Provisional period: the Scholar Council has not yet seated its first three members. Records labelled "verified" in the underlying registry are displayed as provisional until the council ratifies its first verdicts. Submissions still go through scholar review; only the public label downgrades.

Plate TXT · KE07BhallaṭaśatakaLatn

URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG4D2P8YV05WGJ56VZKE07

Scripture · kavya

Provisional

Bhallaṭaśataka

Bhallaṭaśataka

Bhallaṭa

Bhallaṭaśataka tāṃ bhavānīṃ bhavānīta kleśanāśaviśāradām śāradāṃ śāradāmbhoda sitasiṃhāsanāṃ namaḥ // tāṃ bhavānīṃ bhavānīta kleśanāśaviśāradām śāradāṃ śāradāmbhoda sitasiṃhāsanāṃ namaḥ // yuṣmākam ambaramaṇeḥ prathame mayūkhās te maṅgalaṃ vidadhatūdayarāgabhājaḥ kurvanti ye d…

Provenance ledger

3 entries

  1. Canonkavyatextual
  2. AttributionBhallaṭatextual
  3. SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary

IIText

san
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_bhallaTa-bhallaTazataka">
  <teiHeader xml:lang="en">
  <fileDesc>
  <titleStmt>
	<title>Bhallaṭaśataka</title>
	<author>Bhallaṭa</author>
	<respStmt>
	 <resp>data entry</resp>
	 <name>Somadeva Vasudeva</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>contribution to GRETIL</resp>
	 <name>Somadeva Vasudeva</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
	 <name>Reinhold Grünendahl</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
	 <name>Maximilian Mehner</name>
	</respStmt>
  </titleStmt>

  <publicationStmt>
	<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
	<availability>
	 <p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
	 If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
	 The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>

	 <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
	</availability>
	<date when-iso="2020-07-31"/>
  </publicationStmt>

  <notesStmt>
	<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/5_poetry/2_kavya/bhall_au.htm">bhall_au.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
	<note type="legacyheader">
	 Bhallata:
<lb/>Bhallatasataka
<lb/>
<lb/>Input by Somadeva Vasudeva
<lb/>
<lb/>ANALYTIC TEXT (partly; according to BHELA conventions)
	</note>
  </notesStmt>

  <sourceDesc>
	<bibl></bibl>
  </sourceDesc>
  </fileDesc>

  <encodingDesc>
  <projectDesc>
	<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
  </projectDesc>

  <editorialDecl>
	<correction>
	 <p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
	</correction>

	<normalization>
	 <p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
	 Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>

	 <p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
	 Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
	 These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>

	 <p><table>
	 <head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
	 <row role="label">
	 <cell>Character</cell>
	 <cell>Character Name</cell>
	 <cell>Unicode Code Point</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>a</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
	 <cell>U+0061</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ā</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+0101</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>i</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
	 <cell>U+0069</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ī</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+012B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>u</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
	 <cell>U+0075</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ū</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+016B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṛ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E5B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṝ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E5D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḷ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E37</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḹ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E39</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>e</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
	 <cell>U+0065</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>o</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
	 <cell>U+006F</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṃ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E43</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḥ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E25</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>'</cell>
	 <cell>APOSTROPHE</cell>
	 <cell>U+0027</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>k</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
	 <cell>U+006B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>g</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
	 <cell>U+0067</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṅ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
	 <cell>U+1E45</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>c</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
	 <cell>U+0063</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>j</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
	 <cell>U+006A</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ñ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
	 <cell>U+00F1</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṭ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E6D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḍ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E0D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṇ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E47</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>p</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
	 <cell>U+0070</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>b</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
	 <cell>U+0062</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>m</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
	 <cell>U+006D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>y</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
	 <cell>U+0079</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>r</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
	 <cell>U+0072</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>l</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
	 <cell>U+006C</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>v</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
	 <cell>U+0076</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ś</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
	 <cell>U+x015B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṣ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E63</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>s</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
	 <cell>U+0073</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>h</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
	 <cell>U+0068</cell>
	 </row>
	 </table>
	</p>
  </normalization>

  <quotation marks="some">
	<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
  </quotation>

  <segmentation>
	<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
  </segmentation>

  <interpretation>
	<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
	<list>
	 <item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
	 <item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
	 <item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
	</list></p>
  </interpretation>
  </editorialDecl>

  <refsDecl>
  <p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
  <list>
	<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Bhallaṭaśataka = Bhall,</item>
	<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
	<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
  </list>
  </p>
  </refsDecl>
  </encodingDesc>

  <profileDesc>
  <langUsage>
  <language ident="en">English</language>
  <language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
  </langUsage>

  <textClass>
  <keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
	<term>Sanskrit -- Poetry -- Kāvya</term>
  </keywords>
  </textClass>
  </profileDesc>

  <revisionDesc>
  <listChange>
  <change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
  </listChange>
  </revisionDesc>

</teiHeader>

<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="Bhall">
  <body>
    <head>Bhallaṭaśataka</head>

<lg xml:id="Bhall_1">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ bhavānīṃ bhavānīta</seg><seg type="pāda" n="b">kleśanāśaviśāradām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāradāṃ śāradāmbhoda</seg><seg type="pāda" n="d">sitasiṃhāsanāṃ namaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_1">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ bhavānīṃ bhavānīta</seg><seg type="pāda" n="b">kleśanāśaviśāradām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāradāṃ śāradāmbhoda</seg><seg type="pāda" n="d">sitasiṃhāsanāṃ namaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_2">
<l><seg type="pāda" n="a">yuṣmākam ambaramaṇeḥ prathame mayūkhās</seg> <seg type="pāda" n="b">te maṅgalaṃ vidadhatūdayarāgabhājaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvanti ye divasajanmamahotsaveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sindūrapāṭalamukhīr iva dikpurandhrīḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_2">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">yuṣmākam ambaramaṇeḥ prathame mayūkhās</seg> <seg type="pāda" n="b">te maṅgalaṃ vidadhatūdayarāgabhājaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvanti ye divasajanmamahotsaveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sindūrapāṭalamukhīr iva dikpurandhrīḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_3">
<l><seg type="pāda" n="a">baddhā yad arpaṇaraseṇa vimardapūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">arthān kathaṃ jhaṭiti tān prakṛtān na dadyuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caurā ivātimṛdavo mahatāṃ kavīnām</seg> <seg type="pāda" n="d">arthāntarāṇy api haṭhād vitaranti śabdāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_3">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">baddhā yad arpaṇaraseṇa vimardapūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">arthān kathaṃ jhaṭiti tān prakṛtān na dadyuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caurā ivātimṛdavo mahatāṃ kavīnām</seg> <seg type="pāda" n="d">arthāntarāṇy api haṭhād vitaranti śabdāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_4">
<l><seg type="pāda" n="a">kāco maṇir maṇiḥ kāco</seg> <seg type="pāda" n="b">yeṣāṃ te 'nye hi dehinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">santi te sudhiyo yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kācaḥ kāco maṇir maṇiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_4">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kāco maṇir maṇiḥ kāco</seg> <seg type="pāda" n="b">yeṣāṃ te 'nye hi dehinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">santi te sudhiyo yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kācaḥ kāco maṇir maṇiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_5">
<l><seg type="pāda" n="a">nanv āśrayasthitir iyaṃ tava kālakūṭa</seg> <seg type="pāda" n="b">kenottarottaraviśiṣṭapadopadiṣṭā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāg arṇavasya hṛdaye vṛṣalakṣmaṇo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhe 'dhunā vasasi vāci punaḥ khalānām</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_5">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">nanv āśrayasthitir iyaṃ tava kālakūṭa</seg> <seg type="pāda" n="b">kenottarottaraviśiṣṭapadopadiṣṭā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāg arṇavasya hṛdaye vṛṣalakṣmaṇo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhe 'dhunā vasasi vāci punaḥ khalānām</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_6">
<l><seg type="pāda" n="a">draviṇam āpadi bhūṣaṇam utsave</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇam ātmabhaye niśi dīpakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahuvidhābhyupakārabharakṣamo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavati ko 'pi bhavān iva sanmaṇiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_6">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">draviṇam āpadi bhūṣaṇam utsave</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇam ātmabhaye niśi dīpakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahuvidhābhyupakārabharakṣamo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavati ko 'pi bhavān iva sanmaṇiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_7">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīr viśṛṅkhalakhalābhisārikā</seg> <seg type="pāda" n="b">vartmabhir ghanatamomalīmasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdamātram api soḍhum akṣamā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣaṇasya guṇinaḥ samutthitam</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_7">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">śrīr viśṛṅkhalakhalābhisārikā</seg> <seg type="pāda" n="b">vartmabhir ghanatamomalīmasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdamātram api soḍhum akṣamā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣaṇasya guṇinaḥ samutthitam</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_8">
<l><seg type="pāda" n="a">māne necchati vārayaty upaśame kṣmām ālikhantyāṃ hriyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svātantrye parivṛtya tiṣṭhati karau vyādhūya dhairyaṃ gate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛṣṇe tvām anubadhnatā phalam iyatprāptaṃ janenāmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ spṛṣṭo na padā sa eva caraṇau spraṣṭuṃ na saṃmanyate</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_8">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">māne necchati vārayaty upaśame kṣmām ālikhantyāṃ hriyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svātantrye parivṛtya tiṣṭhati karau vyādhūya dhairyaṃ gate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛṣṇe tvām anubadhnatā phalam iyatprāptaṃ janenāmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ spṛṣṭo na padā sa eva caraṇau spraṣṭuṃ na saṃmanyate</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_9">
<l><seg type="pāda" n="a">patatu vāriṇi yātu digantaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśatu vahnim atha vrajatu kṣitim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ravir asāv iyatāsya guṇeṣu kā</seg> <seg type="pāda" n="d">sakalalokacamatkṛtiṣu kṣatiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_9">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">patatu vāriṇi yātu digantaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśatu vahnim atha vrajatu kṣitim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ravir asāv iyatāsya guṇeṣu kā</seg> <seg type="pāda" n="d">sakalalokacamatkṛtiṣu kṣatiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_10">
<l><seg type="pāda" n="a">sadvṛttayaḥ sadasadarthavivekino ye</seg> <seg type="pāda" n="b">te paśya kīdṛśam amuṃ samudāharanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caurāsatīprabhṛtayo bruvate yad asya</seg> <seg type="pāda" n="d">tad gṛhyate yadi kṛtaṃ tad ahaskareṇa</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_10">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sadvṛttayaḥ sadasadarthavivekino ye</seg> <seg type="pāda" n="b">te paśya kīdṛśam amuṃ samudāharanti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caurāsatīprabhṛtayo bruvate yad asya</seg> <seg type="pāda" n="d">tad gṛhyate yadi kṛtaṃ tad ahaskareṇa</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_11">
<l><seg type="pāda" n="a">pātaḥ pūṣṇo bhavati mahate nopatāpāya yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle prāpte ka iha na yayur yānti yāsyanti vāstam*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāvat tu vyathayatitarāṃ lokabāhyais tamobhis</seg> <seg type="pāda" n="d">tasminn eva prakṛtimahati vyomni labdho 'vakāśaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_11">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">pātaḥ pūṣṇo bhavati mahate nopatāpāya yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle prāpte ka iha na yayur yānti yāsyanti vāstam*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāvat tu vyathayatitarāṃ lokabāhyais tamobhis</seg> <seg type="pāda" n="d">tasminn eva prakṛtimahati vyomni labdho 'vakāśaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>
<note>*VAR: {vāstam\lem \Mah; vāntam \ed; cāstam \H\A, cānye \K}</note>

