Abhidhānacintāmaṇi

praṇipatyārhataḥ siddhasāṅgaśabdānuśāsanaḥ rūḍhayaugikamiśrāṇāṃ nāmnāṃ mālāṃ tanomyaham vyutpattirahitāḥ śabdā rūḍhā ākhaṇḍalādayaḥ yogo 'nvayaḥ sa tu guṇakriyāsaṃbandhasaṃbhavaḥ guṇato nīlakaṇṭhādyāḥ kriyātaḥ sraṣṭṛsaṃnibhāḥ svasvāmitvādisaṃbandhastatrāhurnāma tadvatām svāt p…

1. AttributionThe Digital Corpus of Sanskrit (DCS), Oliver Hellwigtextual
2. SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary

praṇipatyārhataḥ siddhasāṅgaśabdānuśāsanaḥ rūḍhayaugikamiśrāṇāṃ nāmnāṃ mālāṃ tanomyaham vyutpattirahitāḥ śabdā rūḍhā ākhaṇḍalādayaḥ yogo 'nvayaḥ sa tu guṇakriyāsaṃbandhasaṃbhavaḥ guṇato nīlakaṇṭhādyāḥ kriyātaḥ sraṣṭṛsaṃnibhāḥ svasvāmitvādisaṃbandhastatrāhurnāma tadvatām svāt pāladhanabhugnetṛpatimatvarthakādayaḥ bhūpālo bhūdhano bhūbhugbhūnetā bhūpatistathā bhūmāṃśceti kavirūḍhyā jñeyodāharaṇāvalī janyāt kṛtkartṛsṛṭsraṣṭṛvidhātṛkarasūsamāḥ janakād yonijaruhajanmabhūsūtyaṇādayaḥ dhāryāddhvajāstrapāṇyaṅkamaulibhūṣaṇabhṛnnibhāḥ śāliśekharamatvarthamālibhartṛdharā api bhojyād bhugandhovrataliṭpāyipāśāśanādayaḥ patyuḥ kāntāpriyatamāvadhūpraṇayinīnibhāḥ kalatrād vararamaṇapraṇayīśapriyādayaḥ sakhyuḥ sakhisamā vāhyādgāmiyānāsanādayaḥ jñāteḥ svasṛduhitrātmajāgrajāvarajādayaḥ āśrayātsadmaparyāyaśayavāsisadādayaḥ vadhyād bhiddveṣijiddhātidhrugripudhvaṃsiśāsanāḥ prākpradarśitasaṃbandhiśabdā yojyā yathocitam dṛśyate khalu vāhyatve vṛṣasya vṛṣavāhanaḥ ekendriyāḥ pṛthivyambutejovāyumahīruhaḥ kṛmipīlakalūtādyāḥ syurdvitricaturindriyāḥ pañcendriyāścebhakekimatsyādyāḥ sthalakhāmbugāḥ pañcendriyā eva devā narā nairayikā api nārakāḥ pañcame sāṅgāḥ ṣaṣṭhe sādhāraṇāḥ sphuṭam prastoṣyante 'vyayāścātra tvantāthādī na pūrvagau arhañjinaḥ pāragatas trikālavit kṣīṇāṣṭakarmāparameṣṭhyadhīśvaraḥ śaṃbhuḥ svayaṃbhūr bhagavāñjagatprabhustīrthaṃkarastīrthakaro jineśvaraḥ syādvādyabhayadasārvāḥ sarvajñaḥ sarvadarśikevalinau devādhidevabodhadapuruṣottamavītarāgāptāḥ etasyāmavasarpiṇyāmṛṣabho 'jitaśaṃbhavau abhinandanaḥ sumatistataḥ padmaprabhābhidhaḥ supārśvaścandraprabhaśca suvidhiścātha śītalaḥ śreyāṃso vāsupūjyaśca vimalo 'nantatīrthakṛt dharmaḥ śāntiḥ kuṃthuraro malliśca munisuvrataḥ namirnemiḥ pārśvo vīraścaturviṃśatirarhatām ṛṣabho vṛṣabhaḥ śreyāñśreyāṃsaḥ syādanantajidanantaḥ suvidhistu puṣpadanto munisuvratasuvratau tulyau ariṣṭanemistu nemirvīraścaramatīrthakṛt mahāvīro vardhamāno devāryo jñātanandanaḥ gaṇā navāsyarṣisaṃghā ekādaśa gaṇādhipāḥ indrabhūtiragnibhūtivāyubhūtiśca gautamāḥ vyaktaḥ sudharmā maṇḍitamauryaputrāvakampitaḥ acalabhrātā metāryaḥ prabhāsaśca pṛthakkulāḥ kevalī