Plate TXT · 3VVZDarpadalanaLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG6C7VC094MPV3X9V83VVZ
Scripture · text
ProvisionalDarpadalana
Darpadalana
Kṣemendra
darpadalanam prathamo vicāraḥ praśāntāśeṣavighnāya darpasarpāpasarpaṇāt satyāmṛtanidhānāya svaprakāśavikāsine // saṃsāravyatirekāya hṛtotsekāya cetasaḥ praśamāmṛtasekāya vivekāya namo namaḥ // (yugmam) kṣemendraḥ suhṛdāṃ prītyā darpadoṣacikitsakaḥ svāsthyāya kurute yatnaṃ madh…
Provenance ledger
2 entries
- AttributionKṣemendratextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
san<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_kSemendra-darpadalana">
<teiHeader xml:lang="en">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title>Darpadalana</title>
<author>Kṣemendra</author>
<respStmt>
<resp>data entry</resp>
<name>members of the Rasala team</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>contribution to GRETIL</resp>
<name>members of the Rasala team</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
<name>Reinhold Grünendahl</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
<name>Maximilian Mehner</name>
</respStmt>
</titleStmt>
<publicationStmt>
<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
<availability>
<p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>
<licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
</availability>
<date when-iso="2020-07-31"/>
</publicationStmt>
<notesStmt>
<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/5_poetry/5_subhas/ksdarpau.htm">ksdarpau.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
<note type="legacyheader">
Ksemendra: Darpadalana
<lb/>Based on the ed. by Durgaparasad and Kashinath Pandurang Parab, Bombay 1890,
<lb/>Kâvyamâlâ : a Collection of Old and Rare Sanskrit Kâvyas ... [= 'collective' Kavyamala series],
<lb/>Part VI, pp. 66-118.
<lb/>
<lb/>Input by members of the Rasala team
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
</note>
</notesStmt>
<sourceDesc>
<bibl>Durgaparasad and Kashinath Pandurang Parab, Bombay 1890, Kâvyamâlâ : a Collection of Old and Rare Sanskrit Kâvyas ... [= 'collective' Kavyamala series], Part VI, pp. 66-118.</bibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
</projectDesc>
<editorialDecl>
<correction>
<p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
</correction>
<normalization>
<p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>
<p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>
<p><table>
<head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
<row role="label">
<cell>Character</cell>
<cell>Character Name</cell>
<cell>Unicode Code Point</cell>
</row>
<row>
<cell>a</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
<cell>U+0061</cell>
</row>
<row>
<cell>ā</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
<cell>U+0101</cell>
</row>
<row>
<cell>i</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
<cell>U+0069</cell>
</row>
<row>
<cell>ī</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
<cell>U+012B</cell>
</row>
<row>
<cell>u</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
<cell>U+0075</cell>
</row>
<row>
<cell>ū</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
<cell>U+016B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṛ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E5B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṝ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E5D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḷ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E37</cell>
</row>
<row>
<cell>ḹ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
<cell>U+1E39</cell>
</row>
<row>
<cell>e</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
<cell>U+0065</cell>
</row>
<row>
<cell>o</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
<cell>U+006F</cell>
</row>
<row>
<cell>ṃ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E43</cell>
</row>
<row>
<cell>ḥ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E25</cell>
</row>
<row>
<cell>'</cell>
<cell>APOSTROPHE</cell>
<cell>U+0027</cell>
</row>
<row>
<cell>k</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
<cell>U+006B</cell>
</row>
<row>
<cell>g</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
<cell>U+0067</cell>
</row>
<row>
<cell>ṅ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
<cell>U+1E45</cell>
</row>
<row>
<cell>c</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
<cell>U+0063</cell>
</row>
<row>
<cell>j</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
<cell>U+006A</cell>
</row>
<row>
<cell>ñ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
<cell>U+00F1</cell>
</row>
<row>
<cell>ṭ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E6D</cell>
</row>
<row>
<cell>ḍ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E0D</cell>
</row>
<row>
<cell>ṇ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E47</cell>
</row>
<row>
<cell>p</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
<cell>U+0070</cell>
</row>
<row>
<cell>b</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
<cell>U+0062</cell>
</row>
<row>
<cell>m</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
<cell>U+006D</cell>
</row>
<row>
<cell>y</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
<cell>U+0079</cell>
</row>
<row>
<cell>r</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
<cell>U+0072</cell>
</row>
<row>
<cell>l</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
<cell>U+006C</cell>
</row>
<row>
<cell>v</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
<cell>U+0076</cell>
</row>
<row>
<cell>ś</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
<cell>U+x015B</cell>
</row>
<row>
<cell>ṣ</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
<cell>U+1E63</cell>
</row>
<row>
<cell>s</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
<cell>U+0073</cell>
</row>
<row>
<cell>h</cell>
<cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
<cell>U+0068</cell>
</row>
</table>
</p>
</normalization>
<quotation marks="some">
<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
</quotation>
<segmentation>
<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
<list>
<item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
<item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
<item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
</list></p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
<list>
<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Darpadalana = KDarp,</item>
<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
</list>
</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<langUsage>
<language ident="en">English</language>
<language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
<term>Sanskrit -- Poetry -- Subhāṣita</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<listChange>
<change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
</listChange>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="KDarp">
<body>
<head>darpadalanam</head>
<div type="vicāra" n="1">
<head>prathamo vicāraḥ</head>
<lg xml:id="KDarp_1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">praśāntāśeṣavighnāya</seg> <seg type="pāda" n="b">darpasarpāpasarpaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyāmṛtanidhānāya</seg> <seg type="pāda" n="d">svaprakāśavikāsine</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāravyatirekāya</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtotsekāya cetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśamāmṛtasekāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vivekāya namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>
(yugmam)
<lg xml:id="KDarp_1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣemendraḥ suhṛdāṃ prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">darpadoṣacikitsakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāsthyāya kurute yatnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madhuraiḥ sūktibheṣajaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kulaṃ vittaṃ śrutaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śauryaṃ dānaṃ tapastathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādhānyena manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptaite madahetavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃkārābhibhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāmiva dehinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hitāya darpadalanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyate mohaśāntaye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kulaṃ kulaṃ kalayatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mohānmithyābhimāninām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lagnaḥ ko 'yaṃ na jānīmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stabdhagrīvāgrahagrahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kulasya kamalasyeva</seg> <seg type="pāda" n="b">mūlamanviṣyate yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">doṣapaṅkaprastāntas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāvaśyaṃ prakāśate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā jātyaturaṃgasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na śakyajjātya(?)mucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā guṇavataḥ sūnur</seg> <seg type="pāda" n="d">nirguṇastatkulodbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaścetpūrvapuruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kule yajvā bahuśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aparaḥ pāpakṛnmūrkhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kulaṃ kasyānurvartatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.10">
<l><seg type="pāda" n="a">loke kulaṃ kulaṃ tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvatpūrvasamanvayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇaprabhāve vicchinne</seg> <seg type="pāda" n="d">samāptaṃ sakalaṃ kulam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kulābhimānaḥ kasteṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghanyasthānajanmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulakūlaṃkaṣā yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jananyo nimnagāḥ striyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kulīnasya kulīnasya</seg> <seg type="pāda" n="b">navadāridryalajjayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ kulenākulīnāgre</seg> <seg type="pāda" n="d">yāñcādainyapralāpinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.13">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇavatkulajāto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇaḥ kena pūjyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dogdhrīkulodbhavā dhenur</seg> <seg type="pāda" n="d">vandhyā kasyopayujyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.14">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃ kulakṛtastasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">vicārya tyajyatāṃ madaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇādhīnaṃ kulaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇeṣvādhīyatāṃ matiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.15">
<l><seg type="pāda" n="a">mūlānveṣaṇacintyamānamaniśaṃ nāstyeva puṃsāṃ kulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇāṃ yatra paramparaiva tanute saṃtānatantukramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāsāṃ kṛtakaprapañcaracanālajjāvatīnāṃ puraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsaktasmararūḍhagūḍhacaritaṃ tattvena jānāti kaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kulābhimānābharaṇasya mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitāmahī vā prapitāmahī vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoṣitsvabhāvena yadi praduṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">tadeṣa doṣaḥ kulamūlaghātaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryavaṃśe triśaṅkuryaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caṇḍālo 'bhūnmahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dilīparaghurāmādyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣitipāstatkulodbhavāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūbhujāṃ somavaṃśyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ pūrvapuruṣo budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurutalpe sa candrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">jāto jagati viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāyāstanayaḥ karṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajāḥ pāṇḍunandanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmānyakulacarcābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kimanyābhiḥ prayojanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mathurāyāmabhūtpūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaḥ śrīmatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajvā śrutanidhirnāma</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutimānviśrutaśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya muktālatā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṃśuvaṃśasamudbhavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva vallabhā patnī</seg> <seg type="pāda" n="d">lāvaṇyalalitākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ tasyābhavatkāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suvṛttaḥ saguṇāgraṇīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrastejonidhirnāma</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāvimaladarpaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dhīmānvedavidvādī</seg> <seg type="pāda" n="b">kaviḥ sarvakalālayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhāsu viduṣāṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">lajjayāvanataṃ śiraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.24">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ darpadoṣajvaritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grīvāstambhayutaṃ rahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśamāya pitā snehāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pathyaṃ vaktuṃ pracakrame</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.25">
<l><seg type="pāda" n="a">putra mithyābhimānena</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ prayāto 'si mūḍhatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yanmadadviradārūḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyapūjāsu lajjase</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.26">
<l><seg type="pāda" n="a">nāstyupāyaḥ sa saṃsāre</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaśvabhranipātinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūḍhānāṃ kriyate yena</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣanaṃ hastāvalambanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṣṭaṃ kenopadiṣṭaste</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaṣṭavinayasmṛteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madaḥ sādhujanāviṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kulavidyādhanodbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.28">
<l><seg type="pāda" n="a">asthiraḥ kulasaṃbandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā vidyāvivādinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mado mohāya mithyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">muhūrtanidhanaṃ dhanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.29">
<l><seg type="pāda" n="a">etadeva kulīnatvam</seg> <seg type="pāda" n="b">etadeva guṇārjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatsadaiva satāṃ satsu</seg> <seg type="pāda" n="d">vinayāvanataṃ śiraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.30">
<l><seg type="pāda" n="a">dayaiva viditā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">satyamevākṣayaṃ dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akalaṅkavivekānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śīlamevāmalaṃ kulam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.31">
<l><seg type="pāda" n="a">abhogasubhagā bhūtir</seg> <seg type="pāda" n="b">adainyadhavalaṃ kulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adarpaviśadā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatyunnatacetasām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.32">
<l><seg type="pāda" n="a">dveṣaḥ kasya na doṣāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prītiḥ kasya na bhūtaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darpaḥ kasya na pātāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nonnatyai kasya namratā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tyāginā kiṃ daridreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kulīnena pāpinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭena kiṃ kadaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">darpāndhena budhena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.34">
<l><seg type="pāda" n="a">vairāyate suhṛdbhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradānaṃ haraṇāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darpabhūtābhibhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyā maurkhyaśatāyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.35">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇināṃ matsaraḥ śatrur</seg> <seg type="pāda" n="b">lubdhānāmatiyācakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarva eva sadarpāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kaścitpriyavādinām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmātkāryastvayā putra</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhaṃkāraḥ kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darpodgrīvaḥ kilogreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">mohagrāheṇa gṛhyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṃśenonnatiśālinā guṇagaṇenāntaścamatkāriṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpeṇātimanohareṇa mahatā vittena vṛttena vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rohanmohamahātarurmadamayaḥ saṃjāyate yaḥ sadā</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyādau dṛḍharūḍhamūladalane kāryo 'bhiyogastvayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.38">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇeṣvanādaraṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaśrīrapi mā kṛthāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūrṇo 'pi ghaṭaḥ kūpād</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇacchinnaḥ patatyadhaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.39">
<l><seg type="pāda" n="a">kulābhimānaṃ tyaja saṃvṛttāgraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanābhimānaṃ tyaja dṛṣṭanaṣṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyābhimānaṃ tyaja paṇyarūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpābhimānaṃ tyaja kālalehyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.40">
<l><seg type="pāda" n="a">putra prayatnena vibodhito 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">na muñcasi tvaṃ yadi darpamoham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadeṣa te yāsyati śalyabhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīvrābhitāpaprasavo 'bhimānaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.41">
<l><seg type="pāda" n="a">vibhūtinalinīgajaḥ sujanamānabhaṅgaśani</seg><seg type="pāda" n="b">nipātapathadaiśikaḥ sukṛtacitradhūmodgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāśayanavajvaraścaritacandrabimbāmbudaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā samadacetasāṃ guṇavināśaheturmadaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.42">
<l><seg type="pāda" n="a">anityateyaṃ yadi nityatā syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ na pāke virasaṃ yadi syāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulārthavidyādikṛto 'bhimānas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadaiṣa te syānna viḍambanīyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ vādī vidyāparicayaguruḥ sarvaviduṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ mānī vāṇīprasaraparipākena sukaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ līlāhaṃsaḥ kuvalayadṛśāṃ mānasacaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karotyantaḥ puṃsāmiti madapiśācaḥ paricayam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.44">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmīḥ kṣaṇakṣayavatī parirakṣitāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kāyo 'pyapāyanicayasya nikāya eva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhogayogasukhasaṃgatirapyatathyā</seg> <seg type="pāda" n="d">mithyābhimānakalanāghana eṣa śāpaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ityukto 'pyasakṛtpitrā</seg> <seg type="pāda" n="b">līlāmīlitalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yayau mattahastīva</seg> <seg type="pāda" n="d">vegādagaṇitāṅkuśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.46">
<l><seg type="pāda" n="a">pādena kṣitimālikhanti samadāḥ kopoṣṇaniḥśvāsinas</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryagjihmanirīkṣaṇairvidadhati bhrūbhaṅgabhīmaṃ mukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasvedāṅgulikandalīnikaṣaṇaistāmyallalāṭatvacaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kampante hitamantravādasamaye bhūtābhibhūtā iva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.47">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kadācidvarāśveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthiteṣu javakautukāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratasthe kharamāruhya</seg> <seg type="pāda" n="d">vayasyagṛhamutsave</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tena tīkṣṇapratodena</seg> <seg type="pāda" n="b">codyamānaḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kharastīvravyathārto 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṣaratkṣatajokṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.49">
<l><seg type="pāda" n="a">srutākṣaḥ kathitakleśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svasvanocitasaṃjñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'vadatsaṃmukhāyātāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gardabhīṃ jananīṃ nijām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.50">
<l><seg type="pāda" n="a">mātarbrāhmaṇaputro 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśya māmadhamāśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidārayanpratodena</seg> <seg type="pāda" n="d">vahantaṃ hantumudyataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.51">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ karomi yamenāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdho 'nena durātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaṭe pātayāmyenaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tanuṃ śvabhre kṣipāmi vā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ityārtarāviṇaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāśrunetrātha gardabhī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tamuvāca sasaṃtāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">snehasaṃkrantatadyathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.53">
<l><seg type="pāda" n="a">vahainaṃ durmadaṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasva viṣamāṃ vyathām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asya nāstyeva hṛdaye</seg> <seg type="pāda" n="d">dāruṇe karuṇākaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.54">
<l><seg type="pāda" n="a">raudraḥ śūdreṇa jāto 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇyāṃ brahmavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraduḥkhaṃ na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">caṇḍaṃ caṇḍālaceṣṭitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.55">
<l><seg type="pāda" n="a">dayādaridraṃ hṛdayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vacaḥ krakacakarkaśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yonisaṃkarajātānām</seg> <seg type="pāda" n="d">etatpratyakṣalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.56">