<lg xml:id="Bhall_12">
<l><seg type="pāda" n="a">paṅktau viśantu gaṇitāḥ pratilomavṛttyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrve bhaveyur iyatāpy athavā traperan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">santo 'py asanta iva cet pratibhānti bhānor</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāsāvṛte nabhasi śītamayūkhamukhyāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_12">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">paṅktau viśantu gaṇitāḥ pratilomavṛttyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrve bhaveyur iyatāpy athavā traperan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">santo 'py asanta iva cet pratibhānti bhānor</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāsāvṛte nabhasi śītamayūkhamukhyāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_13">
<l><seg type="pāda" n="a">gate tasmin bhanau tribhuvanasamunmeṣaviraha</seg><seg type="pāda" n="b">vyathāṃ candro neṣyaty anucitam ato nāsty asadṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idaṃ cetastāpaṃ janayatitarām atra yad amī</seg> <seg type="pāda" n="d">pradīpāḥ saṃjātās timirahatibaddhodhuraśikhāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_13">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">gate tasmin bhanau tribhuvanasamunmeṣaviraha</seg><seg type="pāda" n="b">vyathāṃ candro neṣyaty anucitam ato nāsty asadṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idaṃ cetastāpaṃ janayatitarām atra yad amī</seg> <seg type="pāda" n="d">pradīpāḥ saṃjātās timirahatibaddhodhuraśikhāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_14">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryād anyatra yac candre</seg> <seg type="pāda" n="b">'py arthāsaṃsparśi tat kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khadyota iti kītasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nāma tuṣṭena kena cit</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_14">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sūryād anyatra yac candre</seg> <seg type="pāda" n="b">'py arthāsaṃsparśi tat kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khadyota iti kītasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nāma tuṣṭena kena cit</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_15">
<l><seg type="pāda" n="a">kīṭamaṇe dinam adhunā</seg><seg type="pāda" n="b">taraṇikarāntaritacārusitakiraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghanasantamasamalīmasa</seg><seg type="pāda" n="d">daśadiśi niśi yad virājasi tad anyat</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_15">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kīṭamaṇe dinam adhunā</seg><seg type="pāda" n="b">taraṇikarāntaritacārusitakiraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghanasantamasamalīmasa</seg><seg type="pāda" n="d">daśadiśi niśi yad virājasi tad anyat</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_16">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvāntaḥsphuritāya vā kṛtaguṇādhyāropatucchāya vā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai kātaramohanāya mahaso leśāya mā svasti bhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yacchāyācchuraṇāruṇena khacatā khadyotanā khadyotanāmnāmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">kīṭenāhitayā hi jaṅgamamaṇibhrāntyā viḍambyāmahe</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_16">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sattvāntaḥsphuritāya vā kṛtaguṇādhyāropatucchāya vā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai kātaramohanāya mahaso leśāya mā svasti bhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yacchāyācchuraṇāruṇena khacatā khadyotanā khadyotanāmna āmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">kīṭenāhitayā hi jaṅgamamaṇibhrāntyā viḍambyāmahe</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_17">
<l><seg type="pāda" n="a">dantāntakuntamukhasantatapātaghāta</seg><seg type="pāda" n="b">santāḍitonnatagirir gaja eva vetti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcāsyapāṇipavipañjarapātapīḍāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kroṣṭukaḥ śvaśiśuhuṅkṛtinaṣṭaceṣṭaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_17">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">dantāntakuntamukhasantatapātaghāta</seg><seg type="pāda" n="b">santāḍitonnatagirir gaja eva vetti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcāsyapāṇipavipañjarapātapīḍāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kroṣṭukaḥ śvaśiśuhuṅkṛtinaṣṭaceṣṭaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_18">
<l><seg type="pāda" n="a">atyunnativyasaninaḥ śiraso 'dhunaiṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">svasyaiva cātakaśiśuḥ praṇayaṃ vidhattām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyaitad icchati yadi pratatāsu dikṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḥ svacchaśītamadhurāḥ kva nu nāma nāpaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_18">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">atyunnati-vyasaninaḥ śiraso 'dhuna aiṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">svasya eva cātaka-śiśuḥ praṇayaṃ vidhattām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asya etad icchati yadi pratatāsu dikṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḥ svaccha-śīta-madhurāḥ kva nu nāma nā apaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_19">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pūrvaḥ rasanāviparyayavidhis tat karṇayoś cāpalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭiḥ sā madavismṛtasvaparadik kiṃ bhūyasoktena vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ niścitavān asi bhramara he yad vāraṇo 'dyāpy asā*</seg> <seg type="pāda" n="d">antaḥśūnyakaro niṣeyata iti bhrātaḥ ka eṣa grahaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_19">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pūrvaḥ rasanā-viparyaya-vidhis tat karṇayoś cāpalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭiḥ sā mada-vismṛta-sva-para-dik kiṃ bhūyasa ūktena vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ niścitavān asi bhramara he yad vāraṇo 'dya apy asā*</seg> <seg type="pāda" n="d">antaḥ-śūnya-karo niṣeyata iti bhrātaḥ ka eṣa grahaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>
<note>*VAR: {itthaṃ\lem \ed; sarvaṃ \KaPra\SuAva}</note>

<lg xml:id="Bhall_20">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vaidagdhyaṃ samucitapayastoyatattvaṃ vivektuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃlāpās te sa ca mṛdupadanyāsahṛdyo vilāsaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstāṃ tāvad baka yadi tathā vetthi kiṃ cic chlathāṃsas</seg> <seg type="pāda" n="d">tūṣṇīm evāsitum api sakhe tvaṃ kathaṃ me na haṃsaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_20">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">tad vaidagdhyaṃ samucita-payas-toya-tattvaṃ vivektuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃlāpās te sa ca mṛdu-pada-nyāsa-hṛdyo vilāsaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstāṃ tāvad baka yadi tathā vetthi kiṃ cic chlatha-aṃsas</seg> <seg type="pāda" n="d">tūṣṇīm evā asitum api sakhe tvaṃ kathaṃ me na haṃsaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_21">
<l><seg type="pāda" n="a">pathi nipatitāṃ śūnye dṛṣṭvā nirāvaraṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">navadadhighaṭīṃ garvonnaddhaḥ samuddhurakandharaḥ*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nijasamucitās tās tāś ceṣṭā vikāraśatākulo</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi na kurute kākaḥ kāṇaḥ kadā nu kariṣyati</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_21">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">pathi nipatitāṃ śūnye dṛṣṭvā nirāvaraṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">navadadhighaṭīṃ garvonnaddhaḥ samuddhurakandharaḥ*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nijasamucitās tās tāś ceṣṭā vikāraśatākulo</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi na kurute kākaḥ kāṇaḥ kadā nu kariṣyati</seg> //</l>
</lg>
</note>
<note>*VAR: {samuddhura#\lem \ed; samuddhata# \Ka}</note>