caramo jambūsvāmyatha prabhavatprabhuḥ śayyaṃbhavo yaśobhadraḥ saṃbhūtavijayastataḥ bhadrabāhuḥ sthūlabhadraḥ śrutakevalino hi ṣaṭ mahāgirisuhastyādyā vajrāntā daśapūrviṇaḥ ikṣvākukulasambhūtāḥ syāddvāviṃśatir arhatām munisuvratanemī tu harivaṃśasamudbhavau nābhiśca jitaśatruśca jitāriratha saṃvaraḥ megho dharaḥ pratiṣṭhaśca mahāsenanareśvaraḥ sugrīvaśca dṛḍharatho viṣṇuśca vasupūjyarāṭ kṛtavarmā siṃhaseno bhānuśca viśvasenarāṭ sūraḥ sudarśanaḥ kumbhaḥ sumitro vijayastathā samudravijayaścāśvasenaḥ siddhārtha eva ca marudevā vijayā senā siddhārthā ca maṅgalā tataḥ susīmā pṛthvī lakṣmaṇā rāmā tataḥ param nandā viṣṇurjayā śyāmā suyaśāḥ suvratācirā śrīrdevī prabhāvatī ca padmā vaprā śivā tathā vāmā triśalā kramataḥ pitaro mātaro 'rhatām syādgomukho mahāyakṣastrimukho yakṣanāyakaḥ tumbaruḥ kusumaścāpi mātaṅgo vijayo 'jitaḥ brahmā yakṣeṭ kumāraḥ ṣaṇmukhapātālakiṃnarāḥ garuḍo gandharvo yakṣeṭ kubero varuṇo 'pi ca bhṛkuṭir gomedhaḥ pārśvo mātaṅgo 'rhadupāsakāḥ cakreśvaryajitabalā duritāriśca kālikā mahākālī śyāmā śāntā bhṛkuṭiśca sutārakā aśokā mānavī caṇḍā viditā cāṅkuśā tathā kandarpā nirvāṇī balā dhāriṇī dharaṇapriyā naradattātha gāndhāryambikā padmāvatī tathā siddhāyikā ceti jainyaḥ kramācchāsanadevatāḥ vṛṣo gajo 'śvaḥ plavagaḥ krauñco 'bjaṃ svastikaḥ śaśī makaraḥ śrīvatsaḥ khaḍgī mahiṣaḥ sūkarastathā śyeno vajraṃ mṛgaśchāgo nandyāvarto ghaṭo 'pi ca kūrmo nīlotpalaṃ śaṅkhaḥ phaṇī siṃho 'rhatāṃ dhvajāḥ raktau ca padmaprabhavāsupūjyau śuklau tu candraprabhapuṣpadantau kṛṣṇau punarnemimunī vinīlau śrīmallipārśvau kanakatviṣo 'nye utsarpiṇyāmatītāyāṃ caturviṃśatirarhatām kevalajñānī nirvāṇī sāgaro 'tha mahāyaśāḥ vimalaḥ sarvānubhūtiḥ śrīdharo dattatīrthakṛt dāmodaraḥ sutejāśca svāmyatho munisuvrataḥ sumatiḥ śivagatiścaivātyāgo 'tha nimīśvaraḥ anilo yaśodharākhyaḥ kṛtārtho 'tha jineśvaraḥ śuddhamatiḥ śivakaraḥ syandanaścātha saṃpratiḥ bhāvinyāṃ tu padmanābhaḥ śūradevaḥ supārśvakaḥ svayaṃprabhaśca sarvānubhūtirdevaśrutodayau peḍhālaḥ poṭṭilaścāpi śatakīrtiśca suvrataḥ amamo niṣkaṣāyaśca niṣpulāko 'tha nirmamaḥ citraguptaḥ samādhiśca saṃvaraśca yaśodharaḥ vijayo malladevau cānantavīryaśca bhadrakṛt evaṃ sarvāvasarpiṇyutsarpiṇīṣu jinottamāḥ teṣāṃ ca deho 'dbhutarūpagandho nirāmayaḥ svedamalojjhitaśca śvāso 'bjagandho rudhirāmiṣaṃ tu gokṣīradhārādhavalaṃ hyavisram āhāranīhāravidhistvadṛśyaścatvāra ete 'tiśayāḥ sahotthāḥ kṣetre sthitiryojanamātrake 'pi nṛdevatiryagjanakoṭikoṭeḥ vāṇī nṛtiryaksuralokabhāṣāsaṃvādinī yojanagāminī ca bhāmaṇḍalaṃ cāru ca maulipṛṣṭhe viḍambitāharpatimaṇḍalaśrīḥ sāgre ca