<l><seg type="pāda" n="a">navanītopamā vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">karuṇākomalaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekabījaprajātānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatyavanataṃ śiraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.57">
<l><seg type="pāda" n="a">raṭati kaṭukāṭopaṃ kopādakāraṇavairavān</seg> <seg type="pāda" n="b">spṛśati na dayāṃ dainyāpanne vijātitayā śaṭhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇarasikatālolaḥ sevāśritānavamanyate</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇiṣu kurute garvodgārānakharvagalaḥ khalaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.58">
<l><seg type="pāda" n="a">iti duḥsahamākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">gardabhīvacanaṃ dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaprāṇisvanābhijñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃmohābhihato 'patat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.59">
<l><seg type="pāda" n="a">sa labdhasaṃjñaḥ sucirān</seg> <seg type="pāda" n="b">meruśṛṅgādiva cyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatyāja sahasā darpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭākhilakulonnatiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.60">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃmūrcchito viṣeṇeva</seg> <seg type="pāda" n="b">sa gatvā māturantikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāśrutaṃ nivedyāsyai</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ papraccha tāṃ rahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tanutyāgapravṛttena</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭā sā tena śāpitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhomukhī tamavadad</seg> <seg type="pāda" n="d">vailakṣyalulitākṣaraiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.62">
<l><seg type="pāda" n="a">lajjākaramasatkarma</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ tatkathayāmi te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsārādapi sāścaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gahanaṃ strīviceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.63">
<l><seg type="pāda" n="a">api kuñjarakarṇāgrād</seg> <seg type="pāda" n="b">api pippalapallavāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api vidyudvilasitād</seg> <seg type="pāda" n="d">vilolaṃ lalanāmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.64">
<l><seg type="pāda" n="a">na bādhyante guṇaiḥ patyur</seg> <seg type="pāda" n="b">na lakṣyante parīkṣakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dhanena nivāryante</seg> <seg type="pāda" n="d">śīlatyāgodyatāḥ striyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.65">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanayauvanasaṃjāta</seg><seg type="pāda" n="b">darpakāluṣyaviplavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kenonnataparibhraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāryante nimnagāḥ striyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.66">
<l><seg type="pāda" n="a">dehapradāḥ prāṇaharā narāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīrusvabhāvāḥ praviśanti vahnim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krūrāḥ paraṃ pallavapeśalāṅgyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mugdhā vidagdhānapi vañcayanti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ pura rajaḥsnātā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle kusumulāñchane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekākinī puṣpavane</seg> <seg type="pāda" n="d">yauvanonmādinī sthitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.68">
<l><seg type="pāda" n="a">vratadīkṣāpare patyau</seg> <seg type="pāda" n="b">serṣyeva vinatānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unnatastanavinyasta</seg><seg type="pāda" n="d">hastā ciramacintayam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.69">
<l><seg type="pāda" n="a">etāḥ śvasanasotkampāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sajṛmbhāḥ ṣaṭpadasvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sotkaṇṭhamiva gāyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">latāḥ puṣparajakhalāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.70">
<l><seg type="pāda" n="a">udbhinnayauvanākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">priyabhogaviyoginī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrataśeṣajuṣaḥ patyur</seg> <seg type="pāda" n="d">doṣeṇaivāsmi niṣphalā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.71">
<l><seg type="pāda" n="a">iti cintākṣaṇe tasmiṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lagnābhimukhadarpaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāpitaḥ parihāsākhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śīlaśatrurivāyayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.72">
<l><seg type="pāda" n="a">sa māmekākinīṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭasaṃvṛttikātarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pasparśotkampinīṃ pāda</seg><seg type="pāda" n="d">nakhagrahaṇalīlayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāhaṃ vṛttakartavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīcasaṃgamalajjayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhomukhī cyutaṃ śīlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vīkṣamāṇeva mūrcchitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.74">
<l><seg type="pāda" n="a">avidūre carantī sā</seg> <seg type="pāda" n="b">kharī sarvaṃ dadarśa tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gūḍhagarbhapradaṃ caitat</seg> <seg type="pāda" n="d">karma me kulapātakam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.75">
<l><seg type="pāda" n="a">āstāṃ kimanayā putra</seg> <seg type="pāda" n="b">guptavṛttāntacarcayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvṛttānyeva śobhante</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrāṇi kulāni ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.76">
<l><seg type="pāda" n="a">iti māturvacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yātaḥ sa sahasāndhatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātimānāvapatanān</seg> <seg type="pāda" n="d">nirjīvita ivābhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.77">
<l><seg type="pāda" n="a">atha gatvā nirāhāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kailāsāṭṭāhāsinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśāṃ brāhmaṇyabaddhāśaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cacāra suciraṃ tapaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyogratapasā tuṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayameva śatakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇyaṃ yācamānasya</seg> <seg type="pāda" n="d">na dadau durlabhaṃ bhuvi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.79">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ punaḥ sa tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtāpitajagattrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasrākṣavarātprāpa</seg> <seg type="pāda" n="d">devatvaṃ na tu vipratām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.80">
<l><seg type="pāda" n="a">chandodevābhidhāno 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'bhavadbhuvi viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyabdamekadivase hy</seg> <seg type="pāda" n="d">arcanīyo mṛgīdṛśām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.81">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃmohapātālaviśālasarpas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmānna kāryaḥ kulajātidarpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śamakṣamādānadayāśrayāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śīlaṃ viśālaṃ kulamāmananti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_1.82">
<l><seg type="pāda" n="a">mātā na yasyāstyavivekarāśiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punarbhavābdhirjanako na yasya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya prasaktā dayitā na tṛṣṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa eva loke kuśalī kulīnaḥ</seg> //</l>
</lg>
</div>
<div type="vicāra" n="2">
<head>dvitīyo vicāraḥ</head>
<lg xml:id="KDarp_2.1">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanena darpaḥ kimayaṃ narāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīkaṭākṣāñcalacañcalena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatkaṃdharābaddhamapi prayāti</seg> <seg type="pāda" n="d">naikaṃ padaṃ kālagatasya paścāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.2">
<l><seg type="pāda" n="a">surakṣitaṃ tiṣṭhati nirnimittam</seg> <seg type="pāda" n="b">arakṣitaṃ tiṣṭhati daivayogāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitaṃ kadaryasya ca copayuktam</seg> <seg type="pāda" n="d">unmattanṛttopamameva vittam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">karmoktinarmanirmāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prātaḥ prātaḥ pradhāvatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanaṃ dhanaṃ pralapatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nidhanaṃ vismṛtaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vicchāyayornirvyayayoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṣṭakliṣṭakalatrayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣaḥ kleśadoṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kaḥ kadaryadaridrayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ye dhanādānasaṃnaddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">nekṣante nidhanāvadhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nindanto lubdhatāṃ teṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">ante 'nye bhuñjate dhanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">uktaṃ parasyāmiṣatām</seg> <seg type="pāda" n="b">anuktaṃ yātyadṛśyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdaye śalyatāṃ dhatte</seg> <seg type="pāda" n="d">nidhane dhanināṃ dhanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanena jīviteneva</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhasthena nirīkṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paryante 'pyaprakāśena</seg> <seg type="pāda" n="d">bandhūnāṃ mukhamāturaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yadarjitaṃ parikleśair</seg> <seg type="pāda" n="b">arjitaṃ yanna bhujyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhajyate yadante 'nyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kasyacinmāstu taddhanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.9">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyā vivādāya dhanaṃ madāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāprakarṣaḥ paravañcanāya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyunnatirlokaparābhavāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yeṣāṃ prakāśastimiraṃ hi teṣām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.10">
<l><seg type="pāda" n="a">aśāntāntastṛṣṇā dhanalavaṇavārivyatikarair</seg> <seg type="pāda" n="b">gatacchāyaḥ kāyaściravirasarūkṣāśanatayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anidrā mando 'gnirnṛpasalilacaurānalabhayāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kadaryāṇāṃ kaṣṭaṃ sphuṭamadhanakaṣṭādapi param</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.11">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāvastyāṃ sārthavāho 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">arthanātha ivāparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nando nāma nirānandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtanenārthināmapi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kadaryaḥ sadā sarva</seg><seg type="pāda" n="b">janasyodvegaduḥsahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrdhaśāyī nidhānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālavyāla ivābhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā samastaṃ divasaṃ dhanānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhānakumbhīgaṇanāvidhānam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa lājapeyāpalamānaśīlam</seg> <seg type="pāda" n="d">aśnāti rātrāvudaraṃ saśūlam (?)</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.14">
<l><seg type="pāda" n="a">nirvyañjanaṃ nirlavaṇaṃ vinaṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛṣṭapākaṃ viniviṣṭakaṣṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adṛṣṭahāsaṃ vyayasaṃnirodhāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyābhavadveśma saśokamūkam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vicchāyaṃ niḥsukhānandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdīpaṃ jalavarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya kaṣṭaṃ kadaryasya</seg> <seg type="pāda" n="d">paralokamabhūdgṛham</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sa bhaktasaṃcaye nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhaktaḥ saṃtatāmayaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇavānvivarṇo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpūrṇaścintayā kṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.17">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyaprāpyā matirnāma</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanarddhiriva rūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryābhūttadayogyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya daivaviparyayāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sadā pracchādya sā bhartuś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakārātithisatkriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena vyayavivādeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">śoṣitā kalahāgninā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ tasyābhavatsūnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saguṇaścandanābhidhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitrā lobhāndhakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">nītaḥ padma ivānyatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācitsvagṛhadvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā labdhānnamarthinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra kalahaṃ nandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patnyā śoṇitapātanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.21">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'vadatkopadaṣṭauṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvasanbhāryāmadhomukhīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsparsapāpaṃ stanayoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣālayantīmivāśrubhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.22">
<l><seg type="pāda" n="a">mama dāsyati ko bhikṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatpāṇikṣīṇasaṃpadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāridryajananī yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitā tvaṃ durbhagā gṛhe</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.23">
<l><seg type="pāda" n="a">striyo yatra pragalbhante</seg> <seg type="pāda" n="b">bharturācchādya kartṛtām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhaṃ bhavatyavaśyaṃ tad</seg><seg type="pāda" n="d">āspadaṃ paramāpadām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.24">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhamekaṃ gṛhasthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhāṇāṃ śatamarthinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryābharjitavittasya</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭā gṛhapatergatiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛptidaṃ darśanenāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">jantorjīvitajīvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">draviṇaṃ yena rakṣanti</seg> <seg type="pāda" n="d">svakāyaṃ bhakṣayanti te</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.26">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvannapyakriyo niḥsvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śavo 'pyarthena sakriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāridryaṃ maraṇaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanamāyuḥ śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.27">
<l><seg type="pāda" n="a">etadevārthasāmarthyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣeṇopalakṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatskandhabandhe jīvadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śavaḥ śibikayohyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.28">
<l><seg type="pāda" n="a">prayacchasi kimarthibhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvamannaṃ kleśasaṃcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyate yatkila prāptyai</seg> <seg type="pāda" n="d">tatprāptaṃ kiṃ na rakṣyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.29">
<l><seg type="pāda" n="a">putradārādisaṃbandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṃsāṃ dhananibandhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīṇātputrāḥ palāyante</seg> <seg type="pāda" n="d">dārā gacchanti cānyataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.30">
<l><seg type="pāda" n="a">paṇḍitāḥ kavayaḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāvantastapasvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidyasyeva savittasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vīkṣante mukhamāturāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.31">
<l><seg type="pāda" n="a">iti tasya vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛpaṇasyārthaniṣkṛpam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tamūce samucitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvasyābhijanasya ca</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.32">
<l><seg type="pāda" n="a">santaḥ kurvanti yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasyārthe dhanārjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmācāravinīnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">draviṇaṃ malasaṃcayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.33">
<l><seg type="pāda" n="a">yatkarotyaruciṃ kleśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṣṇaṃ mohaṃ prajāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na taddhanaṃ kadaryāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdayavyādhireva tat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.34">
<l><seg type="pāda" n="a">vardhate yo dhanavyādhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhabhogaviyogakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāśu śamanaṃ pathaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājavaidyacikitsayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.35">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhānnābhūdgṛhe yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācitkaścidutsavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtyanti paṭahaistasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nidhane dhanabhāginaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.36">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇācāmatuṣāṅgārān</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnena parirakṣasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūṣakāpahṛtaṃ koṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">ratnarāśiṃ na paśyasi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.37">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanena darpaḥ ko nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yatkṣaṇena vinaśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣyamāṇaṃ vyayenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣyamāṇamupaplavaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.38">
<l><seg type="pāda" n="a">vicāryamāṇastattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">daivādhīnatayā nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kasyāṃcidavasthāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanalobhaḥ praśasyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.39">
<l><seg type="pāda" n="a">kalau kāle khale mitre</seg> <seg type="pāda" n="b">putre durvyasanānvite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taskareṣu pravṛddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhe rājñi dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.40">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṇikaiḥ kalahairnityam</seg> <seg type="pāda" n="b">acchinnaguṇanāgateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānadviṣo 'napatyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mandāgneśca dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasāsāditārthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājadrohādipātakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhayādavyayaśīlasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śalyeneva dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.42">
<l><seg type="pāda" n="a">ghorapratigrahagrāma</seg><seg type="pāda" n="b">grastodagraguṇaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvibhāgānabhijñasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūrtāptasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.43">
<l><seg type="pāda" n="a">rātrisevāvasannasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śītavātātapasthiteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhudṛṣṭiprahṛṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṣṭārhasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.44">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhūtalābhalobhena</seg> <seg type="pāda" n="b">prayuktārthasya sarvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūrjadṛṣṭena tuṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭabuddherdhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.45">
<l><seg type="pāda" n="a">malaśīlasya vaṇija</seg><seg type="pāda" n="b">sthūtkṛtasya jugupsayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">laśunasyāśuceḥ pāka</seg><seg type="pāda" n="d">gandheneva dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kāṅkṣitenāpyalabdhena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogārhe navayauvane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarājīrṇaśarīrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāreṇeva dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.47">
<l><seg type="pāda" n="a">pravrajyātyaktagehasya</seg> <seg type="pāda" n="b">janagauravapūjayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanasaṃghaṭitārthasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bandheneva dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.48">
<l><seg type="pāda" n="a">śiśoraṅkuśaśūnyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pātitasyāpathe viṭaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇakṣayopayogena</seg> <seg type="pāda" n="d">svapneneva dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.49">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryayā svairacāriṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmasthasya niyoginaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasabhaṃ bhujyamānena</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpāptena dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śiṣyasaṃpāditāśeṣa</seg><seg type="pāda" n="b">bhogavastrādisaṃpadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurordambhena siddhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃcitena dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.51">
<l><seg type="pāda" n="a">rājakoṣaniyuktasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cauryacihnena kevalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyayena śaṅkanīyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vadheneva dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñātabhāvicaurādi</seg><seg type="pāda" n="b">doṣairnityavināśinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāsyaikahetunā loke</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇakasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.53">
