Plate TXT · YAAVSevyasevakopadeśaḥLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG6D2X8ET9P3DEZFJVYAAV
Scripture · text
ProvisionalSevyasevakopadeśaḥ
Sevyasevakopadeśaḥ
Kṣemendra
mahākaviśrīkṣemendrakṛtaḥ sevyasevakopadeśaḥ | vibhūṣaṇāya mahate tṛṣṇātimirahāriṇe | namaḥ saṃtoṣaratnāya sevāviṣavināśine || utsṛjya nijakāryāṇi sadbhir bāṣpākulekṣaṇam | sevyasevakasevānāṃ kriyatām anuśāsanam || darpād ekaḥ paro lobhād dvāv andhau sevyasevakau | dhanoṣmadai…
Provenance ledger
2 entries
- AttributionKṣemendratextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
san<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_kSemendra-sevyasevakopadeza">
<teiHeader xml:lang="en">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title>Sevyasevakopadeśaḥ</title>
<author>Kṣemendra</author>
<respStmt>
<resp>data entry</resp>
<name>Daniele Cuneo</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>contribution to GRETIL</resp>
<name>Daniele Cuneo</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
<name>Maximilian Mehner</name>
</respStmt>
</titleStmt>
<publicationStmt>
<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
<availability>
<p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>
<licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
</availability>
<date when-iso="2019-09-12"/>
</publicationStmt>
<notesStmt>
<note></note>
</notesStmt>
<sourceDesc>
<biblStruct xml:id="Durgaprasad1932">
<analytic>
<title>kṣemendrakṛtaḥ sevyasevakopadeśaḥ</title>
</analytic>
<monogr>
<editor>Paṇḍit Durgāprasād</editor>
<editor>Kāśīnāth Pāṇḍuraṅg Parab</editor>
<editor>Vāsudev Laxman Shāstrī Panshīkar</editor>
<title>Kāvyamālā Part 2</title>
<imprint>
<pubPlace>Bombay</pubPlace>
<publisher>Nirnaya Sagar Press</publisher>
<date when-iso="1932"/>
</imprint>
<biblScope unit="page">79-85</biblScope>
</monogr>
</biblStruct>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
</projectDesc>
<editorialDecl>
<correction>
<p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
</correction>
<normalization>
<p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>
<p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>
<p><table>
<head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
<row role="label">
<cell>Character</cell>
<cell>Character Name</cell>
<cell>Unicode Code Point</cell>
</row>
<row>
<cell>a</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
<cell>U+0061</cell>
</row>
<row>
<cell>ā</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
<cell>U+0101</cell>
</row>
<row>
<cell>i</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
<cell>U+0069</cell>
</row>
<row>
<cell>ī</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
<cell>U+012B</cell>
</row>
<row>
<cell>u</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
<cell>U+0075</cell>
</row>
<row>
<cell>ū</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
<cell>U+016B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṛ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E5B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṝ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E5D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḷ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E37</cell>
</row>
<row>
<cell>ḹ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E39</cell>
</row>
<row>
<cell>e</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
<cell>U+0065</cell>
</row>
<row>
<cell>o</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
<cell>U+006F</cell>
</row>
<row>
<cell>ṃ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E43</cell>
</row>
<row>
<cell>ḥ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E25</cell>
</row>
<row>
<cell>'</cell>
<cell>APOSTROPHE</cell>
<cell>U+0027</cell>
</row>
<row>
<cell>k</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
<cell>U+006B</cell>
