Plate TXT · 3BK5ŚṛṅgāratilakaLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG5K6BH3SQFWFMY6RN3BK5
Scripture · kavya
ProvisionalŚṛṅgāratilaka
Śṛṅgāratilaka
Rudrabhaṭṭaḥ
Rudrabhaṭṭaḥ: Śṛṅgāratilakaḥ prathamaḥ paricchedaḥ śṛṅgārī girijānane sakaruṇo ratyāṃ pravīraḥ smare bībhatso'sthibhir utphaṇī ca bhaya-kṛn mūrtyādbhutas tuṅgayā raudro dakṣa-vimardane ca hasakṛn nagnaḥ praśāntaś cirād itthaṃ sarva-rasāśrayaḥ paśupatir bhūyāt satāṃ bhūtaye //…
Provenance ledger
3 entries
- Canonkavyatextual
- AttributionRudrabhaṭṭaḥtextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
san<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_rudrabhaTTaH-zRGgAratilaka">
<teiHeader xml:lang="en">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title>Śṛṅgāratilaka</title>
<author>Rudrabhaṭṭaḥ</author>
<respStmt>
<resp>data entry</resp>
<name>n.n.</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>contribution to GRETIL</resp>
<name>n.n.</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
<name>Reinhold Grünendahl</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
<name>Maximilian Mehner</name>
</respStmt>
</titleStmt>
<publicationStmt>
<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
<availability>
<p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>
<licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
</availability>
<date when-iso="2020-07-31"/>
</publicationStmt>
<notesStmt>
<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/5_poetry/2_kavya/srngt_vu.htm">srngt_vu.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
<note type="legacyheader">
Rudrabhatta: Srngaratilaka
<lb/>
<lb/>The following text is based on Kavyamala (1st series),
<lb/>vol. III (Calcutta, 1887), pp. 111-152.
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
<lb/>
<lb/>Pada markers:
<lb/>1: $
<lb/>2: &
<lb/>3: %
<lb/>4: // n.n //
<lb/>
<lb/>Marker for Arya stanzas:
<lb/> // n.n //@
</note>
</notesStmt>
<sourceDesc>
<bibl>Kavyamala (1st series), vol. III (Calcutta, 1887), pp. 111-152.</bibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
</projectDesc>
<editorialDecl>
<correction>
<p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
</correction>
<normalization>
<p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>
<p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>
<p><table>
<head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
<row role="label">
<cell>Character</cell>
<cell>Character Name</cell>
<cell>Unicode Code Point</cell>
</row>
<row>
<cell>a</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
<cell>U+0061</cell>
</row>
<row>
<cell>ā</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
<cell>U+0101</cell>
</row>
<row>
<cell>i</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
<cell>U+0069</cell>
</row>
<row>
<cell>ī</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
<cell>U+012B</cell>
</row>
<row>
<cell>u</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
<cell>U+0075</cell>
</row>
<row>
<cell>ū</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
<cell>U+016B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṛ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E5B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṝ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E5D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḷ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E37</cell>
</row>
<row>
<cell>ḹ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E39</cell>
</row>
<row>
<cell>e</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
<cell>U+0065</cell>
</row>
<row>
<cell>o</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
<cell>U+006F</cell>
</row>
<row>
<cell>ṃ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E43</cell>
</row>
<row>
<cell>ḥ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E25</cell>
</row>
<row>
<cell>'</cell>
<cell>APOSTROPHE</cell>
<cell>U+0027</cell>
</row>
<row>
<cell>k</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
<cell>U+006B</cell>
</row>
<row>
<cell>g</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
<cell>U+0067</cell>
</row>
<row>
<cell>ṅ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
<cell>U+1E45</cell>
</row>
<row>
<cell>c</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
<cell>U+0063</cell>
</row>
<row>
<cell>j</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
<cell>U+006A</cell>
</row>
<row>
<cell>ñ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
<cell>U+00F1</cell>
</row>
<row>
<cell>ṭ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E6D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḍ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E0D</cell>
</row>
<row>
<cell>ṇ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E47</cell>
</row>
<row>
<cell>p</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
<cell>U+0070</cell>
</row>
<row>
<cell>b</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
<cell>U+0062</cell>
</row>
<row>
<cell>m</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
<cell>U+006D</cell>
</row>
<row>
<cell>y</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
<cell>U+0079</cell>
</row>
<row>
<cell>r</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
<cell>U+0072</cell>
</row>
<row>
<cell>l</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
<cell>U+006C</cell>
</row>
<row>
<cell>v</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
<cell>U+0076</cell>
</row>
<row>
<cell>ś</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
<cell>U+x015B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṣ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E63</cell>
</row>
<row>
<cell>s</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
<cell>U+0073</cell>
</row>
<row>
<cell>h</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
<cell>U+0068</cell>
</row>
</table>
</p>
</normalization>
<quotation marks="some">
<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
</quotation>
<segmentation>
<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
<list>
<item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
<item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
<item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
</list></p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
<list>
<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Śṛṅgāratilaka = ST,</item>
<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
</list>
</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<langUsage>
<language ident="en">English</language>
<language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
<term>Sanskrit -- Poetry -- Kāvya</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<listChange>
<change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
</listChange>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="ST">
<body>
<head>Rudrabhaṭṭaḥ: Śṛṅgāratilakaḥ</head>
<div type="pariccheda" xml:id="ST_1">
<head>prathamaḥ paricchedaḥ</head>
<lg xml:id="ST_1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgārī girijānane sakaruṇo ratyāṃ pravīraḥ smare</seg> <seg type="pāda" n="b">bībhatso'sthibhir utphaṇī ca bhaya-kṛn mūrtyādbhutas tuṅgayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raudro dakṣa-vimardane ca hasakṛn nagnaḥ praśāntaś cirād</seg> <seg type="pāda" n="d">itthaṃ sarva-rasāśrayaḥ paśupatir bhūyāt satāṃ bhūtaye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ākhyāta-nāma-racanā-caturasra-sandhi</seg><seg type="pāda" n="b">sad-vāg-alaṅkṛti-guṇaṃ sarasaṃ suvṛttam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āseduṣām api divaṃ kavi-puṅgavānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭhaty akhaṇḍam iha kāvya-mayaṃ śarīram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kāvye śubhe'pi racite khalu no khalebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaścid guṇo bhavati yadyapi sampratīha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛpāṃ tathāpi sujanārtham idaṃ yataḥ kiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yūkābhayena paridhāna-vimokṣaṇaṃ syāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sānanda-pramadā-kaṭākṣa-viśikhair yeṣāṃ na bhinnaṃ mano</seg> <seg type="pāda" n="b">yaiḥ saṃsāra-samudra-pāta-vidhur eṣv anyeṣu potayitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yair niḥsīma-sarasvatī-vilasitaṃ dvitraiḥ padaiḥ saṃhṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣām apy upari sphuranti matayaḥ kasyāpi puṇyātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">prāyo nāṭyaṃ prati proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">bharatādyai rasa-sthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāmati mayāpy eṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāvyaṃ prati nigadyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yāminīvendunā muktā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārīva ramaṇaṃ vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lakṣmīr iva ṛte tyāgān</seg> <seg type="pāda" n="d">no vāṇī bhāti nīrasā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.7">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ santi gṛhe gṛhe sukavayo yeṣāṃ vacaś cāturī</seg> <seg type="pāda" n="b">sve harmye kula-kanyakeva labhate jātair guṇair gauravam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣprāpaḥ sa tu ko'pi kovida-patir yad vāg-rasa-grāhiṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇya-strīva kalākalāpa-kuśalā cetāṃsi hartuṃ kṣamā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād yatnena kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāvyaṃ rasa-nirantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyathā śāstra-vid goṣṭhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat syād udvega-dāyakam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgāra-hāsya-karuṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">raudra-vīra-bhayānakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bībhatsādbhuta-śāntāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nava kāvye rasāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ratir hāsaś ca śokaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhotsāhau bhayaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jugupsāvismaya-śamāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāyi-bhāvāḥ prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nirvedo'tha tathā glāniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkāsūyā madaḥ śramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālasyaṃ caiva dainyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">cintā moho dhṛtiḥ smṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vrīḍā capalatā harṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">āvego jaḍatā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garvo viṣāda autsukyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nidrāpasmāra eva ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.13">
<l><seg type="pāda" n="a">suptaṃ prabodho'marṣaś cāpy</seg> <seg type="pāda" n="b">avahitthā tathogratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matir vyādhis tathonmādas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā maraṇam eva ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.14">
<l><seg type="pāda" n="a">trāsaś caiva vitarkaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeyā vyabhicāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayastriṃśad ime bhāvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayānti ca rasa-sthitim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.15">
<l><seg type="pāda" n="a">stambhaḥ svedo'tha romāñcaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svara-bhaṅgo'tha vepathuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaivarṇyam aśru pralaya</seg> <seg type="pāda" n="d">ity aṣṭau sāttvikāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.16">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvā evātisampannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayānti rasatām amī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā dravyāṇi bhinnāni</seg> <seg type="pāda" n="d">madhurādi-rasātmanām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sambhavanti yathā vṛkṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpa-patra-phalādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvad rase'pi rucirā</seg> <seg type="pāda" n="d">viśeṣā bhāva-rūpiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.18">
<l><seg type="pāda" n="a">prāyo naikarasaṃ kāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiñcid atropalabhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhulyena bhaved yas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tad-vṛttyā nigadyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kaiśiky-ārabhaṭī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sātvatī bhāratī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catasro vṛttayo jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rasāvasthāna-sūcakāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.20">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmād artho'rthataḥ kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmāt sukha-phalodayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhīyān eṣa tat-siddhyai</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṅgāro nāyako rasaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ceṣṭā bhavati puṃ-nāryor</seg> <seg type="pāda" n="b">yā raty-utthātiriktayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃyogo vipralambhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṅgāro dvividho mataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.22">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃyuktyoś ca saṃyogo</seg> <seg type="pāda" n="b">vipralambho viyuktayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pracchannaś ca prakāśaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">punar eṣa dvidhā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.22a">
<l><seg type="pāda" n="a">madana-kuñjara-kumbha-taṭopame</seg> <seg type="pāda" n="b">stana-yuge paritaḥ sphuritāṅgulim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakaraja-kṣata-vāmam api priyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dayita-pāṇim amanyata dakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.22b">
<l><seg type="pāda" n="a">santaptaḥ smra-saṃniveśa-vivaśaiḥ śvāsair muhuḥ pañcamo</seg><seg type="pāda" n="b">dgārāvartibhir āpatadbhir abhitaḥ siktaś ca netrāmbubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasyāḥ priya-viprayoga-vidhuras tyaktvādharo rāgitāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sampraty uddhata-vahni-vāri-viṣamaṃ manye vrataṃ sevate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.22c">
<l><seg type="pāda" n="a">kānte vicitra-surata-krama-baddha-rāg</seg> <seg type="pāda" n="b">saṅketake'pi mṛga-śāvaka-locanāyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat-kūjitaṃ kim api yena tadīya-talpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nālpaiḥ parītam anuśabditalāvakaughaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.22d">
<l><seg type="pāda" n="a">kiñcid vakrita-kaṇṭha-kandala-dalat-pīna-stanāvartana</seg><seg type="pāda" n="b">vyāyāṃ cita-kañcukaṃ mṛga-dṛśas tasyās tad-ālokitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācas tāś ca vidagdha-bhāva-caturāḥ sphārībhavan manmathā</seg> <seg type="pāda" n="d">haṃho mānasa kiṃ smarasy abhimatāḥ siddhyanti puṇyaiḥ kriyāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tyāgī kulīnaḥ kuśalo rateṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpaḥ kalāvit taruṇo dhanāḍhyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavyaḥ kṣamāvān subhago'bhimānī</seg> <seg type="pāda" n="d">strīṇām abhīṣṭas tv iha nāyakaḥ syāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.24">
