Provisional period: the Scholar Council has not yet seated its first three members. Records labelled "verified" in the underlying registry are displayed as provisional until the council ratifies its first verdicts. Submissions still go through scholar review; only the public label downgrades.

Plate TXT · G2N2RatnaguṇasaṃcayagāthāLatn

URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG12KDH66P1C9HYN0HG2N2

Scripture · text

Provisional

Ratnaguṇasaṃcayagāthā

Ratnaguṇasaṃcayagāthā

members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project

Ratnaguṇasaṃcayagāthā / om namo bhagavatyai āryaprajñāpāramitāratnaguṇasaṃcayagāthāyai / namo āryamañjuśriye / 1 atha khalu bhagavāṃstāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃpraharṣaṇārthaṃ punarapīmāṃ prajñāpāramitāṃ paridīpayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - para prema gaurava pra…

Provenance ledger

2 entries

  1. Attributionmembers of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Projecttextual
  2. SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary

IIText

san
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_ratnaguNasaMcayagAthA">
  <teiHeader xml:lang="en">
  <fileDesc>
  <titleStmt>
	<title>Ratnaguṇasaṃcayagāthā</title>
	<author></author>
	<respStmt>
	 <resp>data entry</resp>
	 <name>members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>contribution to GRETIL</resp>
	 <name>members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
	 <name>Reinhold Grünendahl</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
	 <name>Maximilian Mehner</name>
	</respStmt>
  </titleStmt>

  <publicationStmt>
	<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
	<availability>
	 <p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
	 If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
	 The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>

	 <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
	</availability>
	<date when-iso="2020-07-31"/>
  </publicationStmt>

  <notesStmt>
	<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/4_rellit/buddh/bsu028au.htm">bsu028au.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
	<note type="legacyheader">
	 Ratnagunasamcayagatha
<lb/>Based on the ed. by P.L. Vaidya in: Mahayana-sutra-samgrahah, Part 1.
<lb/>Darbhanga: The Mithila Institute 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 17)
<lb/>
<lb/>Input by members of the Sanskrit Buddhist Input Project.
<lb/>With kind permission of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Project
<lb/>of Nagarjuna Institute, Nepal
<lb/>and University of the West, Rosemead, California, USA
<lb/>(www.uwest.edu/sanskritcanon)
<lb/>Sutra section, text no. 28.
<lb/>
<lb/>The transliteration emulates the conventions of Nagari script.
<lb/>Therefore, many word boundaries are not marked by blanks.
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
	</note>
  </notesStmt>

  <sourceDesc>
	<bibl>P.L. Vaidya in: Mahayana-sutra-samgrahah, Part 1. Darbhanga: The Mithila Institute 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 17)</bibl>
  </sourceDesc>
  </fileDesc>

  <encodingDesc>
  <projectDesc>
	<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
  </projectDesc>

  <editorialDecl>
	<correction>
	 <p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
	</correction>

	<normalization>
	 <p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
	 Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>

	 <p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
	 Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
	 These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>

	 <p><table>
	 <head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
	 <row role="label">
	 <cell>Character</cell>
	 <cell>Character Name</cell>
	 <cell>Unicode Code Point</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>a</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
	 <cell>U+0061</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ā</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+0101</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>i</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
	 <cell>U+0069</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ī</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+012B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>u</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
	 <cell>U+0075</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ū</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+016B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṛ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E5B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṝ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E5D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḷ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E37</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḹ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E39</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>e</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
	 <cell>U+0065</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>o</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
	 <cell>U+006F</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṃ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E43</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḥ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E25</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>'</cell>
	 <cell>APOSTROPHE</cell>
	 <cell>U+0027</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>k</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
	 <cell>U+006B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>g</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
	 <cell>U+0067</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṅ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
	 <cell>U+1E45</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>c</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
	 <cell>U+0063</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>j</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
	 <cell>U+006A</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ñ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
	 <cell>U+00F1</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṭ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E6D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḍ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E0D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṇ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E47</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>p</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
	 <cell>U+0070</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>b</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
	 <cell>U+0062</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>m</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
	 <cell>U+006D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>y</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
	 <cell>U+0079</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>r</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
	 <cell>U+0072</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>l</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
	 <cell>U+006C</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>v</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
	 <cell>U+0076</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ś</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
	 <cell>U+x015B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṣ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E63</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>s</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
	 <cell>U+0073</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>h</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
	 <cell>U+0068</cell>
	 </row>
	 </table>
	</p>
  </normalization>

  <quotation marks="some">
	<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
  </quotation>

  <segmentation>
	<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
  </segmentation>

  <interpretation>
	<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
	<list>
	 <item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
	 <item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
	 <item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
	</list></p>
  </interpretation>
  </editorialDecl>

  <refsDecl>
  <p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
  <list>
	<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Ratnaguṇasaṃcayagāthā = Rgs,</item>
	<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
	<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
  </list>
  </p>
  </refsDecl>
  </encodingDesc>

  <profileDesc>
  <langUsage>
  <language ident="en">English</language>
  <language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
  </langUsage>

  <textClass>
  <keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
	<term>Sanskrit -- Religious Literature -- Buddhist</term>
  </keywords>
  </textClass>
  </profileDesc>

  <revisionDesc>
  <listChange>
  <change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
  </listChange>
  </revisionDesc>

</teiHeader>

<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="Rgs">
  <body>
<head>Ratnaguṇasaṃcayagāthā /</head>

<p>om namo bhagavatyai āryaprajñāpāramitāratnaguṇasaṃcayagāthāyai /</p>

<p>namo āryamañjuśriye /</p>

<div type="parivarta" n="1">
<p>1 atha khalu bhagavāṃstāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃpraharṣaṇārthaṃ punarapīmāṃ prajñāpāramitāṃ paridīpayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -</p>

