyā tathā vāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyamā ca tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālacakraṃ samākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrasnehādviśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>kālacakraprakaraṇam iti aṣṭādaśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="19">
<lg xml:id="Stk_19.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvamevaṃ pratijñātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivabhedo 'ṣṭadhā sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ bhidyeta deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvataḥ kathaya prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_19.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sakalaṃ niṣkalaṃ śūnyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāḍhyaṃ khamalaṅkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣapaṇaṃ ca tathāntasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhoṣṭhyaṃ cāṣṭamaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<note>This verse is NisMula 6:6 (f.21verso, line 2) [reading smṛtam for viduḥ]</note>
<lg xml:id="Stk_19.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prāsādaṃ ṣaṣṭhasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍantena samanvitam</seg> </l>
<note>3b = NisMula 6:7b</note>
<l><seg type="pāda" n="c">sakalaṃ sarvabhūtasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivatattvaṃ prakīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<note>3cd = NisMula 6:7cd [with @dehasthaṃ for @bhūtasthaṃ]</note>
<lg xml:id="Stk_19.4">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkrāmati svayaṃ devo</seg> <seg type="pāda" n="b">dehaṃ tyaktvā samārutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣkalaṃ taṃ vijānīyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaḍvarṇarahitaṃ śivam</seg> //</l>
</lg>

<note>4abcd = NisMula 6:8</note>
<lg xml:id="Stk_19.5">
<l><seg type="pāda" n="a">niśvāsocchvasane hitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito dehe tu kāṣṭhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyaṃ taṃ tu vijānīyād</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛdayena tu bhāvayet</seg> //</l>
</lg>

<note>5abcd = NisMula 6:9</note>
<lg xml:id="Stk_19.6">
<l><seg type="pāda" n="a">cumbākāreṇa vaktreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yattattvaṃ parikīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalāḍhyaṃ taṃ vijānīyād</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśasthamatha śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<note>aiśa treatment of ṛ in śṛṇu [making the previous syllable long]</note>
<note>6acd = NisMula 6:10acd</note>
<lg xml:id="Stk_19.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrdhvanādasya kṣīṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yadantaṃ parikīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrasthaṃ taṃ vijānīyād</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśena tvalaṅkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<note>7abcd = NisMula 6:11</note>
<lg xml:id="Stk_19.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāvṛtenaiva vaktreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brūyadevaṃ jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhakṣapaṇamityuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkṣayātkṣapaṇaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<note>8abcd = NisMula 6:12</note>
<lg xml:id="Stk_19.9">
<l><seg type="pāda" n="a">adhonādasya kṣīṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yadantaṃ parikīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antasthaṃ taṃ vijānīyād</seg> <seg type="pāda" n="d">anuccāryaṃ prakīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<note>9abcd = NisMula 6:13</note>
<lg xml:id="Stk_19.10">
<l><seg type="pāda" n="a">saptavargāṣṭamaṃ koṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptamasya dvitīyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vargātītaṃ ṣaḍantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saptamāttricaturthakam</seg> //</l>
</lg>

<note>10 = NisMula 6:14</note>
<lg xml:id="Stk_19.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ādimaṃ tu punaryojyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhaṃ vai prathamasya tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khaśekharasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhoṣṭhyaṃ cāṣṭamaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<note>11 = NisMula 6:15</note>
<lg xml:id="Stk_19.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ete bhedāḥ samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇimādiprasādhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuccāryamasandigdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣa ityabhidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<trailer>śivabhedāṣṭakapratipādanaprakaraṇam ityekonaviṃśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="20">
<lg xml:id="Stk_20.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ vyāpī adhaścordhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryak caiva kathaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etanme brūhi tattvena</seg> <seg type="pāda" n="d">kāruṇyāttvaṃ maheśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_20.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvaddehe sthito jantor</seg> <seg type="pāda" n="b">adhastāvadvyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirgato vyāpayettiryag</seg><seg type="pāda" n="d">antasthaḥ sarvataḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_20.3">
<l><seg type="pāda" n="a">trimārgāvasthito devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadeheṣu vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aviditvā na mucyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">yadyapyetallayo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_20.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tattrimārgaṃ tryadhiṣṭhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadeheṣu vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo vettyevamimāṃ vyāptiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavyāpī na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_20.5">
<l><seg type="pāda" n="a">na tasya garbhasambhūtir</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devaḥ prabhāṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvadbhramati saṃsāre</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvadvyāptiṃ na vindati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_20.6">
<l><seg type="pāda" n="a">viditvā vyāpinaṃ jīvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā tṛṇajalūkā nu</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṇāgraṃ yāvadāgatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_20.7">
<l><seg type="pāda" n="a">upariṣṭānnirālambā</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvajjīvo 'tra saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūrdhvaśūnyamadhaḥ śūnyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūnyaṃ dehāntarasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_20.8">
<l><seg type="pāda" n="a">triśūnyaṃ yo vijānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate sa dhruvaṃ guha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāptiścāsya mayā proktā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepānna tu vistarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ataḥ parataraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="f">vyāpakaṃ vyāpakasya tu</seg> //</l>
</lg>