<l><seg type="pāda" n="a">piṭakasyeva pūrṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍanīyasya bhūbhujā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣpākaśākabhojyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">grāmīṇasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.54">
<l><seg type="pāda" n="a">kalamākrāntaviśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">maṣīkṛṣṇasya bhoginaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsannabandhanasyānte</seg> <seg type="pāda" n="d">divirasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.55">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhiṇīvigrahograsya</seg> <seg type="pāda" n="b">muhustṛṇa upekṣayā (?)</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopopavāsaniḥśvāsa</seg><seg type="pāda" n="d">saṃtaptasya dhanena ki</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.56">
<l><seg type="pāda" n="a">malinasya kuvastrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">svalpāśanaparasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāridryādhikakaṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kadaryasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.57">
<l><seg type="pāda" n="a">nirdhanāḥ sukhino dṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhanāścātiduḥkhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhaduḥkhodaye jāntor</seg> <seg type="pāda" n="d">daivādhīne dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.58">
<l><seg type="pāda" n="a">samāneṣu vyatīteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">svajane śūnyacetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virasāsārasaṃsāra</seg><seg type="pāda" n="d">viraktasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāvāptopayuktārtha</seg><seg type="pāda" n="b">niścintasya vipaścitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyalpaparituṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃtuṣṭasya dhanena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.60">
<l><seg type="pāda" n="a">bālastṛṇe ca kanake ca samānadṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣṭaṃ na vetti viṣayeṣvaviśeṣabuddhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vittena koṣaparipoṣasahena tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">kāle vivekavikalo vada kiṃ karoti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.61">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇādhikasya suhṛdastaruṇījanasya</seg> <seg type="pāda" n="b">putrasya vā guṇanidheḥ sahasā viyoge</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śokena śocati yadā vivaśaḥ śarīrī</seg> <seg type="pāda" n="d">ratnācalairapi tadā vada kiṃ karoti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.62">
<l><seg type="pāda" n="a">nārthaṃ śṛṇoti na punaḥ sthitimīhate vā</seg> <seg type="pāda" n="b">sparśaṃ na vetti na rasaṃ na tathādhivāsam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhaḥ prayāti pavanena yadā jaḍatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogairdhanena ca tadā vada kiṃ karoti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.63">
<l><seg type="pāda" n="a">rogārditaḥ spṛśati naiva dṛśāpi bhojyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīvravyathaḥ spṛhayate maraṇāya jantuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvauṣadheṣu viphaleṣu yadā virauti</seg> <seg type="pāda" n="d">dhānyairdhanena ca tadā vada kiṃ karoti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.64">
<l><seg type="pāda" n="a">nidrācchedasakhedabāndhavajanaḥ sodvegavaidyojjhitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pākakvāthakadarthitaḥ parijanaistandrībhayātkṣobhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagnasvāsthyamanorathaḥ priyatamāvaṣṭabdhapādadvayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paryante vapuṣaḥ karoti puruṣaḥ kiṃ śalyatulyairdhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.65">
<l><seg type="pāda" n="a">alaṃkṛtaḥ kāñcanakoṭimūlyair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārharatnairgajavājivāhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimeṣamātraṃ labhate na jīvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālena kāle śikhayā gṛhītaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.66">
<l><seg type="pāda" n="a">niścetanaḥ kāṣṭhasamānakāyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktaḥ kṣaṇātputrakalatramitraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhubhāśubhaprāktanakarmabhāgī</seg> <seg type="pāda" n="d">yatnāptaratnairvada kiṃ karoti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmātprabhūtavibhavodbhavavibhrameṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtābhibhūta iva mā bhava sābhimānaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāḥ śriyaḥ prabalalobhaghanāndhakāra</seg><seg type="pāda" n="d">vidyullatāparicitāḥ sahasaiva yānti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.68">
<l><seg type="pāda" n="a">naṣṭe lajjitavittanāthavibhave sāmrājyabhoge purā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyante nalarāmapāṇḍutanayāḥ kaṣṭaṃ praviṣṭā vanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakraḥ śrīvirahe viveśa nalinīnālāntaralaṃ hriyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kasyāsthā vividhāvadhānavidhinā niḥsaṃnidhāne dhane</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.69">
<l><seg type="pāda" n="a">ityukto 'pyasakṛtpatnyā</seg> <seg type="pāda" n="b">svalobhānna cacāla saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svabhāvaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahajaḥ kena vāryate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa kāle lobhena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhiṣagbhaiṣajyavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṣe nidhānakumbheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">līnapṛṣṭo vyapadyata</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.71">
<l><seg type="pāda" n="a">adattabhuktamutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanaṃ sucirarakṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūṣakā iva gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kadaryāḥ svakṣaye kṣayam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya yātasya nirayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nināya nṛpatirdhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paryante rājagāminyo</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhānāṃ dhanasaṃpadaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsūnoścandanasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣārthenāpi bhūyasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva bhūrisaṃbhāra</seg><seg type="pāda" n="d">bhogavyayamahotsavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.74">
<l><seg type="pāda" n="a">mā kaścinnāma nandasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mandāgneriha bhāṣatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogabhaṅgabhayeneti</seg> <seg type="pāda" n="d">prātastatrābavījjanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.75">
<l><seg type="pāda" n="a">dhigdhigdhanaṃ kunidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nandasyevātmabādhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyatāṃ bhujyatāṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">ityūcuḥ puravāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kāle mate bāhya</seg><seg type="pāda" n="b">koṣṭhadvārāntavāsinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhāndhā suṣuve putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">caṇḍālī khaṇḍikābhidhā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.77">
<l><seg type="pāda" n="a">andhaḥ kubjaḥ kṛśaḥ khañjaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṣṭhī sthūlagalagrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samūha iva duḥkhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tasyāstanayo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tadapuṇyaiḥ parikṣīṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">mātuḥ kṣīre sa niścalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛpayā bāndhavastrībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śunīkṣīreṇa vardhitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.79">
<l><seg type="pāda" n="a">etadeva viruddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaicitryaṃ pūrvakarmāṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛcchrāvasannā jīvantiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vipadyante yadīśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.80">
<l><seg type="pāda" n="a">vraṇaiḥ sa pūtikalila</seg><seg type="pāda" n="b">klāmyatkṛmikulairvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pakvaṇe kuṇapākāras</seg> <seg type="pāda" n="d">tasthau klinnatṛṇāstare</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.81">
<l><seg type="pāda" n="a">tasminnapyativātsalyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāsthāṃ jananī sthirām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babandha vāsanālīnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snehamoho hi duḥsahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.82">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vardhamānaḥ śanakaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaśānāṅgāradhūsaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pakvaṇograpiśācānām</seg> <seg type="pāda" n="d">apyudvegakaro 'bhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.83">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṣṭīniṣaṇṇagamanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṣṭakledajugupsitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa jagāma pathā yena</seg> <seg type="pāda" n="d">prayayau tena nāparaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.84">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāntare candanasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pituḥ śrāddhadine mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūvārthisamūhānna</seg><seg type="pāda" n="d">dāne kalakalasvanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.85">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ karparamādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sa caṇḍālaśiśuḥ śanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ācāmayācakaḥ kṛcchrād</seg> <seg type="pāda" n="d">dvārāgrabhuvamāyayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.86">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā candanaḥ saudhād</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ mārgadūṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivāryatāmayaṃ prāptas</seg> <seg type="pāda" n="d">tūrṇamityavadatkrudhā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.87">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhubhrūbhaṅgabhītena</seg> <seg type="pāda" n="b">laguḍenāhatastataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvārapālena sāvartaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa kapota ivābhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.88">
<l><seg type="pāda" n="a">sa nirbhinnalalāṭāsthi</seg><seg type="pāda" n="b">prakṣaratkṣatajokṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇaṃ saṃmūrcchitaḥ prāpa</seg> <seg type="pāda" n="d">kleśabhogāya jīvitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.89">
<l><seg type="pāda" n="a">adūravartinī śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">caṇḍālī tadyathāravam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upasṛtya śuśocārtā</seg> <seg type="pāda" n="d">spṛśantī tasya śoṇitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.90">
<l><seg type="pāda" n="a">kena niṣkaruṇenedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśitaṃ bata pauruṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praklinnakāyavikale</seg> <seg type="pāda" n="d">yenāsminsubhaṭāyitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.91">
<l><seg type="pāda" n="a">kāyāpāpamayīṃ duḥkha</seg><seg type="pāda" n="b">daśāṃ dṛṣṭvāsya duḥsahām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vairāgyāvasare kena</seg> <seg type="pāda" n="d">krauryamevaṃvidhaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.92">
<l><seg type="pāda" n="a">ārtimevaṃvidhāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayakledinīmimām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya kuryātkaḥ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpaṃ hi padamāpadām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.93">
<l><seg type="pāda" n="a">yadyanena mahatpāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṛtaṃ pūrvajanmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taducyatāṃ sphuratkaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭā kasyedṛśī daśā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.94">
<l><seg type="pāda" n="a">ye dṛśyante vipatkleśa</seg><seg type="pāda" n="b">viśeṣaviṣamavyathāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ta eva guravaḥ pāpa</seg><seg type="pāda" n="d">vāpasya (?) karaṇe nṛṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.95">
<l><seg type="pāda" n="a">karuṇārheṣu śūrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">upakāriṣu vairiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vañcakānāmapāpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpasaṃkhyāṃ karoti kaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tāraṃ rodiṣi kiṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasvāghātajāṃ rujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśarmakarmanirmāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">marmacchedi śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.97">
<l><seg type="pāda" n="a">iti tasyāṃ pralāpinyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣavāpte jane jinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāthabandhuḥ karuṇā</seg><seg type="pāda" n="d">sindhustenāyayau pathā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.98">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavabhramāsaktapariśramāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāgādidoṣairupatāpitānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśvāsanenāmṛtasodareṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">limpanniva dyāṃ dyuticandanena</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.99">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tamāpadgatamugraroga</seg><seg type="pāda" n="b">bhagnaṃ nimagnaṃ vyasane vivignam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyalambatārdraḥ karuṇārasena</seg> <seg type="pāda" n="d">tattāpaśāntyai bhagavāñjinendraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.100">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsaṃnidhānena muhūrtamātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa nirvyathaḥ svāsthyamivāsasāda</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nihanti pāpaṃ kuśalaṃ prasūte</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃdarśanaṃ sattvahitāśayānām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.101">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvātha candanaḥ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavantaṃ tathāgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikasatkusumasmeraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjāmādāya niryayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.102">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavānapi sāścarya</seg><seg type="pāda" n="b">prabhāvādudgataṃ bhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haimaṃ kamalamāruhya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasthau paryaṅkalīlayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.103">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇataṃ caraṇālīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjāvyagrakaraṃ puraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhāṣe bhagavānprīto</seg> <seg type="pāda" n="d">bhikṣusaṃsadi candanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.104">
<l><seg type="pāda" n="a">kimayaṃ yācamāno 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">varākastāḍitaḥ krudhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaṃ na kṛpaṇe kasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">karuṇākomalaṃ manaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.105">
<l><seg type="pāda" n="a">dayārdrāḥ sarvasattveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti vimalāśayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃvidhānāṃ duḥkhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāraṇaṃ kaluṣaṃ manaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.106">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtakrūrāpakāreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vidveṣaparuṣeṣvapi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanti santaḥ kleśoṣma</seg><seg type="pāda" n="d">śoṣiteṣu na karkaśāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.107">
<l><seg type="pāda" n="a">kliṣṭaḥ kaṣṭaṃ kadaryo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhenāparajanmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apradānodyatenādya</seg> <seg type="pāda" n="d">kāyakleśena pīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.108">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa nandastava pitā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇārthamalasaṃcayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvṛtaḥ pāparogeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">caṇḍālatvamupāgataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.109">
<l><seg type="pāda" n="a">janmāntare 'pyato 'nyasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">rogayogānmumūrṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇaṃ dattametena</seg> <seg type="pāda" n="d">tenāyaṃ sadhano 'bhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.110">
<l><seg type="pāda" n="a">antyakleśadaśāyāṃ yan</seg> <seg type="pāda" n="b">mumūrṣuḥ saṃprayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taccābhogyaṃ bhavatyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">lobhādanyeṣu janmasu (?)</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.111">
<l><seg type="pāda" n="a">datta na vittaṃ karuṇānimittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhapravṛttaṃ kṛtameva cittam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaiḥ saṃcayosāharasaiḥ pranṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śocanti te pātakamātmavṛttam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.112">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktvā bhagavānpuṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidadhe dharmadeśanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayā kleśaprahāṇārham</seg> <seg type="pāda" n="d">arhattvaṃ prāpa candanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_2.113">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmānna darpaḥ puruṣeṇa kāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravardhamānena dhanodayena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adānabhogopahataṃ hi vittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃsāṃ paratreha ca durnimittam</seg> //</l>
</lg>
</div>
<div type="vicāra" n="3">
<head>tṛtīyo vicāraḥ</head>
<lg xml:id="KDarp_3.1">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāradoṣapraśamaikahetuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti vidyā yadi darpamoham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadandakārāya bhavatyavaśyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sābhre nabhasyaṃśumatoṃśumālā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śikṣābhyāsena suvyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhantyapi vihaṃgamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ka eṣa vidyayā darpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṣṭaprāptaikadeśayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sā vidyā yā madaṃ hanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sā śrīryārthiṣu varṣati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmānusāriṇī yā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sā buddhirabhidhīyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yo vidyāgururāyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">laghutāṃ śīlaviplavāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai paṇḍitamūrkhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">viparītātmane namaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāṃ prāpya kṛtaṃ yena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidveṣakaluṣaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenātmā hanta mūrkheṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā pāṃsūtkarairvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyā śrīriva lobhena</seg> <seg type="pāda" n="b">dveṣeṇāyāti nindyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāti namratayaivaiṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">lajjayeva kulāṅganā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.7">
<l><seg type="pāda" n="a">spṛhaṇīyā satāṃ tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyā saṃtoṣaśālinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvanna pārthivāsthāna</seg><seg type="pāda" n="d">paṇyasthāne prasāritā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sadguṇāḥ śucayastāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvadvādena śodhakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṣālya na parīkṣyante</seg> <seg type="pāda" n="d">khalairbhūpālasaṃsadi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.9">
<l><seg type="pāda" n="a">aśmāpyahṛdayo yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇasāraṃ parīkṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ucitaiva suvarṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāgnipatane ruciḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kavibhirnṛpasevāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">citrālaṃkārahāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāṇī veśyeva lobhena</seg> <seg type="pāda" n="d">paropakaraṇīkṛtā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vādibhiḥ kalahodarka</seg><seg type="pāda" n="b">tarkasaṃparkakarkaśā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāṇī krakacadhāreva</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmamūle nipātitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhutejovadhāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tārkikaiḥ karkaśīkṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāṇī vivādibhiḥ krūraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saunikairiva kartarī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śīlaṃ naiva bibharti kīrtivimale dhatte na dharme dhiyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātsaryeṇa manīṣiṇāṃ pratanute pāruṣyadoṣaṃ girā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tarkoktyā paralokakarma nayati prāyeṇa saṃdigdhatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yastasyāphalaśāstrapāṭanapaṭormūḍhasya kiṃ vidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ye saṃsatsu vivādinaḥ parayaśaḥśalyena śūlākulāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvanti svaguṇastavena guṇināṃ yatnādguṇācchādanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ roṣakaṣāyitodaradṛśāṃ dveṣoṣṇaniḥśvāsināṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīptā ratnaśikheva kṛṣṇaphaṇināṃ vidyā janodvegabhūḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.15">