<lg xml:id="Rgs_1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">para prema gaurava prasāda upasthapitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prajahitva āvaraṇa kleśamalātikrāntāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇutā jagārthamabhiprasthita sura(vra?)tānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita yatra caranti śūrāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti nadya pravahantiha jambudvīpe</seg> <seg type="pāda" n="b">phala puṣpa auṣadhā(dhi) vanaspati rohayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūja(ta) gajendranāgapatiniśrayanovata(na)sya(?)</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyānubhāvaśriya sābhu jagādhipasya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti dharma jinaśrāvaka deśayanti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṣanti yuktisahitāṃśca udīrayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paramārthasaukhyakriya tatphalaprāptitā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvo ayaṃ puruṣakāru tathāgatasya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kāraṇaṃ ya jina bhāṣati dharmanetrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrābhiśikṣita nararṣabhaśiṣyabhūtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākṣātkaritva yatha śikṣita deśayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhānubhāva puna ātmabalānubhāvā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yasminna prajñavarapāramitopalabdhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca bodhisattvaupalabdhi na cittabodheḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ śruṇitva na ca muhyati nāsti trāso</seg> <seg type="pāda" n="d">so bodhi(sa)ttva carate sugatāna prajñām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.6">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca rupa vedana na saṃjña na cetanā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāna sthānu aṇumātra na bhonti tasya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so sarvadharmaasthito aniketacārī</seg> <seg type="pāda" n="d">aparī(ri)gṛhīta labhate sugatāna bodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.7">
<l><seg type="pāda" n="a">atha śreṇikasya abhutī parivrājakasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānopalambhu na hi skandhavibhāvanā ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo bodhisattva parijānati eva dharmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca nirvṛtiṃ spṛśati so viharāti prajñām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vyuparīkṣate punarayaṃ katareṣu prajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmātkuto va imi śūnyaka sarva dharmāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyuparīkṣamāṇu na ca līyati nāsti trāso</seg> <seg type="pāda" n="d">āsannu so bhavati bodhayi bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.9">
<l><seg type="pāda" n="a">saci rupa saṃjña api vedana cetanā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāna skandha caratī aprajānamāno</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">imi skandha śūnya parikalpayi bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">caratī nimittaanupādapade asakto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.10">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca rupa vedana na saṃjña na cetanāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāni yo na caratī aniketacārī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caratīti so na upagacchati prajñadhārī</seg> <seg type="pāda" n="d">anupādadhī spṛśati śānti samādhi śreṣṭhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.11">
<l><seg type="pāda" n="a">evātmaśānti viharanniha bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">so vyākṛto puramakehi tathāgatehi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca manyate ahu samādhitu vyutthito vā</seg> <seg type="pāda" n="d">kasmārtha dharmaprakṛtiṃ parijānayitvā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ carantu caratī sugatāna prajñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">no cāpi so labhati yatra carāti dharmam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caraṇaṃ ca so 'caraṇaṃ ca prajānayitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'sau na vidyati sa eṣa avidyamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ bālu kalpayi avidya karoti vidyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyā avidya ubhi eti asanta dharmā</seg> <seg type="pāda" n="d">niryāti yo iti prajānati bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.14">
<l><seg type="pāda" n="a">māyopamāṃ ya iha jānati pañca skandhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca māya anya na ca skandha karoti anyān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānātvasaṃjñavigato upaśāntacārī</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kalyāṇamitrasahitasya vipaśyakasya</seg> <seg type="pāda" n="b">trāso na bheṣyati śruṇitva jināna mātrām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo pāpamitrasahito ca parapraṇeyo</seg> <seg type="pāda" n="d">so āmabhājana yathodakaspṛṣṭa bhinno</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kāraṇaṃ ayu pravucyati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra saṅgakriya icchati saṅgachedī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bodhiṃ spṛśiṣyati jināna asaṅgabhūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāddhi nāma labhate ayu bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mahasattva so 'tha kenocyati kāraṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatāya atra ayu bheṣyati sattvarāśeḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭīgatāṃ mahati chindati sattvadhātoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahasattva tena hi pravucyati kāraṇena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mahanāyako mahatabuddhi mahānubhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahayāna uttamajināna samādhirūḍho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatā sanaddhu namuciṃ śaṭha dharṣayiṣye</seg> <seg type="pāda" n="d">mahasattva tena hi pravucyati kāraṇena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.19">
<l><seg type="pāda" n="a">māyākaro yatha catuṣpathi nirmiṇitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahato janasya bahu chindati śīrṣakoṭī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatha te ca māya tatha jānati sarvasattvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmāṇu sarva jagato na ca tasya trāso</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.20">
<l><seg type="pāda" n="a">rupaṃ ca saṃjña api vedana cetanā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāna bandhu na ca mukta asaṅgabhūto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ ca bodhi kramate na ca līnacitto</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃnā ha eṣa varapudgalauttamānām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kāraṇaṃ ayu pravucyati bodhiyāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāruhitva sa nirvāpayi sarvasattvān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśatulya ayu yāna mahāvimāno</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhasaukhyakṣemabhiprāpaṇu yānaśreṣṭho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.22">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca labhyate ya vrajate diśa āruhitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvāṇaokagamanaṃ gati nopalabdhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatha agni nirvṛtu na tasya gatipracāro</seg> <seg type="pāda" n="d">so tena nirvṛti pravucyati kāraṇena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvāntato na upalabhyati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">aparāntato 'pi pratiupanna triyadhvaśuddho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo śuddha so anabhisaṃskṛtu niṣprapañco</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmiṃś ca kāli samaye vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ carantu anupādu vicintayitvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatīṃ janeti karuṇāṃ na ca sattvasaṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.25">
<l><seg type="pāda" n="a">saci sattvasaṃjña dukhasaṃjña upādayātī</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṣyāmi duḥkha jagatīṃ kariṣyāmi artham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so ātmasa(ttva) parikalpaku bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca eṣa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha ātmanaṃ tatha prajānati sarvasattvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatha sarvasattva tatha prajānati sarvadharmān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anupādupādu ubhaye avikalpamāno</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti loki parikīrtita dharmanāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣupādasamatikramu nirgamitvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtaṃ ti jñānu paramaṃ na tu yo pareṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">ekārtha prajña ayu pāramiteti nāmā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_1.28">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ carantu na ca kāṅkṣati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātavya yo vihara te sa upāyaprajño</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtīasanta parijānayamāna dharmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ sarvākārajñatācaryāparivarto nāma prathamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="2">
<lg xml:id="Rgs_2.1">
<l><seg type="pāda" n="a">rupasmi yo na sthihate na ca vedanāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāya yo na sthihate na ca cetanāyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāni yo na sthihate sthitu dharmatāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nityamanityasukhaduḥkhaśubhāśubhaṃ ti</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanyanātmi tathatā ta(tha) śūnyatāyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalaprāptitāya athito arahantabhūmau</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyekabhūmiathito tatha buddhabhūmau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha nāyako 'sthitaku dhātuasaṃskṛtāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatha saṃskṛtāya athito aniketacārī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ ca sthānu athito sthita bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">asthānu sthānu ayu sthānu jinena ukto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yo icchatī sugataśrāvaka haṃ bhaveyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekabuddha bhaviyāṃ tatha dharmarājo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">imu kṣāntyanāgami na śakyati prāpuṇetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yatha ārapāragamanāya atītadarśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yo dharma bhāṣyati ya bhāṣyati bhāṣyamāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaprāpta pratyayajino tatha lokanātho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvāṇato adhigato vidupaṇḍitehi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve ta ātmaja nidṛṣṭa tathāgatena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">catvāri pudgala ime na trasanti ye 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">jinaputra satyakuśalo avivartiyaśca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arhaṃ vidhūtamalakleśa prahīṇakāṅkṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇamitraparipācita yaścaturthaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ carantu vidu paṇḍitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">nārhaṃmi śikṣati na pratyayabuddhabhūmau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñatāya anuśikṣati buddhadharme</seg> <seg type="pāda" n="d">śikṣāaśikṣa na ya śikṣati eṣa śikṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.8">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca rupavṛddhiparihāṇiparigrahāye</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca śikṣati vividhadharmaparigrahāye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñatāṃ ca parigṛhṇati śikṣamāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">niryāyatī ya iya śikṣa guṇe ratānām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.9">
<l><seg type="pāda" n="a">rupe na prajña iti rupi na asti prajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāna saṃjña api vedana cetanā ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca eti prajña iti teṣa na asti prajñā</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśadhātusama tasya na cāsti bhedaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ārambaṇāna prakṛtī sa a(na)ntapārā</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvāna yā ca prakṛtī sa anantapārā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśadhātuprakṛtī sa anantapārā</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñā pi lokavidunāṃ sa anantapārā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.11">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃjñeti nāma parikīrtitu nāyakena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāṃ vibhāviya prahāṇa vrajanti pāram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye atra saṃjñavigamaṃ anuprāpnuvanti</seg> <seg type="pāda" n="d">te pāraprāpta sthita pāramite hu bhonti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saci gaṅgavālukasamāni sthihitva kalpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattveti śabda parikīrtayi nāyako 'yam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvasyupādu kutu bheṣyati ādiśuddho</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_2.13">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ jino bhaṇati apratikūlabhāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">yadahaṃ imāya varapāramitāya āsī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tada vyākṛto 'hu parāpuruṣottamena</seg> <seg type="pāda" n="d">buddho bhaviṣyasi anāgataadhvanasmin</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śakraparivarto nāma dvitīyaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="3">
<lg xml:id="Rgs_3.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ya imāṃ grahīṣyati paryāpuṇatī sa nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāya pāramita yatra caranti nāthāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣa vahni śastra udakaṃ na kramāti tasyo</seg> <seg type="pāda" n="d">otāru māru na ca vindati mārapakṣo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_3.2">
<l><seg type="pāda" n="a">parinirvṛtasya sugatasya kareyya stūpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjeya saptaratanāmayu kaścideva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tehi prapūrṇa siya kṣetrasahasrakoṭyo</seg> <seg type="pāda" n="d">yatha gaṅgavālikasamaiḥ sugatasya stūpaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_3.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanta sattva puna tāntaka kṣetrakoṭyo</seg> <seg type="pāda" n="b">te sarvi pūjana kareyuranantakalpān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyehi puṣpavaragandhavilepanehi</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpāṃstriyadhvaparikalpa tato 'pi bhūyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_3.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśco imāṃ sugatamāta likhitva puste</seg> <seg type="pāda" n="b">yata utpatī daśabalāna vināyakānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhāreyi satkarayi puṣpavilepanehi</seg> <seg type="pāda" n="d">kala puṇya bhonti na sa stūpi karitva pūjām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_3.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mahavidya prajña ayu pāramitā janānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dukhadharmaśokaśamanī pṛthusattvadhātoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye 'tīta ye 'pi ca daśaddiśa lokanāthā</seg> <seg type="pāda" n="d">ima vidya śikṣita anuttaravaidyarājāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_3.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ye vā caranti cariyāṃ hitasānukampām</seg> <seg type="pāda" n="b">iha vidyaśikṣita vidu spṛśiṣyanti bodhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye saukhya saṃskṛta asaṃskṛta ye ca saukhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve ca saukhya prasutā itu veditavyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_3.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bījāḥ prakīrṇa pṛthivīsthita saṃbhavanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagri labdhva viruhanti anekarupāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti bodhiguṇa pāramitāśca pañca</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita te viruhanti sarve</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_3.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yenaiva rāja vrajate sa ha cakravartī</seg> <seg type="pāda" n="b">tenaiva sapta ratanā balakāya sarve</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenaiva prajña iya pāramitā jinānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tenaiva sarvaguṇadharma samāgamanti</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmaprameyaguṇadhāraṇapāramitāstūpasatkāraparivarto nāma tṛtīyaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="4">
<lg xml:id="Rgs_4.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śakro jinena paripṛcchitu praśnamāhu</seg> <seg type="pāda" n="b">saci gaṅgavālikasamā siya buddhakṣetrāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jinadhātu sarvi paripūrita cūḍibaddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">imameva prajñavarapāramitāhu gṛhṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_4.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kāraṇaṃ na mi śarīri agauravatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">api tū khu prajñaparibhāvita pūjayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatha rājaniśrita naro labhi sarvi pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatha prajñapāramitaniśrita buddhadhātuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_4.3">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇiratna sarvi guṇayukta anarghaprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmiṃ karaṇḍaki bhave sa namasyanīyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi uddhṛta spṛhanti karaṇḍakasmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyaiva te guṇa mahāratanasya bhonti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_4.4">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva prajñavarapāramitāguṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yannirvṛte 'pi jinadhātu labhanti pūjām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmā hu tān jinaguṇā(n) parighettukāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">so prajñapāramita gṛhṇatu eṣa mokṣo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_4.">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃgamā bhavatu dānu dadantu prajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">śīle ca kṣānti tatha vīrya tathaiva dhyāne</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parigrāhikā kuśaladharmaavipraṇāśe</seg> <seg type="pāda" n="d">ekā ca sā api nidarśayi sarvadharmān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_4.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha jambudvīpi bahuvṛkṣasahasrakoṭī</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāprakāra vividhāśca anekarūpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vi chāyanānatu bhaveta viśeṣatāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">anyatra chāyagatasaṃkhya prabhāṣamāṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_4.7">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva pañca imi pāramitā jinānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāya pāramita nāmatayā bhavanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñatāya pariṇāmayamāṇa sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaḍapīha ekanayamarchati bodhināmā</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ guṇaparikīrtanaparivarto nāma caturthaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="5">
<lg xml:id="Rgs_5.1">
<l><seg type="pāda" n="a">saci rūpa saṃjña api vedana cetanāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cittaṃ anitya pariṇāmayi bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pra(ti)varṇikāya carate aprajānamāno</seg> <seg type="pāda" n="d">na hi dharma paṇḍita vināśa karoti jātu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin na rūpa api vedana cāpi saṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāna naiva na pi cetanayopalabdhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anupādu śūnya na ya jānati sarvadharmān</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti gaṅganadivālikatulyakṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvanti sattva arahanti vineya kaścit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaścaiva prajña ima pāramitā likhitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">parasattvi pustaku dadeya viśiṣṭapuṇyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kāraṇaṃ ta iha śikṣita vādiśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">gamayanti dharma nikhilāniha śūnyatāyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāṃ śrutva śrāvaka spṛśanti vimukti śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyekabodhi spṛśayanti ca buddhabodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.5">