</row>
<row>
<cell>g</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
<cell>U+0067</cell>
</row>
<row>
<cell>ṅ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
<cell>U+1E45</cell>
</row>
<row>
<cell>c</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
<cell>U+0063</cell>
</row>
<row>
<cell>j</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
<cell>U+006A</cell>
</row>
<row>
<cell>ñ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
<cell>U+00F1</cell>
</row>
<row>
<cell>ṭ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E6D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḍ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E0D</cell>
</row>
<row>
<cell>ṇ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E47</cell>
</row>
<row>
<cell>t</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER T</cell>
<cell>U+0074</cell>
</row>
<row>
<cell>d</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER D</cell>
<cell>U+0064</cell>
</row>
<row>
<cell>n</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N</cell>
<cell>U+006E</cell>
</row>
<row>
<cell>p</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
<cell>U+0070</cell>
</row>
<row>
<cell>b</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
<cell>U+0062</cell>
</row>
<row>
<cell>m</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
<cell>U+006D</cell>
</row>
<row>
<cell>y</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
<cell>U+0079</cell>
</row>
<row>
<cell>r</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
<cell>U+0072</cell>
</row>
<row>
<cell>l</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
<cell>U+006C</cell>
</row>
<row>
<cell>v</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
<cell>U+0076</cell>
</row>
<row>
<cell>ś</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
<cell>U+x015B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṣ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E63</cell>
</row>
<row>
<cell>s</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
<cell>U+0073</cell>
</row>
<row>
<cell>h</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
<cell>U+0068</cell>
</row>
</table>
</p>
</normalization>
<quotation marks="some">
<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
</quotation>
<segmentation>
<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
<list>
<item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
<item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
<item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the <att>resp</att> attribute identifying the agency.</item>
</list></p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
<list>
<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Sevyasevakopadeśaḥ = KṣeSsu,</item>
<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
</list>
</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<langUsage>
<language ident="en">English</language>
<language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
<term>Sanskrit -- Poetry -- Subhāṣita</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc></teiHeader>
<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="KṣeSsu">
<body>
<div>
<head>mahākaviśrīkṣemendrakṛtaḥ <lb/>sevyasevakopadeśaḥ |</head>
<lg xml:id="KṣeSsu_1">
<l>vibhūṣaṇāya mahate tṛṣṇātimirahāriṇe |</l>
<l>namaḥ saṃtoṣaratnāya sevāviṣavināśine ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_2">
<l>utsṛjya nijakāryāṇi sadbhir bāṣpākulekṣaṇam |</l>
<l>sevyasevakasevānāṃ kriyatām anuśāsanam ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_3">
<l>darpād ekaḥ paro lobhād dvāv andhau sevyasevakau |</l>
<l>dhanoṣmadainyavikṛtī mukhe kaḥ kasya paśyati ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_4">
<l>durvāramohalobhāndho yadi na syād ayaṃ janaḥ |</l>