<lg xml:id="Bhall_22">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyantaḥ śikhino manoharam amī śrāvyaṃ paṭhantaḥ śukā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīkṣyante na ta eva khalv iha ruṣā vāryanta evāthavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pānthastrīgṛham iṣṭalābhakathanāl labdhānvayenāmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">sampraty etad anargalaṃ balibhujā māyāvinā bhujyate</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_22">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyantaḥ śikhino manoharam amī śrāvyaṃ paṭhantaḥ śukā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīkṣyante na ta eva khalv iha ruṣā vāryanta evāthavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pānthastrīgṛham iṣṭalābhakathanāl labdhānvayenāmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">sampraty etad anargalaṃ balibhujā māyāvinā bhujyate</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_23">
<l><seg type="pāda" n="a">karabha rasabhāt kroṣṭuṃ vāñcchasy aho śravaṇajvaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇam athavānṛjvī dīrghā tavaiva śirodharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthugalavilāvṛttiśrāntoccariṣyati vāk cirā</seg> <seg type="pāda" n="d">diyati, samaye ko jānīte bhaviṣyati kasya kim</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_23">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">karabha rasabhāt kroṣṭuṃ vāñcchasy aho śravaṇajvaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇam athavānṛjvī dīrghā tavaiva śirodharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthugalavilāvṛttiśrāntoccariṣyati vāk cirā</seg> <seg type="pāda" n="d">diyati, samaye ko jānīte bhaviṣyati kasya kim</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_24">
<l><seg type="pāda" n="a">antaśchidrāṇi bhūyāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭakā bahavo bahiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ kamalanālasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mā bhūvan bhaṅgurā guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_24">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">antaśchidrāṇi bhūyāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭakā bahavo bahiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ kamalanālasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mā bhūvan bhaṅgurā guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_25">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ dīrghadīrgheṣu guṇeṣu padma</seg> <seg type="pāda" n="b">siteṣv avacchādanakāraṇaṃ te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asty eva tān paśyati ced anāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">trasteva lakṣmīr na padaṃ vidhatte</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_25">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ dīrghadīrgheṣu guṇeṣu padma</seg> <seg type="pāda" n="b">siteṣv avacchādanakāraṇaṃ te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asty eva tān paśyati ced anāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">trasteva lakṣmīr na padaṃ vidhatte</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_26">
<l><seg type="pāda" n="a">na paṅkād udbhūtir na jalasahavāsavyasanitā</seg> <seg type="pāda" n="b">vapur digdhaṃ kāntyā sthalanalinaratnadyutimuṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyadhāsyad durvedhā hṛdayalaghimānaṃ yadi na te</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam evaiko lakṣmyāḥ paramam abhaviṣyaḥ padam iha</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_26">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">na paṅkād udbhūtir na jalasahavāsavyasanitā</seg> <seg type="pāda" n="b">vapur digdhaṃ kāntyā sthalanalinaratnadyutimuṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyadhāsyad durvedhā hṛdayalaghimānaṃ yadi na te</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam evaiko lakṣmyāḥ paramam abhaviṣyaḥ padam iha</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_27">
<l><seg type="pāda" n="a">uccair uccaratu ciraṃ cirī</seg> <seg type="pāda" n="b">vartmani taruṃ samāruhya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">digvyāpini śabdaguṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhaḥ sambhāvanābhūmiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_27">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">uccair uccaratu ciraṃ cirī</seg> <seg type="pāda" n="b">vartmani taruṃ samāruhya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">digvyāpini śabdaguṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhaḥ sambhāvanābhūmiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_28">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkho 'sthiśeṣaḥ sphuṭito mṛto vā</seg> <seg type="pāda" n="b">procchvāsyate 'nyaśvasitena satyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tūccaraty eva hi so 'sya śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāvyo na yo yo na sadarthaśaṃsī</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_28">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkho 'sthiśeṣaḥ sphuṭito mṛto vā</seg> <seg type="pāda" n="b">procchvāsyate 'nyaśvasitena satyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tūccaraty eva hi so 'sya śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāvyo na yo yo na sadarthaśaṃsī</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_29">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāpallavapuṣpās te</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpuṣpaphalarddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāphalarddhisvārohā</seg> <seg type="pāda" n="d">hā mātaḥ kvāgaman drumāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_29">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">yathāpallavapuṣpās te</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpuṣpaphalarddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāphalarddhisvārohā</seg> <seg type="pāda" n="d">hā mātaḥ kvāgaman drumāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_30">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhv eva tavidhāv asya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedhā kliṣṭo na yad vṛthā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarūpānanurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">candanasya phalena kim</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_30">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sādhv eva tavidhāv asya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedhā kliṣṭo na yad vṛthā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarūpānanurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">candanasya phalena kim</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_31">
<l>grathitaḥ eṣa mithaḥ kṛtaśṛṅkhalair viṣadharair adhiruhya mahājaḍaḥ /</l>
<l>malayajaḥ sumanobhir anāśrito yad ata eva phalena viyujyate //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_31">
<lg>
<l>grathitaḥ eṣa mithaḥ kṛtaśṛṅkhalair viṣadharair adhiruhya mahājaḍaḥ /</l>
<l>malayajaḥ sumanobhir anāśrito yad ata eva phalena viyujyate //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_32">
<l><seg type="pāda" n="a">candane viṣadharān sahāmahe</seg> <seg type="pāda" n="b">vastu sundaram aguptimatkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣituṃ vada kim ātmagauravaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sañcitāḥ khadira kaṇṭakās tvayā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_32">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">candane viṣadharān sahāmahe</seg> <seg type="pāda" n="b">vastu sundaram aguptimatkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣituṃ vada kim ātmagauravaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sañcitāḥ khadira kaṇṭakās tvayā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_33">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kiñ canānucitam apy ucitānuvṛtti</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ candanasya na kṛtaṃ kusumaṃ phalaṃ vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjāmahe vayam upakrama eva yāntas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāntikaṃ parigṛhītabṛhatkuṭhārāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_33">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">yat kiñ canānucitam apy ucitānuvṛtti</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ candanasya na kṛtaṃ kusumaṃ phalaṃ vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjāmahe vayam upakrama eva yāntas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāntikaṃ parigṛhītabṛhatkuṭhārāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_34">
<l><seg type="pāda" n="a">labdhaṃ cirād amṛtavat kim amṛtyave syād</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghaṃ rasāyanavad āyur api pradadyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat phalaṃ yad ayam adhvagaśāpadagdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stabdhaḥ khalaḥ phalati varṣaśatena tālaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_34">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">labdhaṃ cirād amṛtavat kim amṛtyave syād</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghaṃ rasāyanavad āyur api pradadyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat phalaṃ yad ayam adhvagaśāpadagdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stabdhaḥ khalaḥ phalati varṣaśatena tālaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_35">
<l><seg type="pāda" n="a">chinnas tṛptasuhṛt sa candanatarur yūyaṃ palāyyāgatā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogābhyāsasukhāsikāḥ pratidinaṃ tā vismṛtās tatra vaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrākoṭiviṣolkayā pratikṛtaṃ tasya prahartur na cet</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tenaiva saha svayaṃ na lavaśo yātāḥ stha bho bhoginaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_35">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">chinnas tṛptasuhṛt sa candanatarur yūyaṃ palāyyāgatā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogābhyāsasukhāsikāḥ pratidinaṃ tā vismṛtās tatra vaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrākoṭiviṣolkayā pratikṛtaṃ tasya prahartur na cet</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tenaiva saha svayaṃ na lavaśo yātāḥ stha bho bhoginaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_36">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtoṣaḥ kim aśaktatā kim athavā tasminn asambhāvanā</seg> <seg type="pāda" n="b">lobho vāyam utānavasthitir iyaṃ pradveṣa evāthavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstāṃ khalv anurūpayā saphalayā puṣpaśriyā durvidhe</seg> <seg type="pāda" n="d">sambandho 'nanurūpayāpi na kṛtaḥ kiṃ candanasya tvayā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_36">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtoṣaḥ kim aśaktatā kim athavā tasminn asambhāvanā</seg> <seg type="pāda" n="b">lobho vāyam utānavasthitir iyaṃ pradveṣa evāthavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstāṃ khalv anurūpayā saphalayā puṣpaśriyā durvidhe</seg> <seg type="pāda" n="d">sambandho 'nanurūpayāpi na kṛtaḥ kiṃ candanasya tvayā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_37">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ jāto 'si catuṣpathe ghanatarachāyo 'si kiṃ chāyayā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktaphalito 'si kiṃ phalabharaiḥ pūrṇo 'si kiṃ sannataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">he sadvṛkṣa sahasva samprati sakhe śākhāśikhākarṣaṇa</seg><seg type="pāda" n="d">kṣobhāmoṭanabhañjanāni janataḥ svarair eva duśceṣṭitaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_37">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ jāto 'si catuṣpathe ghanatarachāyo 'si kiṃ chāyayā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktaphalito 'si kiṃ phalabharaiḥ pūrṇo 'si kiṃ sannataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">he sadvṛkṣa sahasva samprati sakhe śākhāśikhākarṣaṇa</seg><seg type="pāda" n="d">kṣobhāmoṭanabhañjanāni janataḥ svarair eva duśceṣṭitaiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_38">
<l><seg type="pāda" n="a">sanmūlaḥ prathitonnatir ghanalasacchāyaḥ sthitaḥ satpathe</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyaḥ sadbhir itīdam ākalayatā tālo 'dhvagenāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṃsaḥ śaktir iyaty asau tu phaled adyāthavā śvo 'thavā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāle kvāpy athavā kadācid athavā na tv eva vedhāḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_38">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sanmūlaḥ prathitonnatir ghanalasacchāyaḥ sthitaḥ satpathe</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyaḥ sadbhir itīdam ākalayatā tālo 'dhvagenāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṃsaḥ śaktir iyaty asau tu phaled adyāthavā śvo 'thavā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāle kvāpy athavā kadācid athavā na tv eva vedhāḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_39">