<l><seg type="pāda" n="a">asato 'ṅkurasya drumasaṃbhavu nāsti loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kuta śākhapatraphalapuṣpaupādu tatra</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vina bodhicitta jinasaṃbhavu nāsti loke</seg> <seg type="pāda" n="d">kuta śakrabrahmaphala śrāvakaprādubhāvaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityamaṇḍalu yadā prabhajāla muñcī</seg> <seg type="pāda" n="b">karmakriyāsu tada sattva parākramanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha bodhicitta sada lokavidusya jñāto</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānena sarvaguṇadharma samāgamanti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha nopatapta asato bhujagādhipasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kuta nadyaprasravu bhavediha jambudvīpe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asatā nadīya phalapuṣpa na saṃbhaveyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca sāgarāṇa ratanā bhavi naikarūpāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tatha bodhicitta asatīha tathāgatasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kuta jñānaprasravu bhavediha sarvaloke</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānasya co asati nāsti guṇāna vṛddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca bodhi sāgarasamā na ca buddhadharmāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_5.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti loki kvaci jotikaprāṇabhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">obhāsanārtha prabha osarayanti sarve</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varasūryamaṇḍalaviniḥsṛta ekaraśmī</seg> <seg type="pāda" n="d">na kalā pi jyotikagaṇe siya sarvaābhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ puṇyaparyāyaparivarto nāma pañcamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="6">
<lg xml:id="Rgs_6.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti śrāvakagaṇāḥ prasavanti puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ ca śīlamapi bhāvanasaṃprayuktam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa hi bodhisattva anumodana ekacitte</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca sarvaśrāvakagaṇe siya puṇyaskandho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ye buddhakoṭiniyutā purimā vyatītā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye vā anantabahukṣetrasahasrakoṭayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhanti ye 'pi parinirvṛta lokanāthā</seg> <seg type="pāda" n="d">deśanti dharmaratanaṃ dukhasaṃkṣayāya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ upādu varabodhayi cittupādo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat su dharmakṣayakālu vināyakānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekasmi tatra ciya teṣa jināna puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saha yukta pāramita ye 'pi ca buddhadharmāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yaścaiva buddhatanayāna(ca) śrāvakāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaikṣa aśaikṣa kuśalāsrava nāsravāśca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paripiṇḍayitva anumodayi bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ ca nāmayi jagārthanidāna bodhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.5">
<l><seg type="pāda" n="a">pariṇāmayantu yadi vartati cittasaṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatha bodhisattvapariṇāmana sattvasaṃjñā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjñāya dṛṣṭisthitu citta trisaṅgayukto</seg> <seg type="pāda" n="d">pariṇāmitaṃ na bhavatī upalabhyamānam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.6">
<l><seg type="pāda" n="a">saci eva jānati nirudhyati kṣīṇadharmā</seg> <seg type="pāda" n="b">taccaita kṣīṇa pariṇāmayiṣyanti yatra</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca dharma dharmi pariṇāmayate kadācit</seg> <seg type="pāda" n="d">pariṇāmitaṃ bhavati eva prajānamāne</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.7">
<l><seg type="pāda" n="a">saci so nimitta kurute na ca mānayāti</seg> <seg type="pāda" n="b">atha ānimitta pariṇāmita bhonti bodhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣasṛṣṭa bhojanu yathaiva kriyāpraṇīto</seg> <seg type="pāda" n="d">tatha śukladharmaupalambha jinena ukto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmā hu nāmapariṇāmana śikṣitavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatha te jinā kuśala eva prajānayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajjātiyo 'yaṃ prabhavo yadalakṣaṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">anumodamī tatha tathā pariṇāmayāmi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_6.9">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ ca puṇya pariṇāmayamāna bodhau</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca so hi buddha kṣipate jina uktavādī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti loki upalambhikabodhisattvā</seg> <seg type="pāda" n="d">abhibhonti sarvi pariṇāmayamāna śūro</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmanumodanāparivarto nāma ṣaṣṭhamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="7">
<lg xml:id="Rgs_7.1">
<l><seg type="pāda" n="a">jātyandhakoṭiniyutānyaviunāyakānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārge akovidu kuto nagarapraveśe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vina prajña pañca imi pāramitā acakṣuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">avināyakā na prabhavanti spṛśetu bodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_7.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāntarasmi bhavate pragṛhīta prajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatu labdhacakṣu bhavatī imu nāmadheyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatha citrakarmapariniṣṭhita cakṣuhīno</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca tāva puṇyu labhate akaritva cakṣuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_7.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yada dharma saṃskṛta asaṃskṛta kṛṣṇaśuklo</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇumātru no labhati prajña vibhāvamānaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yada prajñapāramita gacchati saṃkhya loke</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśa yatra na pratiṣṭhitu kiṃci tatra</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_7.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saci manyate ahu carāmi jināna prajñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mociṣya sattvaniyutāṃ bahurogaspṛṣṭān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayu sattvasaṃjñaparikalpaku bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca eṣa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_7.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva varapāramiteti cīrṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">paricārikā ya na ca kāṅkṣati paṇḍitehi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saha śrutva tasya puna bheṣyati śāstṛsaṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="d">so vā laghū anubudhiṣyati bodhi śāntām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_7.6">
<l><seg type="pāda" n="a">satkṛtya buddhaniyutāṃ paricārikāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca prajñapāramita śraddadhitā jinānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā ca so imu kṣipiṣyati so 'lpabuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa kṣipitva yāsyati avīcimatrāṇabhūto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_7.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmā hu śraddadhata eva jināna mātāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi icchathā spṛśitu uttamabuddhajñānam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so vāṇijo yatha vrajitvana ratnadvīpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mūlātu chedana karitva puna āgameyā</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ nirayaparivarto nāma saptamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="8">
<lg xml:id="Rgs_8.1">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpasya śuddhi phalaśuddhita veditavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">phalarūpaśuddhita sarvajñataśuddhimāhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñatāya phalaśuddhita rūpaśuddhī</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśadhātusamatāya abhinnachinnāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_8.2">
<l><seg type="pāda" n="a">traidhātukaṃ samatikrānta na bodhisattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kleśāpanīta upapatti nidarśayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaravyādhimṛtyuvigatāścyuti darśayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita yatra caranti dhīrāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_8.3">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmeva rūpi jagatī ayu paṅkasaktā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāracakri bhramate 'nilacakratulye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānitva bhrāntu jagatī mṛgavāgureva</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśa pakṣisadṛśā vicaranti prajñāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_8.4">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpasmi yo na carate pariśuddhacārī</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāna saṃjña api vedana cetanāyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ carantu parivarjayi sarvasaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṅgādvimucya carate sugatāna prajñām</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ viśuddhiparivarto nāmāṣṭamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="9">
<lg xml:id="Rgs_9.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ carantu vidu paṇḍitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">saṅgā uchinnu vrajate jagatī asakto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryo va rāhugrahamukta virocamāno</seg> <seg type="pāda" n="d">agnīva yukta tṛṇakāṣṭhavanaṃ dahāti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_9.2">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtīya śuddha pariśuddhimi sarvadharmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāya pāramita paśyati bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca paśyakaṃ labhati nāpi ca sarvadharmān</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ stutiparivarto nāma navamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="10">
<lg xml:id="Rgs_10.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śakro jinasya paripṛcchati devarājo</seg> <seg type="pāda" n="b">caramāṇa prajña katha yujyati bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṇumātra yo na khalu yujyati skandhadhātau</seg> <seg type="pāda" n="d">yo eva yujyati(sa yujyati)bodhisattvaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.2">
<l><seg type="pāda" n="a">cirayānaprasthitu sa vedayitavya sattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubuddhakoṭinayutehi kṛtādhikāro</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo śrutva dharmi imi nirmitamāyakalpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kāṅkṣate ayu prayujyati śikṣamāṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kāntāramārgi puruṣo bahu(bhī)janehi</seg> <seg type="pāda" n="b">gopāla sīma vanasaṃpada paśyate yo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśvāsaprāpta bhavatī na ca tasya trāso</seg> <seg type="pāda" n="d">abhyāśa grāmanagarāṇa ime nimittāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.4">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva prajñavarapāramitā jinānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu tāta yo labhati bodhi gaveṣamāṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśvāsaprāpta bhavatī na ca tasya trāso</seg> <seg type="pāda" n="d">nārhantabhūmi na pi pratyayabuddhabhūmī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.5">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣo hi sāgarajalaṃ vraji paśyanāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saci paśyate drumavanaspatiśailarājam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā na paśyati nimitta nikāṅkṣa bhoti</seg> <seg type="pāda" n="d">a(bhyāśa)to mahasamudra na so 'tidūre</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.6">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva bodhivaraprasthitu veditavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">śruṇamāṇa prajña imi pāramitā jinānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadyāpi saṃmukha na vyākṛtu nāyakeno</seg> <seg type="pāda" n="d">tathapi spṛśiṣyati nacireṇa hu buddhabodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.7">
<l><seg type="pāda" n="a">suvasanti kāli patite tṛṇapatraśākhā</seg> <seg type="pāda" n="b">nacireṇa patraphalapuṣpa samāgamanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajñāya pāramita yasyimu hastaprāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">nacireṇa bodhivara prāpsyati nāyakānām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha istri gurviṇi ya ceṣṭati vedanābhi</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātavyu kālu ayamasya prajāyanāya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha bodhisattva śruṇamāṇu jināna prajñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rati chanda vīkṣati spṛśiṣyati bodhi śīghram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.9">
<l><seg type="pāda" n="a">caramāṇu prajñavarapāramitāya yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca rūpavṛddhi na ca paśyati pārihāṇim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmā adharma imu paśyati dharmadhātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca nirvṛtiṃ spṛśati so viharāti prajñām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_10.10">
<l><seg type="pāda" n="a">caramāṇu yo na iha kalpayi buddhadharmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bala ṛddhipāda na ca kalpayi bodhi śāntām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avikalpakalpavigato 'dhiṣṭhānacārī</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ dhāraṇīguṇaparivarto nāma daśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="11">
<lg xml:id="Rgs_11.1">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhaṃ subhūti paripṛcchati vādicandraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kyantantarāyu bhaviṣyanti guṇe ratānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahu antarāyu bhaviṣyanti bhaṇāti śāsta</seg> <seg type="pāda" n="d">tatu alpamātra parikīrtayiṣyāmi tāvat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pratibhāna neka vividhāni upapadyiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">likhamāna prajña imu pāramitā jinānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuta śīghra vidyuta yathā parihāyiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">akaritva artha jagatī imu mārakarma</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kāṅkṣā ca keṣaci bhaviṣyati bhāṣamāṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">na mamātra nāma parikīrtitu nāyakena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca jāti bhūmi parikīrtitu nāpi gotraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca so śruṇiṣyati kṣipiṣyati mārakarma</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.4">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ ta mūlamapahāya ajānamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhāpalāśa parieṣayiṣyanti mūḍhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastiṃ labhitva yatha hastipadaṃ gaveṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">tatha prajñapāramita śrutva sūtrānta eṣet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha bhojanaṃ śatarasaṃ labhiyāna kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgeṣu ṣaṣṭiku labhitva sa bhojanāgryam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha bodhisattva ima pāramitāṃ labhitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">(a)rhantabhūmi(ta) gaveṣayiṣyanti bodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.6">
<l><seg type="pāda" n="a">satkārakāma bhaviṣyanti ca lābhakāmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāpekṣacitta kulasaṃstavasaṃprayuktāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">choritva dharma kariṣyanti adharmakāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">patha hitva utpathagatā ima mārakarma</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ye cāpi tasmi samaye imu dharma śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śruṇanāya chandika utpādayiṣyanti śraddhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te dharmabhāṇaka viditvana kāryayuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">premāpanīta gamiṣyanti sudurmanāśca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.8">
<l><seg type="pāda" n="a">imi mārakarma bhaviṣyanti ya tasmi kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">anye ca neka vividhā bahu antarāyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yehī samākulikṛtā bahu bhikṣu tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita etu na dhārayanti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ye te bhavanti ratanā ya anarghaprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">te durlabhā bahupratyarthika nityakālam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva prajñavarapāramitā jinānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durlābhu dharmaratanaṃ baddupadravaṃ ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_11.10">
<l><seg type="pāda" n="a">navayānaprasthita sa sattva parīttabuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ya imaṃ durlābhu dharmaratanaṃ parāpuṇanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māro 'tra utsuku bhaviṣyati antarāye</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhā daśaddiśi parigrahasaṃprayuktāḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ mārakarmaparivarto nāmaikādaśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="12">
<lg xml:id="Rgs_12.1">
<l><seg type="pāda" n="a">mātrāya putra bahu santi gilāni kāye</seg> <seg type="pāda" n="b">te sarvi durmanasa tatra prayujyayeyuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva buddha(piṃ) daśaddiśi lokadhātau</seg> <seg type="pāda" n="d">ima prajñapāramita mātra samanvāharanti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'tīta ye 'pi ca daśaddiśi lokanāthā</seg> <seg type="pāda" n="b">itu te prasūta bhaviṣyantyanāgatāśca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">loka(sya) darśika janetri jināna mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">parasattvacittacaritāna nidarśitā(kā) ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.3">
<l><seg type="pāda" n="a">lokasya yā tathata yā tathatārhatānāṃ /</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekabuddhatathatā tathatā jinānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaiva bhāvavigatā tathatā ananyā</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita buddha tathāgatena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhantu lokavidunāṃ parinirvṛtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">[sthita eṣa dharmataniyāma śūnyadharmā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ bodhisattva tathatāmanubuddhayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmā hu buddha kṛta nāma tathāgatebhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ayu gocaro daśabalāna vināyakānāṃ]</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāya pāramita ramyavanāśritānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dukhitāṃśca sattva triapāya samuddharanti</seg> <seg type="pāda" n="d">na pi sattvasaṃjña api teṣu kadāci bhoti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.6">
<l><seg type="pāda" n="a">siṃho yathaiva girikandari niśrayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadate achambhi mṛga kṣudraka trāsayanto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha prajñapāramitaniśraya narāṇa siṃho</seg> <seg type="pāda" n="d">nadate achambhi pṛthutīrthika trāsayanto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśaniśrita yathaiva hi sūrya[raśmi]</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpetimāṃ dharaṇi darśayate ca rūpam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha prajñapāramitaniśrita dharmarājo</seg> <seg type="pāda" n="d">tāpeti tṛṣṇanadi dharma nidarśayāti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.8">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpasya darśanu adarśanu vedanāye</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāya darśanu adarśanu cetanāye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñānacittamanudarśanu yatra nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">aya dharmadarśanu nidiṣṭu tathāgatena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_12.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśa dṛṣṭu iti sattva pravyāharanti</seg> <seg type="pāda" n="b">nabhadarśanaṃ kutu vimṛṣyatha etamartham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha dharmadarśanu nidiṣṭa tathāgatena</seg> <seg type="pāda" n="d">na hi darśanaṃ bhaṇitu śakya nidarśanena</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ lokasaṃdarśanaparivarto nāma dvādaśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="13">
<lg xml:id="Rgs_13.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yo eva paśyati sa paśyati sarvadharmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvānamātyakiriyā ti upekṣya rājā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti buddhakriya dharmata śrāvakāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita sarva karoti tāni</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_13.2">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca rāja grāma vrajate na ca rājyarāṣṭrān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ ca ādadati so viṣayātu āyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca bodhisattva calate kvaci dharmatāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāṃśca ādadati ye guṇa buddhadharme</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmacintyaparivarto nāma trayodaśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="14">