gavyūtiśatadvaye rujāvairetayo māryativṛṣṭyavṛṣṭayaḥ durbhikṣamanyasvakacakrato bhayaṃ syānnaita ekādaśa karmaghātajāḥ khe dharmacakraṃ camarāḥ sapādapīṭhaṃ mṛgendrāsanamujjvalaṃ ca chattratrayaṃ ratnamayadhvajo 'ṅghrinyāse ca cāmīkarapaṅkajāni vapratrayaṃ cāru caturmukhāṅgatāś caityadrumo 'dhovadanāśca kaṇṭakāḥ drumānatirdundubhināda uccakairvāto 'nukūlaḥ śakunāḥ pradakṣiṇāḥ gandhāmbuvarṣaṃ bahuvarṇapuṣpavṛṣṭiḥ kacaśmaśrunakhāpravṛddhiḥ caturvidhā martyanikāyakoṭijaghanyabhāvādapi pārśvadeśe kratūnāmindriyārthānāmanukūlatvamityamī ekonaviṃśatidaivyāścatustriṃśacca mīlitāḥ saṃskāravattvamaudāryamupacāraparītatā meghanirghoṣagāmbhīryaṃ pratinādavidhāyitā dakṣiṇatvamupanītarāgatvaṃ ca mahārthatā avyāhatatvaṃ śiṣṭatvaṃ saṃśayānāmasaṃbhavaḥ nirākṛtānyottaratvaṃ hṛdayaṃgamitāpi ca mithaḥ sākāṅkṣatā prastāvaucityaṃ tattvaniṣṭhatā aprakīrṇaprasṛtatvam asvaślāghānyaninditā ābhijātyamatisnigdhamadhuratvaṃ praśasyatā amarmavedhitaudāryaṃ dharmārthapratibaddhatā kārakādyaviparyāso vibhramādiviyuktatā citrakṛttvam adbhutatvaṃ tathānativilambitā anekajātivaicitryam āropitaviśeṣitā sattvapradhānatā varṇapadavākyaviviktatā avyucchittir akheditvaṃ pañcatriṃśacca vāgguṇāḥ antarāyā dānalābhavīryabhogopabhogagāḥ hāso ratyaratī bhītirjugupsā śoka eva ca kāmo mithyātvamajñānaṃ nidrā cāviratistathā rogo dveṣaśca no doṣāsteṣāmaṣṭādaśāpyamī mahānando 'mṛtaṃ siddhiḥ kaivalyamapunarbhavaḥ śivaṃ niḥśreyasaṃ śreyo nirvāṇaṃ brahma nirvṛtiḥ mahodayaḥ sarvaduḥkhakṣayo niryāṇamakṣaram muktirmokṣo 'pavargo 'tha mumukṣuḥ śramaṇo yatiḥ vācaṃyamo vratī sādhuranagāra ṛṣimuniḥ nirgrantho bhikṣurasya svaṃ tapoyogaśamādayaḥ mokṣopāyo yogo jñānaṃ śraddhānaṃ caraṇātmakaḥ abhāṣaṇaṃ punarmaunaṃ gururdharmopadeśakaḥ anuyogakṛdācārya upādhyāyastu pāṭhakaḥ anūcānaḥ pravacane sāṅge 'dhītī gaṇiśca saḥ śiṣyo vineyo 'ntevāsī śaikṣaḥ prāthamakalpikaḥ satīrthyāstvekaguravo vivekaḥ pṛthagātmatā ekabrahmavratācārā mithaḥ sabrahmacāriṇaḥ syātpāramparyamāmnāyaḥ saṃpradāyo gurukramaḥ vratādānaṃ parivrajyā tapasyā niyamasthitiḥ ahiṃsāsūnṛtāsteyabrahmākiṃcanatā yamāḥ niyamāḥ śaucasaṃtoṣau svādhyāyatapasī api devatāpraṇidhānaṃ ca karaṇaṃ punarāsanam prāṇāyāmaḥ prāṇayamaḥ śvāsapraśvāsarodhanam pratyāhārastvindriyāṇāṃ viṣayebhyaḥ samāhṛtiḥ dhāraṇā tu kvaciddhyeye cittasya sthirabandhanam dhyānaṃ tu viṣaye tasmin ekapratyayasaṃtatiḥ samādhistu tadevārthamātrābhāsanarūpakam evaṃ yogo yamādyaṅgairaṣṭabhiḥ saṃmato 'ṣṭadhā śvaḥśreyasaṃ śubhaśive kalyāṇaṃ śvovasīyasaṃ śreyaḥ kṣemaṃ bhāvukabhavikakuśalamaṅgalabhadramadraśastāni svargastriviṣṭapaṃ dyodivau