<l><seg type="pāda" n="a">śocyatāṃ yātyaśīlena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidveṣeṇāpavitratām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darpaśāpahatā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="d">naśyatyeva sahāyuṣā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tapovane munivarau</seg> <seg type="pāda" n="b">mānyau munimanīṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā raibhyabharadvājau</seg> <seg type="pāda" n="d">suhṛdau cakratuḥ sthitim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.17">
<l><seg type="pāda" n="a">putrāvabhūtāṃ raibhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāvimaladarpaṇau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">spṛhaṇīyau guṇajñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāvasuparāvasū</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bharadvājasya putro 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">yavakrītābhidhaḥ sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavantavidyāḥ prāyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛpraṇayalālitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sa yuvā raibhyatanayau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra śrutiviśrutau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyannātmani sāsūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paścāttāpākulo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sa gatvā jāhnavītīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirāhārakṛśaściram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cacāra niścalatanus</seg> <seg type="pāda" n="d">tīvraṃ vidyāptaye tapaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.21">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ tapastāpitātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayametya śatakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca mithyānirbandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">ko 'yaṃ te muniputraka</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.22">
<l><seg type="pāda" n="a">anadhītā gurumukhāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ vidyādhigamyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anabhyāsena pāṇḍityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nabhaḥkusumaśekharaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.23">
<l><seg type="pāda" n="a">adhunā vidyayā kiṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyārhaṃ śaiśavaṃ gatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatphalaṃ kila vidyāyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasminnavahito bhava</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śīlaṃ parahitāsaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">anutsekaḥ kṣamā dhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alobhaśceti vidyāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paripākojjvalaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.25">
<l><seg type="pāda" n="a">vivekarahitā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dveṣaroṣoṣmaśoṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darpāśaninipātena</seg> <seg type="pāda" n="d">hatā vallīva niṣphalā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.26">
<l><seg type="pāda" n="a">etadarthaṃ śrute buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti dveṣadūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadvivādaiḥ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">mānamlāniṃ manīṣiṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvā praśamasaṃtoṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāyāḥ prathamaṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāviparyayapathair</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchantyarthaphalārthinaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.28">
<l><seg type="pāda" n="a">upakārāya yā puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na parasya na cātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patrasaṃcayasaṃbhāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā bhāravidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.29">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāyaḥ prauḍhavādena</seg> <seg type="pāda" n="b">nīyate nyāyatāṃ yayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyāyaścānyāyatāṃ lobhāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā kṣadravidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.30">
<l><seg type="pāda" n="a">svajihvāstutibhirnityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patnīvodghāṭitāṃśukā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyate yā sabhāmadhye</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā dhṛṣṭavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.31">
<l><seg type="pāda" n="a">anuṣṭhānena rahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṭhamātreṇa kevalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rañjayatyeva yā lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā śukavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.32">
<l><seg type="pāda" n="a">gopyate yā śrutajñasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrkhasyāgre prakāśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dīyate ca śiṣyebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā śaṭhavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.33">
<l><seg type="pāda" n="a">parotkarṣaṃ samācchādya</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrayāya prasāryate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā muhurdhanināmagre</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā paṇyavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.34">
<l><seg type="pāda" n="a">na tīryate yayā ghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāramakarākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ cittānubandhinyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā mohavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.35">
<l><seg type="pāda" n="a">nityābhyāsaprayāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvitaṃ kṣīyate yayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trivargasyoparodhena</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā kaṣṭavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.36">
<l><seg type="pāda" n="a">na vivekocitāṃ buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na vairāgyamayaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpādayati yā puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā jaḍavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.37">
<l><seg type="pāda" n="a">śaucāśaucavivādena</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktā (?) śrotriyatā yayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithyābhimānayoginyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā dambhavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.38">
<l><seg type="pāda" n="a">paramātsaryaśalyena</seg> <seg type="pāda" n="b">vyathā saṃjāyate yayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhanidrāpahāriṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā śūlavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.39">
<l><seg type="pāda" n="a">parasūktāpahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">svasṛbhāṣitavādinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkarṣaḥ khyāpyate yasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā cauravidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.40">
<l><seg type="pāda" n="a">anabhyāsahatotsāhā</seg> <seg type="pāda" n="b">pareṇa paribhūyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā lajjājananī jāḍyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā mandavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.41">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhaḥ prabhūtavittasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāgaḥ pravrajitasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yayā śāntimāyāti</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayālīkavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.42">
<l><seg type="pāda" n="a">yayā bhūpatimāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">pareṣāṃ guṇanindakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānamānonnatiṃ hanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā doṣavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.43">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhe dhārādhiruḍhāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāyāṃ na pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratibhābhaṅgasaṅgādyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā mūkavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.44">
<l><seg type="pāda" n="a">caṇḍaṃ piṇḍārthināṃ dveṣa</seg><seg type="pāda" n="b">piśunānāṃ śunāmiva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayā saṃjāyate yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā vadhavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vismṛtā yāvaliptasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhe kṛtagatāgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvavṛttiriva kṣīṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā mṛtavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.46">
<l><seg type="pāda" n="a">rasāyanī jarājīrṇaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cirarogī yayā bhiṣak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhātuvādī daridraśca</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā hāsyavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yayā mugdhamṛgāḥ kūṭaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍyante tīvramārgaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśāpāśāvalambinyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā lubdhavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.48">
<l><seg type="pāda" n="a">paropatāpaḥ kriyate</seg> <seg type="pāda" n="b">vaśyādikuhakairyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yantratantrānusāriṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tayā vyājavidyayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.49">
<l><seg type="pāda" n="a">gururgarvātkavirdveṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">yatirbhogaparigrahāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛpaḥ pāpāddvijaḥ krodhāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sā vidyā vāryate yayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.50">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāguṇāste viduṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye vivekanibandhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svalpaśilpakalātulyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣā jīvitahetavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.51">
<l><seg type="pāda" n="a">vīṇeva śrotrahīnasya</seg> <seg type="pāda" n="b">lolākṣīva vicakṣuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyasoḥ kusumamāleva</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyā stabdhasya niṣphalā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.52">
<l><seg type="pāda" n="a">dveṣadarpahatā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakrodhahatā matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lobhamohahatā vṛttir</seg> <seg type="pāda" n="d">yeṣāṃ teṣāṃ kimāyuṣā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.53">
<l><seg type="pāda" n="a">dūre vyākaraṇaṃ kuruṣva viṣamaṃ dhātukṣayakṣobhitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mīmāṃsā virasā na śoṣayati kiṃ tarkairalaṃ karkaśaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kṣībaḥ patati smarabhramakaraiḥ kiṃ navyakāvyāsavais</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmānnityahitāya śāntamanasāṃ vairāgyamārogyadam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.54">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktaḥ surarājena</seg> <seg type="pāda" n="b">niścayānna cacāla saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhimānagṛhītānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durnivāro hi durgrahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.55">
<l><seg type="pāda" n="a">atha vṛddhadvijo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sikatāmuṣṭibhiḥ śanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakraḥ pracakrame kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ setubandhanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.56">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā niṣphalakleśa</seg><seg type="pāda" n="b">viphalodyoganiścalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munisūnuḥ kṛpāviṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">papracchābhyetya sasmitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.57">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmanka eṣa nirbandhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vandhyasamudyame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣphalaṃ vipulāyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na prājñāḥ karma kurvate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.58">
<l><seg type="pāda" n="a">asminkuṭilakallola</seg><seg type="pāda" n="b">dolāvikṣobhite 'mbhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāsyahetuḥ kathaṃ setuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sikatāmuṣṭibhirbhavet</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.59">
<l><seg type="pāda" n="a">ityukte muniputreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇastamabhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho paropadeśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvo bhavati paṇḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.60">
<l><seg type="pāda" n="a">anadhītāṃ balādvidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā prāptumicchasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā tvaṃ niṣphalārambhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāhamaparo jaḍaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.61">
<l><seg type="pāda" n="a">etaddvijavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathārthaṃ sthagitottaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpi dṛḍhasaṃkalpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svakṛtyānna cacāla saḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.62">
<l><seg type="pāda" n="a">athāsya tīvratapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraḥ prādādvaraṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvavidyānidhiryena</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasaiva babhūva saḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.63">
<l><seg type="pāda" n="a">prāptavidyaḥ sa sotsāhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tūrṇaṃ gatvā svamāśramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nijāṃ tapaḥphalāvāpti</seg><seg type="pāda" n="d">kathāṃ pitre nyavedayat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.64">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ madākrāntamaśrānta</seg><seg type="pāda" n="b">vṛttasaṃskṛtavādinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bharadvājaḥ pramode 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">svedākula ivāvadat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.65">
<l><seg type="pāda" n="a">putra prāptā tvayā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapastāpātkimucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tvāgāmibhayādetan</seg> <seg type="pāda" n="d">na yuktaṃ pratibhāti me</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.66">
<l><seg type="pāda" n="a">itaḥ samīpe raibhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kopanasya tapovanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāmadāndhau tatputrāv</seg><seg type="pāda" n="d">arvāvasuparāvasū</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvaśrāntaśrutonmādau</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ cābhinavapaṇḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsaṃgame dveṣamayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā saṃnihitaḥ kaliḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.68">
<l><seg type="pāda" n="a">grīvāstambhabhṛtaḥ paronnatikathāmātre śiraḥśūlinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sodvegabhramaṇapralāpavipulakṣobhābhibhūtasthiteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antardveṣaviṣapraveśaviṣamakrodhoṣṇaniḥśvāsinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṣṭā nūtanapaṇḍitasya vikṛtirbhīmajvarārambhabhūḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tava tatra prayātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktāyuktavivādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyati muneḥ śāpād</seg> <seg type="pāda" n="d">avaśyaṃ madanigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.70">
<l><seg type="pāda" n="a">śuktikārajatajñāna</seg><seg type="pāda" n="b">nīlapītādidarśanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unmādaṃ janayatyeva</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyādarpapiśācikā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.71">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa vidyopadeśena</seg> <seg type="pāda" n="b">vināśaḥ prārthitastvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raibhyāśramo na gantavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaṃ yadi madvacaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.72">
<l><seg type="pāda" n="a">ityukto 'pyasakṛtpitrā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa gatvā raibhyaputrayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyadhādvivādanirvedaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā vidyāmadakṣitim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.73">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ darpamattaṃ sākopa</seg><seg type="pāda" n="b">bhīmabhrūbhaṅgadurmukhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvūcaturmanaḥsakta</seg><seg type="pāda" n="d">vidyāvidveṣaśūlinau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.74">
<l><seg type="pāda" n="a">kanīyānāvayoryasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">vayasā tvaṃ śrutena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoṣi vādairākṣepaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmādāyuḥkṣayo 'stu te</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ityukto 'pi krudhā tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na darpādvirarāma saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na prasannaṃ na ca kruddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇayanti madoddhatāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.76">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāntare bhramadbhṛṅga</seg><seg type="pāda" n="b">mālābhrūbhaṅgavibhramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālaḥ proṣitakāntānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpakālaḥ samāyayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.77">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣiptapattrāḥ sumanasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rajaḥkaluṣitekṣaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadveṣā iva vidvāṃsaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cerurmalayamārutāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.78">
<l><seg type="pāda" n="a">mādhuryalalitodāra</seg><seg type="pāda" n="b">vāṇīvilasitairmuhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kavīnāmiva saṃgharṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kokilānāmajāyata</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.79">
<l><seg type="pāda" n="a">raibhye prayāte putrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha snātuṃ sarittaṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bharadvājātmajo 'bhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa tadāśramam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.80">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra puṣpoccayavyagrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmapatnīṃ purāvasoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'paśyatsuprabhāṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpadarpāpahāṃ rateḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.81">
<l><seg type="pāda" n="a">uṭajāṅganasaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṇīnāṃ vilokane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilāsadīkṣāṃ kurvāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taralāpāṅgamaṅgibhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.82">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā candravadanāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madanānandadevatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūvotkrāntamaryādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasaiva muneḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.83">
<l><seg type="pāda" n="a">sa brahmacārī kāmena</seg> <seg type="pāda" n="b">navena taralīkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhilāṣocitaṃ vaktum</seg> <seg type="pāda" n="d">anabhijño 'pyuvāca tām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.84">
<l><seg type="pāda" n="a">unmādanamidaṃ rūpam</seg> <seg type="pāda" n="b">anurūpaṃ manobhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samutsiktamivāsaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti mama mānasam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.85">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāvinayamutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtyajya guruyantraṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayi pravṛttaṃ cittaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="d">prāgjanmapremabandhanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.86">
<l><seg type="pāda" n="a">jānāmi yatkṛtasyāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">vipāke karmaṇaḥ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpyabhimataṃ dhartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na śaknomi karomi kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.87">
<l><seg type="pāda" n="a">na śrutena na vittena</seg> <seg type="pāda" n="b">na vṛttena na karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttaṃ śakyate roddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manobhavapathe manaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.88">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktvā tāṃ bhayodbhrānta</seg><seg type="pāda" n="b">nayanāmāśramonmukhīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gantuṃ pravṛttāṃ so 'bhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">jagrāhāṃśukapallave</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.89">
<l><seg type="pāda" n="a">kadalī kuñjareṇeva</seg> <seg type="pāda" n="b">tarasā tena nirjane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣyamāṇā tamavadat</seg> <seg type="pāda" n="d">sā niṣedhacalāṅguliḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.90">
<l><seg type="pāda" n="a">mā mā malinaya svacchaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīlaṃ mama tathātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāyā niravadyāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kimetaducitaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.91">
<l><seg type="pāda" n="a">śīlaśuklāṃśukāṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjāṃ nijavadhūmiva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhṇāsi paranārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇinā paṭapallavam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.92">
<l><seg type="pāda" n="a">kimetadityanucitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā nūnaṃ kamaṇḍaluḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udgrīvaḥ kautukeneva</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhaṃ tava nirīkṣate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.93">