<lg xml:id="Rgs_14.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyāmi śraddha sugate dṛḍha bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">varaprajñapāramitaāśayasaṃprayogo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atikramya bhūmidvaya śrāvakapratyayānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">laghu prāpsyate anabhibhū(tu) jināna bodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sāmudriyāya yatha nāvi praluptikāye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtakaṃ manuṣya tṛṇakāṣṭhamagṛhṇamāno</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilayaṃ prayāti jalamadhya aprāptatīro</seg> <seg type="pāda" n="d">yo gṛhṇate vrajati pārasthalaṃ prayāti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.3">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva śraddhasaṃgato ya prasādaprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāya pāramita mātra vivarjayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsārasāgara tadā sada saṃsaranti</seg> <seg type="pāda" n="d">jātījarāmaraṇaśokataraṃgabhaṅge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ye te bhavanti varaprajñaparigṛhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvasvabhāvakuśalā paramārthadarśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te puṇyajñānadhanasaṃbhṛtayānapātrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramādbhutāṃ sugatabodhi spṛśanti śīghram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ghaṭake apakvi yatha vāri vaheya kācit</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātavyu kṣipra ayu bhetsyati durbalatvāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paripakvi vāri ghaṭake vahamānu mārge</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca bhedanādbhayamupaiti ca svasti geham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃcāpi śraddhabahulo siya bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāvihīna vilayaṃ laghu prāpuṇāti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ caiva śraddha parigṛhṇayamāna prajñā</seg> <seg type="pāda" n="d">atikramya bodhidvaya prāpsyati agrabodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nāvā yathā aparikarmakṛtā samudre</seg> <seg type="pāda" n="b">vilayamupaiti sadhanā saha vāṇijebhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā caiva nāva parikarmakṛtā suyuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca bhidyate dhanasamagramupaiti tīram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.8">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva śraddhaparibhāvitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāvihīnu laghu bodhimupaiti hānim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so caiva prajñavarapāramitāsuyukto</seg> <seg type="pāda" n="d">'kṣato 'nupāhatu spṛśāti jināna bodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.9">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣo hi jīrṇa dukhito śataviṃśavarṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcāpi utthitu svayaṃ na prabhoti gantum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so vāmadakṣiṇadvaye puruṣe gṛhīte</seg> <seg type="pāda" n="d">patanādbhayaṃ na bhavate vrajate sukhena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_14.10">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva prajña iha durbalu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcāpi prasthihati bhajyati antareṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so vā upāyabalaprajñaparigṛhīto</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca bhajyate spṛśati bodhi nararṣabhāṇām</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmaupamyaparivarto nāma caturdaśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="15">
<lg xml:id="Rgs_15.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yo ādikarma sthitu bhūmiya bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyāśayena vara prasthita buddhabodhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tehī suśiṣyagurugauravasaṃprayukto</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇamitra sada sevayitavya vijñaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_15.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kāraṇaṃ tatu guṇāgamu paṇḍitānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāya pāramita te anuśāsayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ jino bhaṇati sarvaguṇāgradhārī</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇamitramupaniśrita buddhadharmāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_15.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dānaṃ ca śīlamapi kṣānti tathaiva vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyānāni prajña pariṇāmayitavya bodhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca bodhiskandha vimṛśitva parāmṛśeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye ādikarmika na deśayitavya evam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_15.4">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ caranta guṇasāgara vādicandrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">trāṇā bhavanti jagatī śaraṇā ca lenā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gati buddhi dvīpa pariṇāyaka arthakāmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pradyota ulka varadharmakathī akṣobhyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_15.5">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃnāhu duṣkarū mahāyaśu saṃnahantī</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca skandhadhātu na ca āyatanaiḥ sanaddhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tribhi yānasaṃjñavigatā aparigṛhītā</seg> <seg type="pāda" n="d">avivartikā acalitāśca akopyadharmāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_15.6">
<l><seg type="pāda" n="a">te eva dharmasamudāgata niṣprapañcā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣāvilekhavimatīvigatārthayuktāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajñāya pāramita śrutva na sīdayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">aparapraṇeya avivartiya veditavyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_15.7">
<l><seg type="pāda" n="a">gambhīra dharma ayu durdṛśu nāyakānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca kenacīdadhigato na ca prāpuṇanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etārthu bodhimadhigamya hitānukampī</seg> <seg type="pāda" n="d">alpotsuko ka imu jñāsyati sattvakāyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_15.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvaśca ālayarato viṣayābhilāṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">sthita agrahe abudha yo mahaandhabhūto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmo anālayu anāgrahu prāpitavyo</seg> <seg type="pāda" n="d">lokena sārdha ayu vigrahu prādubhūto</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ devaparivarto nāma pañcadaśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="16">
<lg xml:id="Rgs_16.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśadhātu purimādiśi dakṣiṇāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatha paścimottaradiśāya anantapārā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uparādharāya daśaddiśi yāvadasti</seg> <seg type="pāda" n="d">nānātvatā na bhavate na viśeṣaprāptā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_16.2">
<l><seg type="pāda" n="a">atikrānta yā tathata yā tathatā aprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyutpanna yā tathata yā tathatārhatānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā sarvadharmatathatā tathatārhatānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣa dharmatathatā na viśeṣaprāptā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_16.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva imi icchati prāpuṇetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānātvadharmavigatāṃ sugatāna bodhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajñāya pāramita yujyatu yāya yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">vina prajña nāstyadhigamo naranāyakānām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_16.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pakṣisya yojanaśataṃ mahatātmabhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcāśatā pi abalobhayakṣīṇapakṣo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so trāyatriṃśabhavanādiṣu jambudvīpe</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmānamosariyi taṃ vilayaṃ vrajeyyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_16.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yadyāpi pañca ima pāramitā jinānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahukalpakoṭiniyutāṃ samudānayeyyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇidhīnanantavipulāṃ sada sevya loke</seg> <seg type="pāda" n="d">anupāya prajñavikalā pari śrāvakatve</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_16.6">
<l><seg type="pāda" n="a">niryāyanāya ya icchati buddhajñāne</seg> <seg type="pāda" n="b">samacitta sarvajagatī pitṛmātṛsaṃjñā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hitacitta maitramana eva parākrameyyā</seg> <seg type="pāda" n="d">akhilārjavo mṛdugirāya parākrameyyā</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ tathatāparivarto nāma ṣoḍaśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="17">
<lg xml:id="Rgs_17.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sthaviro subhūti paripṛcchati lokanāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">araṇāya liṅga bhaṇahī guṇasāgarāṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avivartiyā yatha bhavanti mahānubhāvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ vyākuruṣva jinaguṇāna pradeśamātram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_17.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nānātvasaṃjñavigatā gira yuktabhāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca anya te śramaṇa brāhmaṇa āśrayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triyapāyavarjita vidū sadakāli bhonti</seg> <seg type="pāda" n="d">daśabhiśca te kuśalakarmapathebhi yuktā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_17.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ nirāmiṣu jagasyanuśāsayanti</seg> <seg type="pāda" n="b">ekāntadharmaniyatāḥ sada snigdhavākyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthiticaṃkramaṃ śayaniṣadya susaṃprajānā</seg> <seg type="pāda" n="d">yugamātraprekṣiṇa vrajantyabhrāntacintā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_17.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śuciśaucaambaradharā trivivekaśuddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca lābhakāma vṛṣabhā sada dharmakāmāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārasyatītaviṣayā aparapraṇeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">catudhyānadhyāyi na ca niśrita tatra dhyāne</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_17.5">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca kīrtikāma na ca krodhaparītacittā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhibhūta nitya anadhyoṣita sarva vastuṃ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca jīvikāviṣayabhoga gaveṣayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">abhicāramantra na ca istriprayogamantrāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_17.6">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca ādiśanti puruṣaiḥ striya icchakarmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravivikta prajñavarapāramitābhiyuktāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalahāvivādavigatā dṛḍhamaitracittā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajñakāma sada śāsani nimnacittāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_17.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyantamlecchajanavarjitaantadeśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svakabhūmi kāṅkṣavigatāḥ sada merukalpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārtha jīvita tyajanti prayuktayogā</seg> <seg type="pāda" n="d">avivartiyāna imi liṅga prajānitavyā</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmavinivartanīyaliṅgākāraparivarto nāma saptadaśamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="18">
<lg xml:id="Rgs_18.1">
<l><seg type="pāda" n="a">gambhīra rupa api vedana cetanā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāna saṃjña prakṛtī animittaśāntā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṇḍena gādha yatha sāgari eṣamāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya skandha vimṛṣitva alabdhagādhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_18.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva imu budhyati eva dharmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gambhīrayānaparamārthanirupalepān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin na skandha na pi āyatanaṃ na dhātu</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vā svapuṇyasamudāgamu kiṃci tasya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_18.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha rāgadharmacaritaḥ puruṣaḥ striyāye</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃketa kṛtva alabhantu vivartayeyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti cittacaritā divasena tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvanta kalpa anubudhyati bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_18.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva bahukalpasahasrakoṭayo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ dadeyu vimalaṃ tatha śīla rakṣe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaścaiva prajñavarapāramitāprayukto</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaṃ bhaṇeya kala puṇya na dānaśīle</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_18.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva varaprajña vibhāvayanto</seg> <seg type="pāda" n="b">tata utthito kathayi dharma nirupalepam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ cāpi nāmayi jagārthanidāna bodhau</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsti triloka śubha tena samaṃ bhaveyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_18.6">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ caiva puṇya puna khyāyati riktameva</seg> <seg type="pāda" n="b">tatha śūnya tuccha vaśikaṃ ca asārakaṃ ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ carantu caratī sugatāna prajñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">caramāṇu puṇyu parigṛhṇati aprameyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_18.7">
<l><seg type="pāda" n="a">abhilāpamātra ima jānati sarvadharmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhena deśita prayukta prakāśitāṃśca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpāna koṭinayutāṃ bahu bhāṣamāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kṣīyate na ca vivardhati dharmadhātuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_18.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ye cāpi pañca imi pāramitā jinānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ete 'pi dharma parikīrtita nāmamātrāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pariṇāmayāti na ca manyati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca hīyate spṛśati uttamabuddhabodhim</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śūnyatāparivarto nāmāṣṭādaśamaḥ</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="19">
<lg xml:id="Rgs_19.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tailasya varti jvalitā prathame nipāte</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca dagdha varti asatā na vinā ya dagdhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hi arci paścimanipāta sa varti dagdhā</seg> <seg type="pāda" n="d">asatā pi paścima na dahyati dīpavarti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_19.2">
<l><seg type="pāda" n="a">prathameva citta spṛśatī na ca agrabodhim</seg> <seg type="pāda" n="b">asatā na tasya spṛśatā puna śakya bhonti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca citta paścima śivāmanuprāpuṇāti</seg> <seg type="pāda" n="d">asatā na tasya puna prāpaṇanāya śakyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_19.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bījātu stamba phala puṣpa samāgamanti</seg> <seg type="pāda" n="b">so vāniruddha asato na hi tasya vṛkṣo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva citta prathamaṃ tu nidāna bodheḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">so vā niruddha asato na hi tasya bodhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_19.4">
<l><seg type="pāda" n="a">bījaṃ pratītya ca bhavedyavaśālikādes</seg> <seg type="pāda" n="b">tattatphalaṃ na ca tadasti na cāpi nāsti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpattito bhavati bodhiriyaṃ jinānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvasvabhāvavigatā bhavatīha māyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_19.5">
<l><seg type="pāda" n="a">udakabindu kumbha paripūryati stokastokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prathame nipāti anupūrva sa paścimena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva citta prathamaṃ varabodhihetur</seg> <seg type="pāda" n="d">anupūrva śuklaguṇapūrṇa bhavanti buddhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_19.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śūnyānimittapraṇidhiṃ caramāṇu dharmā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca nirvṛtiṃ spṛśati no ca nimittacārī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatha nāviko kuśala gacchati ārapāram</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhayānti asthitu na tiṣṭhati arṇavesmin</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_19.7">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ carantu na ca manyati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">ahu vyākṛto daśabalehi spṛśeya bodhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca trāsu bodhi bhavate na ihāsti kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ carantu caratī sugatāna prajñām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_19.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kāntāramārgi durabhikṣi savyādhi lokāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyitva nāsti bhaya uttari saṃnahante</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aparāntakoṭi sada yukta prajānamāno</seg> <seg type="pāda" n="d">aṇumātra kheda manaso na upādiyāti</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ gaṅgadevābhaginīparivarto nāmaikānnaviṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="20">
<lg xml:id="Rgs_20.1">
<l><seg type="pāda" n="a">puna bodhisattva caramāṇu jināna prajñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">anupāda skandha imi jānati ādiśūnyān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asamāhito karuṇa prekṣati sattvadhātum</seg> <seg type="pāda" n="d">atrāntare na parihāyati buddhadharmān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.2">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣo yathā kuśala sarvaguṇairupeto</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān dudharṣu kṛtayogya kalāvidhijño</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣvastrapāramigato pṛthuśilpayukto</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāvidhijñaparamo jagadarthakāmo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.3">
<l><seg type="pāda" n="a">mātā pitā ca parigṛhya saputradāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntāramārgi pratipadya bahūamitro</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so nirmiṇitva puruṣān bahu śūravīrān</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemeṇa gatva puna gehamupāgameyyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.4">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva yasmi samaye vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahamaitri sarvi upabandhati sattvadhātau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturo sa māra atikramya dvaye ca bhūmim</seg> <seg type="pāda" n="d">asmin samādhi sthitu no ca spṛśāti bodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśaniśrita samīraṇa āpaskandho</seg> <seg type="pāda" n="b">ta hi niśritā iha mahāpṛthivī jagacca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvāna karmaupabhoganidānameva</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśasthānu kutu cintayi etamartham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.6">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva śūnyatapratiṣṭhitu eṣa sattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagati kriyāṃ vividha darśayate vicitrām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvāna jñānapraṇidhānaadhiṣṭhānameva</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca nirvṛtiṃ spṛśati śūnyata nāsti sthānam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmiṃśca kāli vidu paṇḍitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">caratī imāṃ pravara śūnya samādhi śāntām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atrāntare na ca nimitta prabhāvitavyo</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca ānimittasthitu śānta praśāntacārī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.8">