<l>kaḥ krūrakrodhavidhuraṃ saheta dhanināṃ mukham ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_5">
<l>yaḥ pṛthvīm api darpāndho na paśyati puraḥsthitām |</l>
<l>sa dainyalaghutāṃ yātaṃ kathaṃ sevakam īkṣate ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_6">
<l>agatiṃ vāhayaty eko badhiraṃ stauti cāparaḥ |</l>
<l>aho jagati hāsyāya nirlajjau sevyasevakau ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_7">
<l>dūraṃ huṃkāramātreṇa visṛṣṭo mārgaṇaḥ sadā |</l>
<l>guṇabhraṣṭaḥ kriyāhīno nodvegaṃ yāti sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_8">
<l>manye sukṛtinā tena bhāgīrathyāṃ kṛtaṃ tapaḥ |</l>
<l>vairāgyabhāgī rathyāṃ yaḥ sevāsu na vigāhate ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_9">
<l>kathitakleśavāpena śāpeneva vipākinā |</l>
<l>sevātāpena pacyante na hy aduṣkṛtino narāḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_10">
<l>adainyapuṇyamanasāṃ yaśas teṣāṃ virājate |</l>
<l>sevāpaṅkakalaṅkānāṃ yair na pātrīkṛtaṃ śiraḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_11">
<l>prabhupraṇāme jaṭharaṃ dainyamūkaṃ vilokayan |</l>
<l>praveṣṭuṃ sevakaḥ śaṅke vilakṣaḥ kṣitim īkṣate ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_12">
<l>sevādhvajo 'ñjalir mūrdhni hṛdi dainyaṃ mukhe stutiḥ |</l>
<l>āśāgrahagṛhītānāṃ kiyatīyaṃ viḍambanā ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_13">
<l>akālāgamanakrodhavidhureśvaracakṣuṣā |</l>
<l>kṣipraṃ smara ivāyāti sevako dugdhabhūtitām ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_14">
<l>punaḥ sevāvamānānāṃ tena dattaṃ tilodakam |</l>
<l>praviśya vāhinīṃ yena khaḍgapātrīkṛtaṃ vapuḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_15">
<l>kaṇavṛttiparikliṣṭaḥ kaṣṭaṃ sevakacātakaḥ |</l>
<l>ghanāśānirato nityam udgrīvaḥ pariśuṣyati ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_16">
<l>niḥsaṃtoṣaḥ parityajya bhramaraḥ puṣpitaṃ vanam |</l>
<l>sevate dānalobhena mātaṅgam api sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_17">
<l>jaḍasevāparikliṣṭas tīvradambhabakavrataḥ |</l>
<l>kṛcchreṇa kṣaṇikāṃ prītim āsādayati sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_18">
<l>nityam unnatikāmo 'pi mānabhaṅgād adhomukhaḥ |</l>
<l>yat satyam ubhayabhraṣṭas triśaṅkur iva sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_19">
<l>svamāṃsavikrayāsaktaḥ prabhuvetālaghaṭṭitaḥ |</l>
<l>niḥsattvaḥ pralayaṃ yāti rātrisevāsu sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_20">
<l>bhūmiśāyī nirāhāraḥ śītavātātapakṣataḥ |</l>
<l>munivrato 'pi narakakleśam aśnāti sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_21">
<l>karoti sevakaḥ sevāṃ tāvad āśām ivāyatām |</l>
<l>yāvad bhogarasajñena yauvanena viyujyate ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_22">
<l>cakṣur dvāry añjalau pāṇiḥ stutau jihvā natau śiraḥ |</l>
<l>aho nu sevakaiḥ kāyaḥ paropakaraṇīkṛtaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_23">
<l>hanta yācñāvamānena sevako laghutāṃ gataḥ |</l>
<l>sevāpaṅkapade magno yad anviṣṭo na labhyate ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_24">
<l>aviśrāntyāviraktasya dīrghocchvāsena śuṣyataḥ |</l>
<l>jareva duḥsahā jantoḥ sevā saṃkocakāriṇī ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_25">
<l>truṭyati klinnatantrīva māleva mlāyati kṣaṇāt |</l>
<l>sevā nāracayaty eva dinacchedena naśyati ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_26">
<l>sevāsaṃkṣapitāṅgānāṃ rājarathyāsu śuṣyatām |</l>
<l>tīvratṛṣṇāviṣārtānāṃ śaraṇam śamavāridaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_27">
<l>lobhasya mohādhvani vṛddhabhāve jātā durāśāśayitasya sevā |</l>
<l>adhomukhī sā satataṃ salajjā jaratkumārīva na kasya śocyā ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_28">
<l>āśeva śūnyeṣu vivartamānā tṛṣṇeva saṃtoṣaparāṅmukhīyam |</l>
<l>divāniśaṃ karṣaṇadīrgharajjuḥ sevā surāṇām api dainyabhūmiḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_29">