<l><seg type="pāda" n="a">bibhrato 'ntargatarasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kusumeṣuruciṃ navām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaṭāvalkalabhāraste</seg> <seg type="pāda" n="d">taroriva na śāntaye</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.94">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpasaṃkalpamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">trapayādhomukhī tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patitā sparśabhītyeva</seg> <seg type="pāda" n="d">kampalolākṣamālikā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.95">
<l><seg type="pāda" n="a">āsanābje sarasvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">japalolaradacchade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durnayoktirna yukteyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhe tava manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.96">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ tapovanamahī</seg> <seg type="pāda" n="b">vivekajananī katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janayatyabhilāṣaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">jananīvājitātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.97">
<l><seg type="pāda" n="a">durmado (durdamo) yauvanabharas</seg> <seg type="pāda" n="b">turaṅga iva hārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvathā śithilātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">avaṭe kṣipati kṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.98">
<l><seg type="pāda" n="a">dhigdhiyaṃ kiṃ vivekena</seg> <seg type="pāda" n="b">dūre viśrāmyatu śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhāryate yairna saṃsāra</seg><seg type="pāda" n="d">vikāraskhalitaṃ manaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.99">
<l><seg type="pāda" n="a">kva vidyā viditāśeṣa</seg><seg type="pāda" n="b">kāryākāryavimarśadhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūḍhatā kva ca duṣkarma</seg><seg type="pāda" n="d">mahāpāpakuṭumbinī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.100">
<l><seg type="pāda" n="a">ityucyamāno 'pi yadā</seg> <seg type="pāda" n="b">na sa tatyāja durgraham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śīlāpahārasaṃtrastā</seg> <seg type="pāda" n="d">sā tadā samacintayat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.101">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ karomyajane labdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vivaśāhaṃ pramādinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utsṛṣṭadharmanimayāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ na kurvantyavāritāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.102">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ smarāturastāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">vacasā na nivartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vañcyante sāntvavādena</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmakrodhamadoddhatā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.103">
<l><seg type="pāda" n="a">iti dhyātvā tamavadat</seg> <seg type="pāda" n="b">sā śanairmṛduvādinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaccha tvaṃ svayameṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">niśi śūnyalatāgṛhe</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.104">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā saputraḥ kāle 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">nāyāti śvaśuro mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvalajjvalanatulyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāgre kiṃ kariṣyasi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.105">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktaḥ sa tayā prāyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ vijñāya tadvacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣprāpamapi manyante</seg> <seg type="pāda" n="d">sulabhaṃ kāmamohitāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.106">
<l><seg type="pāda" n="a">raibhyaṃ tataḥ samāyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">agnyāgārāgrataḥ sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snuṣā provāca kopāgni</seg><seg type="pāda" n="d">dhūmenevāśruvarṣiṇī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.107">
<l><seg type="pāda" n="a">bharadvājātmajastāta</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpastava suhṛtsutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamādya vijane śīla</seg><seg type="pāda" n="d">viplave 'bhyarthitāṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.108">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mayā durgrahagrastaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sameṣyāmīti vañcitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimucye nānyathā hastāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya svastimatī satī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.109">
<l><seg type="pāda" n="a">etadākarṇya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">prajvalanmanyunā muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva durnimittolkā</seg><seg type="pāda" n="d">pātakrūre ivāṃśumān</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.110">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāvatāṃ sphuratyantar</seg><seg type="pāda" n="b">vivekaḥ svasthacetasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikārakāle saṃmohaś</seg> <seg type="pāda" n="d">citte vidyā ca pustake</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.111">
<l><seg type="pāda" n="a">sa niḥśvasannatha krodha</seg><seg type="pāda" n="b">jvarārambhāruṇekṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhicārajapeneva</seg> <seg type="pāda" n="d">kampamānādharo 'bhyadhāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.112">
<l><seg type="pāda" n="a">aho bata bharadvājaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrasyādhyayane vyadhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmopadeśaṃ yatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">nagnīkartuṃ parāṅganaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.113">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktvāmarṣasaṃrambhād</seg> <seg type="pāda" n="b">aparaṃ vaktumakṣamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa praviśyāgnisadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratīkāraparo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.114">
<l><seg type="pāda" n="a">utpāṭya vikaṭāṭopa</seg><seg type="pāda" n="b">kopaḥ prauḍhāgnipiṅgalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa juhāva jaṭāṃ vahnau</seg> <seg type="pāda" n="d">krūrakrodhasaṭāmiva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.115">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyāyāṃ hutāyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlabhṛdghorarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtyāsakhaḥ samudbhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">provāca praṇato munim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.116">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ karomi mune kasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vināśāyāsmi nirmitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyamapi nirdagdhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃnaddho 'haṃ tvadājñayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.117">
<l><seg type="pāda" n="a">iti bruvāṇaṃ taṃ raibhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krūrākāramabhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bharadvājasutaṃ gaccha</seg> <seg type="pāda" n="d">kavalīkurvapaṇḍitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.118">
<l><seg type="pāda" n="a">iti tena samādiṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vrajankampitāvaniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ardhaśaucaṃ munisutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā durātsamādravat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.119">
<l><seg type="pāda" n="a">tasminnabhidrute vegād</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptaśūle niśācare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhayabhagnagatiḥ prāpa</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ na muneḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.120">
<l><seg type="pāda" n="a">palāyamānaḥ saṃprāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa javātpiturāśramat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnyāgāraṃ viśanruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdreṇāśaucadūṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.121">
<l><seg type="pāda" n="a">dāsaspṛṣṭaḥ sa niḥśaucaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patitaḥ saṃbhramātkṣitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣaḥ śūlahataḥ paścāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasā bhasmasādabhūt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.122">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāntare bharadvājaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśannijamāśramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhvastacchāyamālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">sodvegaḥ samacintayat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.123">
<l><seg type="pāda" n="a">mama puṣpaphalādāna</seg><seg type="pāda" n="b">pratyāvṛttasya vahnayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadottiṣṭhanti puratas</seg> <seg type="pāda" n="d">te 'dya kiṃ niścalā iva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.124">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya dṛṣṭvāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmabhītaṃ sutaṃ muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā ca dāsakathitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛttāntaṃ nyapatadbhuvi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.125">
<l><seg type="pāda" n="a">sa labdhasaṃjñaḥ śanakair</seg> <seg type="pāda" n="b">avadadbāṣpagadgadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raibhyo 'pi vidvānkālena</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnotu svasutādvadham</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.126">
<l><seg type="pāda" n="a">hā putra rakṣitenāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇakṣayanipātinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jīvāmi sadoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kāyeneva tvayā vinā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.127">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktvā putraśokena</seg> <seg type="pāda" n="b">citāgnimaviśanmuniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatsvapi navotsekād</seg> <seg type="pāda" n="d">abhagnaprasarāḥ śucaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.128">
<l><seg type="pāda" n="a">atha yāte śanaiḥ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhadyumnasya bhūpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yājakau jagmaturgeham</seg> <seg type="pāda" n="d">arvāvasuparāvasū</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.129">
<l><seg type="pāda" n="a">pravṛtte vidhivattasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghasattre pṛthuśriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānamānodayaḥ ko 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">tayoryājakayorabhūt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.130">
<l><seg type="pāda" n="a">kadāciddinaparyanta</seg><seg type="pāda" n="b">saṃdhyāyāṃ nijamāśramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāvasuḥ samāgacchan</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā pitaramagrataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.131">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinottarāsaṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍena mṛgaśaṅkayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna śāpavivaśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tenābhūdvicetanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.132">
<l><seg type="pāda" n="a">janakaṃ hatamālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmahatyābhayākulaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā yajñabhuvaṃ bhrātre</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tamarthaṃ nyavedayat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.133">
<l><seg type="pāda" n="a">arvāvasustamavadad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātaḥ kiṃ kriyate vidheḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanti yasya saṃkalpād</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃrūpā viparyayāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.134">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthī pāpamāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">śīlārthī śīlaviplavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhau vidhuratāṃ yāte</seg> <seg type="pāda" n="d">draviṇārthī daridratām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.135">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmahatyāvrataṃ tīvraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavato 'rthe carāmyaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvamasya kuru bhūbhartuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpūrṇāṃ yājanakriyām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.136">
<l><seg type="pāda" n="a">uktvetyarvāvasurbhrātuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpaśāntyai dhṛtavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra sarvatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tīvraniṣkṛtipāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.137">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ samāptavrataṃ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājño yajñavasuṃdharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dūrātparāvasurjñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛghnaḥ samacintayat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.138">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ me dakṣiṇākāle</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgahartā samāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madabhāgyaiściraṃ tīvra</seg><seg type="pāda" n="d">vratakliṣṭo 'pi jīvati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.139">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya so 'bhyetya</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca pṛthivīpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lobhamātsaryayoraṅke</seg> <seg type="pāda" n="d">patitaḥ pātakecchayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.140">
<l><seg type="pāda" n="a">rājanyajñamahīmeṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">kilbiṣī brahmahatyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviśatyavikalpena</seg> <seg type="pāda" n="d">madbhrātā vāryatāmitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.141">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktastena nṛpatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaghnena viparyayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya praveśamajñānān</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣpāpasya nyavārayat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.142">
<l><seg type="pāda" n="a">andhā iva na paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yogyāyogyaṃ hitāhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pathā tenaiva gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">nīyante yena pārthivāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.143">
<l><seg type="pāda" n="a">mithyāpavādadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva bhrātre cukopa saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nikāre kāraṇaṃ daivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manyante hi manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.144">
<l><seg type="pāda" n="a">tena tasyānṛśaṃsyena</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvikāratayā tayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāḥ kratusamāsīnās</seg> <seg type="pāda" n="d">tamūcustridivaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.145">
<l><seg type="pāda" n="a">praśamena tavānena</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannāste vayaṃ mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varārho 'pi varācāra</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhyatāṃ pravaro varaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.146">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktaḥ sa suraiḥ prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tānuvāca kṛtāñjaliḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi yuṣmadvarārho 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīyatāṃ yanmamepsitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.147">
<l><seg type="pāda" n="a">matpitrā yo 'bhicāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bharadvājātmajo hataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa jīvatvasmṛtakrūra</seg><seg type="pāda" n="d">nikāraḥ sa ca tatpitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.148">
<l><seg type="pāda" n="a">asmatpitā mṛgadhiyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ parāvasunā hataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi vismṛtatatkopaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svasthaḥ prāpnotu jīvitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.149">
<l><seg type="pāda" n="a">ityarthite vare tena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathetyākhyāyi taiḥ suraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yavakrītabharadvāja</seg><seg type="pāda" n="d">raibhyāḥ prāpuḥ svajīvitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.150">
<l><seg type="pāda" n="a">ityete munayo 'pi darpaviphale yāte śrute śocyatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhāndhyena punaḥ pranaṣṭavimalāloke viveke cyute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śīle rāgamahoṣmaṇā vigalite dveṣeṇa nāśaṃ gatāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kasyānyasya dhanābhimānamalinā vidyā vidhatte guṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.151">
<l><seg type="pāda" n="a">cetaḥ śāntyai dveṣadarpojjhitena</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnaḥ kāryaḥ sarvathā paṇḍitena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyādīpaḥ kāmakopākulākṣṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">darpāndhānāṃ niṣphalāloka eva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.152">
<l><seg type="pāda" n="a">alobhaḥ paramaṃ vittam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahiṃsā paramaṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amāyā paramā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="d">niravadyā manīṣiṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.153">
<l><seg type="pāda" n="a">śukrasya vidyā dhanadārthahartum</seg> <seg type="pāda" n="b">āryāprapañcopacitasya śocyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kacasya vācaspatijanmano 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">vyājena vidyā viphalībabhūva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_3.154*">
<l>spṛśati matiṃ nahi teṣāṃ dveṣaviṣaḥ kalisarpaḥ /</l>
<l>yadi śamavimalamatīnāṃ svamanasi bhavati na darpaḥ //</l>
</lg>
</div>
<div type="vicāra" n="4">
<head>caturtho vicāraḥ</head>
<lg xml:id="KDarp_4.1">
<l><seg type="pāda" n="a">padmopamānāṃ dinasundarāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'yaṃ nṛṇāmasthirarūpadarpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpeṇa kāntiḥ kṣaṇikaiva yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hāridrarāgeṇa yathāṃśukānām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.2">
<l><seg type="pāda" n="a">paryantarekhāṅgavibhāgahīna</seg><seg type="pāda" n="b">citropamaṃ bālavapuḥ prakṛtyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadyauvanenaiva vikāsameti</seg> <seg type="pāda" n="d">caitrotsaveneva śirīṣapuṣpam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.3">
<l><seg type="pāda" n="a">alomaśaṃ pūrṇaśaśāṅkaśobhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhaṃ tu yūnāṃ katiciddināni</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāte tataḥ śmaśruviśālajāle</seg> <seg type="pāda" n="d">śevālalīnābjatulāṃ bibharti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dhūmena citraṃ tuhinena padmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tamisrapakṣeṇa sudhāṃśubimbam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śītaṃ nidāghena na bhāti toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāvatāreṇa ca cārurūpam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.5">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ kṣaṇasvīkṛtaraktamāṃsa</seg><seg type="pāda" n="b">grāsaprasaktākṛtakāmadoṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keśagraheṇaiva jarā janānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">veśyeva vittaṃ kavalīkaroti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.6">
<l><seg type="pāda" n="a">pākakrameṇaiva vicitrakarmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratikṣaṇaṃ dehabhṛtāmalakṣyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti kālaḥ pariṇāmaśaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpaṃ virūpaṃ caturapravāhaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na lakṣyate kālagatiḥ savega</seg><seg type="pāda" n="b">cakrabhramabhrāntividhāyinīyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hyo yaḥ śiśuḥ sa sphuṭayauvano 'dya</seg> <seg type="pāda" n="d">prātarjarājīrṇatanuḥ sa eva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.8">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃsāmavasthātritayatribhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpapradaṃ yauvanameva nānyat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasminmadonmādagadāṅgabhaṅga</seg><seg type="pāda" n="d">vyaṅgyādidoṣopahate kva rūpam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā naraḥ śocati duḥkhataptas</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktāśanaḥ śokavivarṇavaktraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na snāti nottiṣṭhati naiva śete</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā kva rūpaṃ kva ca yauvanaśrīḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā sthitaḥ preta ivāsthiśeṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārāgṛhe dhūsaritordhvakeśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakīrṇayūkāmalakālakāyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā kva rūpasya gato 'bhimānaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā sadāṅgīkṛtadainyaduḥkha</seg><seg type="pāda" n="b">sevāpravāsena vinaṣṭakāyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityapravāsabhramabhagnajānur</seg> <seg type="pāda" n="d">na rūpalabdhasya tadāsti rupam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā prahārairdalitākhilāṅgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṇḍoṣṭhanāsaḥ sphuṭitākṣidantaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvā piśācatvamivopayāti</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāpi rūpaṃ vigatasvarūpam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā na dhīmānariṣu pramāthī</seg> <seg type="pāda" n="b">na vākpaṭuścitramanuṣyatulyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā surūpādavicāraramyād</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ virūpaḥ spṛhaṇīyarūpaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā daridraḥ paridhānahīnas</seg> <seg type="pāda" n="b">trapānilīnaḥ kurute 'tiyāñcām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapolasaṃjātavalīvikāras</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā surūpo 'pi paraṃ virūpaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vidvatsaṃsadi vādibhiḥ kavivarairbhāṣānabhijñaḥ paraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrkhaḥ śaṃkaravāhanastutipadairyaḥ saṃjñayā hasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikrītaḥ paradeśapaṇyasadane dhūrtairivānuttaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃsaścitramayūracāruvapuṣaḥ kiṃ tasya rūpaśriyā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kālaṃ muhūrtāṅgulimaṇḍalena</seg> <seg type="pāda" n="b">dinatriyāmāñjalinā pibantam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpaṃ vilokyaiva vapuśca keṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaṅgena nāṅgānyalasībhavanti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.17">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ vayaḥ śauryamanaṅgabhogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñāprabhāvaṃ vibhavaṃ vapuśca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśnāti kālabhramaraḥ samantāt</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃsāṃ ni kiṃjalkamivāmbujānām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācitsaha gandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāsthāne śacīpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛttenāpsarasaḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gītena ca siṣevire</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ madhye babhau kāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttīnāmiva kaiśikī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśī svamukhe maitrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vadantīvendupadmayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.20">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrasevāgatāstatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ dṛṣṭvendumukhīṃ surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">menire dhanyamātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṅgārasyāṅgatāṃ gatam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.21">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyantī sā babhau hāra</seg><seg type="pāda" n="b">madhyaratneṣu bimbitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugapatpraviśantīva</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdayāni divaukasām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.22">