<l><seg type="pāda" n="a">pakṣisya nāsti padu gacchata antarīkṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">no cāpi tatra sthitu no ca patāti bhūmau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāre</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca nirvṛtiṃ spṛśati no ca nimittacārī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.9">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣvastraśikṣita yathā puruṣodha kāṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣepitva anya puna kāṇḍa paraspareṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patanāya tasya purimasya na deya bhūmim</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāṅkṣamāṇa puruṣasya pateya kāṇḍam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.10">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva prajñavarapāramitāṃ caranto</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñā upāya bala ṛddhi vicāramāṇo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvanna tāṃ paramaśūnyata prāpuṇoti</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvanna te kuśalamūla bhavanti pūrṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bhikṣū yathā paramaṛddhibalenupeto</seg> <seg type="pāda" n="b">gagane sthito yamaka kurvati prātihāryāṃ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaticaṃkramaṃ śayaniṣadya nidarśayāti</seg> <seg type="pāda" n="d">na nivartate na pi ca khidyati yāva tatra</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.12">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva śūnyatasthito vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānarddhipāramigato aniketacārī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhāṃ kriyāṃ jagati darśayate anantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca bhajyatī na pi ca khidyati kalpakoṭī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.13">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣā yathā mahaprapāti sthihitva kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhi pāṇi chatradvaya gṛhṇa upakṣayeyyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāli vāyuravasṛjya mahāprapāte</seg> <seg type="pāda" n="d">no ca prapāta patiyāti na yāva tatra</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.14">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva sthitva karuṇāṃ vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāupāyadvayachatraparigṛhīto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyānimittapraṇidhiṃ vimṛṣāti dharmān</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca nirvṛtiṃ spṛśati paśyati dharmacārī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ratanārthiko yatha vrajitvana ratnadvīpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvāna ratna puna gehamupāgameyyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃcāpi tatra sukha jīvati sārthavāho</seg> <seg type="pāda" n="d">api duḥkhito manasi bhoti sa jātisaṃgho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.16">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva śūnyata vrajitvana ratnadvīpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvāna dhyāna bala indriya bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃcāpi nirvṛti spṛśedabhinandamāno</seg> <seg type="pāda" n="d">api sarvasattva dukhitā manasī bhavanti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.17">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyantare ya nagare nigame ca grāme</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmārtha vāṇiju yathā gami jānanāya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">no cāpi tatra sthihatī na ca ratnadvīpe</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca geha mārgi kuśalo puna bhoti vijño</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatha jñāna śrāvakavimuktisapratyayānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra bhoti kuśalo vidu bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">no cāpi tatra sthihate na ca buddhajñāne</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca saṃskṛte bhavati mārgavidū vidhijño</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ kāli maitri jagatī anubandhayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śūnyānimittapraṇidhī carate samādhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asthānameva yadi nirvṛti prāpuṇeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">athavāpi saṃskṛta sa prajñapanāya śakyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha nirmito puruṣa no va adṛśyakāyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi pṛcchamāna cari indriya bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">gambhīradharmaparidīpana no karoti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyānimitta avivartiyabodhidharmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca śocatī na ca sa vyākṛtu veditavyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.22">
<l><seg type="pāda" n="a">arhantabhūmimapi pratyayabuddhabhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">traidhātukaṃ na spṛśate supināntare 'pi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhāṃśca paśyati katheti janasya dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.23">
<l><seg type="pāda" n="a">triapāyaprāptu supinasmi viditva sattvān</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇidheti tatkṣaṇa apāya ucchoṣayeyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyādhiṣṭhāni praśameti sa cāgniskandham</seg> <seg type="pāda" n="d">avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_20.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtagrahā vividha vyādhaya martyaloke</seg> <seg type="pāda" n="b">satyādhiṣṭhāni praśameti hitānukampī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca tena manyanupapadyati nāpi mānam</seg> <seg type="pāda" n="d">avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmupāyakauśalyamīmāṃsāparivarto nāma viṃśatitamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="21">
<lg xml:id="Rgs_21.1">
<l><seg type="pāda" n="a">athavāsya manyanupapadyati vyākṛto 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">satyādhiṣṭhāna vividhāni samṛddhyayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi anya vyākṛtaku manyati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātavya manyanasthito ayu alpabuddhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_21.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmādhiṣṭhāna puna māra upāgamitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ vadiṣyati idaṃ tava nāmadheyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātāpitāya anusaptamupaiti vaṃśo</seg> <seg type="pāda" n="d">buddho yadā bhavi idaṃ tava nāmadheyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_21.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dhutavṛtta yādṛśu sa bheṣyati yuktayogī</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ pi tubhya imi āsi guṇovarūpā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo eva śrutva abhimanyati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātavyu māru paryutthitu alpabuddhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_21.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pravivikta grāmanagare girikandarāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇyā vivikta vanaprastha niṣevamāṇo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānukarṣi para paṃsayi bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātavyu māru paryutthitu alpabuddhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_21.5">
<l><seg type="pāda" n="a">grāme ca rāṣṭri nigame viharanti nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rahapratyayāni spṛhatāṃ janayanti tatra</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyatra sattvaparipācanabodhiyuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣo viveku kathito sugatātmajānām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_21.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yo pañcayojanaśate girikandareṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vyālāvakīrṇi nivasedbahuvarṣakoṭī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">no cā viveku imu jānati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkīrṇa so viharate adhimānaprāptaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_21.7">
<l><seg type="pāda" n="a">so caṃkramārthamabhiyuktakabodhisattvān</seg> <seg type="pāda" n="b">baladhyānaindriyavimokṣasamādhiprāptān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhimanyate na imi raṇyavivekacārī</seg> <seg type="pāda" n="d">na vivekagocaru ayaṃ hi jinena ukto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_21.8">
<l><seg type="pāda" n="a">grāmānti yo viharate athavā araṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">dvayayānacittavigato niyato 'grabodhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣo viveku jagadarthabhiprasthitānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmā kṣiṇoti tulayeya sa bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ mārakarmaparivarto nāmaikaviṃśatitamaḥ /</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="22">
<lg xml:id="Rgs_22.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmā hu mānu nihanitvana paṇḍitena</seg> <seg type="pāda" n="b">guruāśayena varabodhi gaveṣamāṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidyo va ātura svarogacikitsanārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇamitra bhajitavya atandritena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.2">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhā ya bodhivaraprasthita bodhisattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kalyāṇamitra imi pāramitā nidiṣṭāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te cānuśāsaka iyaṃ pratipattibhūmī</seg> <seg type="pāda" n="d">duvi kāraṇena anubudhyati buddhabodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.3">
<l><seg type="pāda" n="a">atikrāntanāgata jinā sthita ye diśāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣu mārgu ayu pāramitā ananyo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">obhāsa ulka varabodhayi prasthitānām</seg> <seg type="pāda" n="d">āloka śāstri imi pāramitā pradiṣṭāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha prajñapāramita śūnyata lakṣaṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathalakṣaṇā ya imi jānati sarvadharmān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyānalakṣaṇa prajānayamāna dharmān</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ carantu caratī sugatāna prajñām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.5">
<l><seg type="pāda" n="a">āhārakāma parikalpayamāna sattvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāri yuktamanasaḥ sada saṃsmaranti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahu mahya dharma ubhi eti abhūta śūnyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśagaṇṭhi ayu ātmana baddha bāle</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha śaṅkitena viṣasaṃjñata abhyupaiti</seg> <seg type="pāda" n="b">no cāsya koṣṭhagatu so viṣu pātyate ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva bālupagato ahu mahya eṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">ahasaṃjñi jāyi mriyate ca sadā abhūto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha udgraho tatha prakāśitu saṃkileśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyodāna ukta ahu mahya anopalabdhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hi atra kaści yo kliśyati śudhyate vā</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita budhyati bodhisattve</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanta sattva nikhile iha jambudvipe</seg> <seg type="pāda" n="b">te sarvi bodhivaracitta upādayitvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānaṃ daditva bahuvarṣasahasrakoṭīḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ ca nāmayi jagārthanidāna bodhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yaścaiava prajñavarapāramitābhiyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">divasaṃ pi antamaśa ekanuvartayeyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalapuṇya so na bhavatī iha dānaskandho</seg> <seg type="pāda" n="d">tadatandritena sada osaritavya prajñā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.10">
<l><seg type="pāda" n="a">caramāṇu prajñavarapāramitāya yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatīṃ janeti karuṇāṃ na ca sattvasaṃjñā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tada bhonti sarvajagatī vidu dakṣiṇīyā</seg> <seg type="pāda" n="d">satataṃ amoghu paribhuñjati rāṣṭrapiṇḍam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.11">
<l><seg type="pāda" n="a">cirabuddhadevamanujān triapāyi sattvān</seg> <seg type="pāda" n="b">parimocituṃ ya iha icchati bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthumārgu tīru upadarśayi sattvadhātau</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāya pāramita yukta divā ca rātrau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.12">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣo ya agru ratanasya alabdhapūrvo</seg> <seg type="pāda" n="b">aparasmi kāli puna labdhva bhaveya tuṣṭo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ha labdhva nāśayi puno 'pi pramādabhūto</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśitva duḥkhi satataṃ ratanābhikāṅkṣī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_22.13">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva bodhivaraprasthita ratnatulyo</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāya pāramita yogu na riñcitavyo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratanaṃ va labdhva gṛhamāṇu abhinnasattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">anubuddhayati tvarito śivamabhyupaiti</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ kalyāṇamitraparivarto nāma dvāviṃśatitamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="23">
<lg xml:id="Rgs_23.1">
<l><seg type="pāda" n="a">udayāti sūryu vigatāśca marīcimālā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhamitva sarva tamasākulamandhakāram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avibhonti sarva krimijotikaprāṇabhūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāṃśca tārakagaṇānapi candraābhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_23.2">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva prajñavarapāramitāṃ caranto</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhamitva dṛṣṭigahanaṃ vidu bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhibhonti sarvajagatī rahapratyayāṃśca</seg> <seg type="pāda" n="d">śūnyānimittacarito pṛthu bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_23.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha rājaputra dhanadāyaku arthakāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣu śreṣṭha bhavate abhigāminīye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa hyeṣa etarahi sattva pramocayāti</seg> <seg type="pāda" n="d">prāgeva rājyasthitu bheṣyati paṭṭadhārī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_23.4">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva prajñacarito vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtasya dāyaku priyo marumānuṣāṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayu eṣa eṣati hi sattvasukhābhiyukto</seg> <seg type="pāda" n="d">prāgeva yāva sthitu bheṣyati dharmarājo</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śakraparivarto nāma trayoviṃśatitamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="24">
<lg xml:id="Rgs_24.1">
<l><seg type="pāda" n="a">māro 'pi tasmi samaye bhavate saśalyo</seg> <seg type="pāda" n="b">śokātu duḥkhitu anantamano 'lpasthāmo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">diśadāha ulka kṣipate bhayadarśanārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathameṣa dīnamanaso bhavi bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_24.2">
<l><seg type="pāda" n="a">[yatha te bhavanti vidu āśayasaṃprayuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">divarātri prajñavarapāramitārthadarśī]</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tada kāyacitta khagapakṣisatulyabhūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">avatāru so kutu labhiṣyati kṛṣṇabandhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_24.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kalahāvivādupagatā yada bodhisattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhonti parasparaviruddhaka ruṣṭacittāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tada māra tuṣṭu bhavatī paramaṃ udagro</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhi eti dūra bhaviṣyanti jināna jñāne</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_24.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhi eti dūri bhaviṣyanti piśācatulyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhi eti ātma kariṣyanti pratijñahānim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣṭāna kṣāntivikalāna kuto 'sti bodhi</seg> <seg type="pāda" n="d">tada māru tuṣṭu bhavatī namucīsapakṣo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_24.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva ayu vyākṛtu vyākṛtasmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cittaṃ pradūṣayi vivādu samārabheyyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti cittakṣaṇikā khiladoṣayuktās</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvanta kalpa puna saṃnahitavya bhonti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_24.6">
<l><seg type="pāda" n="a">atha tasyupadyati matīti aśobhanā ti</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣāntīya pāramita bodhi spṛśanti buddhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratidarśayāti puna āyati saṃvarāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">apayāti vā sa iha śikṣati buddhadharme</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmabhimānaparivarto nāma caturviṃśatitamaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="25">
<lg xml:id="Rgs_25.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yo śikṣamāṇu na upaiti kahiṃci śikṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca śikṣakaṃ labhati nāpi ca śikṣadharmān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śikṣā aśikṣa ubhayo avikalpamāno</seg> <seg type="pāda" n="d">yo śikṣate sa iha śikṣati buddhadharme</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_25.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva imu jānati eva śikṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na sa jātu śikṣavikalo bhavate duśīlo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhiteṣu iha śikṣati buddhadharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śikṣātiśikṣakuśalo ti nirūpalambho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_25.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śikṣantu eva vidu prajña prabhaṃkarāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">notpadyate akuśalamapi ekacittam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūrye yathā gagani gacchati antarīkṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">raśmīgate na sthihate purato 'ndhakāram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_25.4">
<l><seg type="pāda" n="a">prajñāya pāramita śikṣita saṃskṛtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣa pāramita bhontiha saṃgṛhītāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satkāyadṛṣṭi yatha ṣaṣṭi duve ca dṛṣṭī</seg> <seg type="pāda" n="d">antargatāstathami pāramitā bhavanti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_25.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha jīvitendriya niruddhi ya kecidanye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhontī niruddha pṛthu indriya yāvadasti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva prajñacarite vidu uttamānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveta pāramita ukta ya saṃgṛhītā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_25.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ye cāpi śrāvakaguṇā tatha pratyayānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣu bhonti vidu śikṣitu bodhisattvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">no cāpi tatra sthihatāna spṛheti teṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">ayu śikṣitavyamati śikṣati etamartham</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śikṣāparivarto nāma pañcaviṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="26">
<lg xml:id="Rgs_26.1">
<l><seg type="pāda" n="a">avivartiyasya varabodhayi prasthitasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo cittupādu anumoditu āśayena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trisahasra meru tulayitva siyāpramāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">na tveva tasya kuśalasyanumodanāye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_26.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanta sattva kuśalārthika mokṣakāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣa bhonti anumoditu puṇyarāśi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvarthi te jinaguṇa ananta prāpuṇitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dāsyanti dharma jagatī dukhasaṃkṣayāye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_26.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva avikalpaku sarvadharmān</seg> <seg type="pāda" n="b">śūnyānimitta parijānati niṣprapañcān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca prajña bodhi parieṣati āśayena</seg> <seg type="pāda" n="d">so yukta prajñavarapāramitāya yogī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_26.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśadhātu gaganasya siyā virodho</seg> <seg type="pāda" n="b">na hi tena tasya kutu kenacideṣa prāptā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva prajñacarito vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">abhyovakāśasadṛśo upaśāntacārī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_26.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha māyakārapuruṣasya na eva bhoti</seg> <seg type="pāda" n="b">te śiṣya māṃ janata so ca karoti kāryam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyanti taṃ vividha kāryu nidarśayantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca tasya kāyu na pi citta na nāmadheyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_26.6">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva prajñacarite na kadāci bhoti</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhitva bodhi jagatī parimocayitvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmopapatti vividhāṃ kriyasaṃprayogāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">darśeti māyasadṛśo na vikalpacārī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_26.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha buddha nirmita karoti ca buddhakāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca tasyupadyati mado karamāṇu kiṃcit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva prajñacarito vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">darśeti sarva kriya nirmitamāyatulyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_26.8">
<l><seg type="pāda" n="a">palagaṇḍa dakṣa vidunā kṛtu dāruyantro</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣe stritulya sa karoti ha sarvakāryam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva prajñacarito vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānena sarva kriya kurvati nirvikalpo</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ māyopamaparivarto nāma ṣaḍviṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="27">
<lg xml:id="Rgs_27.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ carantu vidu nā pṛthudevasaṃghāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaañjalīpuṭa praṇamya namasyayanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhā pi yāvata daśaddiśi lokadhātau</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇavarṇamālaparikīrtana kurvayanti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti gaṅganadivālisame hi kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvā ta sarvi parikalpa bhaveyu mārāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaika roma puna tāntaka nirmiṇeyyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve na śakya karaṇe vidu antarāyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.3">