<l>nisargavandhyāsu phalāśayā ye kurvanti sevāsu sadā prayatnam |</l>
<l>kṛṣipravṛttāḥ śaśaśṛṅgakoṭyā khananti mūrkhāḥ khalu svasthalīṃ te ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_30">
<l>antaḥsthite 'py ātmani yaiḥ kriyante sevāpravṛttaiḥ puruṣaiḥ praṇāmāḥ |</l>
<l>dugdhābdikallolini kūlakacche tṛṣṇāturās te jalam arthayante ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_31">
<l>bhāgīrathītīravanāntareṣu phalāvanamreṣu mahādrumeṣu |</l>
<l>kṣuttāpatṛṣṇāśamaneṣu satsu kiṃ dainyasevāvyasanāvamānaiḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_32">
<l>nityaprasaktyā na sṛjaty avajñāṃ na laulyagarhāgaṇanāṃ karoti |</l>
<l>atyantayācñāsu na yāti khedaṃ bhikṣābhujām pātram ato nu sevyam ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_33">
<l>jayanti te svasti namo 'stu tebhyaḥ prabhūpraṇāmacyutamānaratnam |</l>
<l>sevāprayāsavyasaneṣu mithyā rathyārajobhāgi śiro na yeṣām ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_34">
<l>kiṃ rājabhir durjanajanmajālavyāptair avāptair api kaṣṭadṛṣṭaiḥ |</l>
<l>santy eva sevyā bhuvi bhūbhṛtas te taṭeṣu yeṣāṃ munayo niviṣṭāḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_35">
<l>tṛṣṇāturāṇāṃ rajasā vṛtānāṃ sevākukūlānalatāpitānām |</l>
<l>śāntyai hitaṃ candrakirīṭajūṭamaitrīpavitraṃ tridaśāpagāmbhaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_36">
<l>utsṛjya tīvraṃ viṣayābhilāṣaṃ saṃtoṣapoṣaṃ kuśalo bhajasva |</l>
<l>ity arthyamānaḥ sukhasevayāyam ātmāiva sarvaṃ sudhiyāṃ dadāti ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_37">
<l>ekasya jāne sukhabhogabhājaḥ ślāghyasya sevāvyasanaṃ nivṛttam |</l>
<l>sadaiva śiśnodaravarjitatvād ayācyayācñārahitasya rahoḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_38">
<l>sevāvrate prāya ivāpaviṣṭaḥ sarvātmanā niścitajīvanāśaḥ |</l>
<l>dvāḥsthaiḥ prayatnena nivārito 'pi na durgrahaṃ muñcati naṣṭasaṃjñaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_39">
<l>tamo'dhvatāpena ca cintayā ca śitena dainyena ca piṇḍitāṅgaḥ |</l>
<l>sukhāśayā duḥkhasahasrabhāgī sevāvrataṃ mugdhamatir bibharti ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_40">
<l>gacchāmi gacchāmi dinaṃ gataṃ me dine gato 'haṃ na nṛpo 'dya dṛṣṭaḥ |</l>
<l>iti bruvāṇasya sadā janasya jīrṇātarāṃ tasya tanur na tṛṣṇā ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_41">
<l>vicchedakārī sahasā kathānām anīpsito dīpa iva praviṣṭaḥ |</l>
<l>saṃsaktavastrāntaramakṣikeva na sevakaḥ kasya karoti duḥkham ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_42">
<l>dhūmāyamāno 'kṣivipakṣabhūtaś cāṭukramotpāditakarṇaśūlaḥ |</l>
<l>kusevakaḥ pādatale 'valagnaḥ pade pade kaṇṭakatām upaiti ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_43">
<l>ekaḥ kham eva kṣitim īkṣate 'nyaḥ sa nirjanārthī sa ca gāḍhalagnaḥ |</l>
<l>svasvārthitā tasya bhṛśaṃ sa cārthī kathaṃ sa sevyaḥ sa ca sevako 'stu ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_44">
<l>chāyāgraho mūrta ivānuyāyī sthitaś ciraṃ vṛścikaniścalaś ca |</l>
<l>akālapātī sukhakelilīlāyantrotpalaḥ sevakadurvidagdhaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_45">
<l>visṛjyamāno 'py aniśaṃ na yāti tīvroparodhapraṇayena mūrkhaḥ |</l>
<l>bhartuḥ prasāde vihitaprayatno jātaḥ paraṃ pratyuta kopahetuḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_46">
<l>śūtkāridīrghaśvasitānubandhair niveditodvegagatiprayāsaḥ |</l>
<l>atipraveśāt kharamārgaṇo 'sau nirasyamāno viphalatvam eti ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_47">
<l>śrīratnacandravaravājigajorjite 'smin <lb/>gambhīrarājakulanāmni mahāsamudre |</l>
<l>aśnāti mūḍhamatir īśvaratām avāptum <lb/>āśāvaśāt kṣitipater bahu kālakūṭam ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_48">
<l>virama virama neyaṃ pāntha namrāmramālā <lb/>badhira khadirapālī niṣphalaiṣā prayāhi |</l>