<l>tasyānukūla-dakṣiṇa-śaṭha-dhṛṣṭā ittham atra catvāraḥ &</l>
<l>bhedāḥ kriyayocyante tad-udāhṛtayaś ramaṇīyāḥ //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.25">
<l>atiraktatayā nāryā sadā tyakta-parāṅganaḥ &</l>
<l>sītāyāṃ rāmavat so'yam anukūlaḥ smṛto yathā //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.25a">
<l><seg type="pāda" n="a">asmākaṃ sakhi vāsasī na rucire graiveyakaṃ nojjvalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">no vaktrā gatir uddhataṃ na hasitaṃ naivāsti kaścin madaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tv anye'pi janā vadanti subhago'py asyāḥ priyo nānyato</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭiṃ niḥkṣipatīti viśvam iyatā manyāmahe duḥkhitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yo gauravaṃ bhayaṃ prema</seg> <seg type="pāda" n="b">sad-bhāvaṃ pūrva-yoṣiti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na muñcaty anya-citto'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">jñeyo'sau dakṣiṇo yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.26a">
<l><seg type="pāda" n="a">saivāsya praṇatis tad eva vacanaṃ tā eva keli-kriyā</seg><seg type="pāda" n="b">bhītiḥ saiva tad eva narma-madhuraṃ pūrvānurāgocitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāntasyāpriya-kāriṇīti bhavatī taṃ vakti doṣābilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ syād ittham aharniśaṃ sakhi mano dolāyate cintayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.27">
<l><seg type="pāda" n="a">priyaṃ vakti puro'nyatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vipriyaṃ kurute bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātāparādha-ceṣṭaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṭilo'sau śaṭho yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.27a">
<l><seg type="pāda" n="a">sahaja-tarale āvāṃ tāvad-bahu-śruti-śālinau</seg> <seg type="pāda" n="b">punar iha yuvāṃ satyaṃ śiṣṭaṃ tad atra kṛtāgasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇayini punar yuktaṃ rantuṃ na veti batāvayo</seg><seg type="pāda" n="d">rdhruvam upagate karṇau praṣṭuṃ kuraṅga-dṛśau dṛśau</seg> //</l>
</lg>
<p>api ca-</p>
<lg xml:id="ST_1.27b">
<l><seg type="pāda" n="a">kopāt kiñcid upānato'pi rabhasād ākṛṣya keśeṣv alaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nītvā mohana-mandiraṃ dayitayā hāreṇa bahvā dṛḍham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūyo yāsyasi tad-gṛhān iti muhuḥ kaṇṭhāruddhākṣaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jalpantyā śravaṇotpalena sukṛtī kaścid rahas tāḍyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.28">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśaṅkaḥ kṛta-doṣo'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">vilakṣas tarjito'pi no</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithyā-vāg-dṛṣṭa-doṣo'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛṣṭo'sau kathito yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.28a">
<l><seg type="pāda" n="a">jalpantyāḥ paruṣaṃ ruṣā mama balāc cumbaty asāv ānanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛd-gātyāśu karaṃ kareṇa bahuśaḥ santāḍyamāno'pi san</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālīnāṃ purato dadhāti śirasā pāda-prahārāṃs tato</seg> <seg type="pāda" n="d">no jāne sakhi sāmprataṃ praṇayien kupyāmi tasmai katham</seg> //</l>
</lg>
<p>api ca-</p>
<lg xml:id="ST_1.28b">
<l><seg type="pāda" n="a">dhik tvām dhūrta gata-trapa praṇayinī saiva tvayārādhyatā</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyāḥ pāda-talāhatiṃ tava hṛdi vyākhyāty asau yāvakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity ukto'pi na nāma muñcati yadā pādāv ayaṃ durjano</seg> <seg type="pāda" n="d">mithyāvāda-vicakṣaṇaḥ kim aparaṃ kuryāṃ vayasye tadā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.29">
<l><seg type="pāda" n="a">gūḍha-mantraḥ śucir vāgmī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakto narma-vicakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syān narma-sacivas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kupitas-strī-prasādakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.30">
<l><seg type="pāda" n="a">pīṭha-mardo viṭaś ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">vidūṣaka iti tridhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa bhavet prathamas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">nāyikā-nāyakānugaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ekavidyo viṭaḥ proktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍā-prāyo vidūṣakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sva-vapur-veṣa-bhāṣābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">hāsyakārī ca narmavit</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.32">
<l>eṣāṃ prabandha-viṣayo vyavahāraḥ prāyaśo bhavet pracuraḥ &</l>
<l>pratyekam udāhṛtas tathāpi kāścin nigadyante //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.32a">
<l><seg type="pāda" n="a">vimuñcāmuṃ mānaṃ saphalaya vacaḥ sādhu suhṛdāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mudhā santāpena glapayasi kim aṅgaṃ smara-bhuvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">priyaṃ pāda-prānta-praṇatam adhunā mānaya bhṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na mugdhe pretyetuṃ prabhavati gataḥ kāla-hariṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.32b">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇayini bhṛśaṃ tasmin mānaṃ manasvini mā kṛthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim aparam ito yuktāyuktair vinā hy amunā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayam api bhavet sampraty api kṣayānala-saṃnibhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarasa-visinī-kanda-ccheda-cchavir mṛga-lāñchanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.32c">
<l><seg type="pāda" n="a">dūrāt kandalitair hṛdi pravitataiḥ kaṇṭhe luṭhadbhir haṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktre saṅkaṭa-nāsikā-taralitair niryadbhir atyūṣmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niḥśvāsaiḥ pṛthu-manmathottha-davathur vyaktaṃ tavāvedito</seg> <seg type="pāda" n="d">mthyālambita-sauṣṭhavena kim ataḥ kopena kāntaṃ prati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.33">
<l><seg type="pāda" n="a">svakīyā parakīyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmānya-vanitā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalākalāpa-kuśalās</seg> <seg type="pāda" n="d">tisras tasyeha nāyikāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.34">
<l><seg type="pāda" n="a">paurācāraratā sādhvī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamārjava-vibhūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mugdhā madhyā pragalbhā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svakīyā trividhā matā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.35">
<l><seg type="pāda" n="a">mugdhā nava-vadhūs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nava-yauvana-bhūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navānaṅga-rahasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">lajjā-prāya-ratir yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.35a">
<l><seg type="pāda" n="a">gataṃ karṇābhyarṇe prasarati tathāpy akṣi-yugalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kucau kumbhārambhau tad api cibukottambhana-rucī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nitamba-prāg-bhāro gurur api gurutvaṃ mṛgayate</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃcin no tṛptis taruṇimani manye mṛga-dṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.35b">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā romāñco'yaṃ stana-bhuvi lasat-sveda-kaṇiko</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā dṛṣṭis tiryak patati sahasā saṅkucati ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā śaṅke'muṣyāḥ praṇayini darāsvādita-rasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na madhyasthaṃ cetaḥ praguṇa-ramaṇīyaṃ na ca dṛḍham</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.35c">
<l><seg type="pāda" n="a">virama nātha vimuñca mamāñcalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śamaya dīpam iyaṃ samayā sakhī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti navoḍha-vadhū-vacasā yuvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mudam agād adhikāṃ suaratād api</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sa-kampā cumbane vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haraty eṣopagūhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāvṛtya ciraṃ talpa</seg> <seg type="pāda" n="d">āste rantuṃ ca vāñchati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.36a">
<l><seg type="pāda" n="a">apaharati yadāsyaṃ cumbane śliṣyamāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">valati ca śayanīye kampate ca prakāmam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadati ca yad alakṣyaṃ kiñcid uktāpi bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">ramayati sutarāṃ tac-cittam antar navoḍhā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.37">
<l><seg type="pāda" n="a">mugdhām āvarjayaty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdūpāyena sāntvayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātibhītikarair bhāvaair</seg> <seg type="pāda" n="d">nibandhair bāla-bhīṣakaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.37a">
<l><seg type="pāda" n="a">sarati saras-tīrād eṣā bhramad-bhramarāvalī</seg> <seg type="pāda" n="b">sumukhi vimukhī padme manye tavāsyapipāsayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti nigadite kiñcid bhītyā vivartita-kandharā</seg> <seg type="pāda" n="d">vadana-kamale bhartrā bālā ciraṃ paricumbitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.38">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāṃ niṣevamāṇe'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi kupyati sā priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rodity asyāgrataḥ svalpam</seg> <seg type="pāda" n="d">anunītā ca tuṣyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.38a">
<l><seg type="pāda" n="a">manyau kṛte prathamam eva vikāram anyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">no jānatī nava-vadhū rudatī paraṃ sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūrtena locana-jalaṃ parimṛjya gāḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃcumbya cādhara-dale gamitā prasādam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ārūḍha-yauvanā madhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">prādubhūta-manobhavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pragalbha-vacanā kiñcid</seg> <seg type="pāda" n="d">vicitra-suratā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.39a">
<l><seg type="pāda" n="a">tarat-tāraṃ cakṣuḥ kṣapayati munīnām api dṛśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuca-dvandvākrāntaṃ hṛdayam ahṛdaḥ kānna kurute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatir mandībhūtā harati gamanaṃ manmathavatā</seg><seg type="pāda" n="d">maho tanvyās tulyaṃ taruṇimani sarvaṃ vijayate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.39b">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭiḥ snihyati nirbharaṃ priyatame vaidagdhya-bhājo giraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇiḥ kuntala-mālikā-viracane tyaktānya-kārya-grahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vakṣaḥ saṃvriyate punaḥ punar idaṃ bhārālasaṃ gamyate</seg> <seg type="pāda" n="d">jātā subhru manoramā tava daśā kasmād akasmād iyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.39c">
<l><seg type="pāda" n="a">subhaga kuravakas tvaṃ no kim āliṅganoktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim u mukhamadirecchuḥ kesaro no hṛdisthaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayi niyatam aśoke yujyate pādaghātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">priyam iti parihāsāt peśalaṃ kācid ūce</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.39d">
<l><seg type="pāda" n="a">kānte tathā katham api prathitaṃ mṛgākṣyā</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturyam uddhata-manobhavayā rateṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat-kūjitāny anuvadadbhir aneka-vāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiṣyāyitaṃ gṛha-kapota-śatair yathāsyāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.40">
<l><seg type="pāda" n="a">gāḍhaṃ vyāpriyate kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ibatīva ratāv iyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśatīva tad-aṅgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">muhyatīva sukhe yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.40a">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvāneka-vidhāṃ rasena surate keliṃ kathañcic cirā</seg><seg type="pāda" n="b">tprāptāntaḥ sukha-mīlitākṣi-yugalā svidyat kapola-sthalī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">supteyaṃ kila sundarīti subhagaḥ svairaṃ tathaivāsvaja</seg><seg type="pāda" n="d">dgāḍhānaṅga-vimarda-niḥsaha-vapur-nidrāṃ sahaivāgataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sā dhīrā vakti vakroktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaṃ kopāt kṛtāgasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhyā rodity upālambhair</seg> <seg type="pāda" n="d">adhīrā paruṣaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.41a">
<l><seg type="pāda" n="a">upetya tāṃ dṛḍha-parirambha-lālasa</seg><seg type="pāda" n="b">ścirād abhūḥ pramupita-cāru-candanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtāñjanaḥ sapadi tad-akṣi-cumbanā</seg><seg type="pāda" n="d">dihaiva te priya viditā kṛtārthatā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.41b">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrārkāyitam indunā sarasijair aṅgāra-puñjāyitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhāyāṃ mayi nātha te kadalikākāṇḍair alātāyitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālo'nyaḥ khalu ko'pi so'mṛtamayo jāto viṣātmādhunā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhik tvāṃ dhūrta viniryad-aśrur abalā mohaṃ rudantī gatā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.41c">
<l><seg type="pāda" n="a">sārdhaṃ manoratha-śatais tava dhūrta kāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">saiva sthitā manasi kṛtrima-bhāva-ramyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmākam asti na hi kaścid ihāvakāśas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt kṛtaṃ caraṇa-pāta-viḍambanābhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.42">
<l><seg type="pāda" n="a">labdhāyatiḥ pragalbhā syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">samasta-rati-kovidā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākrānta-nāyikā bāḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">virājad-vibhramā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.42a">
<l><seg type="pāda" n="a">seyaṃ paraṅginī mṛṇāla-latikām ādāya yasyāḥ priyo</seg> <seg type="pāda" n="b">hāraṃ me kurute payodhara-taṭe pratyagra-tārā-rucam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bandhūkaṃ ca tad etad āli vidalad yat tena sīmantitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāśā-vijigīṣu-puṣpa-dhanuṣo bāṇa-śriyaṃ dhāsyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.42b">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra sveda-lavair alaṃ vlulitair vyālupyate candanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svacchandair maṇitaiś ca yatra raṇitaṃ nihnūyate nūpuram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāyānty acireṇa sarva-viṣayāḥ kāmaṃ tad-ekāgratāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhyas tat-surataṃ bhaṇāmi rataye śeṣā tu loka-sthitiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.42c">