<l><seg type="pāda" n="a">catukāraṇehi balavāṃ vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavate dugharṣu catumāraasaṃprakampyo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyāvihāri bhavate na ca sattvatyāgī</seg> <seg type="pāda" n="d">yathavādi sattvakaruṇānugatāvasthānaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva adhimucyati bhāṣyamāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">ima prajñapāramita māta tathāgatānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratipattiyā ca abhiyujyati āśayena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajñatāya abhiprasthitu veditavyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.5">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca dharmadhātutathatāya upaiti sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatī athānasthita so laghu antarīkṣe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyādharo va abhilambhu vanābhiprāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">khagu kālahīna druma mantrabalādhiṣṭhāno</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.6">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ carantu vidu paṇḍitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca budhyakaṃ labhati nāpi ca buddhadharmān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca deśikaṃ na pi ca paśyaka dharmatāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāntaiṣiṇāmayu vihāra guṇe ratānām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanta śrāvakavihāra sapratyayānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntā samādhipraśame sukhasaṃprayuktā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arhanvimokṣa sthapayitva tathāgatānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣu agra ayu vihāru niruttaraśca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśi pakṣi viharāti na co patāti</seg> <seg type="pāda" n="b">dakamadhyi matsya viharāti na co marāti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva dhyānabalapāragu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">śūnyāvihāri na ca nirvṛti prāpuṇāti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_27.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yo sarvasattvaguṇaagratu gantukāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">agraṃ spṛśeya paramādbhuta buddhajñānam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agraṃ dadeya vara uttamadharmadānam</seg> <seg type="pāda" n="d">imu agru sevatu vihāru hitaṃkarāṇām</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ sāraparivarto nāma saptaviṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="28">
<lg xml:id="Rgs_28.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti śikṣa paridīpita nāyakena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣa śikṣa ayu agru niruttarā ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ sarvaśikṣavidu icchati pāra gantum</seg> <seg type="pāda" n="d">imu prajñapāramita śikṣati buddhaśikṣām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_28.2">
<l><seg type="pāda" n="a">agraṃ nidhāna ayu uttamadharmakośa</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhāna gotrajananaṃ sukhasaukhyagañjo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atikrāntanāgata daśaddiśi lokanāthā</seg> <seg type="pāda" n="d">itu te prasūta na ca kṣīyati dharmadhātuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_28.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti vṛkṣa phalapuṣpavanaspatī yā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve ca medinisamudgata prādubhūtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca medinī kṣayamupaiti na cāpi vṛddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca khidyatī na parihāyati nirvikalpā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_28.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanta buddhasama śrāvakapratyayāśca</seg> <seg type="pāda" n="b">marutaśca sarvajagatī sukhasaukhyadharmāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve ti prajñavarapāramitāprasūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kṣīyate na ca vivardhati jātu prajñā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_28.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanta sattva mṛdumadhyamutkṛṣṭa loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve avidyaprabhavā sugatena uktāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmagripratyayu pravartati duḥkhayantro</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca yantra kṣīyati avidya na cāpi vṛddhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_28.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanti jñāna nayadvāra uyāyamūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve ti prajñavarapāramitāprasūtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmagripratyaya pravartati jñānayantro</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca prajñapāramita vardhati hīyate vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_28.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yo tu pratītyasamutpādu anudbhavāye</seg> <seg type="pāda" n="b">imu prajña akṣayata budhyati bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so sūrya abhrapaṭale yatha muktaraśmī</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhamitvavidyapaṭalaṃ bhavate svayaṃbhūḥ</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmavakīrṇakusumaparivarto nāmāṣṭāviṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="29">
<lg xml:id="Rgs_29.1">
<l><seg type="pāda" n="a">caturbhī ca dhyāna viharanti mahānubhāvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca ālayo na pi ca niśrayu kurvayāti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api kho punāśrayu ime catudhyāna sāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">bheṣyanti bodhivarauttamaprāpaṇāya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyāne sthito 'tra bhavatī varaprajñalābhī</seg> <seg type="pāda" n="b">ārūpyarūpi ca samādhi catasra śreṣṭhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upakāribhūta imi dhyāna varāgrabodhau</seg> <seg type="pāda" n="d">na punāsravakṣati sa śikṣati bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.3">
<l><seg type="pāda" n="a">āścaryamadbhutamidaṃ guṇasaṃcayānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāne samādhi viharanti nimitta nāsti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra sthitāna yadi bhajyati ātmabhāvo</seg> <seg type="pāda" n="d">puna kāmadhātu upapadyati yathābhiprāyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha jambudvīpaka manuṣya alabdhapūrvā</seg> <seg type="pāda" n="b">divi devauttamapurā anuprāpuṇeyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyitva te viṣaya tatra parigṛhītā</seg> <seg type="pāda" n="d">punarāgameya na ca niśrayu tatra kuryāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.5">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva te guṇadharā varabodhisattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāne samādhi viharitva prayuktayogī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puna kāmadhātusthita bhonti anopaliptā</seg> <seg type="pāda" n="d">padmeva vāriṇi aniśrita bāladharme</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.6">
<l><seg type="pāda" n="a">anyatra sattvaparipācana kṣetraśodhī</seg> <seg type="pāda" n="b">paripūraṇārtha imi pāramitā mahātmā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārūpyadhātuupapatti na prārthayantī</seg> <seg type="pāda" n="d">yatreha bodhiguṇapāramitāna hāni</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yatha kaścideva puruṣo ratanaṃ nidhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvā tu tatra spṛhabuddhi na saṃjaneyyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāki so puna gṛhītva parasmi kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhṇitva geha praviśitva na bhoti lubdho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.8">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva dhyāna catureva samādhi śāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvāna prīti sukhadāṃ vidu bodhisattvāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avasṛjya dhyānasukhaprītisamādhilābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puna kāmadhātu praviśanti jagānukampī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi bodhisattva viharāti samādhidhyāne</seg> <seg type="pāda" n="b">rahapratyayāni spṛhabuddhi na saṃjaneyyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asamāhito bhavati uddhatakṣiptacitto</seg> <seg type="pāda" n="d">parihīnabuddhiguṇa nāvika bhinnanāvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃcāpi rūpamapi śabda tathaiva gandho</seg> <seg type="pāda" n="b">rasa sparśa kāmaguṇa pañcabhi yukta bhogī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rahapratyayāna vigato 'nantabodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">satataṃ samāhitu prajānayitavya śūro</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.11">
<l><seg type="pāda" n="a">parasattvapudgalanidāna viśuddhasattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicaranti vīryabalapāramitābhiyuktāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatha kumbhadāsi avaśāvaśa bhartikasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tatha sarvasattvavaśatāmupayānti dhīrāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca svāmikasya prativākyu dadāti dāsī</seg> <seg type="pāda" n="b">ākruṣṭa cāpi athavā sada tāḍitā vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāntatrastamanasā sa bhayābhibhūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">māmeva so anu vadhiṣyati kāraṇena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.13">
<l><seg type="pāda" n="a">emeva bodhivaraprasthitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭheya sarvajagatī yatha preṣyabhūto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anu bodhiāgamu guṇāna ca pāripūrī</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṇa agni kāṣṭhaprabhavo dahate tameva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_29.14">
<l><seg type="pāda" n="a">avasṛjya ātma sugatāṃ parasattvakārye</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiyukta rātridiva niṣpratikāṅkṣacitto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māteva ekasutake paricāryamāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">adhyāśaye na parikhinna upasthiheti</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmanugamaparivarto nāmaikūnatriṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="30">
<lg xml:id="Rgs_30.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bodhisattva cirasaṃsaraṇābhiprāyo</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvārtha kṣetrapariśodhanayuktayogī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca khedabuddhi aṇumātra upādiyāti</seg> <seg type="pāda" n="d">so vīryapāramitayukta atandritaśca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saci kalpakoṭi gaṇaye vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">cirasaṃjña bodhi samudāniya tena duḥkhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ciraduḥkha bheṣyati samācaramāṇu dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatu vīryapāramitahīna kusīdarūpo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ upādu varabodhayi cittupādo</seg> <seg type="pāda" n="b">so vā anuttaraśivāmanuprāpuṇeyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rātriṃdivaikamanasā tamadhiṣṭhiheyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ārambhavīrya vidu paṇḍitu veditavyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saci kaścideva vadayeya sumeruśailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinditva paśca adhigamyasi agrabodhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saci khedabuddhi kurute ca pramāṇabuddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kausīdyaprāpta bhavate tada bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.5">
<l><seg type="pāda" n="a">atha tasyupadyati matī kimutālpamātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇamātra bhasma nayatī vilayaṃ sumerum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārambhavīrya bhavate vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">nacireṇa bodhivara lapsyati nāyakānām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.6">
<l><seg type="pāda" n="a">saci kāyacittavacasā ca parākrameyyā</seg> <seg type="pāda" n="b">paripācayitva jagatī kariṣyāmi artham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kausīdyaprāpta bhavatī sthitu ātmasaṃjñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">nairātmabhāvanavidūri nabhaṃ va bhūmeḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yasminna kāyu na pi citta na sattvasaṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāvivarti sthitu advayadharmacārī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayu vīryapāramita ukta hitaṃkareṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāṅkṣamāṇu śivamacyutamagrabodhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.8">
<l><seg type="pāda" n="a">paruṣaṃ śruṇitva vacanaṃ parato duruktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paritoṣayāti susukhaṃ vidu bodhisattvo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko bhāṣate ka śṛṇute kutu kasya kena</seg> <seg type="pāda" n="d">so yukta kṣāntivarapāramitāya vijño</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.9">
<l><seg type="pāda" n="a">so bodhisattva kṣamate guṇadharmayukto</seg> <seg type="pāda" n="b">yaścaiva ratnabharitaṃ trisahasra dadyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhāna lokavidunārhatapratyayānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalapuṇya so na bhavate iha dānaskandhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣāntīsthitasya pariśudhyati ātmabhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvātriṃśalakṣaṇaprabhāva anantapāro</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">[sattvāna śūnyavaradharma niśāmayātī</seg> <seg type="pāda" n="d">priyu bhoti sarvajagatī kṣamamāṇu vijño</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.11">
<l><seg type="pāda" n="a">saci kaści candanapuṭaṃ grahiyāna sattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyokireya gurupremata bodhisattvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyo 'pi] agni sakale śirasi kṣipeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhayatra tulyu manu tena upāditavyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṣamitva vidu paṇḍitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ cittupādu pariṇāmayi agrabodhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti kṣānti rahapratyayasattvadhātoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">abhibhoti sarvajagatī kṣamamāṇu śūraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣamamāṇu eva puna citta upāditavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṣu tiryayamaloki aneka duḥkhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anubhūya kāmaguṇahetu akāmakārā</seg> <seg type="pāda" n="d">kasmā hu adya na kṣameya nidāna bodhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_30.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kaśadaṇḍaśastravadhabandhanatāḍanāśca</seg> <seg type="pāda" n="b">śirachedakarṇacaraṇākaranāsachedāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti duḥkha jagatī ahu tatsahāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣāntīya pāramita tiṣṭhati bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ sadāpraruditaparivarto nāma triṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="31">
<lg xml:id="Rgs_31.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śīlena udgata bhavanti samādhikāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">sthita gocare daśabalāna akhaṇḍaśīlāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanti saṃvarakriya anuvartayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ sarvasattvahita bodhayi nāmayanti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saci pratyayānarahabodhi spṛhāṃ janeti</seg> <seg type="pāda" n="b">[duḥśīla bhoti]viduṣāṃ tatha chidracārī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha bodhi uttamaśivāṃ pariṇāmayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitu śīlapāramita kāmaguṇebhi yukto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yo dharma bodhiguṇaāgamu sūratānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so śīlaarthu guṇadharmasamanvitānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo dharma bodhiguṇahāni hitaṃkarāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥśīlatā ayu prakāśitu nāyakena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi pañca kāmaguṇa bhuñjati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhaṃ ca dharma śaraṇāgatu āryasaṃgham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñatā ca manasī bhaviṣyāmi buddho</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitu śīlapāramita vedayitavya vijño</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi kalpakoṭi daśabhī kuśalaiḥ pathebhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">caramāṇu pratyayarahatvaspṛhāṃ janeti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tada khaṇḍaśīlu bhavate api chidraśīlo</seg> <seg type="pāda" n="d">pārājiko gurutaro ayu cittupādo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.6">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣantu śīla pariṇāmayi agrabodhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca tena manyati na ātmana karṣayethā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahusaṃjñatā ca parivarjita sattvasaṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitu śīlapāramiti vucyati bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi bodhisattva caramāṇu jināna mārge</seg> <seg type="pāda" n="b">imi śīlavānimi duśīla karoti sattvān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānātvasaṃjñaprasṛto paramaṃ duśīlo</seg> <seg type="pāda" n="d">api chidraśīlu na tu so pariśuddhaśīlo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyo na asti ahasaṃjña na sattvasaṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāvirāgu kutu tasya asaṃvaro 'sti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyo na saṃvari asaṃvari manyanāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">ayu śīlasaṃvaru prakāśitu nāyakena</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yo evaśīlasamanvāgatu niṣprapañco</seg> <seg type="pāda" n="b">anapekṣako bhavati sarvapriyāpriyeṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śirahastapāda tyajamāna adīnacitto</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāstityāgi bhavate satataṃ alīno</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.10">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvā ca dharmaprakṛtīṃ vaśikā nirātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmāna māṃsa tyajamānu adīnacitto</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāgeva vastu tada bāhira nātyajeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">asthānameta yadi matsari so kareyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ahasaṃjñatastu mamatā bhavate ca rāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">kutu tyāgabuddhi bhaviṣyati sā muhānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātsarya preta bhavate upapadyayātī</seg> <seg type="pāda" n="d">athavā manuṣya tada bhoti daridrarūpo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tada bodhisattva imi jñātva daridrasattvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānādhimukta bhavatī sada muktatyāgī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catvāri dvīpi samalaṃkṛtu kheṭatulyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dattvā udagra bhavate na hi dvīpalabdho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dānaṃ daditva vidu paṇḍitu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvanti sattva tribhave samanvāharitvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣu teṣu bhavate ayu dattadānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ cāgrabodhi pariṇāmayate jagārtham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.14">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca vastuniśrayu karoti daditva dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidu pāku naiva pratikāṅkṣati so kadācit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tyajitva bhavate vidu sarvatyāgī</seg> <seg type="pāda" n="d">alpaṃ tyajitva labhate bahu aprameyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanta sattva tribhave nikhilena asti</seg> <seg type="pāda" n="b">te sarvi dāna dadayanti anantakalpān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhānuloki vidu nārhatipratyayānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvanti śrāvakaguṇān parikalpa sthāne</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśco upāyakuśalo vidu bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ sa puṇyakriyavastvanumodayitvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvārtha agravarabodhayi nāmayeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">abhibhoti sarvajagatī pariṇāmayukto</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kācasya vā maṇina rāśi siyā mahanto</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiḍūryaratna abhibhoti sa sarva eko</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">emeva sarvajagatī pṛthu dānaskandho</seg> <seg type="pāda" n="d">abhibhoti sarvapariṇāmaku bodhisattvo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_31.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi bodhisattva dadamāna jagasya dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamatāṃ na tatra karayenna ca vastuprema</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatu vardhate kuśalamūla mahānubhāvo</seg> <seg type="pāda" n="d">candro va tatra prabhamaṇḍalu śuklapakṣe</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ dharmodgataparivarto nāmaikatriṃśatimaḥ //</trailer>