<trailer>vyāptiprakaraṇam iti viṃśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="21">
<lg xml:id="Stk_21.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭadhā pratyayo yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anagnijvalanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛkṣasyālabhanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśānāṃ stobhanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpātakanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣasaṃharaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nirbījakaraṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.3">
<l><seg type="pāda" n="a">grahajvaravināśaśca</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyayo 'ṣṭavidhaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ jñātvā tu vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="d">khyātiḥ sarvatra jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.4">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇavenāgnimadhyastho</seg> <seg type="pāda" n="b">hakāro hrīṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādiroṃ ca namaścānte</seg> <seg type="pāda" n="d">anagnijvalane hitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.5">
<l><seg type="pāda" n="a">agniṃ srotasi saṃyojya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrodghātasaṃyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcākṣaraprayogeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">jvalatyeva na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.6">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkāraḥ sarvato 'dhastād</seg> <seg type="pāda" n="b">rephastasyordhvataḥ sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvavatsamprayukto 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayogo bhuvi durlabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śataiḥ saptabhirudghātair</seg> <seg type="pāda" n="b">ālabdho mriyate drumaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūyasścāpyāyanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāruṇe srotasi sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jīvati punarvṛkṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpūrvaṃ tathaiva saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tādṛgeva punaścāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tu rephavivarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.9">
<l><seg type="pāda" n="a">āpyāyanavidhau hyeṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcadhā bindudīpitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aukāramadhyasaṃyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇavenāntadīpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.10">
<l><seg type="pāda" n="a">īkārādiḥ sa hau madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnimadhyaṃ tataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayogo viṣuvatkāle</seg> <seg type="pāda" n="d">pāśānāṃ stobhakārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.11">
<l><seg type="pāda" n="a">śataiḥ pañcabhirudghātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patatyeva na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaścotthāpanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā bhavati tacchṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.12">
<l><seg type="pāda" n="a">īkārādyantasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hau ca madhye niyojitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇānusvārasandīptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">namo 'ntaṃ praṇavaṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.13">
<l><seg type="pāda" n="a">utthāpane prayuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣu tattvavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvadbhireva codghātair</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanīyaḥ prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.14">
<l><seg type="pāda" n="a">labījaṃ jīvasaṃviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hakārādyantasaṃsthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvavanmadhyasaṃsthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyubindusamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yadasyārohaṇe proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gurutvaṃ jāyate yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūya eva pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">laghutvaṃ jāyate yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.16">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkāro haṃ yakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">hyaukāro haṃ namastathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tulāpuruṣayogo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="d">udghātairayutena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hakāro vakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yakāreṇa ca dīpitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hyau madhye hlīṃ namaścānte</seg> <seg type="pāda" n="d">vāruṇena tu buddhimat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.18">
<l><seg type="pāda" n="a">udghātāṣṭaśatenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣaṃ saṃharati dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāgnijvalane dṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">nirbījakaraṇe tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śataiḥ pañcabhirudghātair</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣo 'tra vidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṃkāramāditaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">hrūṃkāraṃ tadanantaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.20">
<l><seg type="pāda" n="a">hrauṃ hrūṃ ca phaṇṇamaścānte</seg> <seg type="pāda" n="b">grahāṇāṃ nāśane mataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayoge vāruṇe mārge</seg> <seg type="pāda" n="d">udghātāṣṭaśatena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_21.21">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇavādi tato huṃ phaṭ</seg> <seg type="pāda" n="b">huṃ phaṭ huṃ phaṭ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phaṭ phaṭ phaṭ phaṭ phaḍevaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">vāruṇena tu buddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">udghātāṣṭaśatenaiva</seg> <seg type="pāda" n="f">kṣipraṃ nāśayati jvaram</seg> //</l>
</lg>