bhuvistaviṣatāviṣau nākaḥ gaustridivamūrdhvalokaḥ surālayas tatsadastvamarāḥ devāḥ suparvasuranirjaradevatarbhubarhirmukhānimiṣadaivatanākilekhāḥ vṛndārakāḥ sumanasastridaśā amartyāḥ svāhāsvadhākratusudhābhuja āditeyāḥ gīrvāṇā maruto 'svapnā vibudhā dānavārayaḥ teṣāṃ yānaṃ vimāno 'ndhaḥ pīyūṣamamṛtaṃ sudhā asurā nāgāstaḍitaḥ suparṇakā vahnayo 'nilāḥ stanitāḥ udadhidvīpadiśo daśa bhavanādhīśāḥ kumārāntāḥ syuḥ piśācā bhūtā yakṣā rākṣasāḥ kiṃnarā api kiṃpuruṣā mahoragā gandharvāścāntarā amī jyotiṣkāḥ pañca candrārkagrahanakṣatratārakāḥ vaimānikāḥ punaḥ kalpabhavā dvādaśa te tvamī saudharmeśānasanatkumāramāhendrabrahmalāntakajāḥ śukrasahasrārānataprāṇatajā āraṇācyutajāḥ kalpātītā nava graiveyakāḥ pañca tvanuttarāḥ nikāyabhedādevaṃ syurdevāḥ kila caturvidhāḥ ādityaḥ savitāryamā kharasahasroṣṇāṃśur aṃśū ravirmārtaṇḍastaraṇirgabhastiraruṇo bhānurnabho 'harmaṇiḥ sūryo 'rkaḥ kiraṇo bhago grahapuṣaḥ pūṣā pataṅgaḥ khago mārtāṇḍo yamunākṛtāntajanakaḥ pradyotanastāpanaḥ bradhno haṃsaścitrabhānurvivasvānsūrastvaṣṭā dvādaśātmā ca heliḥ mitro dhvāntārātir abjāṃśuhastaścakrābjāharbāndhavaḥ saptasaptiḥ divādināhardivasaprabhāvibhābhāsaḥ karaḥ syānmihiro virocanaḥ grahābjinīgodyupatirvikartano hariḥ śucīnau gaganāhajādhvagau haridaśvo jagatkarmasākṣī bhāsvānvibhāvasuḥ trayītanurjagaccakṣustapano 'ruṇasārathiḥ rocirusraruciśociraṃśugo jyotirarcirupadhṛtyabhīśavaḥ pragrahaḥ śucimarīcidīptayo dhāmaketughṛṇiraśmipṛśnayaḥ pādadīdhitikaradyutidyuto rugvirokakiraṇatviṣitviṣaḥ bhāḥprabhāvasugabhastibhānavo bhā mayūkhamahasī chavirvibhā prakāśasteja uddyota āloko varca ātapaḥ marīcikā mṛgatṛṣṇā maṇḍalaṃ tūpasūryakam paridhiḥ pariveṣaśca sūrasūtastu kāśyapiḥ anūrurvinatāsūnuraruṇo garuḍāgrajaḥ revantastvarkaretojaḥ plavago hayavāhanaḥ aṣṭādaśa māṭharādyāḥ savituḥ paripārśvakāḥ candramāḥ kumudabāndhavo daśaśvetavājyamṛtasūs tithipraṇīḥ kaumudīkumudinībhadakṣajārohiṇīdvijaniśauṣadhīpatiḥ jaivātṛko 'bjaśca kalāśaśaiṇacchāyābhṛd indur vidhur atridṛgjaḥ rājā niśo ratnakarau ca candraḥ somo 'mṛtaśvetahimadyutir glauḥ ṣoḍaśo 'ṃśaḥ kalā cihnaṃ lakṣaṇaṃ lakṣma lāñchanam aṅkaḥ kalaṅko 'bhijñānaṃ candrikā candragolikā candrātapaḥ kaumudī ca jyotsnā bimbaṃ tu maṇḍalam nakṣatraṃ tārakā tārājyotiṣī bhamuḍu grahaḥ dhiṣṇyamṛkṣamathāśvinyaśvakinī dasradevatā aśvayugvālinī cātha bharaṇī yamadevatā kṛttikā bahulāścāgnidevā brāhmī tu rohiṇī mṛgaśīrṣaṃ mṛgaśiro mārgaścāndramasaṃ mṛgaḥ ilvalāstu mṛgaśiraḥśirasthāḥ pañca tārakāḥ ārdrā tu kālinī raudrī punarvasū tu yāmakau ādityau ca puṣpastiṣyaḥ sidhyaśca gurudaivataḥ sārpo 'śleṣā maghā pitryā