</div>
<div type="parivarta" n="32">
<lg xml:id="Rgs_32.1">
<l><seg type="pāda" n="a">dānena pretagati chindati bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">dāridrakaṃ ca chinatī tatha sarvakleśān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogāṃścanantavipulāṃ labhate caranto</seg> <seg type="pāda" n="d">dānena sattva paripācayi kṛcchraprāptān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_32.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śīlena tīryagati varjayi nekarupām</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭau ca akṣaṇa kṣaṇāṃ labhate sa nityam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣāntīya rupa labhate paramaṃ udāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇacchavi priyu jagasya udīkṣaṇīyo</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_32.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vīryeṇa śuklaguṇa hāni na abhyupaiti</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānaṃ ananta labhate jinakośagañjam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyānena kāmaguṇa utsṛjate jugupsyān</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyā abhijña abhinirharate samādhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_32.4">
<l><seg type="pāda" n="a">prajñāya dharmaprakṛtī parijānayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">traidhātukānta samatikramate apāyān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartitva cakraratanaṃ puruṣarṣabhāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">deśeti dharma jagatī dukhasaṃkṣayāye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_32.5">
<l><seg type="pāda" n="a">paripūrayitva imi dharma sa bodhisattvo</seg> <seg type="pāda" n="b">api kṣetraśuddhi parigṛhṇati sattvaśuddhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api buddhavaṃśa parigṛhṇati dharmavaṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatha saṃghavaṃśa parigṛhṇati sarvadharmān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="Rgs_32.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vaidyottamo jagati rogacikitsakārī</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñopadeśa kathito ayu bodhimārgo</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmena ratnaguṇasaṃcaya bodhimārgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ sarvasattva itu mārgatu prāpnuvanti</seg> //</l>
</lg>