<trailer>pratyayaprakaraṇam ityekaviṃśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="22">
<lg xml:id="Stk_22.1">
<l><seg type="pāda" n="a">prāsādaḥ kīdṛśo jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāptistasya ca kīdṛśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīraṃ kīdṛśaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kathayasva maheśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.2">
<l><seg type="pāda" n="a">prāsādaṃ yo na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcamantramahātanum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭatriṃśatkalopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsāvācārya ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prāsādaṃ samyagajñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo dīkṣāṃ kurute guruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhastācchiṣyamātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nayatyatra na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.4">
<l><seg type="pāda" n="a">prāsādābjaśikhāntastho</seg> <seg type="pāda" n="b">yastu dīkṣāṃ karoti saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ācāryaḥ saha śiṣyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śivasāyujyamāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.5">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā viṣṇuśca rudraśca</seg> <seg type="pāda" n="b">indraścandro bṛhaspatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpatistathādityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śukraḥ skando bhṛgustathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ye cānye prāṇino devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve proktāḥ prasādajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="d">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyāyanti paramaṃ haṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādaṃ nāmarūpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhāgaṃ cāsya vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yaṃ dhyātvāmṛtamaśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sadyaḥ kalāṣṭasaṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">akārākṣarajaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyādukārajaṃ vāmam</seg> <seg type="pāda" n="d">aghoraṃ ca makārajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.9">
<l><seg type="pāda" n="a">bindujaḥ puruṣo jñeya</seg> <seg type="pāda" n="b">īśānastu śikhātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ mantrāstu pañcaite</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsādātsambhavanti ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.10">
<l><seg type="pāda" n="a">daśakoṭiḥ sahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrāṇāmamitaujasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭena tu prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarva iṣṭā na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.11">
<l><seg type="pāda" n="a">mārutā nava śaktyādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye mantrāḥ parikīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāsādābjasamutpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve cāmoghaśaktayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sadyastu pṛthivī jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmo hyāpaḥ prakīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aghorasteja ityukto</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyustatpuruṣaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśastu bhavedīśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ devo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadyojātastu ṛgvedo</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmadevo yajuḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.14">
<l><seg type="pāda" n="a">aghoraḥ sāmavedaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">atharvaḥ puruṣaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcamastu paraḥ sūkṣmo</seg> <seg type="pāda" n="d">vyomavyāpī sadāśivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sadyojātastu vai brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmo viṣṇuḥ prakīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aghoro rudradaivatya</seg> <seg type="pāda" n="d">īśvaraḥ puruṣaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.16">
<l><seg type="pāda" n="a">īśānaḥ śivadaivatyo</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayādāvavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭhaṃ tu yatparaṃ tattvam</seg> <seg type="pāda" n="d">asādṛśyaguṇaiḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya deho na vaktavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prākṛtairguṇasambhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā paramaniḥśreṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcasaṃsthānagāminīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_22.18">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātameva sakṛdyena</seg> <seg type="pāda" n="b">vistṛtaṃ tu tadeva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkāla eva mukto 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">yadā jñātaṃ hi tatpadam</seg> //</l>
</lg>