<l><seg type="pāda" n="a">svāmin bhaṅgurayālakaṃ sa-tilakaṃ bhālaṃ vilāsin kuru</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇeśa truṭitaṃ payodhara-taṭe hāraṃ punar yojaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvā suratāvasāna-sukhitā sampūrṇa-cadnrānanā</seg> <seg type="pāda" n="d">spṛṣṭā tena tatheti jāta-pulakā prāptā punar mohanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.42d">
<l><seg type="pāda" n="a">madhura-vacanaiḥ sa-bhrū-bhaṅgaiḥ kṛtāṅguli-tarjanai</seg> <seg type="pāda" n="b">ralasa-valitair aṅga-nyāsair mahotsava-bandhubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asakṛd asakṛt sphāra-sphārair apāṅga-vilokitai</seg><seg type="pāda" n="d">stribhuvana-jaye sā pañceṣoḥ karoti sahāyatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.43">
<l><seg type="pāda" n="a">nirākulā ratāv eṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">dravatīva priyāṅgake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko'yaṃ kāsmi rataṃ kiṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">na vetti ca rasād yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.43a">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyās tāḥ sakhi yoṣitaḥ priyatame sarvāṅga-lagne'pi yāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgalbhyaṃ prathayanti mohana-vidhāv ālambya dhairyaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmākaṃ tu tadīya-pāṇi-kamale'py unmocayaty aṃśukaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ko'yaṃ kā vayam atra kiṃ nu surataṃ naiva smṛtir jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛta-doṣe'pi sādhīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin nādriyate ruṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāra-saṃvṛtiṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvodāste ratau yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.44a">
<l><seg type="pāda" n="a">yad vācaḥ pracuropacāra-caturā yat sādaraṃ dūrataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyutthānam idaṃ svahasta-nihitaṃ yad-bhinnam apy āsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpaśyāmi yad evam eva ca muhur dṛṣṭiṃ sakhī-saṃmukhīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tac chaṅke tava paṅkajākṣi balavān ko'py aprasādo mayi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.44b">
<l><seg type="pāda" n="a">yat pāṇir na nivārito nivasana-granthiṃ saumudgranthaya</seg><seg type="pāda" n="b">nbhrū-bhedo na kṛto manāg api muhur yat-khaṇḍyamāne'dhare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yan niḥśaṅkam ivārpitaṃ vapur aho patyuḥ samāliṅgane</seg> <seg type="pāda" n="d">māninyā kathito'nukūla-vidhinā tenaiva manyur mahān</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.45">
<l><seg type="pāda" n="a">madhyā pratibhinatty enaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">solluṇṭhaṃ sādhu-bhāṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhīrā puruṣair hanti</seg> <seg type="pāda" n="d">santarjya dayitaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.45a">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ mithyā-jalpair virama viditaṃ kāmuka cirāt</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāṃ tām evoccair abhisara yadīyair nakha-padaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilāsaiś ca prāptaṃ tava hṛdi padaṃ raga-bahulair</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā kiṃ te kṛtyaṃ dhruvam akuṭilācāra-parayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.45b">
<l><seg type="pāda" n="a">sā bāḍhaṃ bhavatekṣiteti niviḍaṃ saṃyamya bāhvoḥ srajā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo drakṣyasi tāṃ śaṭheti dayitaṃ saṃtarjya saṃtarjya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālīnāṃ pura eva nihnuti-paraḥ kopād raṇan-nūpuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māninyā caraṇa-prahāra-vidhinā preyān aśokīkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ekākārā matā mugdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">punarbhūś ca yato'nayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atisūkṣmatayā bhedaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kavibhir na pradarśitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.47">
<l><seg type="pāda" n="a">madhyā punaḥ pragalbhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvidhā sā paribhidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekā jyeṣṭhā kaniṣṭhānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāyaka-praṇayaṃ prati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.48">
<l><seg type="pāda" n="a">uparodhāt tathā snehāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sānurāgo'pi nāyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ceṣṭate tāṃ prati prāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalāsu kuśalo yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.48a">
<l><seg type="pāda" n="a">tvad-akṣiṇī kuvalaya-buddhir atyalī</seg> <seg type="pāda" n="b">ruṇadhmy ahaṃ tad iti nimīya locane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato bhṛśaṃ pulakita-gaṇḍa-maṇḍalāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuvā parāṃ nibhṛtam acumbad aṅganām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.49">
<l><seg type="pāda" n="a">sampattau ca vipattau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">maraṇe'pi na muñcati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā svīyā tāṃ prati prema</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate puṇya-kāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.50">
<l><seg type="pāda" n="a">anyadīyā dvidhā proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyoḍhā ceti te priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśanāc chravaṇād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmārte bhavato yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.50a">
<l><seg type="pāda" n="a">kim api lalitaiḥ snigdhaiḥ kiñcit kim apy atikuñcitaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim api valitaiḥ kandarpeṣūn hasadbhir ivekṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhimata-mukhaṃ vīkṣāṃ cakre navāṅganayā tathā</seg> <seg type="pāda" n="d">lalita-kuśalo'py ālīloko yathātivisismaye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.50b">
<l>niśamayya bahir manoharaṃ svaram aikṣiṣṭa tathāparā yā &</l>
<l>tila-mātrakam apy abhūn nahi śraveṇendīvara-locanānantaram //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.50c">
<l><seg type="pāda" n="a">kasyāścit subhaga iti śrutaś ciraṃ yas taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvādhigata-rater nirmīlitākṣyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nispandaṃ vapur avalokya sauvidallāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">santepur vidhuradhiyo niśānta-vadhvāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.50d">
<l><seg type="pāda" n="a">kārśya-jāgara-tāpānyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti śruto'py alam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam eva durlabhaṃ kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cetaḥ kasmād didṛkṣase</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sākṣāc citre tathā svapne</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya syād darśanaṃ tridhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deśe kāle ca bhaṅgyā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śravaṇaṃ cāsya tad yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.51a">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ santi gṛhe gṛhe priyatamā yeṣāṃ bhujāliṅgana</seg><seg type="pāda" n="b">vyāpārocchalad-accha-mohana-jalā jāyanta eṇīdṛśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preyān ko'py aparo'yam atra sukṛtī dṛṣṭe'pi yasmin vapuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svedojjṛmbhaṇa-kampa-sādhvasa-mukhaiḥ prāpnoti kāñcid dṛśām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.51b">
<l><seg type="pāda" n="a">citraṃ citra-gato'py eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāli madanopamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samunmūlya balāl lajjām</seg> <seg type="pāda" n="d">utkaṇṭhayati mānasam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.51c">
<l><seg type="pāda" n="a">mugdhā svapna-samāgate priyatame tat-pāṇi-saṃsparśanā</seg><seg type="pāda" n="b">dromāñcārcitayā śarīra-latayā saṃsūcya kopāt kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mā māṃ vallabha saṃspṛśeti sahasā śūnyaṃ vadantī muhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhyā no hasitā sacintam asakṛt saṃśocitā pratyuta</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.51d">
<l><seg type="pāda" n="a">sphāra-sphurat-pradīpaṃ saudhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhu sotpalaṃ kalaṃ gītam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">priya-sakhi sakalam idaṃ tava</seg> <seg type="pāda" n="d">saphalaṃ khalu yadi bhavet so'tra</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.51e">
<l>vikasati kairava-nikare sarati ca sarasī-samīraṇo sutanu &</l>
<l>cambaty ambaram indau tava tena vinā ratiḥ kīdṛk //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.51f">
<l>ajananir astu dṛśos tava kucayor abhava-niralaṃ bhavatu &</l>
<l>yadi dṛśyate na sa yuvā nirbharam āliṅgyate no vā //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.52">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ vaktuṃ ca no kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">raktā śaknoty amuṃ sphuṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyantam abhijalpantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vivikte'pi hriyā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.52a">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ na paśyati didṛkṣata eva bhūmnā</seg> <seg type="pāda" n="b">noktāpi jalpati vivakṣati cādareṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjā-smara-vyatikareṇa mano'dhināthe</seg> <seg type="pāda" n="d">bālā rasāntaram idaṃ lalitaṃ bibharti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.53">
<l><seg type="pāda" n="a">vijñāta-nāyikā-cittā</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhī vadati nāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāyako vā sakhīṃ tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">premābhivyaktaye yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.53a">
<l>kaṇṭakita-tanu-śarīrā lajjā-mukulāyamāna-nayaneyam &</l>
<l>tava kumudinīva vāñchati nṛ-candra bālā kara-spṛśam //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.53b">
<l><seg type="pāda" n="a">santāpayanti śiśirāṃśu-ruco yad ete</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmohayanti ca vinidra-saroja-vātāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat khidyate tanur iyaṃ ca tad eṣa doṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhyās tavaiva sutanu pracura-trapāyāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.54">
<l><seg type="pāda" n="a">apaśyantaṃ ca sā kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphāritākṣī nirīkṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dūrād ālokayaty eva</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhīṃ svajani nirbharam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.55">
<l><seg type="pāda" n="a">nirnimittaṃ hasantī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhīṃ vadati kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savyājaṃ sundaraṃ kiñcid</seg> <seg type="pāda" n="d">gātram āviṣkaroti ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.56">
<l><seg type="pāda" n="a">sakhyādi sthāpitāṃ mālāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcyādi racayet punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ceṣṭāṃ ca kurute ramyām</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅga-bhaṅgaiḥ śubhair yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.56a">
<l><seg type="pāda" n="a">abhimukha-gate yasminn eva priye bahuśo vada</seg><seg type="pāda" n="b">tyavanata-mukhaṃ tūṣṇīm eva sthitaṃ mṛga-netrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha kila valal-līlālokaṃ sa eṣa tathekṣitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">katham api yathā dṛṣṭā manye kṛtaṃ śruti-laṅghanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.56b">
<l><seg type="pāda" n="a">tiryag-vartita-gātra-yaṣṭi-viṣamodvṛtta-stanāsphālana</seg><seg type="pāda" n="b">truṭyan-mauktika-mālayā sa-pulaka-svedollasad-gaṇḍayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dūrād eva vilokayety abhimate tad vaktra-dattekṣaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durvāra-smarayā tayā sahacarī gāḍhaṃ samāliṅgitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.56c">
<l>animittaṃ yad vihasati niṣkāraṇam eva yat sakhīṃ vadati &</l>
<l>dayitaṃ vilokya tad iyaṃ śaṃsati tad adhīnam ātmānam //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.56d">
<l><seg type="pāda" n="a">prāduṣyad-ruja-mūla-kānti-lalitām udyamya dor-vallarīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">valgat-pīna-payodhara-sthala-lulan-muktāvalī-sundaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgulyā pracalat-karāgra-valaya-svānopahūta-smaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tanvyāḥ kuñcita-locanaṃ vijayate tat-karṇa-kaṇḍūyanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.57">
<l><seg type="pāda" n="a">sraho'vataṃsaṃ raśanāṃ ca kiñci</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaṃ samālokya samāsajantī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punastarāṃ sā suhṛdo dadāti</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyaṅgam āvāsam iva smarasya</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.57a">
<l><seg type="pāda" n="a">vyājṛmbhaṇonnamita-danta-mayūkha-jāla</seg><seg type="pāda" n="b">vyālambi-mauktika-guṇaṃ ramaṇe mudeva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūrdhvaṃ milad-bhuja-latā-valaya-prapañca</seg><seg type="pāda" n="d">sat-toraṇaṃ hṛdi viśaty aparā vyudāse</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.58">
<l><seg type="pāda" n="a">anyoḍhāpi karoty eva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam uddhata-manmathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duravasthā punaḥ kāntam</seg> <seg type="pāda" n="d">abhiyuṅkte svayaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.a">
<l><seg type="pāda" n="a">ullaṅghyāḸ sakhī-vacaḥ samucitām utsṛjya lajjām alaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hitvā bhītibharaṃ nirasya ca nijaṃ saubhāgya-garvaṃ manāk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājñāṃ kevalam eva manmatha-guror ādāya nūnaṃ mayā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ niḥśeṣa-vilāsi-varga-gaṇanā-cūḍāmaṇe saṃśritaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.59">
<l><seg type="pāda" n="a">cakṣur mīlati sānandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nitambaḥ prasravaty api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vepate ca tanus tanvī</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyās tad-darśane yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.59a">
<l><seg type="pāda" n="a">mīlan manthara-cakṣuṣā paripatat kāñcī-graha-vyagrayā</seg> <seg type="pāda" n="b">gāḍānanṅga-bhara-sravatravanayā kampoparuddhāṅgayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāṅgaṃ caṭukārako'py abalayā saṅketake kautukā</seg><seg type="pāda" n="d">dāstāṃ rantum aho nirīkṣitum api preyān na sambhāvitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.60">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhiyuṅkte svayaṃ kantyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mugdhatvād duḥsthitāpi tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad-avasthāṃ tu kāntāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tat-sakhī kathayed yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.60a">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśvāseṣu skhalati kadalī-bījanaṃ tāpa-sampa</seg><seg type="pāda" n="b">nnetrāmbhobhiś cham iti patitaiḥ sicyate ca stanāntaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāḥ kiñcit subhaga tad abhūt tānavaṃ tvad-viyoge</seg> <seg type="pāda" n="d">yenākasmād valaya-padavīm aṅgulīyaṃ prayāti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ananya-śaraṇā svīyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanāhāryā parāṅganā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyās tu kevalaṃ prema</seg> <seg type="pāda" n="d">tenaiṣā rāgiṇāṃ matā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.62">
<l><seg type="pāda" n="a">sāmānyā vanitā veśyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sā dravyaṃ param icchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirguṇe'pi na vidveṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">na rāgo'syā guṇiny api</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tat-svarūpam idaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiścid brūmo vayaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṇayanty anayā yuktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsām apy anurāgitām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.64">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgārābhāsa etāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">na śṛṅgāraḥ kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad-vyāpāro'thavā tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraḥ kiṃ bhakṣito bakaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tāsām api kvāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">rāgaḥ syāt kiṃ nu sarvathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanārthaṃ kṛtrimair bhāvair</seg> <seg type="pāda" n="d">grāmyaṃ vyāmohayanti tāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.66">
<l><seg type="pāda" n="a">liṅgī pracchanna-kāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">naraṃmanyaś ca ṣaṇḍakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukha-prāpta-dhano mūrkhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛ-vittena garvitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ādīn prathamaṃ grāmyān</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvākṛṣya ca tad-dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apūrvā iva muñcanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tān etās tāpayanti ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.68">
<l><seg type="pāda" n="a">kintu tāsāṃ kalākeli</seg><seg type="pāda" n="b">kuśalānāṃ manoramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismāritāpara-strīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">surataṃ jāyate yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.68a">
<l><seg type="pāda" n="a">gāḍhāliṅgana-pīḍita-stana-taṭaṃ svidyat-kapola-sthalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sandaṣṭādhara-mukta-sītkṛtam atibhrāmyad-bhru-nṛtyat-karam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāṭu-prāya-vaco-vicitra-bhaṇitair yātai rutaiś cāṅkitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">veśyānāṃ dhṛti-dhāma puṣpa-dhanuṣaḥ prāpnoti dhanyo ratam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.69">
<l><seg type="pāda" n="a">īrṣyā kula-strīṣu na nāyakasya</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśaṅka-kelir na parāṅganāsu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">veśyāsu caitad dvitayaṃ prarūḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasvam etās tad aho smarasya</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.70">
<l><seg type="pāda" n="a">kupyat pināki-netrāgni</seg><seg type="pāda" n="b">jvālā-bhasmīkṛtaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ujjīvati punaḥ kāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">manye veśyāvalokitaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.71">
<l><seg type="pāda" n="a">ānandayanti yuktyā tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitā ghnanti cānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durvijñeyāḥ prakṛtyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād veśyā viṣopamāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.72">
<l><seg type="pāda" n="a">svādhīna-patikotkā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā vāsaka-sajjikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sandhitā vipralabdhā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">khaṇḍitā cābhisārikā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.73">
<l><seg type="pāda" n="a">proṣita-preyasī caivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāyikāḥ pūrva-sūcitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tā evātra bhavanty aṣṭāv</seg> <seg type="pāda" n="d">avasthābhiḥ punar yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.74">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyā rati-guṇākṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patiḥ pārśvaṃ na muñcati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicitra-vibhramāsaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">svādhīna-patikā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.74a">
<l><seg type="pāda" n="a">likhati kucayoḥ patraṃ kaṇṭhe niyojayati srajaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tilakam alike kurvan gaṇḍād udasyati kuntalān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti caṭu-śatair vāraṃ vāraṃ vapuḥ paritaḥ spṛśan</seg> <seg type="pāda" n="d">viraha-vidhuro nāsyāḥ pārśvaṃ vimuñcati vallabhaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.75">
<l><seg type="pāda" n="a">utkā bhavati sā yasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṅketaṃ nāgataḥ priyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyānāgamane hetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cintayanty ākulā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.75a">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ ruddhaḥ priyayā kayācid athavā sakhyā tayodvejitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā kāraṇa-gauravaṃ kim api yan nādyāgato vallabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity ālocya mṛgīdṛśā karatale saṃsthāpya vaktrāmbujaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīrghe niḥśvasitaṃ ciraṃ ca ruditaṃ kṣiptāś ca puṣpa-srajaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.76">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaved vāsaka-sajjāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">sajjitāṅgaratālayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśityāgamanaṃ bhartur</seg> <seg type="pāda" n="d">dvārekṣaṇa-parā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.76a">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā darpaṇa-maṇḍale nija-mukhaṃ bhūṣāṃ manohāriṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpārciḥ-kapiśaṃ ca mohana-gṛhaṃ trasyāt-kuraṅgī-dṛśā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ nau surataṃ bhaviṣyati cirād adyeti sānandayā</seg> <seg type="pāda" n="d">mandaṃ kānta-didṛkṣayātilalitaṃ dvāre dṛg-āropitṃ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.77">
<l><seg type="pāda" n="a">nirasto manyunā kānto</seg> <seg type="pāda" n="b">namann api yayā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥsthitā taṃ vinā sāti</seg><seg type="pāda" n="d">sandhitābhimatā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.77a">
<l><seg type="pāda" n="a">yat-pāda-praṇataḥ priyaḥ paruṣayā vācā sa nirvārito</seg> <seg type="pāda" n="b">yat-sakhyā na kṛtaṃ vaco jaḍatayā yan-manyur eko dhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpasyāsya phalaṃ tad etad adhunā yac candanendu-dyuti</seg><seg type="pāda" n="d">prāleyāmbu-samīra-paṅkaja-visair gātraṃ muhur dahyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.78">
<l><seg type="pāda" n="a">preṣya dūtīṃ svayaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṅketaṃ nāgataḥ priyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāstena vinā duḥsthā</seg> <seg type="pāda" n="d">vipralabdhā tu sā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.78a">
<l><seg type="pāda" n="a">yat saṅketa-gṛhaṃ priyeṇa kathitaṃ sampreṣya dūtīṃ svayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tac chūnyaṃ suciraṃ niṣevya sudṛśā paścāc ca bhagnāśayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthānopāsana-sūcanāya vigalat-sāndrāñjanair locanair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmāv akṣaramālikeva likhitā dīrghaṃ rudatyā śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.79">
<l><seg type="pāda" n="a">kutaścin nāgato yasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ucite vāsake priyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad-anāgam asantaptā</seg> <seg type="pāda" n="d">khaṇḍitā sā matā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.79a">
<l><seg type="pāda" n="a">sotkaṇṭhaṃ ruditaṃ sakampam asakṛd yātaṃ sa-bāṣpaṃ ciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣur dikṣu niveśitaṃ sa-karuṇaṃ sakhyā samaṃ jalpitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgacchaty ucite'pi vāsaka-vidhau kānte samudvignayā</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tat kiṃcid anuṣṭhitaṃ mṛgadṛśā no yatra vācāṃ gatiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.80">
<l><seg type="pāda" n="a">yā nirlajjīkṛtā bāḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madane madanena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiyāti priyaṃ sābhi</seg><seg type="pāda" n="d">sāriketi matā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.80a">
<l><seg type="pāda" n="a">no bhītaṃ taḍito dṛśā jalamucā tad-darśanākāṅkṣayā</seg> <seg type="pāda" n="b">no garjir gaṇitā bhṛśaṃ śruti-mukhaṃ tad-vāci saṃcintya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhārāpātasamudbhavā na ca matā pīḍā tad-āliṅganaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāñchantyā dayitābhisāraṇa-vidhau tanvyā paraṃ tat-param</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.81">
<l><seg type="pāda" n="a">kutaścit kāraṇādyasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patir deśāntaraṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvāvadhiṃ bhṛśārtā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">proṣita-preyasī yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.81a">
<l><seg type="pāda" n="a">utkṣipyālaka-mālikāṃ vilulitām āpāṇḍu-gaṇḍa-sthalā</seg><seg type="pāda" n="b">dviśliṣyad-valaya-prapāta-bhayataḥ prodyamya kiñcit karau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvāra-stambha-niṣaṇṇa-gātra-latikā kenāpi puṇyātmanā</seg> <seg type="pāda" n="d">mārgālokana-datta-dṛṣṭir abalā tat-kālam āliṅgyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.82">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśvāsa-santāpa-sakhī-vacorti</seg><seg type="pāda" n="b">cintāśru-pātādi-yutāḥ sakhedāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācyā pralabdhāgata-bhartṛkotkā</seg><seg type="pāda" n="d">tisandhitāḥ khaṇḍitayā sahātra</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.83">
<l><seg type="pāda" n="a">vicitra-maṇḍanā hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavet svādhīna-bhartṛkā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā vāsaka-sajjāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">sā kiṃ tv āgantuka-priyā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.84">
<l><seg type="pāda" n="a">kulajānyāṅganā veśyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tridhā syād abhisārikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathaivoktās tathaivānyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svādhīna-patikādayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.85">
<l><seg type="pāda" n="a">kulajā saṃvṛtā trastā</seg> <seg type="pāda" n="b">savrīḍā ca drutaṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāyakaṃ para-nārī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">samantād anavekṣitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.86">
<l><seg type="pāda" n="a">sakhī-yuktā madādhikyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sphāritākṣī na śaṅkitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa-śabdābharaṇā kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">veśyā sarati nāyakam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.87">
<l><seg type="pāda" n="a">trayodaśa-vidhā svīyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvividhā ca parāṅganā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekā veśyā punaś cāṣṭāv</seg> <seg type="pāda" n="d">avasthā-bhedato'tra tāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.88">
<l><seg type="pāda" n="a">punaś ca tās tridhā sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">uttamā madhyamādhamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ śatatrayaṃ tāsām</seg> <seg type="pāda" n="d">aśītiś catur-uttarā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.89">
<l><seg type="pāda" n="a">doṣānurūpa-kopā yā</seg><seg type="pāda" n="b">[a]nunītā ca prasīdati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajyate ca bhṛśaṃ nāthe</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇa-hāryottameti sā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.89a">
<l><seg type="pāda" n="a">kānte kiṃ kupitāsi kaḥ para-jane prāṇeśa kopo bhavet</seg> <seg type="pāda" n="b">ko'yaṃ subhru paras tvam eva dayite dāso'smi kas te paraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvā praṇataḥ priyaḥ kṣititalād utthāpya sānandayā</seg> <seg type="pāda" n="d">netrāmbhaḥ-kaṇikāṅkite stana-taṭe tanvyā samāropitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.90">
<l><seg type="pāda" n="a">doṣe svalpe'pi yā kopaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhatte kaṣṭena muñcati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti karuṇād rāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyamā sā matā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.90a">
<l><seg type="pāda" n="a">visphāra-sphuritādharāpi vikasad-gaṇḍa-sthala-praskhala</seg><seg type="pāda" n="b">dgharmāmbhaḥ-kaṇikāpi bhaṅguratara-bhrū-bheda-bhūṣāpy alam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pādāntaḥ-praṇate priye prakaṭayaty antaḥ prasādaṃ priyā</seg> <seg type="pāda" n="d">keśāramanrūpuṇḍalīṣu valitānunmocayantī śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.91">
<l><seg type="pāda" n="a">yā kupyati vinā doṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snihyaty anunayaṃ vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirhetuka-pravṛttiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">cala-cittāpi sādhamā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.91a">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrādhaḥ-kṛta-kāma-kārmuka-katho bhrāmyad-bhuvor vibhramaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyaḥ prodgata-candrakānti-jayinī yasmin kapola-cchaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra sveda-kaṇāvalupta-mahimā hāro'py uroja-sthale</seg> <seg type="pāda" n="d">ko'yaṃ mānini mat-praṇāma-vimukhaḥ pratyagra-māna-grahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.92">
<l><seg type="pāda" n="a">jāti-kāla-vayovasthā</seg><seg type="pāda" n="b">bhāva-kandarpa-nāyakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itarā pay asaṅkhyāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="d">noktā vistara-bhītitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.93">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ādi sakalaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ cālokya tad-vidām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kavīnāṃ ca viśeṣoktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātavyāḥ sakalā imāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.94">