<l><seg type="pāda" n="a">līnā devavimāneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsāstadgatinirjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkaṭākṣajitaścakre</seg> <seg type="pāda" n="d">nidrāṃ candre mṛgaḥ kṣaṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ serṣyāpsaronetra</seg><seg type="pāda" n="b">māleva patitā babhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stanayoḥ śekharasrastā</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlotpaladalāvalī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.24">
<l><seg type="pāda" n="a">utsāhoddhatavibhramabhramarakavyāvṛttahārāntara</seg><seg type="pāda" n="b">truṭyatsūtravimuktamauktikabharaḥ saktaḥ stanotsaṅgayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktrenducyutasaṃtatāmṛtakaṇākāraścakāra kṣaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyā nṛttarasaśramoditaghanasvedāmbubimbaśriyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyā nṛttavilokane pulakitaṃ dṛṣṭvā ratirmanmathaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvāsāñcitacārurūpa(?)rajasā cakre purastātpaṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvīkṣyākṣiparamparāmapi harestatrāvasannā śacī</seg> <seg type="pāda" n="d">kopāndolitakelipadmamadhupairmadhye 'ndhakāraṃ vyadhāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.26*">
<l>vighnaṃ na cakrurnanu nṛttalīlāsaṃdarśane puṇyavatāṃ narāṇām /</l>
<l>tatrorvaśīrūpavaśīkṛtānāṃ nimeṣaśūnyāni vilocanāni //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.27">
<l><seg type="pāda" n="a">devayoraśvinostatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpamādhuryadhuryayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithaḥ kathā samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">tadguṇākṛṣṭacittayoḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.28">
<l><seg type="pāda" n="a">eko 'bravīdaho rūpam</seg> <seg type="pāda" n="b">asyāstaralacakṣuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimīlanniyamā yena</seg> <seg type="pāda" n="d">munayo 'pyākulīkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.29">
<l><seg type="pāda" n="a">asyāṃ saṃsadi kasyāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">patantyetāḥ sujanmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smarasaṃbhogasaṃvāda</seg><seg type="pāda" n="d">lajjākuṭilitā dṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛttasaṃgamayoreva</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavilokane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyāsaṃ śṛṅgārasarvasvam</seg> <seg type="pāda" n="d">anaṅgenārpitaṃ rahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.31">
<l><seg type="pāda" n="a">raṇotsṛṣṭatanoḥ kaṇṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sotkaṇṭhā bhujabandhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasyeyaṃ taralāpāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">raṅgottīrṇā kariṣyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.32">
<l><seg type="pāda" n="a">iti bruvāṇamaparaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasmitastamabhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho nu vismṛtaḥ kiṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtalenduḥ purūravāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.33">
<l><seg type="pāda" n="a">vikramābharaṇaṃ dikṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">lāvaṇyatilakaṃ bhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśībhogasubhagaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasyaitadgīyate yaśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tena rūpaguṇotsāhair</seg> <seg type="pāda" n="b">urvaśīyaṃ vaśīkṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puraḥ sthitāpi śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">manasā tatra tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.35">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpasāmyena śītāṃśu</seg><seg type="pāda" n="b">vaṃśe jātaḥ sa lajjate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na karoti rateragre</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkathāṃ matsarī smaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.36">
<l><seg type="pāda" n="a">na jāne bata hevākaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'yaṃ kusumadhanvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivārpayati yatpāṇau</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyaiva śarapañcakam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.37">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuvaḥ samastāmbudhimekhalāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">voḍhāramājānuvilambibāhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">līlāguruṃ taṃ hṛdaye vahantī</seg> <seg type="pāda" n="d">tanvī kathaṃ nṛtyati naiva vidmaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.38">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭavyaḥ sa nṛpastāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">aprastāve 'pi yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko vetti tadvidhaṃ ratnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyairāste kiyacciram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.39">
<l><seg type="pāda" n="a">iyuktvā tau kṛtakṣoṇī</seg><seg type="pāda" n="b">patidarśananiścayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtte nivṛtte jambhāriṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamya yayaturbhuvam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.40">
<l><seg type="pāda" n="a">rājadhānīṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">tau purūravasaḥ kṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāritau viviśatur</seg> <seg type="pāda" n="d">vetribhiḥ suragauravāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tau taṃ dadṛśatuḥ snāna</seg><seg type="pāda" n="b">vihitābhyaṅgasaṃgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pīyūṣanavanītena</seg> <seg type="pāda" n="d">lagnasnehamivoḍupam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.42">
<l><seg type="pāda" n="a">snātottāritakeyūra</seg><seg type="pāda" n="b">mahārhamaṇikaṃkaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lāvaṇyābharaṇaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">virarājorjitaṃ vapuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.43">
<l><seg type="pāda" n="a">śūnyaśravaṇapāśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya kaṇṭhaḥ samāyayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirbhūṣaṇaniveśo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">viśeṣaramaṇīytām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vicārya tasyā maryādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saundaryodāryamaśvinau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśaśaṃsaturāścarya</seg><seg type="pāda" n="d">nirmāṇātiśayaṃ vidheḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.45">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tau kṛtāñjaliḥ prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāsanaparigrahau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papraccha svacchahṛdayastv</seg> <seg type="pāda" n="d">arāgamanakāraṇam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvūcatuḥ kṣitipate</seg> <seg type="pāda" n="b">mahīkusumadhanvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyābharaṇaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tavāvāṃ draṣṭumāgatau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.47">
<l><seg type="pāda" n="a">nisargeṇa jagatsarga</seg><seg type="pāda" n="b">nirargalaguṇādarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kautukālokasāreva</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā sṛṣṭiḥ prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.48">
<l><seg type="pāda" n="a">vilokitastvaṃ vasudhā</seg><seg type="pāda" n="b">sudhāṃśuḥ pūrṇamaṇḍalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpapīyūṣapānena</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptā prītiḥ kimucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.49*">
<l>ityuktaḥ praṇayāttābhyāṃ kiṃcitkusumitasmitaḥ /</l>
<l>tāvūce nṛpatirmānyamānenābhyadhikāraḥ //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.50">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavatsaṃdarśanenāham</seg> <seg type="pāda" n="b">asmyanugrahabhājanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">draṣṭavyā draṣṭumāyānti</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyapuṇyena kevalam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthāptiḥ sādhusaṃparkaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyapūjāmahotsavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asminvirasaniḥsāre</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsāre sārasaṃgrahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.52">
<l><seg type="pāda" n="a">snānābhyaktena na mayā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvayorucitaḥ kṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyasāphalyaniḥśalya</seg><seg type="pāda" n="d">kalyāṇāyārcanādaraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.53">
<l><seg type="pāda" n="a">agnyāgārāntare tāvan</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtaṃ kriyatāṃ sthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtasnānaḥ sameṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjāpraṇayapātratām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.54">
<l><seg type="pāda" n="a">iyuktau tena yayatus</seg> <seg type="pāda" n="b">tau hutāśanamandiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātaṃ vibhūṣitaṃ bhūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">drakṣyāva iti kautukāt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.55">
<l><seg type="pāda" n="a">atha rājā kṛtasnānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābharaṇabhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purohitena sahitas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatsamīpamupāyayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tau dṛṣṭvā pṛthivīpālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tārahāraṃ kirīṭinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇaṃ naivocatuḥ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣaṇṇau vinatānanau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtārcane narapatau</seg> <seg type="pāda" n="b">tau papraccha purohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akasmādyuvayoḥ kasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">aprasāda ivekṣyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.58">
<l><seg type="pāda" n="a">vinayātikramo 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yātaḥ kacinna hetutām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛṣṭau purohiteneti</seg> <seg type="pāda" n="d">tau śanaistamabhāṣatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.59">
<l><seg type="pāda" n="a">āvayornāprasannatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na yuṣmākamatikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tu kālagalatsarva</seg><seg type="pāda" n="d">bhāvālokanavismayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.60">
<l><seg type="pāda" n="a">adhunaiva narendro 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭo 'bhyaṅge 'pi yādṛśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇapākena kālasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyate naiva tādṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.61">
<l><seg type="pāda" n="a">dinendhanavane nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamāne 'rkavahninā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīyate kāladhūmena</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpacitramacitratām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.62">
<l><seg type="pāda" n="a">niścitya sarvabhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityametāmanityatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpe 'bhimānaṃ kaḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="d">svapnacitrapaṭopame</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.63">
<l><seg type="pāda" n="a">jarājīrṇāni rūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rogārtāni vapūṃṣi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyūṃṣi kālalīḍhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kasya bhavenmadaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'yaṃ vikokyate lokaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphārākāravikāravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ucchūnatāmupagatās</seg> <seg type="pāda" n="d">ta ete śukrabindavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.65">
<l><seg type="pāda" n="a">aho kālasya sūkṣmo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'pyalakṣyakramaḥ kramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatpākapariṇāmena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ yātyanyarūpatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.66">
<l><seg type="pāda" n="a">rājñaḥ snānakṣaṇe yābhūl</seg> <seg type="pāda" n="b">lāvaṇyalaharī tanoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītā kṣaṇena sā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">pravṛttānyakṣaṇocitā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.67">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūrṇasyāyuṣo mātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpasya vibhavasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">horāyātrāmbudhāreva</seg> <seg type="pāda" n="d">galatyevāniśaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.68">
<l><seg type="pāda" n="a">kalākāṣṭhāmuhurtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālasya vrajatāṃ javāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na lakṣyate vibhāgena</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpasyevārciṣāṃ gatiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.69">
<l><seg type="pāda" n="a">bālaḥ prabhāte madhyāhne</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṇaḥ sthaviro 'stagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dine dine dineśo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyate kālalīlayā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.70">
<l><seg type="pāda" n="a">śuṣyantyambudhayastaraṅgagahanairāliṅgitāśāṅganā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchantyudgatatuṅgaśṛṅgamukuṭodagrā girīndrāḥ kṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhraśyatyeva vasuṃdharāpi sahitā digdantibhiryadvaśāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāśī satataṃ pradhāvati mahākālaḥ sa ko 'pyākulaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.71">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktvā nṛpamāmantrya</seg> <seg type="pāda" n="b">divaṃ jagmaturaśvinau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛpaśca tadvacaścintā</seg><seg type="pāda" n="d">śāntarūpamado 'bhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmānna kāryaḥ sudhiyā vicārya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāścaryasaundaryavilāsadarpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāramohaprasare ghane 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyullatāvisphuritaṃ hi rūpam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.73">
<l><seg type="pāda" n="a">prātarbālataro 'tha kudmalatayā kāntākucābhaḥ śanair</seg> <seg type="pāda" n="b">helāhāsavikāsasundararuciḥ saṃpūrṇakoṣastataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścānmlānavapurvilolaśithilaḥ padmaḥ prakīrṇe 'nilais</seg> <seg type="pāda" n="d">tasminneva dine sa paṅkakalilaklinnastaṭe śuṣyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.74">
<l><seg type="pāda" n="a">vairūpyaṃ sahajaṃ jarāhṛtaruciryāto yayātiḥ purā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntyā tarjitakāmakīrtirabhavaddurdarśamūrtirnalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saudāsasya manoharaṃ vapurabhūtsaṃtrāsanaṃ dehināṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpe kasya bhaviṣyati pratidinamlāyinyanitye dhṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_4.75*">
<l>tasmādasthirarūpaṃ vicārya rūpaṃ bhavasvarūpaṃ ca /</l>
<l>anurūpamadanaśamanaṃ sthirapadasaṃprāptaye sudhiyām //</l>
</lg>
</div>
<div type="vicāra" n="5">
<head>pañcamo vicāraḥ</head>
<lg xml:id="KDarp_5.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ śūraḥ krūrapratibhaṭaghaṭāpāṭanapaṭus</seg> <seg type="pāda" n="b">tarasvī senāyāṃ hayagajaghaṭānāmadhipatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti prauḍhaḥ puṃsāṃ nijabhujabalākrāntajagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatyantardarpaḥ paribhavapadaṃ kālagalitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śauryeṇa darpaḥ puruṣasya ko 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭastiraścāmapi śūrabhāvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aucityahīnaṃ vinayavyapetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dayādaridraṃ na vadanti śauryam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bālasya śauryaṃ kusumopamasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mātuḥ prahāre praṇayasmiteṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhasya śauryaṃ śithilāṅgasaṃdheḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svaślāghayā pūrvakathāpatheṣu</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vayastribhāge taruṇasya śauryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadeva darpaprabhavābhibhūtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taccittavṛttervividhasvabhāvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">paryāyaśo yātyativaiparītyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.5">
<l><seg type="pāda" n="a">...........</seg> <seg type="pāda" n="b">...........</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cittasya jātyānilacañcalasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāguṇatvātkriyate kimasya</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.6">
<l><seg type="pāda" n="a">hyo yena bhagnāḥ purato 'risenā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītaḥ sa evādya bhavatyadhīraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛtreṇa śakraḥ samare nigīrṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phenena śakraḥ sa jaghāna vṛtram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.7">
<l><seg type="pāda" n="a">........</seg> <seg type="pāda" n="b">........</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaṃ samāliṅgati darpalolā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣībeva veśyā nahi rājalakṣmīḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.8*">
<l>yaḥ kārtavīryasya ca doḥsahasraṃ viccheda vīro nahi yudhi jāmadagnyaḥ /</l>
<l>sa sāyake rāmakarādhirūḍhe brāhmaṇyadainyapraṇayī babhūva //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.9*">
<l>rāmo 'pi sāhāyakalābhalobhāccakre kapeḥ saṃśrayadainyasevām /</l>
<l>śūrapratāpaḥ śiśirartuneva kālena līḍhastanutāmupaiti //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vālī prasahya plavagaḥ kareṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sollāsakailāsasahaṃ daśāsyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nikṣipya kakṣāñcalasaṃdhibandhe</seg> <seg type="pāda" n="d">saptābdhisaṃdhyāvidhimanvatiṣṭhat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yuddhoddhatā bhūpatayaḥ prasiddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhā jarāsaṃdhanṛpeṇa pūrvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhīmasenena bhujāyudhena</seg> <seg type="pāda" n="d">dvidhā kṛtaḥ saṃdhividāraṇena</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.12">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīmo 'pi karṇena vikīrṇadhairyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramūḍhaśaktiḥ kṛpayā vimuktaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṇe 'rjunasyātatakārmukasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣaṇātkṣaṇaṃ yācakatāṃ prayātaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvārjunaḥ kṛṣṇakalatravargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma gopālabalābhibhūtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jñāyate daivapathānuyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">śauryasya vṛttiḥ karikarṇalolā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.14">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīruḥ śūratvamāyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">śūro 'pyāyāti bhīrutām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kvaciccapalasyāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">śauryasya niyatā sthitiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bāṇastryakṣeṇa kaṃsāri</seg><seg type="pāda" n="b">cakradhārāpathātithiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājanmabhaktipraṇayī</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣaṇārho na rakṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vegāpte kālayavane</seg> <seg type="pāda" n="b">mucukundamaśiśriyat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śauriḥ śayanaparyaṅka</seg><seg type="pāda" n="d">talasaṃkucitākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.17">
<l><seg type="pāda" n="a">śiśupālasya śirasi</seg> <seg type="pāda" n="b">cchinne cakreṇa cakriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭiḥ kṛtā na cāpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛpaistatpakṣipātibhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīmaniṣpīyamāṇasṛg</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭo duryodhanānujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśastrābhireva strībhir</seg> <seg type="pāda" n="d">droṇakarṇakṛpādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sphārājagarasaṃruddha</seg><seg type="pāda" n="b">bhujadvandvo vṛkodaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jananīkaruṇākranda</seg><seg type="pāda" n="d">ninādamukharo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mahatāmapi pūrveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃrūpā madakṣitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmānyavikramoddāma</seg><seg type="pāda" n="d">ślāghā kenābhinandyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.21">