phālgunī yonidevatā sā tūttarāryamadevā hastaḥ savitṛdaivataḥ tvāṣṭrī citrānilī svātirviśākhendrāgnidevatāḥ rādhānurādhā tu maitrī jyeṣṭhaindrī mūla āsrapaḥ pūrvāṣāḍhā tu sottarā syādvaiśvī śravaṇaḥ punaḥ haridevaḥ śraviṣṭhā tu dhaniṣṭhā vasudevatā vāruṇī tu śatabhiṣag ajāhirbudhnadevatāḥ pūrvottarā bhādrapadā dṛśyaḥ proṣṭhapadāśca tāḥ revatī tu pauṣṇaṃ dākṣāyaṇyaḥ sarvāḥ śaśipriyāḥ rāśīnāmudayo lagnaṃ meṣaprabhṛtayastu te āro vakro lohitāṅgo maṅgalo 'ṅgārakaḥ kujaḥ āṣāḍhābhūr navārciśca budhaḥ saumyaḥ praharṣulaḥ jñaḥ pañcārciḥ śraviṣṭhābhūḥ śyāmāṅgo rohiṇīsutaḥ bṛhaspatiḥ surācāryo jīvaścitraśikhaṇḍijaḥ vācaspatirdvādaśārcirdhiṣaṇaḥ phālgunībhavaḥ gīrbṛhatyoḥ patirutathyānujāṅgirasau guruḥ śukro maghābhavaḥ kāvya uśanā bhārgavaḥ kaviḥ ṣoḍaśārcir daityagurur dhiṣṇyaḥ śanaiścaraḥ śaniḥ chāyāsuto 'sitaḥ sauriḥ saptārcī revatībhavaḥ mandaḥ kroḍo nīlavāsāḥ svarbhāṇustu vidhuṃtudaḥ tamo rāhuḥ saiṃhikeyo bharaṇībhūrathāhikaḥ aśleṣābhūḥ śikhī keturdhruvastūttānapādajaḥ agastyo 'gastiḥ pītābdhir vātāpidviḍghaṭodbhavaḥ maitrāvaruṇirāgneya aurvaśeyāgnimārutau lopāmudrā tu tadbhāryā kauṣītakī varapradā marīcipramukhāḥ saptarṣayaścitraśikhaṇḍinaḥ puṣpadantau puṣpavantāvekoktyā śaśibhāskarau rāhugrāso 'rkendvorgraha uparāga upaplavaḥ upaliṅgaṃ tvariṣṭaṃ syādupasarga upadravaḥ ajanyamītirutpāto vahnyutpāta upāhitaḥ syātkālaḥ samayo diṣṭānehasau sarvabhūṣakaḥ kālo dvividho 'vasarpiṇyutsarpiṇīvibhedataḥ sāgarakoṭikoṭīnāṃ viṃśatyā sa samāpyate avasarpiṇyāṃ ṣaḍarā utsarpiṇyāṃ ta eva viparītāḥ evaṃ dvādaśabhirarairvivartate kālacakramidam tatraikāntasuṣamāraścatasraḥ koṭikoṭayaḥ sāgarāṇāṃ suṣamā tu tisrastūtkoṭikoṭayaḥ suṣamaduḥṣamā te dve duḥṣamasuṣamā punaḥ saikā sahasrairvarṣāṇāṃ dvicatvāriṃśatonitā atha duḥṣamaikaviṃśatirabdasahasrāṇi tāvatī tu syāt ekāntaduḥṣamāpi hyetatsaṃkhyāḥ pare 'pi viparītāḥ prathame 'ratraye martyāstridvyekapalyajīvitāḥ tridvyekagavyūtyucchrayāstridvyekadinabhojanāḥ kalpadruphalasaṃtuṣṭāścaturthe tvarake narāḥ pūrvakoṭyāyuṣaḥ pañcadhanuḥśatasamucchrayāḥ pañcame tu varṣaśatāyuṣaḥ saptakarocchrayāḥ ṣaṣṭhe punaḥ ṣoḍaśābdāyuṣo hastasamucchrayāḥ ekāntaduḥkhapracitā utsarpiṇyāmapīdṛśāḥ paścānupūrvyā vijñeyā areṣu kila ṣaṭsvapi aṣṭādaśa nimeṣāstu kāṣṭhā kāṣṭhādvayaṃ lavaḥ kalā taiḥ pañcadaśabhirleśastaddvitayena ca kṣaṇastaiḥ pañcadaśabhiḥ kṣaṇaiḥ ṣaḍbhistu nāḍikā sā dhārikā ca ghaṭikā muhūrtastaddvayena ca triṃśatā tairahorātrastatrāhardivaso dinam divaṃ dyur vāsaro ghasraḥ prabhātaṃ syādaharmukham vyuṣṭaṃ vibhātaṃ pratyūṣaṃ kalyapratyuṣasī uṣaḥ kālyaṃ madhyāhnastu divāmadhyaṃ madhyaṃdinaṃ ca saḥ dināvasānamutsūro vikālasabalī api sāyaṃ saṃdhyā tu pitṛsūstrisaṃdhyaṃ tūpavaiṇavam śrāddhakālastu kutapo 'ṣṭamo bhāgo dinasya yaḥ niśā niśīthinī rātriḥ śarvarī kṣaṇadā kṣapā triyāmā yāminī bhautī tamī tamā vibhāvarī rajanī vasatiḥ śyāmā vāsateyī tamasvinī uṣā doṣendukāntātha tamisrā darśayāminī jyautsnī tu pūrṇimārātrirgaṇarātro niśāgaṇaḥ pakṣiṇī pakṣatulyābhyām ahobhyāṃ veṣṭitā niśā garbhakaṃ rajanīdvandvaṃ pradoṣo rajanīmukham yāmaḥ praharo niśīthastvardharātro mahāniśā uccandrastvapararātrastamisraṃ timiraṃ tamaḥ dhvāntaṃ bhūchāyāndhakāraṃ tamasaṃ samavāndhataḥ tulyanaktaṃdine kāle viṣuvadviṣuvaṃ ca tat pañcadaśāhorātraḥ syātpakṣaḥ sa bahulo 'sitaḥ tithiḥ punaḥ karmavāṭī pratipatpakṣatiḥ same pañcadaśyau yajñakālau pakṣāntau parvaṇī api tatparvamūlaṃ bhūteṣṭāpañcadaśyoryadantaram sa parva saṃdhiḥ pratipatpañcadaśyoryadantaram pūrṇimā paurṇamāsī sā rākā pūrṇe niśākare kalāhīne tvanumatirmārgaśīrṣyāgrahāyaṇī amāmāvasyamāvasyā darśasūryendusaṃgamaḥ amāvāsyāmāvāsī ca sā naṣṭenduḥ kuhuḥ kuhūḥ dṛṣṭendustu sinīvālī bhūteṣṭā tu caturdaśī pakṣo māso vatsarādirmārgaśīrṣaḥ sahaḥ sahāḥ āgrahāyaṇikaścātha pauṣastaiṣaḥ sahasyavat māghastapāḥ phālgunastu phālgunikastapasyavat caitro madhuścaitrikaśca vaiśākhe rādhamādhavau jyeṣṭhastu śukro 'thāṣāḍhaḥ śuciḥ syācchrāvaṇo nabhāḥ śrāvaṇiko 'tha nabhasyaḥ proṣṭhabhādraparaḥ padaḥ bhādraścāpyāśvine tvāśvayujeṣāvatha kārtikaḥ kārtikiko bāhulorjau dvau dvau mārgādikāvṛtuḥ hemantaḥ praśalo raudro 'tha śaiṣaśiśirau samau vasanta iṣyaḥ surabhiḥ puṣpakālo balāṅgakaḥ uṣṇa uṣṇāgamo grīṣmo nidāghastapa ūṣmakaḥ varṣāstapātyayaḥ prāvṛṇmeghakālāgamau kṣarī śaradghanātyayo 'yanaṃ śiśirādyaistribhistribhiḥ ayane dve gatirudagdakṣiṇārkasya vatsaraḥ sa saṃparyanūdbhyo varṣaṃ hāyano 'bdaṃ samāḥ śarat bhavetpaitraṃ tvahorātraṃ māsenābdena daivatam daive yugasahasre dve brāhmaṃ kalpau tu tau nṛṇām manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ kalpo guṇāntaḥ kalpāntaḥ saṃhāraḥ pralayaḥ kṣayaḥ saṃvartaḥ parivartaśca samasuptirjihānakaḥ tatkālastu tadātvaṃ syāttajjaṃ sāṃdṛṣṭikaṃ phalam āyatistūttaraḥ kāla udarkastadbhavaṃ phalam vyomāntarikṣaṃ gaganaṃ ghanāśrayo vihāya ākāśamanantapuṣkare abhraṃ surābhroḍumarutpatho 'mbaraṃ khaṃ dyodivau viṣṇupadaṃ viyannabhaḥ nabhrāṭtaḍitvānmudiro ghanāghano 'bhraṃ dhūmayonistanayitnumeghāḥ jīmūtaparjanyabalāhakā ghano dhārādharo vāhadamugdharā jalāt kādambinī meghamālā durdinaṃ meghajaṃ tamaḥ āsāro vegavānvarṣo vātāstaṃ vāri śīkaraḥ vṛṣṭyā varṣaṇavarṣe tadvighne grāhagrahāvavāt ghanopalastu karakaḥ kāṣṭhāśā