<l><seg type="pāda" n="a">romāñca-vepathu-stambha</seg><seg type="pāda" n="b">sveda-netrāmbu-vibhramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācyāḥ saṃyoga-śṛṅgāre</seg> <seg type="pāda" n="d">kavinā nāyikāśritāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.95">
<l><seg type="pāda" n="a">sambandhi-mitra-dvija-rāja-tīkṣṇa</seg><seg type="pāda" n="b">varṇādhikānāṃ pramadā na gamyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyaṅgās tathā pravrajitā vibhinna</seg><seg type="pāda" n="d">mantrāś ca dharmārtha-manobhava-jñaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_1.96">
<l><seg type="pāda" n="a">anena mārgeṇa viśeṣa-ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sambhoga-śṛṅgāram imaṃ vitanvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavet kavir bhāva-rasānurakto</seg> <seg type="pāda" n="d">vidagdha-goṣṭhī-vanitā-manojñaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<trailer>iti śrī-rudra-bhaṭṭa-viracite śṛṅgāra-tilakābhidhāne kāvya-rasālaṅkāre sambhoga-śṛṅgāro nāma prathamaḥ paricchedaḥ</trailer>
</div>
<div type="pariccheda" xml:id="ST_2">
<head>(2) dvitīya-paricchedaḥ</head>
<lg xml:id="ST_2.1">
<l>vipralambhābhidhāno'yaṃ śṛṅgāraḥ syāc caturvidhaḥ &</l>
<l>pūrvānurāgo mānākhyaḥ pravāsaḥ karuṇātmakaḥ //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.2">
<l>dampatyor darśanād eva samutpannānurāgayoḥ &</l>
<l>jñeyaḥ pūrvānurāgo'yam aprāptau ca daśā yathā //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.2a">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ candanair racayase nu mṛṇāla-śayyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā mā mamāli kuru komala-tāla-vṛntam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muñcāgrahaṃ vikaca-paṅkaja-yojaneṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tat-saṅgamaḥ param apākurute smarāgnim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.2b">
<l><seg type="pāda" n="a">yat sārair iva paṅkajasya ghaṭitaṃ yac candra-garbhād iva</seg> <seg type="pāda" n="b">protkīrṇaṃ yad anaṅga-sāyaka-śikhābhāseva saṃvardhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat saṃsicya sudhā-rasair iva rater āsthāna-bhūmīkṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bhūyo'pi kadā saroruha-dṛśaḥ paśyāmi tasyā mukham</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛṇāla-kadalī-candra</seg><seg type="pāda" n="b">candanāmbu-ruhādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrānayoḥ smarātaṅka</seg><seg type="pāda" n="d">śāntaye naiva sevitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ālokālāpa-saṃrūḍha</seg><seg type="pāda" n="b">rāgākulita-cetasoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayor bhaved asaṃprāptau</seg> <seg type="pāda" n="d">daśāvasthaḥ smaro yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">abhilāṣo'tha cintā syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtiś ca guṇa-kīrtanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvego'tha pralāpaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">unmādo vyādhir eva ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">jaḍatā maraṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">daśamaṃ jāyate dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṃprāptau bhavanty etās</seg> <seg type="pāda" n="d">tayor daśa daśā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vyavasāyo bhaved yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bāḍhaṃ tat-saṅgamāśayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṅkalpākula-cittatvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">so'bhilāṣaḥ smṛto yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.7b">
<l><seg type="pāda" n="a">praviśati yathā gehe'kasmād bahiś ca viceṣṭate</seg> <seg type="pāda" n="b">vadati ca yathā sakhyā sārdhaṃ sahāsam ihotsukā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dayita-vadanāloke mandaṃ yathā ca calaty asau</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛga-dṛśi tathaitasyāṃ manye smareṇa kṛtaṃ padam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sa vallabhaḥ prāpyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kuryām asya siddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ bhaved asau vaśya</seg> <seg type="pāda" n="d">iti cintā matā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.8a">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ durlabha eṣa vallabhatamo rāgo mamāsmin punaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko'py anyo'sti gurur na cātinipuṇāḥ sakhyo'sya saṃbodhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃcintyeti mṛgīdṛśā priyatame dṛṣṭe ślathāṃ mekhalāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">badhnantyā na gataṃ sthitaṃ na ca galad-vāso na vā saṃvṛtam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dveṣo yatrānya-kāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tad-ekāgraṃ ca mānasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvāsair manorathaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">ceṣṭās tāḥ smaraṇaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.9a">
<l><seg type="pāda" n="a">induṃ nindati padma-kandala-dalais talpaṃ na vā manyate</seg> <seg type="pāda" n="b">karpūraṃ kirati prayāti na ratiṃ prāleya-dhārā-gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvāsaiḥ kevalam eva khedita-tanur dhyāyaty asau bālikā</seg> <seg type="pāda" n="d">yat tat ko'pi yuvā dhruvaṃ smara-suhṛc-cetasy amuṣāḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.10">
<l><seg type="pāda" n="a">saundarya-hasitālāpair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsty anyas tat-samo yuvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti vāṇī bhaved yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tad itthaṃ guṇa-kīrtanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.10a">
<l><seg type="pāda" n="a">tad-vaktraṃ hasitendu-maṇḍalam iti sphāraṃ tad-ālokitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā vāṇī jita-kāma-kārmuka-ravā saundaryam etasya tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ saṃtatam āli vallabhatama-dhyāna-prasaktātmanaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cetaś cumbita-kāla-kūṭam iva me kasmād idaṃ muhyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin ramyam aramyaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca harṣāya jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradveṣaḥ prāṇitavye'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">sa udvegaḥ smṛto yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.11a">
<l><seg type="pāda" n="a">agny-ākāraṃ kalayasi puraś cakravākīva candraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhotkampaṃ śiśira-marutā dahyase padminīva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇān dhatse katham api balād gacchataḥ śalya-tulyāṃ</seg><seg type="pāda" n="d">stat kenāsau sutanu jantio mānmathas te vikāraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.12">
<l><seg type="pāda" n="a">bambhramīti mano yasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">ratyautsukyād itas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācaḥ priyāśritā eva</seg> <seg type="pāda" n="d">sa pralāpaḥ smṛto yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.12a">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ tena nirīkṣitaṃ na ca mayāpy evaṃ samālokitas</seg> <seg type="pāda" n="b">tenoktaṃ subhagena tatra na mayā dattaṃ vaco mandayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat satyaṃ kathayāli kiṃ sa subhagaḥ kupyen na mahyaṃ gata</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uktvā sudṛśā kayāpi valita-grīvaṃ dṛśau sphārite</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śvāsa-prarodanotkampa</seg><seg type="pāda" n="b">vasudhollekhanair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāpāro jāyate yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">sa unmādaḥ smṛto yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.13a">
<l><seg type="pāda" n="a">devīvānimiṣekṣaṇā vilikhati kṣoṇīṃ śvasity uccakaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid dhyāyati niścalā ca balavad romāñcitā kampate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rodity aṅga-gatāṃ vilokya suciraṃ vīṇām api vyāpṛtā</seg> <seg type="pāda" n="d">svalpair eva dinair iyaṃ vara-tanuḥ kenāpi saṃśikṣitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.14">
<l><seg type="pāda" n="a">santāpa-vedanā-prāyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrgha-śvāsa-samākulaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanūkṛta-tanur vyādhir</seg> <seg type="pāda" n="d">aṣṭamo'yaṃ smṛto yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.14a">
<l><seg type="pāda" n="a">tāpaḥ śoṣita-candanodaka-rasaḥ śvāsā vikīrṇotpalāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karpūrābhibhava-pracaṇḍa-paṭimā gaṇḍa-sthale pāṇḍimā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mlāyad-bāla-mṛṇāla-nāla-lalitā prāptā tanus tānavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tanv-aṅgyāḥ kathitaḥ smareṇa guruṇā ko'py eṣa kaṣṭa-kramaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.15">
<l><seg type="pāda" n="a">akāṇḍe yatra huṃkāro</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭiḥ stabdhā gatā smṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvāsāḥ samadhikāḥ kārśyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaḍateyaṃ matā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.15a">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭir niścalatārakādhara-dalaṃ śvāsaiḥ kṛtaṃ dhūṣaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaṃ vāsara-candra-bimba-padavīṃ vaktraṃ vinaṣṭā smṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">huṃkāraḥ param eka eva vacana-sthāne sthitaḥ sāṃprataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manye'syāḥ kusumāyudhaḥ sa-śibiraḥ pratyaṅgam āvāsitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.16">
<l><seg type="pāda" n="a">upāyair vividhair nāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi na syāt samāgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kandarpa-śara-bhinnāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">maraṇaṃ jāyate tataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.17">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃso'pi hi bhavanty etā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśāvasthā manobhavāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maraṇaṃ kiṃ tv asaundaryāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tayoḥ kaiścin na badhyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.18">
<l><seg type="pāda" n="a">anye tad api badhnanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyujjīvana-kāṅkṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛttānuvāde tac-chastam</seg> <seg type="pāda" n="d">utpādye prāyaśo nahi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ekasmiṃs tu mṛte'py anyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi jīvet kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kā sneha-gaṇanā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mriyate cen na saṅgamaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.20">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ nārī bhaved raktā</seg> <seg type="pāda" n="b">pumān paścāt tad iṅgitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ saṃbhoga-līleti</seg> <seg type="pāda" n="d">svabhāva-subhagā sthitiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.21">
<l><seg type="pāda" n="a">anyathāpi na doṣaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi prema samaṃ dvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raktāparaktā vṛttiś cec</seg> <seg type="pāda" n="d">chṛṅgārābhāsa eva saḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ ca prāyaśas taj-jñair</seg> <seg type="pāda" n="b">itthaṃ hāsyeṣu badhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirdravyeṇa mayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">veśye mānaya yauvanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.23">
<l><seg type="pāda" n="a">anurakto bhaved yasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāyakas tat-sakhī-janam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmnā mānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">bāḍham āvarjayaty asau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāgre tat-kathāṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">svābhiprāyaṃ prakāśayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad-abhāve prayuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="d">kāścit pravrajitādikāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tad-dvāreṇa samākhyāta</seg><seg type="pāda" n="b">svabhāvo jñāta-tan-manāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upacāraiḥ parair lekhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhayet tām atandritaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dṛṣṭvā vivikte tām</seg> <seg type="pāda" n="b">indrajāla-kalādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayogair lalitaiḥ svairaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vismayaṃ paramaṃ nayet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dhātrī-sakhī-veśmani rātri-cāre</seg> <seg type="pāda" n="b">mahotsave tīvratame bhaye ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimantreṇa vyādhi-miṣeṇa śūnye</seg> <seg type="pāda" n="d">gehe tayor nūtana-saṅgamaḥ syāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā rāgo guruḥ sā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labhyate naiva yācitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīṇopāyas tadā kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāyakaḥ sādhayed iti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.29">
<l><seg type="pāda" n="a">para-strī-gamanopāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavibhir nopadiśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sundaraṃ kintu kāvyāṅgam</seg> <seg type="pāda" n="d">etat tena nidarśyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vāmatā durlabhatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇāṃ yā ca nivāraṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva pañca-bāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">manye paramam āyudham</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.31">
<l><seg type="pāda" n="a">bahu-mānād bhayād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛṇām anyatra yoṣiti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pracchanna-kāmitaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satām api bhaved yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.31a">
<l><seg type="pāda" n="a">jīrṇaṃ tārṇa-kuṭīrakaṃ nivasanaṃ talpīkṛtaṃ sthaṇḍile</seg> <seg type="pāda" n="b">nīrandhraṃ timiraṃ kiranti salilaṃ garjanta ete ghanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchāmīti vadaty asāv api muhuḥ śaṅkākulā kevalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cetaś citram aho tathāpi ramate saṃketake kāminām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sa māno nāyikā yasminn</seg> <seg type="pāda" n="b">īrṣyayā nāyakaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhatte vikāram anya-strī</seg><seg type="pāda" n="d">saṅga-doṣa-vaśād yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.32a">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃcid bāṣpa-jalāvalepa-lalite netre samākuñcite</seg> <seg type="pāda" n="b">rāgo visphuraṇānubandha-ruciraḥ saṃdarśito gaṇḍayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kampaś cādhara-pallave viracitaḥ kāmaṃ kuraṅgīdṛśā</seg> <seg type="pāda" n="d">no jāne kim ayaṃ priye prakaṭitaḥ kopo'bhilāṣo'thavā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sa prāyaśo bhaved tredhā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāminīnāṃ priyaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avekṣya doṣam etasya</seg> <seg type="pāda" n="d">garīyān madhyamo laghuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.34">