<trailer>bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ parīndanāparivarto nāma dvātriṃśatimaḥ //</trailer>
</div>
<div>

<p>[ācāryaharibhadrakṛtā praśastiḥ] /</p>

<lg xml:id="RgsHPr_1">
<l><seg type="pāda" n="a">lokaṃ prāpayituṃ sukhena padavīṃ saṃpaddūyāvāhinīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāruṇyāhitacetasā bhagavatā buddhena saṃdīpitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā te 'khiladharmatattvanilayaṃ sūtraṃ samādānato</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā sthānamaharniśaṃ nijamalaṃ dhmāyantu ye 'bhyāgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="RgsHPr_2">
<l><seg type="pāda" n="a">kāle 'smin bahudṛṣṭisaṃkulakalau pāṭhe 'pi dūraṃ gate</seg> <seg type="pāda" n="b">gāthābhedamanekapustakagataṃ dṛṣṭvādhunā nyāyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūpaṃ vādigajendrakumbhadaraṇe bhadreṇa yā śodhitā</seg> <seg type="pāda" n="d">lokārthaṃ hariṇā mayā suvihitā seyaṃ budhairgṛhyatām</seg> //</l>
</lg>

<p>āryāṣṭasāhasrikāyā bhagavatyāḥ prajñāpāramitāyāḥ parivartānusāreṇa bhagavatī ratnaguṇasaṃcayagāthā samāptā //</p>

<p>ye dharmā hetuprabhavā hetuṃ teṣāṃ tathāgato hyavadat /</p>

<p>teṣāṃ ca yo nirodha evaṃ vādī mahāśramaṇaḥ //</p>

<p>[lekhakapraśastiḥ] /</p>

<lg xml:id="RgsLPr_1">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'sau dharmaṃ sugatagaditaṃ paṭhate bhaktibhāvān</seg> <seg type="pāda" n="b">mātrāhīnaṃ kathamapi padaṃ pādagāthākṣaraṃ vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jihvādoṣaiḥ pavanacaritaiḥ śleṣmadoṣapracārair</seg> <seg type="pāda" n="d">yūyaṃ buddhāḥ subhavanagatā bodhisattvāḥ kṣamadhvam</seg> //</l>
</lg>

<p>samāptam /
śubham //</p>
</div>
  </body>
</text>
</TEI>
Cite this

Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.

URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG12KDH66P1C9HYN0HG2N2

वंशनिधि

Civilization memory · Federated · Established 2026

Vamshanidhiवंशनिधिvamshanidhi.in

As of 2026-05-24 · Provenance: self-published

Ratnaguṇasaṃcayagāthā · Manuscript · Vamshanidhi