<trailer>prāsādanirṇayaprakaraṇam iti dvāviṃśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>
<div type="paṭala" n="23">
<lg xml:id="Stk_23.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇu ṣaṇmukha tattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānāmṛtamanuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yanna kasyacidākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nākhyeyaṃ kathayāmi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dehasthaḥ sakalo jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkalo dehavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āptopadeśagamyo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvataḥ kimapi sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.3">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsa haṃseti yo brūyad</seg> <seg type="pāda" n="b">dhaṃso devaḥ sadāśivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guruvaktrāttu labhyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyakṣaṃ sarvatomukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tileṣu ca yathā tailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpe gandha iva sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣastu śarīre 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">sabāhyābhyantare sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ulkāhasto yathā kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">dravyamālokya tāṃ tyajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānena jñeyamālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā jñānaṃ parityajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.6">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpaṃ tu sakalaṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhastasya tu niṣkalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛkṣaṃ tu sakalaṃ vidyāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chāyā tasya tu niṣkalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sakale niṣkalo bhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatraiva vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upāyaḥ sakalastadvad</seg> <seg type="pāda" n="d">upeyaścaiva niṣkalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sakale sakalo bhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkale niṣkalastathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trimātraśca dvimātraśca</seg> <seg type="pāda" n="d">ekamātrastathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ardhamātrā parā sūkṣmā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyā ūrdhvaṃ parātparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmā viṣṇuśca rudraśca</seg> <seg type="pāda" n="d">īśvaraḥ śiva eva vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcadhā pañcadaivatyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakalaḥ paripaṭhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇo hṛdayaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhe viṣṇuḥ samāśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tālumadhye sthito rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭastho maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsāgre tu śivaṃ vidyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyānte tu paraṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<note>nāsāgre MSS i,ī,u,mu; nādānte Bhatt</note>

<lg xml:id="Stk_23.12">
<l><seg type="pāda" n="a">parasmāttu paraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">iti śāstrasya niścayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gamāgamaḥ kathaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kena vā nīyate tu saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.13">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃśayo me mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayasva yathārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktyā tu nīyate jīvas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasminprāpya nivartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.14">
<l><seg type="pāda" n="a">asyāntaṃ te pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu ṣaṇmukha tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehātītaṃ tu tadvidyān</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsāgre dvādaśāṅgulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tadantaṃ tadvijānīyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrastho vyāpayetprabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mano 'pyanyatra nikṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakṣuranyatra pātitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi yogināṃ yogo</seg> <seg type="pāda" n="b">hyavicchinnaḥ pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etattatparamaṃ guhyam</seg> <seg type="pāda" n="d">etattatparamākṣaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.17">
<l><seg type="pāda" n="a">nātaḥ parataraṃ kiñcin</seg> <seg type="pāda" n="b">nātaḥ parataraṃ śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātaḥ parataraṃ jñānam</seg> <seg type="pāda" n="d">ityāha bhagavāñśivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.18">
<l><seg type="pāda" n="a">śivajñānāmṛtaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣepānna tu vistarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathito devadevena</seg> <seg type="pāda" n="d">paramākṣaranirṇayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.19">
<l><seg type="pāda" n="a">etatte śivasadbhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivavaktrādviniḥsṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guhyādguhyatamaṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gūhanīyaṃ prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.20">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśiṣyāya pradātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāputrāya kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurudevāgnibhaktāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ muktiratāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pradātavyamidaṃ śāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">netarebhyaḥ pradāpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātāsya narakaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhyecca na kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.22">
<l><seg type="pāda" n="a">śivāmṛtaṃ mayā khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ satyamidaṃ tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ jñātvā tu medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="d">vicarettu yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.23">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhastho brahmacārī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaprastho 'tha bhaikṣukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra yatra sthito jñānī</seg> <seg type="pāda" n="d">paramākṣaravit sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.24">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣayī viṣayāsakto</seg> <seg type="pāda" n="b">yāti dehāntake śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānādevāsya śāstrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāvastho 'pi mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.25">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmahatyāśvamedhādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyapāpairna lipyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">codako bodhakaścaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣadaśca paraḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Stk_23.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ityevaṃ trividho jñeya</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāryastu mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">codako darśayenmārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bodhakaḥ sthānamādiśet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mokṣadastu paraṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">yajjñātvāmṛtamaśnute</seg> //</l>
</lg>


<trailer>jñānāmṛtaprakaraṇam iti trayoviṃśaḥ paṭalaḥ</trailer>

</div>

  </body>
</text>
</TEI>
Cite this

Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.

URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVFVRK4Y27N4EV2YVES79BE

वंशनिधि

Civilization memory · Federated · Established 2026

Vamshanidhiवंशनिधिvamshanidhi.in

As of 2026-05-24 · Provenance: self-published

Sārdhatriśatikālottarāgama · Manuscript · Vamshanidhi