<l><seg type="pāda" n="a">partināryāṃ gate kānte</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ dṛṣṭe nakhāṅkite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad-vāso-darśane gotra</seg><seg type="pāda" n="d">skhalite ca gurur yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.34a">
<l><seg type="pāda" n="a">bimboṣṭhaḥ sphurati prayāti paṭutāṃ gaṇḍa-sthale śoṇimā</seg> <seg type="pāda" n="b">yātas tiryag amū dṛśau ca balavad bhrū-yugmaam udbhrāmyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ caṇḍi tathā tavaiṣa ruciraḥ kopa-kramo jṛmbhate</seg> <seg type="pāda" n="d">jāto'yaṃ praṇatīr apāsya sutarām etad-didṛkṣur yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭe priyatame rāgād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyayā saha jalpati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhyākhyāte'thavā doṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">māno'yaṃ madhyamo yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.35a">
<l><seg type="pāda" n="a">vāco vāgmini kiṃ tavādya paruṣāḥ subhru bhruvor vibhramai</seg><seg type="pāda" n="b">rviśrāntaṃ kuta eva lola-nayane kiṃ lohite locane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svedaḥ kiṃ nu ghanastani stana-taṭe muktā-phalānāṃ tulāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhatte muñca ruṣaṃ mamātra dayite leśo'pi nāsty āgasaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.36">
<l><seg type="pāda" n="a">savilāsaṃ sphurac-cakṣuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīkṣamāṇe parāṃ priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃcid anya-manaskena</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate sa laghur yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.36a">
<l><seg type="pāda" n="a">mām eva tāḍaya nitambini yady akasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kopo bhavet tava mukhaṃ tu nijaṃ kim etat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānīyate śaśadharānukṛtiṃ kapola</seg><seg type="pāda" n="d">pālīplutena ghana-kajjala-netra-vārā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.37">
<l><seg type="pāda" n="a">deśa-kāla-balāt kopaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaśaḥ sarva-yoṣitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyate sukha-sādhyo'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛcchra-sādhyaś ca kāmibhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.38">
<l>prajvalitojjvala-dīpaṃ rati-gṛham indūjjvalaṃ ca saudhatalam &</l>
<l>madhu-vidhurī-kṛta-madhu-kara-madhuradhva-nibodhitaṃ ca kamala-vanam //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ity-ādiṣu pradeśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">māninī-nāma-saṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manyur gurutaro 'py āśu</seg> <seg type="pāda" n="d">sukha-sādhyo bhaved yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.40">
<l>madhu-samaya-śaśa-dharodaya-kandarpa-madādhikeṣu kāleṣu &</l>
<l>māno manasvinīnām atisukhasādhyo bhaved bhūmnā //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.41">
<l>dūtī-janasya parato laghur api doṣo gurūyate prāyaḥ &</l>
<l>abhinava-doṣāvasāre tathaiva vanitā-janasya yathā //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sāma dānaṃ ca bhedaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">upekṣā praṇatis tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā prasaṅga-vidhvaṃso</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍaḥ śṛṅgāra-hānaye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ prasādane sadbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">upāyāḥ ṣaṭ prakīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sundarās te nidarśyante</seg> <seg type="pāda" n="d">sahodāhṛtibhir yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.44">
<l><seg type="pāda" n="a">avinīto 'pi pālyo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā subhru kṣamābhṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti vāṇī bhaved yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tatsāmeti nigadyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.45">
<l><seg type="pāda" n="a">alaṃkārādikaṃ dadyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāyako yatra tuṣṭaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddiśya kāraṇaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">dānaṃ lubdhāsu tad yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin parijanaṃ tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāvarjya prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaiva labhate kāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāntā-bhedaḥ sa ucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.47">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādana-vidhiṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyair anyārtha-sūcakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin prasādyate yoṣid</seg> <seg type="pāda" n="d">upekṣā sā matā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.47a">
<l><seg type="pāda" n="a">etat kiṃ nanu karṇa-bhūṣaṇa-mayaṃ hāraḥ sukāñcī navā</seg><seg type="pāda" n="b">baddhā kācid iyaṃ tvayādya tilakaḥ ślāghyaḥ priye kalpitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyaṅgaṃ spṛśateti tat-kṣaṇa-bhavad-romāñca-mālāñcitā</seg><seg type="pāda" n="d">tanvī mānam upekṣayaiva śanakair dhūrtena saṃmocitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kevalaṃ dainyam ālambya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāda-pātānnatir matā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhīṣṭā sā bhṛśaṃ strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lalitā ca bhaved yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.49">
<l><seg type="pāda" n="a">akasmāj jāyate yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaya-harṣādi-bhāvanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so'yaṃ prasaṅga-vidhvaṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kopa-bhraṃśātmako yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.49a">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ mamorasi kṛta-pakṣa-niḥsvanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śilīmukho'patad iti jalpati priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛtya kiṃ kim idam iti bruvāṇayā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa-sādhvasaṃ kupitam aloki kāntayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.50">
<l><seg type="pāda" n="a">yathottaraṃ valīyāṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">ity upāyāḥ prasādane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādyās trayo ghanaṃ kāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidagdhaiḥ paścimāḥ kvacit</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.51">
<l><seg type="pāda" n="a">nātikhedayitavyo'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaḥ pramadayā kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānaś ca viralaḥ kāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇāmotsava-siddhaye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ity upāyān prayuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="b">nāyikāpi priyaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulajā nerṣyate kiṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrānyat-kāraṇaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.53">
<l><seg type="pāda" n="a">snehaṃ vinā bhayaṃ na syān</seg> <seg type="pāda" n="b">nerṣyā ca praṇayaṃ vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān māna-prakāro'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvayoḥ prema-prakāśakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.54">
<l>priya-subhaga-dayita-vallabha-nātha-svāmīśa-kānta-candra-mukhāḥ &</l>
<l>dayita manorama ramaṇī-jīvita ity ādi nāma syāt //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.55">
<l>prītau bhartari sudṛśām aprītau punar amūni śaṭha-dhṛṣṭau &</l>
<l>nirlajja-durācārau niṣṭhura-duḥśīlavānādi //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.56">
<l>garvād vyasana-tyāgād vipriya-karaṇāc ca niṣṭhurālāpāt &</l>
<l>lobhād atipravāsāt strīṇāṃ dveṣyaḥ priyo bhavati //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.57">
<l><seg type="pāda" n="a">para-deśaṃ vrajed yasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">kutaścit kāraṇāt priyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa pravāsa iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṣṭāvastho dvayor api</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.57a">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaṃ ketaka-dhūli-dhūsaram idaṃ vyoma kramād vīkṣitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaccāntāś ca śilīndhra-kandala-bhṛtaḥ soḍhāḥ kadambānilāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhyaḥ saṃvṛṇutāśru muñcata bhayaṃ kasmān mudevākulā</seg> <seg type="pāda" n="d">etān apy adhunāsmi vajraghaṭitā nūnaṃ sahiṣye dhanān</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.57b">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ karṇa-kaṭuḥ kuto'timadhuraḥ kekā-ravaḥ kekināṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meghāś cāmṛta-dhāriṇo'pi vihitāḥ prāyo viṣa-syandinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unmīlan-nava-kandalāvalir asau sahyāpy asahyāyate</seg> <seg type="pāda" n="d">tat kiṃ yad viparītam atra na kṛtaṃ tasyā viyogena me</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.58">
<l><seg type="pāda" n="a">kārśya-jāgara-mālinya</seg><seg type="pāda" n="b">cintādyaṃ yatra jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avasthā vividhāḥ strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyuś ced avadheḥ paraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.58a">
<l><seg type="pāda" n="a">adyaiva yat pratipad-udgata-candra-lekhā</seg><seg type="pāda" n="b">sakhyaṃ tvayā vapur idaṃ gamitaṃ varākyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇe gate kusuma-sāyaka tat prabhāte</seg> <seg type="pāda" n="d">bāṇāvaliṃ kathaya kutra vimokṣyasi tvam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.58b">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśvāsaiḥ saha sāmprataṃ sakhi gatā vṛddhiṃ dhruvaṃ rātrayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārdhaṃ locana-vāriṇā vigalitaṃ yat prāktanaṃ me sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāśā tanutām upaiti ca muhur nūnaṃ tanu-spardhayā</seg> <seg type="pāda" n="d">kandarpaḥ param eka eva vijayī yāte'pi kānte sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.58c">
<l><seg type="pāda" n="a">nīrāgo'dhara-pallavo'timalinā veṇī dṛśau nāñjite</seg> <seg type="pāda" n="b">mlāyad-bāla-mṛṇālikā-dhavalatām ālambate'ṅga-cchaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ subhru visaṃsthulāpi viraha-vyāpād vimardād iyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhyeva sthira-śobhayā dṛḍhataraṃ pratyaṅgam āliṅgitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.58d">
<l>kiṃ tatra nāsti rajanī kiṃ vā candro na suṣṭhu-ruciḥ &</l>
<l>yena sakhi vallabhām api na smarati sa māṃ videśa-ruciḥ //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.58e">
<l><seg type="pāda" n="a">prasara śiśirāmodaṃ kaundaṃ samīra samīraya</seg> <seg type="pāda" n="b">prakaṭaya śaśinn āśāḥ kāmaṃ manoja samullasa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avadhi-divasaḥ pūrṇaḥ sakhyo vimuñcata tat-kathāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdayam adhunā kiñcit kartuṃ mamānyad ihecchati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.59">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ādi-virahāvasthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṃso'pi hi bhavanti tāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kandarpa-śara-pātādyā</seg> <seg type="pāda" n="d">mā bhūvan vairiṇām api</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.60">
<l><seg type="pāda" n="a">yatraikasmin vipanne'nyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtakalpo'pi tad-gatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāyakaḥ pralapet premṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">karuṇo'asau smṛto yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.60a">
<l><seg type="pāda" n="a">dagdhā snigdha-vadhū-vilāsa-kadalī vīṇā samunmūlitā</seg> <seg type="pāda" n="b">pītā pañcama-kākalī-kavalitā śīta-dyūteḥ kaumudī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pluṣṭāḥ spaṣṭmaneka-ratna-nivahā nālaṃ rateḥ kevalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kandarpaṃ haratā hareṇa bhuvanaṃ niḥsāram etat kṛtam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.60b">
<l><seg type="pāda" n="a">vaktraṃ candramasā dṛśau mṛga-gaṇaiḥ keśāḥ kalāpi-vrajair</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaṅgaiḥ stana-maṇḍalaṃ bhuja-yugollāso mṛṇālair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saugandhyaṃ malayānilena balinā tanvī vibhajyeti sā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvair niṣkaruṇair hṛtā dhruvam aho daivena kiṃcin na me</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.60c">
<l>iyatīṃ subhagāvasthāṃ gato'si yasyāḥ kṛte smarātaṅkāt &</l>
<l>mūrcchāṃ harāmi sā tava gata-puṇyā nayana-salilena //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.60d">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśo vipāśita upāhita eṣa sāndraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karpūra-reṇur upagūḍham uro natāṅgi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpena yena gamiteti daśām amuṣmin</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrchā-virāma-lalitaṃ mayi dhehi cakṣuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.61">
<l><seg type="pāda" n="a">glāno muktāśrur udvignaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">srastāṅgo mukta-cetanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa-cinto dainya-bhāg asminn</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ prāyo jano bhavet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.62">
<l><seg type="pāda" n="a">keṣāṃcit karuṇa-bhrāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāruṇyād atra jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasya mithunāvasthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vismṛtya rati-mūlajām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.63">
<l><seg type="pāda" n="a">strī-puṃsayor bhaved eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">sāpekṣaḥ saṃgame punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṅgāra-vacana-prāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karuṇaḥ syāt sa cānyathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc chṛṅgāra evāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karuṇenānumoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saundaryaṃ sutarāṃ dhatte</seg> <seg type="pāda" n="d">nibaddho viralaṃ budhaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.65">
<l><seg type="pāda" n="a">kārur dāsī naṭī dhātrī</seg> <seg type="pāda" n="b">prātiveśyā ca śilpinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālā pravrajitā ceti</seg> <seg type="pāda" n="d">strīnāṃ jñeyaḥ sakhījanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.66">
<l><seg type="pāda" n="a">kalā-kauśalam utsāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktiś cittajñatā smṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mādhuryaṃ narma-vijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāgmitā ceti tad-guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67">