<l>iti bahuvidham uktaḥ sevako 'nyāpadeśais <lb/>tyajati na vipulāśāpāśabaddhaḥ kusevām ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_49">
<l>pramlānā sarasatvam eti na punar māleva lagnātapā <lb/>bhagnā kācamayīva saṃdhighaṭanā yogena na śliṣyati |</l>
<l>sevā dīpaśikheva durgatagṛhe saṃdhāryamāṇā paraṃ <lb/>niḥsnehā kṣayam eti khedajanitair ucchvāsamālānilaiḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_50">
<l>kas tvaṃ gatvara sevakas tvaritatā kasmāt prabhur dṛśyate <lb/>lābhaḥ kas tava tatra vetrivipulāghātaiḥ śirastāḍanam |</l>
<l>kiṃ mṛdgāsi mudā viśālacaraṇair mithyaiva rathyām imām <lb/>bandho vandhyanarendrabhavyabhavanabhrāntyā viḍambyāmahe ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_51">
<l>suptākarṣaṇadāma dhāma mahato mohasya dainyasya vā <lb/>sevākleśam aharniśaṃ viṣahate yo vittaleśāśayā |</l>
<l>prasphūrjadvaḍavāgnigarbhagahanodbhūtormimālākulaṃ <lb/>saṃkṣubdhaṃ makarākaraṃ praviśati śrīratnalabdhyai na kim ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_52">
<l>vyarthātyarthagatāgatavyatikarair aśrāntatīvratvaro <lb/>dvārālokanatatparaḥ parijanair utsāryamāṇaḥ param |</l>
<l>yatnenaiva puraḥ praveśakalanaiḥ kleśāvamānāśrayaḥ <lb/>sarvāpatpiśunaḥ śunaḥ sadṛśatām ālapsyate sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_53">
<l>kūjatkrūrakapāṭapīḍanaruṣā dattaprahāraiḥ paraṃ <lb/>dvārāvasthaganāya susthirabhujair dvāḥsthair bhṛśaṃ bhartsitaḥ |</l>
<l>kubjībhūya janasya jānuvivaraiḥ kṣiprapraveśotsukaḥ <lb/>pṛcchaty antaranirgatānavasaraṃ maunavratān sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_54">
<l>dvāre ruddham upekṣate katham api prāptaṃ puro nekṣate <lb/>vijñaptau gajamīlanāni kurute gṛhṇāti vākyacchalam |</l>
<l>niryātasya karoti doṣagaṇanāṃ svalpāparādhe yamaḥ <lb/>sa svāmī yadi sevyate marutaṭe kiṃ naḥ piśācaiḥ kṛtam ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_55">
<l>nityaṃ rājakule na pūjyayajane taddvārapālārcanaṃ <lb/>bhaktiṃ bhūtisamudbhave na tu bhave dhyānaṃ dhane nātmani |</l>
<l>dṛṣṭādṛṣṭavicintanaṃ narapatau na svocite karmaṇi <lb/>śrīhetor bata niṣphalaṃ prakurute sarvaṃ jaḍaḥ sevakaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_56">
<l>sā tīvraṃ jaḍanimnapātanaratā no nityasaktā tvarā <lb/>rathyāpaṅkakalaṅkitaṃ na vadanaṃ na dvārapālaiḥ kaliḥ |</l>
<l>yasmiṃs taccirasevakaḥ pravitataṃ puṇyaṃ vanaṃ gamyatāṃ <lb/>krūrās te na bhavanti tatra vikṛtakrodhoddhatāḥ pārthivāḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_57">
<l>haṃho kaṣṭavinaṣṭa sevaka sakhe khinno 'si poṣāśayā <lb/>rāgaś ced vibhave tad eṣa kupatiḥ klībaḥ kim āsevyate |</l>
<l>sevyaḥ ko 'pi maheśvaraḥ sa bhagavān yasya prasādekṣaṇair <lb/>akṣuṇṇaiḥ karuṇāspadīkṛtamarunnātho maruttaḥ kṛtaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_58">
<l>rājñām ajñatayā kṛtaṃ yad aniśaṃ dainyaṃ tad utsṛjyatāṃ <lb/>saṃtoṣambhasi mṛjyatām api rajaḥ pādapraṇāmārjitam |</l>
<l>saṃtoṣaḥ paramaḥ purāṇapuruṣaḥ saṃvinmayaḥ sevyatāṃ <lb/>yatsmṛtyā na bhavanti te sumanasāṃ bhūyo bhavagranthayaḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_59">
<l>utsṛjya prājyasevāṃ vijanasukhajuṣāṃ bhūbhujāṃ vyājabhājāṃ <lb/>chittvāśāpāśabandhān vimalaśamajalais tīvratṛṣṇāṃ nivārya |</l>
<l>sthitva śuddhe samādhau kim aparam amṛtaṃ mṛgyatāṃ jyotir antar <lb/>yasmin dṛṣṭe vinaṣṭotkaṭatimirabhare labhayte mokṣalakṣmīḥ ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_60">
<l>vṛttyā jīvati lokaḥ sevāvṛttir nijaiva keṣāṃcit |</l>
<l>asthāne tīvratarā nindyā tu tadarthināṃ sevā ||</l>
</lg>
<lg xml:id="KṣeSsu_61">
<l>vidvajjanārādhanatatpareṇa saṃtoṣasevārasanirbhareṇa |</l>
<l>kṣemendranāmnā sudhiyāṃ sadaiva sukhāya sevāvasaraḥ kṛto 'yam ||</l>
</lg>
<p>iti śrīvyāsadāsāparākhyamahākaviśrīkṣemendrakṛtaḥ sevyasevakopadeśaḥ samāptaḥ |</p>
</div>
</body>
</text>
</TEI>
Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG6D2X8ET9P3DEZFJVYAAV