<l><seg type="pāda" n="a">tvanmūle puruṣāyuṣaṃ gatam idaṃ dehena saṃśuṣyatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣodīyaṃsam api kṣaṇaṃ param atah śaktiḥ kutaḥ prāṇitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat svasty astu vivṛdddhim ehi mahatīm adyāpi kā nas tvarā</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇin! phalitāsi tālaviṭapin! putreṣu pautreṣu vā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_39">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">tvanmūle puruṣāyuṣaṃ gatam idaṃ dehena saṃśuṣyatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣodīyaṃsam api kṣaṇaṃ param atah śaktiḥ kutaḥ prāṇitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat svasty astu vivṛdddhim ehi mahatīm adyāpi kā nas tvarā</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇin! phalitāsi tālaviṭapin! putreṣu pautreṣu vā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_40">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyāmaḥ kim ayaṃ prapatsyata iti svalpābhrasiddhakriyair</seg> <seg type="pāda" n="b">darpād dūram upekṣitena balavat karmeritair mantribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">labdhātmaprasareṇa rakṣitum athāśakyena muktvāśāniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sphītas tādṛg aho ghanena ripuṇā dagdho girigrāmakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_40">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">paśyāmaḥ kim ayaṃ prapatsyata iti svalpābhrasiddhakriyair</seg> <seg type="pāda" n="b">darpād dūram upekṣitena balavat karmeritair mantribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">labdhātmaprasareṇa rakṣitum athāśakyena muktvāśāniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sphītas tādṛg aho ghanena ripuṇā dagdho girigrāmakaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_41">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhūtpātaghanauga sādhu sudhiyā dhyeyaṃ dharāyām idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'nyaḥ kartum alaṃ tavaiva ghaṭate karmedṛśaṃ duṣkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasyaupayikāni yāni katicit kśetrāṇi tatrāśaniḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvān aupāyikeṣu dagdhasikatāraṇyeṣv apāṃ vṛṣṭayaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_41">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sādhūtpātaghanauga sādhu sudhiyā dhyeyaṃ dharāyām idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'nyaḥ kartum alaṃ tavaiva ghaṭate karmedṛśaṃ duṣkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasyaupayikāni yāni katicit kśetrāṇi tatrāśaniḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvān aupāyikeṣu dagdhasikatāraṇyeṣv apāṃ vṛṣṭayaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_42">
<l><seg type="pāda" n="a">labdhāyāṃ tṛṣi gomṛgasya vihagasyānyasay vā kasya cid</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṭyā syād bhavadīyayopakṛtir ity āstāṃ davīyasy adaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyātyantam abhājanasya jaladāraṇyoṣarasyāpi kiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jātā paśya punaḥ punar eva paruṣā saivāsya dagdhā chaviḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_42">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">labdhāyāṃ tṛṣi gomṛgasya vihagasyānyasay vā kasya cid</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṭyā syād bhavadīyaya ūpakṛtir ity āstāṃ davīyasy adaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyātyantam abhājanasya jaladāraṇyoṣarasyāpi kiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jātā paśya punaḥ punar eva paruṣā saivāsya dagdhā chaviḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_43">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtyajya pānācamanocitāni</seg> <seg type="pāda" n="b">toyāntarāṇy asya siseviṣos tvām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjaina, jihreṣi jalair janasya</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghanyakāryaupayikaiḥ payodhe</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_43">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtyajya pānācamanocitāni</seg> <seg type="pāda" n="b">toyāntarāṇy asya siseviṣos tvām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjaina, jihreṣi jalair janasya</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghanyakāryaupayikaiḥ payodhe</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_44">
<l><seg type="pāda" n="a">āstrīśiśu prathita eṣa pipāsitebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃrakṣyate 'mbudhir apeyatayaiva dūrāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrākarālamakarālikarālitābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ bhāyayaty aparam ūrmiparamparābhiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_44">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">āstrīśiśu prathita eṣa pipāsitebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃrakṣyate 'mbudhir apeyatayaiva dūrāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrākarālamakarālikarālitābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ bhāyayaty aparam ūrmiparamparābhiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_45">
<l><seg type="pāda" n="a">svamāhātmyaślāghāgurugahanagarjābhir abhitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruśitvā kliśnāsi śrutikuharam abdhe kim iti naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihaikaś cūḍālo hy ajani kalaśād yasya sakalaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pipāsor ambhobhiś culukam api no bhartum aśakaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_45">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">svamāhātmyaślāghāgurugahanagarjābhir abhitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruśitvā kliśnāsi śrutikuharam abdhe kim iti naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihaikaś cūḍālo hy ajani kalaśād yasya sakalaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pipāsor ambhobhiś culukam api no bhartum aśakaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_46">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāsāṃ trijagaty apām iyam asāv ādhāratā tāvakī</seg> <seg type="pāda" n="b">prollāso 'yam athāmbudhe 'mbunilaye seyaṃ mahāsattvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sevitvā bahubhaṅgabhīṣaṇatanuṃ tvām eva velācala</seg><seg type="pāda" n="d">grāvasrotasi pānatāpakalaho yat kvāpi nirvāpyate</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_46">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāsāṃ trijagaty apām iyam asāv ādhāratā tāvakī</seg> <seg type="pāda" n="b">prollāso 'yam athāmbudhe 'mbunilaye seyaṃ mahāsattvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sevitvā bahubhaṅgabhīṣaṇatanuṃ tvām eva velācala</seg><seg type="pāda" n="d">grāvasrotasi pānatāpakalaho yat kvāpi nirvāpyate</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_47">
<l><seg type="pāda" n="a">nodvegaṃ yadi yāsi yady avahitaḥ karṇaṃ dadāsi kṣaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ pṛcchāmi yad ambudhe kim api tan niścitya dehy uttaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nairāśyātiśayātimātranibhṛtair niḥśvasya yad dṛśyase</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṣyadbhiḥ pathikaiḥ kiyat tadadhikaṃ syād aurvadāhād ataḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_47">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">nodvegaṃ yadi yāsi yady avahitaḥ karṇaṃ dadāsi kṣaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ pṛcchāmi yad ambudhe kim api tan niścitya dehy uttaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nairāśyātiśayātimātranibhṛtair niḥśvasya yad dṛśyase</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṣyadbhiḥ pathikaiḥ kiyat tadadhikaṃ syād aurvadāhād ataḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_48">
<l><seg type="pāda" n="a">bhidyate 'nupraviśyāntar</seg> <seg type="pāda" n="b">yo yathārucy upādhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśuddhiḥ kīdṛśī tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">jaḍasya sphaṭikāśmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_48">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">bhidyate 'nupraviśyāntar</seg> <seg type="pāda" n="b">yo yathārucy upādhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśuddhiḥ kīdṛśī tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">jaḍasya sphaṭikāśmanaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_49">
<l><seg type="pāda" n="a">cintāmaṇe bhuvi na kena cid īśvareṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrdhnā dhṛto 'ham iti mā sma sakhe viṣīdaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsty eva hi tvadadhiropaṇapuṇyabīja</seg><seg type="pāda" n="d">saubhāgyayogyam iha kasya cid uttamāṅgam</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_49">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">cintāmaṇe bhuvi na kena cid īśvareṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrdhnā dhṛto 'ham iti mā sma sakhe viṣīdaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsty eva hi tvadadhiropaṇapuṇyabīja</seg><seg type="pāda" n="d">saubhāgyayogyam iha kasya cid uttamāṅgam</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_50">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvittir asty atha guṇāḥ pratibhānti loke</seg> <seg type="pāda" n="b">taddhi praśastam iha kasya kim ucyatāṃ vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nanv evam eva sumaṇe luṭa yāvad āyus</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ me jagatprasahane 'tra kathāśarīram</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_50">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvittir asty atha guṇāḥ pratibhānti loke</seg> <seg type="pāda" n="b">taddhi praśastam iha kasya kim ucyatāṃ vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nanv evam eva sumaṇe luṭa yāvad āyus</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ me jagatprasahane 'tra kathāśarīram</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_51">
<l><seg type="pāda" n="a">cintāmaṇes tṛṇamaṇeś ca kṛtaṃ vidhātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">kenobhayor api maṇitvam adaḥ samānam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiko 'rthitāni dadann arthijanāya khinno</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhṇañ jarattṛṇalavaṃ tu na lajjate 'nyaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_51">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">cintāmaṇes tṛṇamaṇeś ca kṛtaṃ vidhātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">kenobhayor api maṇitvam adaḥ samānam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiko 'rthitāni dadann arthijanāya khinno</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhṇañ jarattṛṇalavaṃ tu na lajjate 'nyaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_52">
<l><seg type="pāda" n="a">dūre kasya cid eṣa ko 'py akṛtadhīr naivāsya vetty antaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānī ko 'pi na yācate mṛgayate ko 'py alpam alpāśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ prārthitadānadurvyasanino naudāryarekhojjvalā</seg> <seg type="pāda" n="d">jātānaipuṇadustareṣu nikaṣasthāneṣu cintāmaṇeḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_52">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">dūre kasya cid eṣa ko 'py akṛtadhīr naivāsya vetty antaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānī ko 'pi na yācate mṛgayate ko 'py alpam alpāśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itthaṃ prārthitadānadurvyasanino naudāryarekhojjvalā</seg> <seg type="pāda" n="d">jātānaipuṇadustareṣu nikaṣasthāneṣu cintāmaṇeḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_53">
<l><seg type="pāda" n="a">parārthe yaḥ pīḍām anubhavati bhaṅge 'pi madhuro</seg> <seg type="pāda" n="b">yadīyaḥ sarveṣām iha khalu vikāro 'py abhimataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na samprāpto vṛddhiṃ sa yadi bhṛśam akṣetrapatitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim ikṣor doṣo 'yaṃ na punar aguṇāyā marubhuvaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_53">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">parārthe yaḥ pīḍām anubhavati bhaṅge 'pi madhuro</seg> <seg type="pāda" n="b">yadīyaḥ sarveṣām iha khalu vikāro 'py abhimataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na samprāpto vṛddhiṃ sa yadi bhṛśam akṣetrapatitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim ikṣor doṣo 'yaṃ na punar aguṇāyā marubhuvaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_54">
<l><seg type="pāda" n="a">āmrāḥ kiṃ phalabhāranamraśiraso ramyā kim ūṣmacchidaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacchāyāḥ kadalīdrumāḥ surabhayaḥ kiṃ puṣpitāś campakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etās tā niravagrahograkarabhollīḍhārdharūḍhāḥ punaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śamyo bhrāmyasi mūḍha nirmaruti kiṃ mithyaiva martuṃ marau</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_54">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">āmrāḥ kiṃ phalabhāranamraśiraso ramyā kim ūṣmacchidaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacchāyāḥ kadalīdrumāḥ surabhayaḥ kiṃ puṣpitāś campakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etās tā niravagrahograkarabhollīḍhārdharūḍhāḥ punaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śamyo bhrāmyasi mūḍha nirmaruti kiṃ mithyaiva martuṃ marau</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_55">
<l><seg type="pāda" n="a">ājanmanaḥ kuśalam aṇv api re kujanman</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṃso tvayā yadi kṛtaṃ vada tat tvam eva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utthāpito 'sy analasārathinā yad arthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">duṣṭena tat kuru kalaṅkaya viśvam etat</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_55">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ājanmanaḥ kuśalam aṇv api re kujanman</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṃso tvayā yadi kṛtaṃ vada tat tvam eva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utthāpito 'sy analasārathinā yad arthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">duṣṭena tat kuru kalaṅkaya viśvam etat</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_56">