<l><seg type="pāda" n="a">aśakte raudratātaikṣṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīvrapāpeṣu dhīratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chadmadhīrvāci pāruṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nīcānāṃ śauryamīdṛśam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.22">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkāraṇanṛśaṃsasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śauryaṃ hiṃsratvamucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ sarpa iva saṃnaddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇabhādhāya dehinām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.23">
<l><seg type="pāda" n="a">etadeva paraṃ śauryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatparaprāṇarakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahi prāṇaharaḥ śūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūraḥ prāṇaprado 'rthinām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.24">
<l><seg type="pāda" n="a">na kaścidbuddhihīnasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śauryeṇa kriyate guṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parjanyagarjitāmarṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">śvabhre patati kesarī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ śauryeṇa sarāgasya</seg> <seg type="pāda" n="b">madakṣībasya dantinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bandhakīlābhalobhena</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ kṣipatyavaṭe tanum</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śauryaṃ vikrītakāyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sevakasya kimadbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meṣasyeva vadho yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sūnābaddhasya niścitaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.27">
<l><seg type="pāda" n="a">na darpavikṛtaṃ śauryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na māyāmalinaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dveṣoṣṇaṃ śrutaṃ yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇyante tadguṇā budhaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.28">
<l><seg type="pāda" n="a">kulaṃ kutanayeneva</seg> <seg type="pāda" n="b">lobheneva guṇodayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aiśvaryaṃ durnayeneva</seg> <seg type="pāda" n="d">śauryaṃ darpeṇa naśyati</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.29">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhāvabhavanastambha</seg> <seg type="pāda" n="b">iva dambhodbhavo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptābdhiparikhālekha</seg><seg type="pāda" n="d">mekhalāyāḥ prabhurbhuvaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya niḥśeṣitārāteḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā yuddhamanorathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aprāptapratimallasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yayau hṛdayaśalyatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sa surāsurayuddhāpta</seg><seg type="pāda" n="b">darpadarpitamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaḥ ko 'sti śūraḥ saṃrambhād</seg> <seg type="pāda" n="d">ityapṛcchatsadājanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.32">
<l><seg type="pāda" n="a">darpakaṇḍūladordaṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛcchantaṃ rabhasena tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāvamānasaṃnaddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagādābhyetya nāradaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsti tvatsadṛśaḥ śūras</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye satyamucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tu jāne raṇārhau te</seg> <seg type="pāda" n="d">naranārāyaṇāvṛṣī</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.34">
<l><seg type="pāda" n="a">badaryāśramasaṃsaktau</seg> <seg type="pāda" n="b">tīvre tapasi niṣṭhitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuddhecchau tau yadi syātāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatpūrṇaste manorathaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.35">
<l><seg type="pāda" n="a">nāradenetyabhihite</seg> <seg type="pāda" n="b">sa badaryāśramaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokayannijabhujau</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyāsannaraṇotsavau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tejonidhī tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">naranārāyaṇau nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manorathapathābhyastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yayāce yuddhamuddhataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.37">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ yuddhakāmukaṃ tiryag</seg><seg type="pāda" n="b">dṛśā gambhīradhīrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokyovāca sāvajña</seg><seg type="pāda" n="d">smitadigdhādharaṃ naraḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mahīpate nivartasva</seg> <seg type="pāda" n="b">na vayaṃ yuddhakovidāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuktastaireva saṅgrāmas</seg> <seg type="pāda" n="d">tava ye bhūmyanantarāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ityukto 'pi yadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">na cacāla raṇādarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā taṃ dṛptamaiṣīka</seg><seg type="pāda" n="d">niśitāstrairapūrayat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.40">
<l><seg type="pāda" n="a">pradīptajvalanākāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarairākīrṇavigrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinaṣṭavigraharucir</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛpastatyāja dhīratām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.41">
<l><seg type="pāda" n="a">akāṇḍakhaṇḍitoccaṇḍa</seg><seg type="pāda" n="b">darpajvarabharo nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛpaṇaḥ prāṇarakṣāyai</seg> <seg type="pāda" n="d">tameva śaraṇaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.42">
<l><seg type="pāda" n="a">vāritāstrastatastena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnamānamanorathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjāvikuṇṭhakaṇṭhaḥ svāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājadhānīṃ yayau nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.43">
<l><seg type="pāda" n="a">iti mānasya mahatām</seg> <seg type="pāda" n="b">api ghorāśanirmadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lohasya svamaleneva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣayo darpeṇa tejasaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmātsadā mānadhanena puṃsā</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaḥ prayatnena nivāraṇīyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darpogravaktrasya suhṛjjano 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvātmanā tivranipātasajjaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_5.45">
<l><seg type="pāda" n="a">adarpaśauryaspṛhaṇīyasattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">goviprarakṣākṣapitasvadehāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayānti vīrāḥ sukṛtāmṛtādrair</seg> <seg type="pāda" n="d">yaśaḥśarīrairajarāmaratvam</seg> //</l>
</lg>
</div>
<div type="vicāra" n="6">
<head>ṣaṣṭho vicāraḥ</head>
<lg xml:id="KDarp_6.1">
<l><seg type="pāda" n="a">jagatyeko bhadradvirada iva dānārdrasaraṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśasvī niḥsvānāmahamabhimatāśāphalataruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti tyāgodagraṃ vahati kila darpaṃ manasi yas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadudbhūtaṃ sarvaṃ sukṛtamapahāya vrajati saḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.2">
<l><seg type="pāda" n="a">svargādisaṃbhogaphalābhilāṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pātrāya pūjāṃ pratipadyate yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthapaṇyakrayavikrayo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">kastena dānaprabhavo 'bhimānaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yadvidyādiguṇotkarṣa</seg><seg type="pāda" n="b">viśeṣaparitoṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyate prītidhanayoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa paṇyakrayavikrayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.4">
<l><seg type="pāda" n="a">lokaprasiddhisiddhyai yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchati guṇastavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti vittayaśasoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tadā krayavikrayam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.5">
<l><seg type="pāda" n="a">avamānahataṃ yacca</seg> <seg type="pāda" n="b">dattamaśraddhayā dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūṣare niṣphalaṃ bījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣiptamakṣiptameva tat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tyāgino 'nyasya saṃgharṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtyutkarṣajigīṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattaṃ kāraṇabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyaivānte phalapradam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.7">
<l><seg type="pāda" n="a">parārtiśamanaṃ vittam</seg> <seg type="pāda" n="b">ajñātamanudīritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aphalākāṅkṣayā yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayātyalpamanalpatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kurukṣetrādideśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāleṣvarkagrahādiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmopakāramātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">pātre dānena kiṃ madaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.9">
<l><seg type="pāda" n="a">deśakālakriyāpātrāṇy</seg> <seg type="pāda" n="b">avicāryaiva kevalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pareṣāmārtiśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dayārdraṃ dānamucyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.10">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣāyai saṃpadāṃ putra</seg><seg type="pāda" n="b">kalatrasukhasiddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyate yatprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">lobhadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vāde khalaiḥ khalīkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedhadrutaparīkṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyate yaccirakliṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṣṭadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvāśāgatasatpātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇāyābhyarthya dīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yattaducchvāsasaṃtaptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.13">
<l><seg type="pāda" n="a">anyadābhāṣitaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattamanyattato 'lpakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatsadoṣamayogyaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">kūṭadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.14">
<l><seg type="pāda" n="a">cirasevānurodhena</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhakṛcchrādanicchayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aprasādena yaddattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">balādānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yatpuṣpadhūpatilaka</seg><seg type="pāda" n="b">pratipattipradarśitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattamatyalpaniḥsāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dambhadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.16">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhūtabhārasaṃbhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājacaurādiviplave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvā yadduṣṭamudghuṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śalyadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.17">
<l><seg type="pāda" n="a">anāsvādyamavikreyam</seg> <seg type="pāda" n="b">anādeyamanīpsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattaṃ nirupakāraṃ yad</seg> <seg type="pāda" n="d">vandhyadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṇavaccirasaṃśodhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vacasā pratipāditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yannityayācanadveṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yācyadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ekasmai pūrṇamanyasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛśaṃ tulyaguṇodaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhedādyadarpitaṃ rāga</seg><seg type="pāda" n="d">dveṣadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṇadaiḥ svajanaiḥ putrair</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhakṣāmapratigrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityamāyāsyate yena</seg> <seg type="pāda" n="d">kalidānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.21">
<l><seg type="pāda" n="a">na parasyārtiśanamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nātmanaḥ puṇyakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattālpamūlyenāptaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="d">svalpadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.22">
<l><seg type="pāda" n="a">durgraheṣu viruddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">daśāpāke 'tidāruṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyate doṣaśāntyai yad</seg> <seg type="pāda" n="d">bhayadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.23">
<l><seg type="pāda" n="a">mumūrṣastyaktasarvāśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayanastho dadāti yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrcchāsthānena manasā</seg> <seg type="pāda" n="d">mohadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.24">
<l><seg type="pāda" n="a">dattaṃ priyaviyogogra</seg><seg type="pāda" n="b">śokaśalyārtacetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatpaścāttāpajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bāṣpadānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.25">
<l><seg type="pāda" n="a">purohitāya gurave</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntisvastividhāyine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyate yatprasaṅgena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhṛtidānena tena kim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yatsaṃtyaktaphalaspṛhaṃ yaducitaṃ sarvasvabhūtaṃ ca yan</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyāyena yadarjitaṃ paradhanasparśena śaptaṃ na yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvā duḥkhaśataṃ na yatsvavacasā paścānna yadgaṇyate</seg> <seg type="pāda" n="d">taddānaṃ dhanabījavāpanipuṇaḥ śeṣaḥ prakāraḥ kṛṣeḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.27">
<l><seg type="pāda" n="a">prāptuṃ svargavarāṅganāstanataṭasparśātiriktaṃ sukhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">datto merurapi prayāti tṛṇatāmātmopakārecchayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpannārtivilokane karuṇayā śraddhāsudhāpūritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvotsāhasamanvitaṃ tṛṇamapi trailokyadānādhikam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yudhiṣṭhirasya bhūbhartuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā kanakavarṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvamedhe vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">vartamāne mahākratau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.29">
<l><seg type="pāda" n="a">sajjāsu rājabhojyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāsvannapāliṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aniśaṃ ratnapātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuñjāneṣu dvijanmasu</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vipreṣu pūryamāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇikāñcanaśāsanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ucchiṣṭabhūmiṃ nakulaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svabilātsamupāyayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.31">
<l><seg type="pāda" n="a">dīptakāñcanavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">pārśvenaikena śobhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apareṇāsuvarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">vitīrṇajanakautukaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.32">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'bhyetya tūrṇamucchiṣṭa</seg> <seg type="pāda" n="b">hemapātracyute 'mbhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">luloṭha śapharotphāla</seg><seg type="pāda" n="d">parivartavivartanaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.33">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇapārśvaṃ nakulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā sarve kutūhalāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">majjantamucchiṣṭajale</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣitipāya nyavedayan</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.34">
<l><seg type="pāda" n="a">prāptena bhūbhujā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭyā pṛṣṭa iveṣṭayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'vadadvismayabhuvā</seg> <seg type="pāda" n="d">suspaṣṭākṣarayā girā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.35">
<l><seg type="pāda" n="a">rājannasyātidānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na paśyāmyucitaṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmātprabhūtasaṃbhārāt</seg> <seg type="pāda" n="d">saktupātraṃ varaṃ param</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.36">
<l><seg type="pāda" n="a">pravṛtte 'sminmahādāne</seg> <seg type="pāda" n="b">mahataste mahīpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vitte vṛtte ca citte ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śuddhiṃ ko vetti tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.37">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃbhāro 'yaṃ bhuvanabhavanavyāptiparyāptabhogaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāśāsu pratatajanatāpūraṇe 'tyantatucchaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpannārtipraśamanavidhau sattvaśuddhipradāne</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃnaddhānāmapi tṛṇakaṇaḥ kāñcanādritvameti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.38">
<l><seg type="pāda" n="a">śrūyatām yanmayā dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūpate svayamadbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udetyudīrite yasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">kāye romāñcakañcukaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śiloñchavṛttinā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipreṇa kṣetracāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upavāsakṛśenāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yavastokaṃ kalatriṇā</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.40">
<l><seg type="pāda" n="a">saktupātre tataḥ siddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadevapitṛkriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyāputravibhāgena</seg> <seg type="pāda" n="d">svaṃ bhāgaṃ bhoktumudyayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sa prāṇāhutitoyārthī</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśātithimāgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣutkṣāmakukṣiṃ saṃkṣipta</seg><seg type="pāda" n="d">sarvāṅgaśithilākṛtim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai vihitasatkāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saprasādena cetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddhāsudhāvasiktaṃ tat</seg> <seg type="pāda" n="d">sa dadau nijabhojanam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.43">
<l><seg type="pāda" n="a">nigīrṇo 'tithinā tasminn</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣīṇakṣudvikāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadbhāryāpyādaravatī</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmai svamaśanaṃ dadau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tenāpyatṛptimālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatsūnuḥ śraddhayātithim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svabhojanena vidadhe</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpūrṇāśananirvṛttam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.45">
<l><seg type="pāda" n="a">gate bhuktvātithau tasminn</seg> <seg type="pāda" n="b">upavāsakṛśo dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvotsāhayutastasthau</seg> <seg type="pāda" n="d">klānto 'pi niśi nirvyathaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.46">
<l><seg type="pāda" n="a">athāhaṃ saktugandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">nirgataḥ kṣudhito bilāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptastatparṇakuṭikām</seg> <seg type="pāda" n="d">utsṛṣṭocchiṣṭavartinīm</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrācamanatoyena</seg> <seg type="pāda" n="b">spṛṣṭamātrasya me nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pasya me dakṣiṇaṃ pārśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jataṃ hemamayacchavi</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'haṃ vāmapārśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hemacchāyāptaye sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirnidraścintayā yātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛśatāmeva kevalam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yadyatprāpnoti puruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmayogātsamīhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattatsaṃpūraṇāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti cintāvidheyatām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.50">
<l><seg type="pāda" n="a">adhunā vartamāne 'sminn</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvamedhe tava kratau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hemapārśvāśayāyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">viprocchiṣṭāmahīmaham</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnakāñcanapātrāmbu</seg><seg type="pāda" n="b">siktasya luṭhataściram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama kāntilavo 'pyaṅge</seg> <seg type="pāda" n="d">na kaścidiha dṛśyate</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvathā sattvaśuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānāyātilaghīyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo mahāphalāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhogāṅgaprasaṅgine</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktvā nakule yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">tattatheti yudhiṣṭhiraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicintya saṃtatocchvāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣaṇaṃ stimitatāṃ yayau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_6.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmātsuvarṇāmbararatnabhūmi</seg><seg type="pāda" n="b">dānairna darpaḥ puruṣeṇa kāryaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatyudāraṃ karuṇārdrasattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dānaṃ sadā kasyacideva puṇyaiḥ</seg> //</l>
</lg>
</div>
<div type="vicāra" n="7">
<head>saptamo vicāraḥ</head>