<l><seg type="pāda" n="a">vinodo maṇḍanaṃ śikṣo</seg><seg type="pāda" n="b">[u]pālambho'tha prasādanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṅgamo virahāśvāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhī-karmeti tad yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67a">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā ko'yaṃ mugdhe kathaya likhitaḥ satvara-sakhī</seg><seg type="pāda" n="b">vacaḥ śrutvety uccair vinihita-dṛśā citra-phalake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vaktuṃ tanvaṅgyā śakitam atha coddāma-vidalat</seg><seg type="pāda" n="d">kadambākāreṇa priya iti samākhyāyi vapuṣā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67b">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyaṅgaṃ prati karma narma-parayā kṛtvādhirūḍhaṃ smarā</seg><seg type="pāda" n="b">dautsukyaṃ pravilokya mohana-vidhau cāturyam ālokya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadyo yāvaka-maṇḍanaṃ na racitaṃ pāde kuraṅgī-dṛśā</seg> <seg type="pāda" n="d">smerāntā viśada-cchade ca śayane dṛṣṭiḥ samāropitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67c">
<l><seg type="pāda" n="a">nīrandhraṃ parirabhyate priyatamo bhūyastarāṃ cumbyate</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bāḍhaṃ kriyate yad asya rucitaṃ cāṭūccakais tanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhyā mugdha-vadhūr iyaṃ rati-vidhau yatnena saṃśikṣitā</seg> <seg type="pāda" n="d">nribhrāntaṃ guruṇā punaḥ śata-guṇaṃ puṣpeṣuṇā kāritā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67d">
<l><seg type="pāda" n="a">subhaga bhagavatā hṛdye tasyā jvalat-smara-pāvake'py</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiniveśatā premādhikyaṃ cirāt prakaṭīkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava tu hṛdaye śīte'py evaṃ sadaiva sukhāptaye</seg> <seg type="pāda" n="d">mama sahacarī sā niḥsnehā manāg api na sthitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67e">
<l><seg type="pāda" n="a">ko'yaṃ vimuñca kuru nātha vaco madīyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśvāsaya smara-kṛśānu-kṛśāṃ kṛśāṅgīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekākinī kaṭhina-tāraka-rāja-kāntyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcatvam āśu nanu yāsyati sā varākī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67f">
<l><seg type="pāda" n="a">amuṃ dadhe'ṃśukam aham atra pādape</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvām alaṃ nibhṛtam ihaiva tiṣṭhatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rahaḥ-sthayor idam abhidhāya kāminoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayaṃ yayau nipuṇa-sakhī latāntaram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.67g">
<l><seg type="pāda" n="a">sphurati yad idam uccair locanaṃ tanvi vāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stana-taṭam api dhatte cāru-romāñca-mālām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalayati ca yad-antaḥ-kampatāmūru-kāṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nanu vadati tad adya preyasā saṃgamaṃ te</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.68">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ādi vividhaṃ sakhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāpāraṃ kurvate sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoṣitāṃ mantra-sarvasva</seg><seg type="pāda" n="d">nidhāna-kalaśopamāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.69">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ viracanīyo'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgāraḥ kavibhiḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anena rahitaṃ kāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāyo nīrasam ucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_2.70">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ vicārya pracura-prayogā</seg><seg type="pāda" n="b">nyo'muṃ nibadhnāti rasaṃ rasajñaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat-kāvyam āropya padaṃ vidagdha</seg><seg type="pāda" n="d">vaktreṣu viśvaṃ paribambhramīti</seg> //</l>
</lg>
<trailer>iti śrī-rudra-bhaṭṭa-viracite śṛṅgāra-tilakābhidhāne kāvya-rasālaṅkāre vipralambho nāma dvitīyaḥ paricchedaḥ</trailer>
</div>
<div type="pariccheda" xml:id="ST_3">
<head>tṛtīya paricchedaḥ</head>
<lg xml:id="ST_3.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vikṛtāṅga-vacaḥ-kṛtya</seg><seg type="pāda" n="b">veṣebhyo jāyate rasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāsyo'yaṃ hāsa-mūlatvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pātra-traya-gato yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kiñcid-vikasitair gaṇḍaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiñcid visphāritekṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiñcid-lakṣya-dvijaiḥ so'yam</seg> <seg type="pāda" n="d">uttamānāṃ bhaved yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.2a">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṇau kaṅkaṇam utphaṇaḥ phaṇipatir netraṃ jvalat-pāvakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhaḥ kuṇṭhita-kāla-kūṭa-kuṭilo vastraṃ gajendrājinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaurī-locana-lobhanāya subhago veṣo varasyeti me</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇḍollāsa-vibhāvitaḥ paśupater hāsodgamaḥ pātu vaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.3">
<l><seg type="pāda" n="a">madhyamānāṃ bhavaty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">vivṛtānana-paṅkajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīcānāṃ nipatad-bāṣpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyamāṇa-dhvanir yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.3a">
<l><seg type="pāda" n="a">mugdhe tvaṃ subhage na vetsi madana-vyāpāram adyāpi taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nūnaṃ te jalajaiṣiṇāyam alinā dṛṣṭo na bhartādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhyaivaṃ hasitaṃ vadhūṃ prati tathā sānandam āvirbhavad</seg><seg type="pāda" n="d">vaktrāntargata-sīdhu-vāsa-rasikair bhṛṅgair yathā dhāvitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.3b">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvā guñja-phalāni mauktikamayī bhūṣā staneṣv āhitā</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇāṃ kaṣṭam idaṃ kṛtaṃ sarasijaṃ karṇe na barhi-cchadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ nātha tavāridhāmni śavarair ālokya citra-sthitiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bāspārdrīkṛta-locanaiḥ sphuṭa-ravaṃ dāraiḥ samaṃ hasyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.4">
<l><seg type="pāda" n="a">asmin sakhī-karāghāta</seg><seg type="pāda" n="b">netrollāsāṅga-vartanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsākapola-vispando</seg> <seg type="pāda" n="d">mukha-rāgaś ca jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.5">
<l><seg type="pāda" n="a">śokātmā karuṇo jñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priya-bhṛtya-dhana-kṣayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatretthaṃ nāyako daiva</seg><seg type="pāda" n="d">hataḥ syād duḥkha-bhājanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.5a">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartā saṃgara eva mṛtyu-vasatiṃ prāptaḥ samaṃ bandhubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">yūnāṃ kāmam iyaṃ dunoti ca mano vaidhavya-bhāvād vadhūḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālo dustyaja eka eva ca śiśuḥ kaṣṭaṃ kṛtaṃ vedhasā</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvāmīti mahīpate pralapati tvad-vairi-sīmantinī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūpāto daiva-nindā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rodanaṃ dīna-niḥsvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīra-tāḍanaṃ moho</seg> <seg type="pāda" n="d">vaivarṇyaṃ cātra jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.7">
<l><seg type="pāda" n="a">krodhātmako bhaved raudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiśatrūn amarṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣaḥ-prāyo bhaved atra</seg> <seg type="pāda" n="d">nāyako'tyugra-vigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.7a">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ prāṇāpahatiḥ kṛtā mama pituḥ kṣudrair yudhi kṣatriyai</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo'haṃ ramaṇīr vihāya balavan niḥśeṣam eṣāṃ haṭhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāsvat-prauḍha-kuṭhāra-koṭi-ghaṭanā-kāṇḍa-truṭat-kandharā</seg> <seg type="pāda" n="d">sroto'ntaḥ-sruta-visra-śoṇita-bharaiḥ kuryāṃ krudhāṃ nirvṛtim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.8">
<l><seg type="pāda" n="a">mukharāgāyudhotkṣepa</seg><seg type="pāda" n="b">sveda-kampādhara-grahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakti-śaṃsā karāghāto</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrukuṭī cātra jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.9">
<l><seg type="pāda" n="a">utsāhātmā bhaved vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">dayā-dānāji-pūrvakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trividho nāyakas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate sattva-saṃyutaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gāmbhīryaudārya-saundarya</seg><seg type="pāda" n="b">śaurya-dhairyādi-bhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvarjita-jano janya</seg><seg type="pāda" n="d">nirvyūḍha-prauḍha-vikramaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.10a">
<l><seg type="pāda" n="a">ayi vihaṅga varāka kapotakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimṛja dhehi dhṛtiṃ mama medasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śibir ahaṃ bhavatā vidito na kiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakala-sattva-samuddharaṇa-kṣamaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.10b">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhito'si hare nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvana-traya-mātra-labdhi-toṣeṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balir arthitado'smi yato</seg> <seg type="pāda" n="d">na yācitaḥ kiṃcid apy adhikam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.10c">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrairāvaṇa-danta-tīvra-musalair eraṇḍa-kāṇḍāyitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajreṇāpi vikīrṇa-vahnitatinā mārṇālanālāyitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mad-vakṣasy avalambya kiṃcid adhunā tad vismṛtaṃ vajriṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">yuddhaṃ yady avalambate sa tu punaḥ sajjo'smy ahaṃ rāvaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.11">
<l>dhṛti-garvauddhatya-mati-smṛti-romāñcā bhavanti cāmuṣmin &</l>
<l>vividhā vākya-kṣepāḥ sotsāhāmarṣa-vegāś ca //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.12">
<l><seg type="pāda" n="a">bhayānako bhaya-sthāyi</seg><seg type="pāda" n="b">bhāvo'sau jāyate rasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdāder vikṛtād voḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bāla-strī-nīca-nāyakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.12a">
<l>śrutvā tūrya-ninādaṃ dvāre bhaya-cakita-lalita-bāhu-lataḥ &</l>
<l>dhanyasya lagati kaṇṭhe mugdha-śiśur dhūli-dhūsaritaḥ //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.12b">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇaya-kalaha-saṅgān manyubhājā nirastaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakaṭita-caṭu-koṭiḥ pāda-padmānato'pi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nava-jaladhara-garjer bhītayāsau kayācit</seg> <seg type="pāda" n="d">truṭita-tarala-hāraṃ sasvaje prāṇanāthaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.12c">
<l><seg type="pāda" n="a">kampoparuddha-sarvāṅgair</seg> <seg type="pāda" n="b">galat-svedoda-bindubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvad-ārabdhair mahī-nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">vairibhir vanitāyitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.13">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivarṇyam aśru saṃtrāso</seg> <seg type="pāda" n="b">hasta-pādādi-kampanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svedāsya-śoṣa-dik-prekṣā</seg><seg type="pāda" n="d">saṃbhramāś ca prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.14">
<l><seg type="pāda" n="a">jugupsā-prakṛtir jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bībhatso'hṛdya-darśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śravaṇāt kīrtanād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">pūty ādi-viṣayād yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.14a">
<l><seg type="pāda" n="a">luṭhat-kṛmi-kalevaraṃ sravad-asṛg-vasāvāsitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśīrṇa-śava-saṃtati-prasarad-ugra-gandhānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramat-pracura-patrikaṃ trika-vivarti-nṛtya-kriyā</seg><seg type="pāda" n="d">pravīṇa-guṇa-kauṇapaṃ paribabhau paretājiram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.15">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsāpracchādanaṃ vaktra</seg><seg type="pāda" n="b">kūṇanaṃ gātra-saṃvṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣṭhīvanādi cātra syād</seg> <seg type="pāda" n="d">udvegād uttameṣv api</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vismayātmādbhuto jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">raso rasa-vicakṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyendrajāla-divya-strī</seg><seg type="pāda" n="d">vipinādy-udbhavo yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.16a">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ hṛtā tvayā haṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vanitānām iyaṃ gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramanty etās tathāpy etad</seg> <seg type="pāda" n="d">indrajālaṃ tad adbhutam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.17">
<l><seg type="pāda" n="a">gadgadaḥ sādhuvādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svedaḥ pulaka-vepathū</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭer niśalatāratvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vikāsaś cātra jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.18">
<l><seg type="pāda" n="a">samyag jñānodbhavaḥ śāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samatvāt sarva-jantuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gateccho nāyakas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tamorāga-parikṣayāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.18a">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanam aharahar dattaṃ svīyaṃ yathārthitam arthine</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtam arikulaṃ nārī-śeṣaṃ sva-khaḍga-vijṛmbhitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇayini jane rāgodrikte ratir vihitā ciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim aparam ataḥ kartavyaṃ nas tanāv api nādaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.19">
<l><seg type="pāda" n="a">nirālambaṃ mano hy atra</seg> <seg type="pāda" n="b">bāḍham ātmani tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhe necchā tathā duḥkhe'py</seg> <seg type="pāda" n="d">udvego nātra jāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.20">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāv amī rasāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye proktās tatra niścitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyanīkau rasau dvau dvau</seg> <seg type="pāda" n="d">tat-samparkaṃ vivarjayet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgāra-bībhatsa-rasau</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā vīra-bhayānakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raudrādbhutau tathā hāsya</seg><seg type="pāda" n="d">karuṇau vairiṇau mithaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.22">