digdharitkakup pūrvā prācī dakṣiṇāpācī pratīcī tu paścimā aparāthottarodīcī vidikcopadiśaṃ pradik diśyaṃ digbhavavastunyapāgapācīnamudagudīcīnam prākprācīnaṃ ca same pratyak syātpratīcīnam tiryagdiśāṃ tu pataya indrāgniyamanairṛtāḥ varuṇo vāyukuberāvīśānaśca yathākramam airāvataḥ puṇḍarīko vāmanaḥ kumudo 'ñjanaḥ puṣpadantaḥ sārvabhaumaḥ supratīkaśca diggajāḥ indro harirduścyavano 'cyutāgrajo vajrī viḍaujā maghavānpuraṃdaraḥ prācīnabarhiḥ puruhūtavāsavau saṃkrandanākhaṇḍalameghavāhanāḥ sutrāmavāstoṣpatidalmiśakrā vṛṣā śunāsīrasahasranetrau parjanyaharyaśvarbhukṣibāhudanteyavṛddhaśravasas turāṣāṭ surarṣabhastapastakṣo jiṣṇurvaraśatakratuḥ kauśikaḥ pūrvadigdevāpsaraḥsvargaśacīpatiḥ pṛtanāṣāḍugradhanvā marutvānmaghavāsya tu dviṣaḥ pāko 'drayo vṛtraḥ pulomā namucirbalaḥ jambhaḥ priyā śacīndrāṇī paulomī jayavāhinī tanayastu jayantaḥ syājjayadatto jayaśca saḥ sutā jayantī tavīṣī tāviṣyuccaiḥśravā hayaḥ mātaliḥ sārathirdevanandī dvāḥstho gajaḥ punaḥ airāvaṇo 'bhramātaṅgaścaturdanto 'rkasodaraḥ airāvato hastimallaḥ śvetagajo 'bhramupriyaḥ vaijayantau tu prāsādadhvajau puryamarāvatī saro nandīsaraḥ parṣatsudharmā nandanaṃ vanam vṛkṣaḥ kalpaḥ pārijāto mandāro haricandanaḥ saṃtānaśca dhanurdevāyudhaṃ tadṛju rohitam dīrgharjvairāvataṃ vajraṃ tvaśanirhrādinī svaruḥ śatakoṭiḥ paviḥ śambo dambholirbhiduraṃ bhiduḥ vyādhāmaḥ kuliśo 'syārciratibhīḥ sphūrjathurdhvaniḥ svarvaidyāvaśvinīputrāvaśvinau vaḍavāsutau nāsikyāvarkajau dasrau nāsatyāvabdhijau yamau viśvakarmā punastvaṣṭā viśvakṛddevavardhakiḥ svaḥsvargivadhvo 'psarasaḥ svarveśyā urvaśīmukhāḥ hāhādayastu gandharvā gāndharvā devagāyanāḥ yamaḥ kṛtāntaḥ pitṛdakṣiṇāśāpretātpatirdaṇḍadharo 'rkasūnuḥ kīnāśamṛtyū samavartikālau śīrṇāṅgiharyantakadharmarājāḥ yamarājaḥ śrāddhadevaḥ śamano mahiṣadhvajaḥ kālindīsodaraścāpi dhūmorṇā tasya vallabhā purī punaḥ saṃyamanī pratīhārastu vaidhyataḥ dāsau caṇḍamahācaṇḍau citraguptaśca lekhakaḥ syādrākṣasaḥ puṇyajano nṛcakṣā yātvāśaraḥ kauṇapayātudhānau rātriṃcaro rātricaraḥ palādaḥ kīnāśarakṣonikasātmajāśca kavyāt karburanairṛtāksṛkpo varuṇastvarṇavamandiraḥ pracetāḥ jalayādaḥpatipāśimeghanādā jalakāntāraḥ syāt paraṃjanaśca śrīdaḥ sitodarakuheśasakhāḥ piśācakīchāvasus triśira ailabilaikapiṅgāḥ paulastyavaiśravaṇaratnakarāḥ kuberayakṣau nṛdharmadhanadau naravāhanaśca kailāsaukā yakṣadhananidhikiṃpuruṣeśvarāḥ vimānaṃ puṣpakaṃ caitrarathaṃ vanaṃ purī prabhā alakā vasvokasārā suto 'sya nalakūvaraḥ vittaṃ rikthaṃ svāpateyaṃ rāḥ sāraṃ vibhavo vasu dyumnaṃ dravyaṃ pṛkthamṛkthaṃ svamṛṇaṃ draviṇaṃ dhanam hiraṇyārtho nidhānaṃ tu