<l><seg type="pāda" n="a">nissārāḥ sutarāṃ laghuprakṛtayo yogyā na kārye kva cic</seg> <seg type="pāda" n="b">chuṣyanto 'dya jarattṛṇādyavayavāḥ prāptāḥ svatantreṇa ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥsāra[arāṅmukhena dhig aho te mārutenāmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyātyantacalena sadma mahatām ākāśam āropitā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_56">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">nissārāḥ sutarāṃ laghuprakṛtayo yogyā na kārye kva cic</seg> <seg type="pāda" n="b">chuṣyanto 'dya jarattṛṇādyavayavāḥ prāptāḥ svatantreṇa ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥsāra[arāṅmukhena dhig aho te mārutenāmunā</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyātyantacalena sadma mahatām ākāśam āropitā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_57">
<l><seg type="pāda" n="a">ye jātyā laghavaḥ sadaiva gaṇanāṃ yātā na ye kutra cit</seg> <seg type="pāda" n="b">padbhyām eva vimarditāḥ pratidinaṃ bhūmau nilīnāś ciram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkṣiptāś capalāśayena marutā paśyāntarikṣe 'dhunā</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṅgānām uparisthitiṃ kṣitibhṛttāṃ kurvanty amī pāṃsavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_57">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ye jātyā laghavaḥ sadaiva gaṇanāṃ yātā na ye kutra cit</seg> <seg type="pāda" n="b">padbhyām eva vimarditāḥ pratidinaṃ bhūmau nilīnāś ciram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkṣiptāś capalāśayena marutā paśyāntarikṣe 'dhunā</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṅgānām uparisthitiṃ kṣitibhṛttāṃ kurvanty amī pāṃsavaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_58">
<l><seg type="pāda" n="a">re dandaśūka yad ayogyam apīśvaras tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vātsalyatau nayati nūpuradhāma satyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvarjitālikulajhaṃkṛtir mūrcchitāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ śiñjitāni bhavataḥ kṣayam eva kartum</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_58">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">re dandaśūka yad ayogyam apīśvaras tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vātsalyatau nayati nūpuradhāma satyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvarjitālikulajhaṃkṛtir mūrcchitāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ śiñjitāni bhavataḥ kṣayam eva kartum</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_59">
<l><seg type="pāda" n="a">maulau sanmaṇayo gṛhaṃ giriguhā tyāgitvam ātmatvaco</seg> <seg type="pāda" n="b">niryatnopanataś caiva vṛttir anilair ekatra caryedṛśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyatrānṛju vartma vāg dvirasanā dṛṣṭau viṣaṃ dṛśyate</seg> <seg type="pāda" n="d">yā dhik tām anu dīpako jvalati bho bhogin sakhe kiṃ nv idam</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_59">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">maulau sanmaṇayo gṛhaṃ giriguhā tyāgitvam ātmatvaco</seg> <seg type="pāda" n="b">niryatnopanataś caiva vṛttir anilair ekatra caryedṛśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyatrānṛju vartma vāg dvirasanā dṛṣṭau viṣaṃ dṛśyate</seg> <seg type="pāda" n="d">yā dhik tām anu dīpako jvalati bho bhogin sakhe kiṃ nv idam</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_60">
<l><seg type="pāda" n="a">kallolavellitadṛṣatparuṣaprahārai</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāny amūni makarālaya māvamaṃsthāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ kaustubhena vihito bhavato na nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">yācñāprasāritakaraḥ puruṣottamo 'pi</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_60">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kallolavellitadṛṣatparuṣaprahārai</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāny amūni makarālaya māvamaṃsthāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ kaustubhena vihito bhavato na nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">yācñāprasāritakaraḥ puruṣottamo 'pi</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_61">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyāṃsy asya mukhāni nāma viditaivāste mahāprāṇatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kadravāḥ satprasavo 'yam atra kupite cintyaṃ yathedaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyādbhutam īdṛśaṃ tu caritaṃ śeṣasya yenāpi sā</seg> <seg type="pāda" n="d">pronmṛjyeva nivartitā viṣadharajñāteyadurvṛttitā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_61">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyāṃsy asya mukhāni nāma viditaivāste mahāprāṇatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kadravāḥ satprasavo 'yam atra kupite cintyaṃ yathedaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyādbhutam īdṛśaṃ tu caritaṃ śeṣasya yenāpi sā</seg> <seg type="pāda" n="d">pronmṛjyeva nivartitā viṣadharajñāteyadurvṛttitā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_62">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣe samasta ekaikaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ślāghyaḥ ko 'py eṣa vāsaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janair mahattayā nīto</seg> <seg type="pāda" n="d">yo na pūrvair na cāparaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_62">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">varṣe samasta ekaikaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ślāghyaḥ ko 'py eṣa vāsaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janair mahattayā nīto</seg> <seg type="pāda" n="d">yo na pūrvair na cāparaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_63">
<l><seg type="pāda" n="a">ābaddhakṛtrimasaṭājaṭilāṃsabhittir</seg> <seg type="pāda" n="b">āropito mṛgapateḥ padavīṃ yadi śvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mattebhakumbhataṭapāṭanalampaṭasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nādaṃ kariṣyati kathaṃ hariṇādhipasya</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_63">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ābaddhakṛtrimasaṭājaṭilāṃsabhittir</seg> <seg type="pāda" n="b">āropito mṛgapateḥ padavīṃ yadi śvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mattebhakumbhataṭapāṭanalampaṭasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nādaṃ kariṣyati kathaṃ hariṇādhipasya</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_64">
<l><seg type="pāda" n="a">kim idam ucitaṃ śuddheḥ śliṣṭaṃ svapakṣasamunnateḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalapariṇater yuktaṃ prāptaṃ guṇapraṇayasya vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇam upagataḥ karṇopāntaṃ parasya puraḥ sthitān</seg> <seg type="pāda" n="d">viśikha nipatan krūraṃ dūrān nṛśaṃsa nihaṃsi yat</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_64">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kim idam ucitaṃ śuddheḥ śliṣṭaṃ svapakṣasamunnateḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalapariṇater yuktaṃ prāptaṃ guṇapraṇayasya vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇam upagataḥ karṇopāntaṃ parasya puraḥ sthitān</seg> <seg type="pāda" n="d">viśikha nipatan krūraṃ dūrān nṛśaṃsa nihaṃsi yat</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_65">
<l><seg type="pāda" n="a">amī ye dṛśyante nanu subhagarūpāḥ saphalatā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty eṣāṃ yasya kṣaṇam upagatānāṃ viṣayatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirāloke loke katham idam aho cakṣur adhunā</seg> <seg type="pāda" n="d">samaṃ jātaṃ sarvair na samam athavānyair avayavaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_65">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">amī ye dṛśyante nanu subhagarūpāḥ saphalatā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty eṣāṃ yasya kṣaṇam upagatānāṃ viṣayatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirāloke loke katham idam aho cakṣur adhunā</seg> <seg type="pāda" n="d">samaṃ jātaṃ sarvair na samam athavānyair avayavaiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_66">
<l><seg type="pāda" n="a">āhūteṣu vihaṅgameṣu maśako nāyān puro vāryate</seg> <seg type="pāda" n="b">madhevāridhi vā vasaṃs tṛṇamaṇir dhatte maṇīnāṃ rucam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khadyoto 'pi na kampate pracalituṃ madhye 'pi tejasvināṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhik sāmānyam acetanaṃ prabhum ivānāmṛṣṭatattvāntaram</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_66">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">āhūteṣu vihaṅgameṣu maśako nāyān puro vāryate</seg> <seg type="pāda" n="b">madhevāridhi vā vasaṃs tṛṇamaṇir dhatte maṇīnāṃ rucam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khadyoto 'pi na kampate pracalituṃ madhye 'pi tejasvināṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhik sāmānyam acetanaṃ prabhum ivānāmṛṣṭatattvāntaram</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_67">
<l><seg type="pāda" n="a">hemakāra sudhiye namo 'stu te</seg> <seg type="pāda" n="b">dustareṣu bahuśaḥ parīkṣitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāñcanābharaṇam aśmanā samaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat tvayaivam adhiropyate tulām</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_67">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">hemakāra sudhiye namo 'stu te</seg> <seg type="pāda" n="b">dustareṣu bahuśaḥ parīkṣitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāñcanābharaṇam aśmanā samaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat tvayaivam adhiropyate tulām</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_68">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛtta eva sa ghaṭo 'ndhakūpa yas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatprasādam api netum akṣamah</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mudritaṃ tv adhamaceṣṭitaṃ tvayā</seg> <seg type="pāda" n="d">tanmukhāmbukaṇikāḥ pratīcchatā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_68">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">vṛtta eva sa ghaṭo 'ndhakūpa yas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatprasādam api netum akṣamah</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mudritaṃ tv adhamaceṣṭitaṃ tvayā</seg> <seg type="pāda" n="d">tanmukhāmbukaṇikāḥ pratīcchatā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_69">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛṇamaṇer manujasya ca tattvataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ubhayor vipulāśayatocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanutṛṇāgralavāvayavair yayor</seg> <seg type="pāda" n="d">avasite grahaṇapratipādane</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_69">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">tṛṇamaṇer manujasya ca tattvataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ubhayor vipulāśayatocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanutṛṇāgralavāvayavair yayor</seg> <seg type="pāda" n="d">avasite grahaṇapratipādane</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_70">
<l><seg type="pāda" n="a">śatapadī sati pādaśate kṣamā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi na goṣpadam apy ativartitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kim iyatā dvipadasya hanumato</seg> <seg type="pāda" n="d">jalanidhikramaṇe vivadāmahe</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_70">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">śatapadī sati pādaśate kṣamā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi na goṣpadam apy ativartitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kim iyatā dvipadasya hanumato</seg> <seg type="pāda" n="d">jalanidhikramaṇe vivadāmahe</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_71">
<l><seg type="pāda" n="a">na guruvaṃśaparigrahaśauṇḍatā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca mahāguṇasaṃgrahaṇādaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalavidhānakathāpi na mārgaṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">kim iha lubdhakabālagṛhe 'dhunā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_71">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">na guruvaṃśaparigrahaśauṇḍatā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca mahāguṇasaṃgrahaṇādaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalavidhānakathāpi na mārgaṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">kim iha lubdhakabālagṛhe 'dhunā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_72">
<l><seg type="pāda" n="a">tanutṛṇāgradhṛtena hṛtaś ciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ka iva tena na mauktikaśaṅkayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa jalabindur aho viparītadṛg</seg> <seg type="pāda" n="d">jagad idaṃ vayam atra sacetanāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_72">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">tanutṛṇāgradhṛtena hṛtaś ciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ka iva tena na mauktikaśaṅkayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa jalabindur aho viparītadṛg</seg> <seg type="pāda" n="d">jagad idaṃ vayam atra sacetanāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_73">
<l><seg type="pāda" n="a">budhyāmahe na bahudhāpi vikalpayantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kair nāmabhir vyapadiśema mahāmatīṃs tān \testim{\cit Subhāṣitāvalī 982}*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣām aśeṣabhuvanābharaṇasya hemnas</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvaṃ vivektum upalāḥ paramaṃ pramāṇam</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_73">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">budhyāmahe na bahudhāpi vikalpayantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kair nāmabhir vyapadiśema mahāmatīṃs tān \testim{\cit Subhāṣitāvalī 982}*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣām aśeṣabhuvanābharaṇasya hemnas</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvaṃ vivektum upalāḥ paramaṃ pramāṇam</seg> //</l>
</lg>
</note>
<note>*VAR: {vikalpayantaḥ\leṃ vikalpamānaḥ \Subhasita}</note>