<l><seg type="pāda" n="a">hāsyo bhavati śṛṅgārāt</seg> <seg type="pāda" n="b">karuṇo raudra-karmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adbhutaś ca tathā vīrād</seg> <seg type="pāda" n="d">bībhatsāc ca bhayānakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yau janya-janakāv etau</seg> <seg type="pāda" n="b">rasāv uktau manīṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuktyā kṛto'pi saṃbhedas</seg> <seg type="pāda" n="d">tayor bāḍhaṃ na duṣyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kecid rasa-vibhāgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvāḥ pūrvaṃ pradarśitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svātantryeṇeha kīrtyante</seg> <seg type="pāda" n="d">ramyās te kṛtināṃ matāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ratyādaya ime bhāvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rasābhiprāya-sūcakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcāśat-sthāyi-saṃcāri</seg><seg type="pāda" n="d">sāttvikās tān nibodhata</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgārādi-raseṣv eva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvā ratyādayaḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyekaṃ sthairyato'nye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">taryastriṃśac-carāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.27">
<l><seg type="pāda" n="a">prāyo'navasthite citte</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvāḥ saṃkīrṇa-saṃbhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhulyena nigadyante</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāpy ete yathā sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.28">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkāsūyā bhayaṃ glānir</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhiś cintā smṛtir dhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">autsukyaṃ vismayo harṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">vrīḍonmādo madas tathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.29">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣādo jaḍatā nidrā</seg><seg type="pāda" n="b">[a]vahitthaṃ cāpalaṃ smṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti bhāvāḥ prayoktavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṅgāre vyabhicāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.30">
<l><seg type="pāda" n="a">śramaś capalatā nidrā</seg> <seg type="pāda" n="b">svapno glānis tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkāsūyāvahitthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hāsye bhāvā bhavanty amī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.31">
<l><seg type="pāda" n="a">dainyaṃ cintā tathā glānir</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvedo jaḍatā-smṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyādhiś ca karuṇe jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvā bhāva-viśāradaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.32">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣo'sūyā tathā garva</seg> <seg type="pāda" n="b">utsāho mada eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāpalyam ugratā vego</seg> <seg type="pāda" n="d">raudre bhāvāḥ prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.33">
<l><seg type="pāda" n="a">amarṣaḥ pratibodhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vitarko'tha matir dhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodho'sūyāśru saṃmoha</seg> <seg type="pāda" n="d">āvego romaharṣaṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.34">
<l><seg type="pāda" n="a">garvo madas tathogratvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvā vīre bhavanty amī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtrāso maraṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vacanīyaṃ bhayānake</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.35">
<l><seg type="pāda" n="a">apasmāro viṣādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayaṃ vego matir madaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unmādaś ceti vijñeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvā bībhatsa-saṃbhavāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.36">
<l><seg type="pāda" n="a">āvego jaḍatā moho</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayo harṣaṇaṃ matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti bhāvān nibadhnanti</seg> <seg type="pāda" n="d">rase'sminn adbhute budhāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.37">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃcāriṇo bhāvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyāḥ pratirasaṃ sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāttvikās tu bhavanty ete</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve sarva-rasāśrayāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yā nṛtya-gīta-pramadopabhoga</seg><seg type="pāda" n="b">veṣāṅga-saṅkīrtana-cāru-bandhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mādhurya-yuktālpa-samāsa-ramyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāṇī smṛtāsāv iha kaiśikīti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgāra-hāsya-karuṇa</seg><seg type="pāda" n="b">rasānāṃ parivṛddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣā vṛttiḥ paryoktavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">prayatnena budhair yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.39a">
<l><seg type="pāda" n="a">saundaryaṃ śaśa-lāñchanasya kavibhir mithyaiva tad varṇyate</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyaṃ kva nu paṅkajasya rajanī-saṃbhoga-bhagna-tviṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity ālocya cirāya cāru ruci-mantrasyat-kuraṅgī-dṛśo</seg> <seg type="pāda" n="d">vīkṣete nava-yauvanonnata-mukhau manye stanāvānanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.39b">
<l><seg type="pāda" n="a">hasteṣuḥ kusumāyudhasya lalitaṃ rāga-śriyo locanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyaika-gṛhaṃ vilāsa-nikaṣo vaidagdhya-siddhi-dhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākṣīdaṃ mada-bāndhavasya nibhṛtaṃ kasyāpi līlā-nidheḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kakṣāntar-nakha-maṇḍanaṃ sakhi navaṃ pracchādyatāṃ vāsasā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.39c">
<l><seg type="pāda" n="a">samullasat-kāñcana-kuṇḍalojjvala</seg><seg type="pāda" n="b">prabhāpi tāpāya babhūva yeṣv alam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilāsinī-ramya-mukhāmbujanmasu</seg> <seg type="pāda" n="d">prajajvalus teṣv akṛśāḥ kṛśānavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.40">
<l><seg type="pāda" n="a">yā citra-yuddha-bhrama-śastra-pāta</seg><seg type="pāda" n="b">māyendrajāla-pluti-lāṅghitāḍhyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ojasvi-gurv-akṣara-bandha-gāḍhā</seg> <seg type="pāda" n="d">jñeyā budhaiḥ sārabhaṭīti vṛttiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.41">
<l><seg type="pāda" n="a">raudre bhayānake caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bībhatse ca vicakṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāvya-śobhākarī vṛttir</seg> <seg type="pāda" n="d">iyam itthaṃ prayujyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.41a">
<l><seg type="pāda" n="a">śastroddārita-kumbhi-kumbha-vigalad-raktākta-muktā-phalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphāra-sphūrjita-kānti-kalpita-bṛhac-cañcac-catuṣkāyitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodhoddhāvita-dhīra-dhoraṇa-lasaat-khaḍgāgram ugrāgrahaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuddhaṃ siddha-vadhū-gṛhīta-subhaṭaṃ jātaṃ tadā durdharam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.41b">
<l><seg type="pāda" n="a">nāyaṃ garji-ravo gabhīra-paruṣaṃ tūryaṃ tadīyaṃ tv idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naite bhīma-bhujaṅga-bhoga-rucayo meghā ime tad-rajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ nātha navāmbu-vāha-samaye tvat-sainya-śaṅkākulā</seg> <seg type="pāda" n="d">mlāyad-vaktra-ruco virodhi-vanitāstrasyanti naśyanti ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.41c">
<l><seg type="pāda" n="a">pibann asṛk svadan māṃsam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākarṣann antra-mālikām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kabandha-saṅkule kroṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhramaty eṣa mahā-raṇe</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.42">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣa-pradhānādhika-sattva-vṛttis</seg> <seg type="pāda" n="b">tyāgottarodāra-vaco-manojñā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āścarya-saṃpat-subhagā ca yā syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sā sātvatī nāma matātra vṛttiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.43">
<l><seg type="pāda" n="a">nātigūḍhārtha-saṃpattiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śravya-śabda-manoramā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīre raudre'dbhute śānte</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛttir eṣā matā yathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.43a">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmyās tvaṃ janako nidhiś ca payasāṃ niḥśeṣa-ratnākaro</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādā-niratas tvam eva jaladhe brūte'tra ko'nyādṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tv ekasya gṛhaṃ gatasya baḍavā-vahneḥ sadā tṛṣṇayā</seg> <seg type="pāda" n="d">klāntasyodara-pūraṇe'pi na saho yat tan manāṅ madhyamam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.43b">
<l>sphāritotkaṭa-kaṭhora-tārakākīrṇa- vahni-kaṇa-saṃtatiḥ krudhā &</l>
<l>durnimitta-taḍid-ākṛtir babhau dṛṣṭir iṣṭa-samarāṃśu-mālinaḥ //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.43c">
<l>atyadbhutaṃ narādhipa tava kīrtir dhavalayanty api jaganti &</l>
<l>raktān karoti suhṛdo malinayati ca vairi-vadanāni //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.43d">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛtta-viṣayāsaṅga</seg><seg type="pāda" n="b">madhunā sucirāya me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmany eva samādhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manaḥ kevalam icchati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.44">
<l><seg type="pāda" n="a">pradhāna-puruṣa-prāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sad-vakrokti-nirantarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāratīyaṃ bhaved vṛttir</seg> <seg type="pāda" n="d">vīrahāsyādbhutāśrayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.44a">
<l><seg type="pāda" n="a">janma-deha-vadha-bandhanādikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tulyam etad itaraiḥ samaṃ satām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat tathāpi vipulācalāḥ śriyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāhasaika-paratātra kāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.44b">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśodākṛta-rakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śāsitur bhuvana-druhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālye nibhṛta-gambhīro</seg> <seg type="pāda" n="d">harer hāsaḥ punātu vaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.44c">
<l><seg type="pāda" n="a">nirbhayo'py eṣa bhūpālas</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dadāti dviṣāṃ yudhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asat teṣu yaśaḥ śubhram</seg> <seg type="pāda" n="d">ādatte cedam adbhutam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ādi ramyāḥ pravilokya vṛttīr</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā nibandhāṃś ca mahā-kavīnām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālokya vaicitryam idaṃ vidadhyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kāvyaṃ kaviḥ sajjana-citta-cauram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.46">
<l><seg type="pāda" n="a">virasaṃ pratyanīkaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥsandhāna-rasaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīrasaṃ pātra-duṣṭaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kāvyaṃ sadbhir na śasyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.47">
<l><seg type="pāda" n="a">vihāya jananī-mṛtyu</seg><seg type="pāda" n="b">śokaṃ mugdhe mayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yauvanaṃ mānaya spaṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="d">ityādi virasaṃ matam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.48">
<l><seg type="pāda" n="a">prabandhe nīyate yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rasa eko nirantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatīṃ vṛddhim icchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">nīrasaṃ tac ca kecana</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.49">
<l><seg type="pāda" n="a">nakha-kṣatocchalat-pūti</seg><seg type="pāda" n="b">pluta-gaṇḍa-sthalaṃ ratau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pibāmi vadanaṃ tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyanīkaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tām evānucitāṃ gaccha</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalitā tvat-kṛte tu yā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ te kṛtyaṃ mayā dhūrta</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥsandhāna-rasaṃ tv idam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.51">
<l><seg type="pāda" n="a">durjano dayitaḥ kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mano mlānaṃ manobhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛśo viyoga-taptāyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyā ity ādi nīrasam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.52">
<l><seg type="pāda" n="a">mugdhā vyājaṃ vinā veśyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyeyaṃ nipuṇā ratau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kula-strī sarvadā dhṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">pātra-duṣṭaṃ tv idaṃ matam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.53">
<l><seg type="pāda" n="a">anyeṣv api raseṣv ete</seg> <seg type="pāda" n="b">doṣā varjyā manīṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat samparkān na yāty eva</seg> <seg type="pāda" n="d">kāvyaṃ rasa-paramparām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.54">
<l><seg type="pāda" n="a">iti mayā kathitena pathāmunā</seg> <seg type="pāda" n="b">rasa-viśeṣam aśeṣam upeyuṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lalita-pādapadāsadalaṅkṛtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛta-dhiyām iha vāgvanitāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.55">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgāra-tilako nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">grantho'yaṃ grathito mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyutpattaye niṣevantu</seg> <seg type="pāda" n="d">kavayaḥ kāminaś ca ye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kānyā kāvya-kathā kīdṛg</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidagdhī ko rasāgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ goṣṭhī-maṇḍanaṃ hanta</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṅgāra-tilakaṃ vinā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="ST_3.57">
<l>tripura-vadhād eva gatām ullāsam umāṃ samasta-deva-natām &</l>
<l>śṛṅgāra-tilaka-vidhinā punar api rudraḥ prasādayati //</l>
</lg>
<trailer>iti śrī-rudra-bhaṭṭa-viracite śṛṅgāra-tilakābhidhāne kāvya-rasālaṅkāre hāsyādi-rasa-nirūpaṇaṃ nāma tṛtīyaḥ paricchedaḥ</trailer>
</div>
</body>
</text>
</TEI>
Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG5K6BH3SQFWFMY6RN3BK5