<lg xml:id="KDarp_7.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaḥ sadā rāgadhanābhimāna</seg><seg type="pāda" n="b">mohaprahāṇāya satāmabhīṣṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaiva darpo yadi kiṃ vṛthaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tyakto nikāyaḥ kṣapitaśca kāyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvātmanā śuddhadhiyā vidheyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāradoṣapraśamāya yatnaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopopataptaṃ dhanarāgadigdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti tīvraṃ na tapaḥ praśāntim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.3">
<l><seg type="pāda" n="a">cittaṃ viraktaṃ yadi kiṃ tapobhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cittaṃ sarāgaṃ yadi kiṃ tapobhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cittaṃ prasannaṃ yadi kiṃ tapobhiś</seg> <seg type="pāda" n="d">cittaṃ sakopaṃ yadi kiṃ tapobhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kopena śāpaśpuritādharāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmena kampasphuritādharāṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svedāmbhasā tulyasamudbhavena</seg> <seg type="pāda" n="d">nistejasāṃ kiṃ tapasā munīnām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryāpyahalyā kila gautamasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhasya śāpena śilā babhūva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīto vasiṣṭhena ruṣābhiśaptaś</seg> <seg type="pāda" n="d">caṇḍālatāṃ bhūmipatistraśaṅkuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmagnamūrtirvararatnalobhād</seg> <seg type="pāda" n="b">vipāṭayantīṃ nayane sukanyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpāṇisaṃsparśasukhādareṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sehe nikāraṃ cyavanaḥ sarāgaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṇḍuḥ priyākaṇṭhavilambibāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau stananyastatanuryadastam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dagdhaḥ parīkṣitphaṇiphūtkṛtairyat</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasvikopasya vijṛmbhitaṃ tat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.8">
<l><seg type="pāda" n="a">visārasaṃsāratarorna yena</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśeṣamunmūlitameva mūlam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpopatāpaprabhuṇā pareṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tena mithyātapasā munīnām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.9">
<l><seg type="pāda" n="a">na rājasevārajasā viluptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūmividyādivivādataptam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dambhadīkṣākuhakākulaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇamittraṃ vimalaṃ vrataṃ tat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sasaṃcayaṃ guptakalatraputraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punargṛhītavyavāharabhāram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dambhābhimānodbhavakaṣṭabhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mithyāvrataṃ jīvitavṛttyupāyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sarāgarogaṃ bahulapramohaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarogasaṃbhāramakharvagarvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradveṣadoṣoṣṇamameyamāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsāracihnaṃ vratametadagryam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.12">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭākṣasūtrājinayogapaṭṭa</seg><seg type="pāda" n="b">kanyādṛḍhagranthinipīḍyamānam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivekahīnaṃ virataprakāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vrataṃ bṛhadbandhanamāmananti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sarāgakāṣāyakaṣāyacittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīlāṃśukatyāgadigambaraṃ vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">laulyodbhavadbhasmabharaprahāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vrataṃ na veṣodbhaṭatulyavṛttam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.14">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsaṅgayogaṃ dhanabhogasaṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vilambikaṅkālakapālamālam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopākulaṃ sparśavivarjanīyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāravrataṃ tatkathayanti pāpam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bālastapasvī kimato 'sti hāsyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvā vanaiṣī kimato 'styayogyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddha sarāgaḥ kimato 'sti nindyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrkhaḥ pramātā kimato 'sti śocyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣamā śamaḥ śāsanamindriyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ prasiktaṃ karuṇāmṛtena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapo 'rhametatsajane vane vā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāyasya saṃśoṣaṇamanyadāhuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.17">
<l><seg type="pāda" n="a">himācale śyāmaladevadāru</seg><seg type="pāda" n="b">vane purā nirjharacāruhāsye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasyatāṃ śoṣajuṣāṃ munīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālo yayau varṣasahasrasaṃkhyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadācidbhagavānbhavārti</seg><seg type="pāda" n="b">hārī vihārāya nabhaḥpathena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samaṃ bhavānyā vṛṣabhādhirūḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samāyayau śītamayūkhamauliḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyoditānāṃ vadanaprabhāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghīkṛtānekaśaśiprabhāṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilāsahāsyena nabho babhūva</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhaktisaṃsaktasitottarīyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.20">
<l><seg type="pāda" n="a">devī vilokyātha tapaḥprayatna</seg><seg type="pāda" n="b">tīvraprayāsaprakaṭāsthiśeṣān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munīnkṛpāveśaviṣaṇṇacittā</seg> <seg type="pāda" n="d">śaśāṅkalekhābharaṇaṃ babhāṣe</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.21">
<l><seg type="pāda" n="a">deva tvadārādhananiścalānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtyaktasarvāgrahanigrahāṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapa kriyāśoṣitavigrahāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nādyāpi muktiḥ kimaho munīnām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.22">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmādamī varṣasahasralagna</seg><seg type="pāda" n="b">kleśāvalagnāstanuśoṣamagnāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatpadaṃ nityasukhāya naiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nirāmayaṃ tanmunayaḥ prayānti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthuḥ prasādaḥ prathamāgateṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nirādaratvaṃ cirasaṃśriteṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svācchandyalīlāvipulāvalepād</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣu svabhāvaḥ sulabhaḥ prabhūṇām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.24">
<l><seg type="pāda" n="a">iti priyāyāḥ praṇayopapannam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākarṇya vākyaṃ giriśo 'bravīttām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvanviṣaśyāmalakaṇṭhakāntiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dantaprabhābhiḥ pratibhāvihīnam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.25">
<l><seg type="pāda" n="a">devi tvayoktam dayayā munīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānurodhāducitaṃ mamaitat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣāṃ bhavollaṅganavighnabhūtau</seg> <seg type="pāda" n="d">śāntiṃ gatau kiṃ tu na kāmakopau</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vanapraveśairniyamairaśeṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyāviśeṣaiḥ kṛtakāyaśoṣaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na nirvikāraṃ padamāpnuvanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kopena kāmena ca kṛṣyamāṇāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.27">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyakṣameṣāṃ manaso vikāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdarśayāmyeṣa niṣaktamantaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīvravrataiḥ śuṣyati kāya eva</seg> <seg type="pāda" n="d">na vāsanālīnaghanapramohaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.28">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtyaktabhogāḥ spṛhayā vimuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snehe 'pyarāgāḥ sujane 'pyasaṅgāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhajantyavikleśatapaḥprasaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">yuktāḥ prakāmaṃ padamavyayaṃ tat</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.29">
<l><seg type="pāda" n="a">uktveti śaṃbhurvṛṣabhātsalīlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">girerivāgrādavatīrya bhūmim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇādabhūdadbhutarūparāśir</seg> <seg type="pāda" n="d">nagnavrataḥ kāntisudhāvadātaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāmarādhīśakirīṭaratna</seg><seg type="pāda" n="b">śoṇaprabhārdrāviva pādapadmau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pracakraturvidrumabālavallī</seg><seg type="pāda" n="d">navaprarohādbhutagarvamurvyām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.31">
<l><seg type="pāda" n="a">suspaṣṭajānu pracitoruśobhi</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhihradāvartavibhaktamadhyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattasya rūpaṃ pravilambibāhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīnāṃsamāsīnmukhapūrṇacandram</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ananyalāvaṇyasudhābdhimadhya</seg><seg type="pāda" n="b">snātairivāṅgaiḥ sphaṭikāvadātaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakre daśāśāḥ sa pṛthuprakāśā</seg> <seg type="pāda" n="d">digambaratvādiva jātahāsāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.33*">
<l>pāṇisthitaśyāmamayūrapicchacchāyācchaṭāvicchurito 'sya kaṇṭhaḥ /</l>
<l>rarāja līnāntarakālakūṭamiṣāgninevārpitadhūmalekhaḥ //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.34">
<l><seg type="pāda" n="a">sa locanābhyāṃ pṛthupakṣmalābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">āraktaparyantamanoharābhyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyadhādivānaṅganavāṅgasaṅge</seg> <seg type="pāda" n="d">digaṅganānāmanurāgadīkṣām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā trilokīkalitābhilāṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuḥ smarārerjanitasmaraṃ tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvāpakārasmṛtijātalajjaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakṣuḥ kṣaṇaṃ kvāpi yayau tṛtīyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.36">
<l><seg type="pāda" n="a">babhau sa kāntaḥ kuṭilāsitena</seg> <seg type="pāda" n="b">skandhaspṛśā kuntalasaṃcayena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anveṣṭumiṣṭāṃ mukuṭendulekhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niśāgaṇeneva samāgatena</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.37">
<l><seg type="pāda" n="a">latāvadhūpallavapāṇimuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smitāvadātairvibabhau ca puṣpaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpāntare nihnutajahnukanyā</seg><seg type="pāda" n="d">phenāvaśeṣairiva kīrṇakeśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tenānyarūpeṇa kṛtā navaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntiścakāśe nijarūpaguptyai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jūṭādivendurmṛditaḥ karābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāṅgamabhyaṅgapade niyuktaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.39">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ virūpīkṛtamanmathasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tattasya kāntyā kamanīyamāsīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjāpahārādvanadevatānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">savismayo yena navābhilāṣaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.40">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāsasastasya sasaṅgamaṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjāvatīnāṃ spṛhayaiva petuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">netrāṇi vidyādharasundarīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">līlāravindārdhatiraskṛtāni</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.41">
<l><seg type="pāda" n="a">nabhaḥsthitānāṃ tridaśāṅganānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadgātrasaundaryavaśīkṛtānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakampaśiñjānavibhūṣaṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">netrotsavo 'bhūdgativighnabhūtaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.42">
<l><seg type="pāda" n="a">susiddhakanyāñjalipallavāgra</seg><seg type="pāda" n="b">vimuktanīlotpalapuṣpakuñjam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅge jagallocanavargamasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saundaryasaṃsaktamivābabhāse</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.43">
<l><seg type="pāda" n="a">taddarśane kautukaniścalānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇāvataṃsīkṛtalocanānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgāṅganānāmapi saspṛhābhūn</seg> <seg type="pāda" n="d">nitāntamantaḥkaraṇapravṛttiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya praveśe vadanādhivāsa</seg><seg type="pāda" n="b">lobhabhramadbhṛṅgagaṇāñcitānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhūtsajṛmbhaśvasanākulānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muhurlatānāṃ kusumeṣu kampaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.45">
<l><seg type="pāda" n="a">śanaiḥ śanairāśramasaṃnikarṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ yauvanaṃ mūrtamivāpatantam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya kāntaṃ munikāminīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manaḥ praharṣocchalitaṃ babhūva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.46*">
<l>tāsāṃ tadālokananirnimeṣā dṛṣṭiḥ paraṃ karṇapathapraviṣṭā /</l>
<l>utsṛṣṭalajjāvipulābhilāṣādasūcayanmugdhamṛgīvilāsam //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ tadarcārabhasotthitānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">srastāṃśukotkampighanastanīnām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navena kāmena khalīkṛtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jṛmbhābhavo 'bhūdbhujayorvilāsaḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ babhau romalatā mukhendu</seg><seg type="pāda" n="b">bhītā tamaḥśrīḥ stanarakṣiteva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāgāgnidhūmaprasarāgryalekhā</seg> <seg type="pāda" n="d">tanīyasī nābhivinirgateva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyādhare cumbanalālaseva</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhe haṭhāliṅganasaspṛheva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdi stananyāsasamutsukeva</seg> <seg type="pāda" n="d">papāta dṛṣṭiḥ sahasaiva tāsām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.50">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛṅgasvanairāhitahuṃkṛtābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpyatprasūnaiḥ prasṛtasmitābhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vātāñcitaiḥ pallavapaṇibhistā</seg> <seg type="pāda" n="d">nivāryamāṇā iva mañjarībhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.51">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtarjyamānā iva homadhūma</seg><seg type="pāda" n="b">lekhāvalībhrūbhramaṇena digbhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāntike śīladukūlamukti</seg><seg type="pāda" n="d">sajjā vilajjāḥ prasabhaṃ babhūvuḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.52">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśvāsinīnāṃ smarabāṇapuṅkha</seg><seg type="pāda" n="b">pakṣāntavātairiva kampitānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsāṃ vilokyaiva manovikāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrūbhaṅgabhīmā muniparṣadāsīt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.53">
<l><seg type="pāda" n="a">kopotkaṭavyāghravidīryamāṇa</seg><seg type="pāda" n="b">kṣamāmṛgīraktaciteva teṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsannadoṣāgamavāsarānta</seg><seg type="pāda" n="d">saṃdhyānibhābhūtsahasaiva dṛṣṭiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.54">
<l><seg type="pāda" n="a">daṣṭādharāḥ kampavidhūrṇamānāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svedārdradehā viṣamaṃ śvasantaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te bhejire rāgasamudgaterṣyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kopākulāḥ kāmukavṛttameva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.55">
<l><seg type="pāda" n="a">antarjvalatkopakṛśānudhūma</seg><seg type="pāda" n="b">saṃkāśakṛṣṇājinabaddhakakṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tridaṇḍamudyamya javena kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">abhyādravannagnatanuṃ vṛṣāṅkam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.56">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛsīṃ samutkṣipya sakampabāhuś</seg> <seg type="pāda" n="b">cikṣepa kaścitkṣamayā vihīnaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenāsanātkṣmāvirahādivāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">mohe nirālambatanuḥ papāta</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍaluṃ kaścidakāṇḍacaṇḍa</seg><seg type="pāda" n="b">saṃrambhapiṇḍīkṛtakopatulyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādāya mohena pinākapāṇeḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puraḥ prahārābhimukho babhūva</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.58">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāmamarṣādbhṛśamakṣamāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">soḍhuṃ nikāraṃ kṣaṇamakṣamāṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpuḥ prayātāḥ kṣitimakṣamālā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrūbhaṅgatāṃ tasya tapovanasya</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsaṃbhramādāśramamañjarīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kampākulānāṃ kusumāntarotthaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsītpramohapratimo 'ndhakāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpākṣarāmairbhramarairbhramadbhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.60">
<l><seg type="pāda" n="a">te prāpurīrṣyāpadamandhakāri</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktraṃ śaśāṅkopamamīkṣamāṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṇṭhasthalālokanakālakūṭa</seg><seg type="pāda" n="d">saṃpūritākṣā iva mohamūrcchām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.61">
<l><seg type="pāda" n="a">te taṃ smitaprasphuritādharāgram</seg> <seg type="pāda" n="b">udagralāvaṇyaviśeṣatarṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patnīvikārogranikāramūcuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhāntaraśvāsavikīrṇavarṇāḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ vijātirviguṇaḥ kalāvān</seg> <seg type="pāda" n="b">nagno vṛṣāṅkaḥ praviśatyalajjaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradūṣitā yena maharṣijuṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgeva śuddhā lalanāvalīyam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.63">
<l><seg type="pāda" n="a">anena saṃsūcayatā nigūḍha</seg><seg type="pāda" n="b">rūpeṇa darpādakulīnabhāvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nītā pavitratvamiyaṃ munīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāpālikeneva vanāntabhūmiḥ</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.64">
<l><seg type="pāda" n="a">aho batāsya pratibhā prasahya</seg> <seg type="pāda" n="b">satīsamāliṅganasaspṛhasya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kenāpi kāmatkuhakakrameṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kāntaṃ kṛtaṃ rūpamanena nūnam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.65">
<l><seg type="pāda" n="a">uktveti tasmai sasṛjuḥ sakopās</seg> <seg type="pāda" n="b">te daṇḍapāṣāṇabṛsīśatāni</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dveṣāvṛtākṣṇāmavivekajanmā</seg> <seg type="pāda" n="d">mohaḥ pramāde gurutāmupaiti</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.66">
<l><seg type="pāda" n="a">dūre bhavatyatha śanaiḥ śiśirāṃśumaulau</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣaṃ prakopavipulānalatāpitānām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taddarśanānusaraṇaprasṛtasya yatnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patnījanasya sutarāṃ vinivartane 'bhūt</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.67">
<l><seg type="pāda" n="a">atha sa bhagavānbhargaḥ svargāpagāpṛthunirjhara</seg><seg type="pāda" n="b">prasṛtahasitastasmādeśātkrameṇa tirohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśamavimalaṃ vyoma vyāpya priyāmavadatsmaya</seg><seg type="pāda" n="d">smitasitamukhīṃ dṛṣṭaṃ devi tvayā municeṣṭitam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.68">
<l><seg type="pāda" n="a">bhasmasmeraśarīratā pṛthujaṭābandhaḥ śiromuṇḍanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍī daṇḍakamaṇḍalupraṇayitā carmākṣasūtragrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṣāyavyasanaṃ nirambararuciḥ kaṅkālamālādhṛtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmakrodhavaśādviśeṣaruciraṃ sarvaṃ vṛthaiva vratam</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.69">
<l><seg type="pāda" n="a">darpotkopātparaṇitajaṭāsūtrabandhacca mohād</seg> <seg type="pāda" n="b">antaḥsīdatsarasaviṣayāsvādasaṃvādasaṅgāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśāpāśavyasananicayādvāsanālīnadoṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">naiṣāṃ muktirbhavati tapasā kāyasaṃśoṣaṇena</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ityuktaṃ tripurāriṇā girisutā śrutvā yathārthaṃ vaco</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitya vratamapraśāntamanasāṃ mithyaiva kāyakṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāroparamāya moharajasaḥ śāntyai munīnāṃ paraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rāgadveṣavimuktaye ca dayayā cakre harasyārthanām</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.71">
<l><seg type="pāda" n="a">devyārthito 'tha bhagavānkṛpayā smarāris</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāmanugrahamayena vilokanena</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakre smitasnapitadigvadano munīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">līnasya moharajasaḥ sahasaiva śāntim</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tapoviśeṣairniśitaprayatnais</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmānna kāryaḥ pṛthumohadarpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dveṣeṇa rāgeṇa mohadayena</seg> <seg type="pāda" n="d">tapaḥ kṣayaṃ yāti saha smayena</seg> //</l>
</lg>
<lg xml:id="KDarp_7.73">
<l><seg type="pāda" n="a">praśānto 'ntastṛṣṇāviṣamaparitāpaḥ śamajalair</seg> <seg type="pāda" n="b">aśeṣaḥ saṃtoṣāmṛtavisarapānena vapuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṅgaḥ saṃbhogaḥ kamaladalakīlālatulyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavāraṇye puṃsāṃ parahitamudāraṃ khalu tapaḥ</seg> //</l>
</lg>
</div>
</body>
</text>
</TEI>
Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG6C7VC094MPV3X9V83VVZ