<lg xml:id="Bhall_74">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃrakṣituṃ kṛṣim akāri kṛṣīvalena</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyātmanaḥ pratikṛtis tṛṇapūruṣo 'yam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stabdhasya niṣkriyatayāstabhiyo 'sya nūnam</seg> <seg type="pāda" n="d">aśnanti gomṛgagaṇāḥ pura eva sasyam</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_74">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">saṃrakṣituṃ kṛṣim akāri kṛṣīvalena</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyātmanaḥ pratikṛtis tṛṇapūruṣo 'yam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stabdhasya niṣkriyatayāstabhiyo 'sya nūnam</seg> <seg type="pāda" n="d">aśnanti gomṛgagaṇāḥ pura eva sasyam</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_75">
<l><seg type="pāda" n="a">kasyānimeṣanayane vidite divauko</seg><seg type="pāda" n="b">lokād ṛte jagati te api vai gṛhītvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṇḍaprasāritamukhena time kim etad</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭaṃ na bāliśa viśad baḍiśaṃ tvayāntaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_75">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kasyānimeṣanayane vidite divauko</seg><seg type="pāda" n="b">lokād ṛte jagati te api vai gṛhītvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṇḍaprasāritamukhena time kim etad</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭaṃ na bāliśa viśad baḍiśaṃ tvayāntaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_76">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃstvād api pravicaled yadi yady adho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāyād yadi praṇayane na mahān api syāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhyuddharet tad api viśvam itīdṛśīyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kenāpi dik prakaṭitā puruṣottamena</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_76">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">puṃstvād api pravicaled yadi yady adho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāyād yadi praṇayane na mahān api syāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhyuddharet tad api viśvam itīdṛśīyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kenāpi dik prakaṭitā puruṣottamena</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_77">
<l><seg type="pāda" n="a">svālpāśayaḥ svakulaśilpavikalpam eva</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kalpayan skhalati kācavaṇik piśācaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grastaḥ sa kaustubhamaṇīndrasapatnaratna</seg><seg type="pāda" n="d">niryatnagumphanakavaikaṭikerṣyayāntaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_77">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">svālpāśayaḥ svakulaśilpavikalpam eva</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kalpayan skhalati kācavaṇik piśācaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grastaḥ sa kaustubhamaṇīndrasapatnaratna</seg><seg type="pāda" n="d">niryatnagumphanakavaikaṭikerṣyayāntaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_78">
<l><seg type="pāda" n="a">tatpratyarthitayā vṛto na tu kṛtaḥ samyak svatantro bhayāt</seg> <seg type="pāda" n="b">svasthas tān na nipātayed iti yathākāmaṃ na sampoṣitaḥ*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃśuṣyan pṛṣadaṃśa eṣa kurutāṃ mūkaḥ sthito 'py atra kiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gehe kiṃ bahunā 'dhunā gṛhapateś caurrāś caranty ākhavaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_78">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">tatpratyarthitayā vṛto na tu kṛtaḥ samyak svatantro bhayāt</seg> <seg type="pāda" n="b">svasthas tān na nipātayed iti yathākāmaṃ na sampoṣitaḥ*</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃśuṣyan pṛṣadaṃśa eṣa kurutāṃ mūkaḥ sthito 'py atra kiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gehe kiṃ bahunā 'dhunā gṛhapateś caurrāś caranty ākhavaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>
<note>*VAR: {pratyarthitayā\leṃ pratyastratayā \vl}</note>

<lg xml:id="Bhall_79">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ cet sarasasvabhāvamahimā jāḍyaṃ kim etādṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yady eṣā ca nisargataḥ sarasatā kiṃ granthimattedṛśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūlaṃ cec chucipaṅkajaśrutir iyaṃ kasmād guṇā yady amī</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ chidrāṇimṛṇāla bhavatas tattvaṃ na manyāmahe</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_79">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ cet sarasasvabhāvamahimā jāḍyaṃ kim etādṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yady eṣā ca nisargataḥ sarasatā kiṃ granthimattedṛśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūlaṃ cec chucipaṅkajaśrutir iyaṃ kasmād guṇā yady amī</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ chidrāṇimṛṇāla bhavatas tattvaṃ na manyāmahe</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_80">
<l><seg type="pāda" n="a">ye digdhveva kṛtā viṣeṇa kusṛtir yeṣāṃ kiyad bhaṇyate</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaṃ hantum anāgasaṃ dvirasanā randhreṣu ye jāgrati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyālās te 'pi dadhaty amī sadasator mūḍhā maṇīn mūrdhabhir</seg> <seg type="pāda" n="d">naucityād guṇaśalināṃ kva cid api bhraṃśo 'sty alaṃ cintayā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_80">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ye digdhveva kṛtā viṣeṇa kusṛtir yeṣāṃ kiyad bhaṇyate</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaṃ hantum anāgasaṃ dvirasanā randhreṣu ye jāgrati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyālās te 'pi dadhaty amī sadasator mūḍhā maṇīn mūrdhabhir</seg> <seg type="pāda" n="d">naucityād guṇaśalināṃ kva cid api bhraṃśo 'sty alaṃ cintayā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_81">
<l><seg type="pāda" n="a">aho strīṇāṃ krauryaṃ hatarajani dhik tvām atiśaṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthāprakrānteyaṃ timirakabarīviślathadhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaktavye pāte jananayananāthasya śaśinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ snehasyāntocitam udadhimukhyair nanu jaḍaiḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_81">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">aho strīṇāṃ krauryaṃ hatarajani dhik tvām atiśaṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthāprakrānteyaṃ timirakabarīviślathadhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaktavye pāte jananayananāthasya śaśinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ snehasyāntocitam udadhimukhyair nanu jaḍaiḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_82">
<l><seg type="pāda" n="a">aho gehenardī divasavijigīṣājvararujā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīpo 'yaṃ sthāne glapayati mṛṣāmūn avayavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udāttasvacchandākramaṇahṛtaviśvasya tamasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parispandaṃ draṣṭuṃ mukham api ca kiṃ soḍham amunā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_82">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">aho gehenardī divasavijigīṣājvararujā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīpo 'yaṃ sthāne glapayati mṛṣāmūn avayavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udāttasvacchandākramaṇahṛtaviśvasya tamasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parispandaṃ draṣṭuṃ mukham api ca kiṃ soḍham amunā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_83">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmāpy anyataror nimīlitam abhūt tat tāvad unmīlitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthāne skhalataḥ svavartmani vidher apy udgṛhītaḥ karaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokaś cāyam aniṣṭadarśanakṛtād dṛgvaiśasān mocito</seg> <seg type="pāda" n="d">yuktaṃ kāṣṭhika lūnavān yad asi tām āmrālim ākālikīm</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_83">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">nāmāpy anyataror nimīlitam abhūt tat tāvad unmīlitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthāne skhalataḥ svavartmani vidher apy udgṛhītaḥ karaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokaś cāyam aniṣṭadarśanakṛtād dṛgvaiśasān mocito</seg> <seg type="pāda" n="d">yuktaṃ kāṣṭhika lūnavān yad asi tām āmrālim ākālikīm</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_84">
<l><seg type="pāda" n="a">vātāhāratayā jagadviṣadharair āśvāsya niḥśeṣitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te grastāḥ punar abhratoyakaṇikātīvravratair barhibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi krūracamūrucarmavasanair nītāḥ kṣayaṃ lubdhakair</seg> <seg type="pāda" n="d">dambhasya sphuritaṃ vidann api jano jālmo guṇanīhate</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_84">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">vātāhāratayā jagadviṣadharair āśvāsya niḥśeṣitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te grastāḥ punar abhratoyakaṇikātīvravratair barhibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi krūracamūrucarmavasanair nītāḥ kṣayaṃ lubdhakair</seg> <seg type="pāda" n="d">dambhasya sphuritaṃ vidann api jano jālmo guṇanīhate</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_85">
<l><seg type="pāda" n="a">ūḍhā yena mahādhuraḥ suviṣame mārge sadaikākinā</seg> <seg type="pāda" n="b">soḍho yena kadā cid eva na nije goṣṭhe 'nyaśauṇḍadhvaniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīd yas tu gavāṃ gaṇasya tilakas tasyaiva sampraty aho</seg> <seg type="pāda" n="d">dhik kaṣṭaṃ dhavalasya jātajaraso goḥ paṇyam udghoṣyate</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_85">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ūḍhā yena mahādhuraḥ suviṣame mārge sadaikākinā</seg> <seg type="pāda" n="b">soḍho yena kadā cid eva na nije goṣṭhe 'nyaśauṇḍadhvaniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīd yas tu gavāṃ gaṇasya tilakas tasyaiva sampraty aho</seg> <seg type="pāda" n="d">dhik kaṣṭaṃ dhavalasya jātajaraso goḥ paṇyam udghoṣyate</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_86">
<l><seg type="pāda" n="a">asthānodyogaduḥkhaṃ jahihi na hi nabhaḥ paṅgusaṃcārayogyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāyāsāyaiva sādho tava śalabha javābhyāsadurvāsaneyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te devasyāpy acintyāś caṭulitabhuvanābhogahelāvahelā</seg><seg type="pāda" n="d">mūlotkhātānumārgāgatagiriguravas tārkṣyapakṣāgravātāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_86">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">asthānodyogaduḥkhaṃ jahihi na hi nabhaḥ paṅgusaṃcārayogyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāyāsāyaiva sādho tava śalabha javābhyāsadurvāsaneyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te devasyāpy acintyāś caṭulitabhuvanābhogahelāvahelā</seg><seg type="pāda" n="d">mūlotkhātānumārgāgatagiriguravas tārkṣyapakṣāgravātāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_87">
<l><seg type="pāda" n="a">candreṇaiva taraṅgabhaṅgimukharaṃ saṃvardhyamānāmbhaso</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyur jīvitam eva kiṃ girisaritsrotāṃsi yady ambudheḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣv eva pratisaṃvidhānavikalaṃ paśyatsu sākṣiṣv iva</seg> <seg type="pāda" n="d">drāg darpoddhuram āgateṣv api na sa kṣīyeta yady anyathā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_87">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">candreṇaiva taraṅgabhaṅgimukharaṃ saṃvardhyamānāmbhaso</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyur jīvitam eva kiṃ girisaritsrotāṃsi yady ambudheḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣv eva pratisaṃvidhānavikalaṃ paśyatsu sākṣiṣv iva</seg> <seg type="pāda" n="d">drāg darpoddhuram āgateṣv api na sa kṣīyeta yady anyathā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_88">
<l><seg type="pāda" n="a">kilaikaculukena yo munir apāram abdhiṃ papau</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasram api ghasmaro 'vikṛtam eṣa teṣāṃ pibet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na sambhavati kiṃ tv idaṃ bata vikāsidhāmnā vinā</seg> <seg type="pāda" n="d">sad apy asad iva sthitaṃ sphuritam anta ojasvinām</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_88">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">kilaikaculukena yo munir apāram abdhiṃ papau</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasram api ghasmaro 'vikṛtam eṣa teṣāṃ pibet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na sambhavati kiṃ tv idaṃ bata vikāsidhāmnā vinā</seg> <seg type="pāda" n="d">sad apy asad iva sthitaṃ sphuritam anta ojasvinām</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_89">
<l><seg type="pāda" n="a">grāvāṇo 'tra vibhūṣaṇaṃ trijagato maryādayā sthīyate</seg> <seg type="pāda" n="b">nanv atraiva vidhuḥ sthito hi vibudhāḥ sambhūya pūrṇāśiṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śete codgatanābhipadmavilasadbrahmeha devaḥ svayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daivād eti jaḍaḥ svakukṣibhrtaye so 'py ambudhir nimnatām</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_89">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">grāvāṇo 'tra vibhūṣaṇaṃ trijagato maryādayā sthīyate</seg> <seg type="pāda" n="b">nanv atraiva vidhuḥ sthito hi vibudhāḥ sambhūya pūrṇāśiṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śete codgatanābhipadmavilasadbrahmeha devaḥ svayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daivād eti jaḍaḥ svakukṣibhrtaye so 'py ambudhir nimnatām</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_90">
<l><seg type="pāda" n="a">anīrṣyā śrotāro mama vacasi ced vacmi tad ahaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svapakṣād bhetavyaṃ na tu bahu vipakṣāt prabhavataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tamasy ākrāntāśe kiyad api hi tejo 'vayavinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svaśaktyā bhānty ete divasakṛti saty eva na punaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_90">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">anīrṣyā śrotāro mama vacasi ced vacmi tad ahaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svapakṣād bhetavyaṃ na tu bahu vipakṣāt prabhavataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tamasy ākrāntāśe kiyad api hi tejo 'vayavinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svaśaktyā bhānty ete divasakṛti saty eva na punaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_91">
<l><seg type="pāda" n="a">etat tasya mukhāt kiyat kamalinīpatre kaṇaṃ vāriṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yan muktāmaṇir ity amaṃsta sa jaḍaḥ śṛṇvan yad asmād api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgulyagralaghukriyāpravilayiny ādīyamāne śanaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kutroḍḍīyagato mamety anudinaṃ nidrāti nāntaḥśucā</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_91">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">etat tasya mukhāt kiyat kamalinīpatre kaṇaṃ vāriṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yan muktāmaṇir ity amaṃsta sa jaḍaḥ śṛṇvan yad asmād api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgulyagralaghukriyāpravilayiny ādīyamāne śanaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kutroḍḍīyagato mamety anudinaṃ nidrāti nāntaḥśucā</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_92">
<l><seg type="pāda" n="a">āste 'traiva sarasy aho bata kiyān saṃtoṣapakṣagraho</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasyāsya manāṅ na dhāvati manaḥ śrīdhāmni padme kva cit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">supto 'dyāpi na budhyate tad itarāṃs tāvat pratīkṣāmahe</seg> <seg type="pāda" n="d">velām ity udaraṃpriyā madhulihaḥ soḍhuṃ kṣaṇaṃ na kṣamāḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_92">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">āste 'traiva sarasy aho bata kiyān saṃtoṣapakṣagraho</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasyāsya manāṅ na dhāvati manaḥ śrīdhāmni padme kva cit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">supto 'dyāpi na budhyate tad itarāṃs tāvat pratīkṣāmahe</seg> <seg type="pāda" n="d">velām ity udaraṃpriyā madhulihaḥ soḍhuṃ kṣaṇaṃ na kṣamāḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_93">
<l><seg type="pāda" n="a">bhekena kvaṇatā saroṣaparuṣaṃ yat kṛṣṇasarpānane</seg> <seg type="pāda" n="b">dātuṃ gaṇḍacapetam ujjhitabhiyā hastaḥ samullāsitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac cādhomukham akṣiṇī pidadhatā nāgena tatra sthitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sarvaṃ viṣamantriṇo bhagavataḥ kasyāpi līlāyitam</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_93">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">bhekena kvaṇatā saroṣaparuṣaṃ yat kṛṣṇasarpānane</seg> <seg type="pāda" n="b">dātuṃ gaṇḍacapetam ujjhitabhiyā hastaḥ samullāsitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac cādhomukham akṣiṇī pidadhatā nāgena tatra sthitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sarvaṃ viṣamantriṇo bhagavataḥ kasyāpi līlāyitam</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_94">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtyor āsyam ivātataṃ dhanur idaṃ cāśīviṣābhāḥ śarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śikṣā sāpi jitārjunaprabhrtikā sarvatra nimnā gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥ krauryam aho śaṭhasya madhuraṃ hā hāri geyaṃ mukhe</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādhasyāsya yathā bhaviṣyati tathā manye vanaṃ nrimṛgam</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_94">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtyor āsyam ivātataṃ dhanur idaṃ cāśīviṣābhāḥ śarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śikṣā sāpi jitārjunaprabhrtikā sarvatra nimnā gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥ krauryam aho śaṭhasya madhuraṃ hā hāri geyaṃ mukhe</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādhasyāsya yathā bhaviṣyati tathā manye vanaṃ nrimṛgam</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_95">
<l><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ bhrāntiprakāras tava pavana padaṃ lokapādāhatīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasvivrātasevye nabhasi nayasi yat pāṃsupūraṃ pratiṣṭhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasminn utthāpyamāne jananayanapathopadravas tāvad āstāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kenopāyena sādhyo vapuṣi kaluṣatādoṣa eṣa tvayaiva</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_95">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ bhrāntiprakāras tava pavana padaṃ lokapādāhatīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasvivrātasevye nabhasi nayasi yat pāṃsupūraṃ pratiṣṭhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasminn utthāpyamāne jananayanapathopadravas tāvad āstāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kenopāyena sādhyo vapuṣi kaluṣatādoṣa eṣa tvayaiva</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_96">
<l><seg type="pāda" n="a">ete te vijigīṣavo nṛpagṛhadvārārpitāvekṣaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipyante vasuyācanāhitadhiyaḥ kopoddhatair vetribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthebhyo viṣayopabhogavirasair nākāri yair ādaras</seg> <seg type="pāda" n="d">te tiṣṭhanti manasvinaḥ surasarittīre manohāriṇi</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_96">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ete te vijigīṣavo nṛpagṛhadvārārpitāvekṣaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipyante vasuyācanāhitadhiyaḥ kopoddhatair vetribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthebhyo viṣayopabhogavirasair nākāri yair ādaras</seg> <seg type="pāda" n="d">te tiṣṭhanti manasvinaḥ surasarittīre manohāriṇi</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_97">
<l><seg type="pāda" n="a">vātā vāntu kadambareṇuśabalā nṛtyantu sarpadviṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sotsāhā navatoyabhāraguravo muñcantu nādaṃ ghanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">magnāṃ kāntaviyogaduḥkhadahane māṃ vīkṣya dīnānanāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyut kiṃ sphurasi tvam apy akaruṇe strītve 'pi tulye sati</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_97">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">vātā vāntu kadambareṇuśabalā nṛtyantu sarpadviṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sotsāhā navatoyabhāraguravo muñcantu nādaṃ ghanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">magnāṃ kāntaviyogaduḥkhadahane māṃ vīkṣya dīnānanāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyut kiṃ sphurasi tvam apy akaruṇe strītve 'pi tulye sati</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_98">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇā yena samarpitās tava balād yenaivam utthāpitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">skandhe yena ciraṃ dhṛto 'si vidadhe yas te saparyām api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāntah smitamātrakeṇa janayañ jīvāpahāraṃ kṣaṇād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrātaḥ pratyupakāriṇāṃ dhuri paraṃ vetālalīlāyase</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_98">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇā yena samarpitās tava balād yenaivam utthāpitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">skandhe yena ciraṃ dhṛto 'si vidadhe yas te saparyām api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāntah smitamātrakeṇa janayañ jīvāpahāraṃ kṣaṇād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrātaḥ pratyupakāriṇāṃ dhuri paraṃ vetālalīlāyase</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_99">
<l><seg type="pāda" n="a">rajjvā diśaḥ pravitatāḥ salilaṃ viṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">khātā mahī hutabhujā jvalitā vanāntāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyādhā padāny anusaranti gṛhītacāpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṃ deśam āśrayatu yūthapatir mṛgāṇām</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_99">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">rajjvā diśaḥ pravitatāḥ salilaṃ viṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">khātā mahī hutabhujā jvalitā vanāntāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyādhā padāny anusaranti gṛhītacāpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṃ deśam āśrayatu yūthapatir mṛgāṇām</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_100">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ vārām eko nilaya iti ratnākara iti</seg> <seg type="pāda" n="b">śrito 'smābhis tṛṣṇātaralitamanobhir jalanidhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ka evaṃ jānīte nijakarapuṭīkoṭaragataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣaṇād enaṃ tāmyattiminikaram āpāsyati muniḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_100">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ vārām eko nilaya iti ratnākara iti</seg> <seg type="pāda" n="b">śrito 'smābhis tṛṣṇātaralitamanobhir jalanidhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ka evaṃ jānīte nijakarapuṭīkoṭaragataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣaṇād enaṃ tāmyattiminikaram āpāsyati muniḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_101">
<l><seg type="pāda" n="a">viśālaṃ śālmalyā nayanasubhagaṃ vīkṣya kusumaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śukasyāsīd buddhiḥ phalam api bhaved asya sadṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cirāsīnaṃ tasmiṃś ca phalam api daivāt pariṇataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vipāke tūlo 'ntaḥ sapadi marutā so 'py apahṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_101">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">viśālaṃ śālmalyā nayanasubhagaṃ vīkṣya kusumaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śukasyāsīd buddhiḥ phalam api bhaved asya sadṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cirāsīnaṃ tasmiṃś ca phalam api daivāt pariṇataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vipāke tūlo 'ntaḥ sapadi marutā so 'py apahṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_102">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaprajāhitakṛte puruṣottamasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāse samastavibudhaprathiteṣṭasiddhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candrāṃśuvṛndavitatadyutim aty amuṣmin</seg><seg type="pāda" n="d">he kālakūṭa tava janma kathaṃ payodhau</seg> //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_102">
<lg>
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaprajāhitakṛte puruṣottamasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāse samastavibudhaprathiteṣṭasiddhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candrāṃśuvṛndavitatadyutim aty amuṣmin</seg><seg type="pāda" n="d">he kālakūṭa tava janma kathaṃ payodhau</seg> //</l>
</lg>
</note>

<lg xml:id="Bhall_103">
<l>phalitaghanaviṭapavighaṭitapaṭudinakaramahasi lasatikalpatarau /</l>
<l>chāyārthī kaḥ paśur api bhavati jaradvīrudhāṃ praṇayī //</l>
</lg>
<note type="analysis" corresp="#Bhall_103">
<lg>
<l>phalitaghanaviṭapavighaṭita-paṭudinakaramahasi lasatikalpatarau /</l>
<l>chāyārthī kaḥ paśur api bhavati jaradvīrudhāṃ praṇayī //</l>
</lg>
</note>

  </body>
</text>
</TEI>
Cite this

Notice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.

URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTVG4D2P8YV05WGJ56VZKE07

वंशनिधि

Civilization memory · Federated · Established 2026

Vamshanidhiवंशनिधिvamshanidhi.in

As of 2026-05-24 · Provenance: self-published

Bhallaṭaśataka · Manuscript · Vamshanidhi