kunābhiḥ śevadhirnidhiḥ mahāpadmaśca padmaśca śaṅkho makarakacchapau mukundakundanīlāśca kharvaśca nidhayo nava yakṣaḥ puṇyajano rājā guhyako vaṭavāsyapi kiṃnarastu kiṃpuruṣasturaṃgavadano mayuḥ śaṃbhuḥ śarvaḥ sthāṇurīśāna īśo rudroḍḍīśau vāmadevo vṛṣāṅkaḥ kaṇṭhekālaḥ śaṃkaro nīlakaṇṭhaḥ śrīkaṇṭhograu dhūrjaṭirbhīmabhargau mṛtyuṃjayaḥ pañcamukho 'ṣṭamūrtiḥ śmaśānaveśmā giriśo girīśaḥ ṣaṇḍhaḥ kapardīśvara ūrdhvaliṅga ekatridṛgbhāladṛgekapādaḥ mṛḍo 'ṭṭahāsī ghanavāhano 'hirbudhno virūpākṣaviṣāntakau ca mahāvratī vahnihiraṇyaretāḥ śivo 'sthidhanvā puruṣāsthimālī syādvyomakeśaḥ śipiviṣṭabhairavau dikkṛttivāsā bhavanīlalohitau sarvajñanāṭyapriyakhaṇḍapaśavo mahāparā devanaṭeśvarā haraḥ paśupramathabhūtomāpatiḥ piṅgajaṭekṣaṇaḥ pinākaśūlakhaṭvāṅgagaṅgāhīndukapālabhṛt gajapūṣapurānaṅgakālāndhakamakhāsuhṛt kapardo 'sya jaṭājūṭaḥ khaṭvāṅgastu sukhaṃsuṇaḥ pinākaṃ syādājagavamajakāvaṃ ca taddhanuḥ brāhmyādyā mātaraḥ sapta pramathāḥ pārṣadā gaṇāḥ laghimā vaśiteśitvaṃ prākāmyaṃ mahimāṇimā yatra kāmāvasāyitvaṃ prāptiraiśvaryamaṣṭadhā gaurī kālī pārvatī mātṛmātāparṇā rudrāṇyambikā tryambakomā durgā caṇḍī siṃhayānā mṛḍānīkātyāyanyau dakṣajāryā kumārī satī śivā mahādevī śarvāṇī sarvamaṅgalā bhavānī kṛṣṇamainākasvasā menādrijeśvarā niśumbhaśumbhamahiṣamardinī bhūtanāyikā tasyāḥ siṃho manastātnaḥ sakhyau tu vijayā jayā cāmuṇḍā carcikā carmamuṇḍā mārjārakarṇikā karṇamoṭī mahāgandhā bhairavī ca kapālinī herambo gaṇavighneśaḥ parśupāṇirvināyakaḥ dvaimāturo gajāsyaikadantau lambodarākhugau skandaḥ svāmī mahāsenaḥ senānīḥ śikhivāhanaḥ ṣāṇmāturo brahmacārī gaṅgomākṛttikāsutaḥ dvādaśākṣo mahātejāḥ kumāraḥ ṣaṇmukho guhaḥ viśākhaḥ śaktibhṛtkrauñcatārakāriḥ śarāgnibhūḥ bhṛṅgī bhṛṅgiriṭir bhṛṅgirīṭir nāḍyasthivigrahaḥ kuṣmāṇḍake kelikilo nandīśe taṇḍunandinau druhiṇo viriñcirdrughaṇo viriñcaḥ parameṣṭhyajo 'ṣṭaśravaṇaḥ svayaṃbhūḥ kamanaḥ kaviḥ sāttvikavedagarbhau sthaviraḥ śatānandapitāmahau kaḥ dhātā vidhātā vidhivedhasau dhruvaḥ purāṇago haṃsagaviśvaretasau prajāpatirbrahmacaturmukhau bhavāntakṛjjagatkartṛsaroruhāsanau śaṃbhuḥ śatadhṛtiḥ sraṣṭā surajyeṣṭho viriñcanaḥ hiraṇyagarbho lokeśo nābhipadmātmabhūrapi viṣṇurjiṣṇujanārdanau harihṛṣīkeśācyutāḥ keśavo dāśārhaḥ puruṣottamo 'bdhiśayanopendrāvajendrānujau viṣvaksenanarāyaṇau jalaśayo nārāyaṇaḥ śrīpatidaityāriśca purāṇayajñapuruṣastārkṣyadhvajo 'dhokṣajaḥ govindaṣaḍbindumukundakṛṣṇā vaikuṇṭhapadmeśayapadmanābhāḥ vṛṣākapirmādhavavāsudevau viśvaṃbharaḥ śrīdharaviśvarūpau dāmodaraḥ śaurisanātanau vibhuḥ pītāmbaro mārjajinau kumodakaḥ trivikramo jahnucaturbhujau punarvasuḥ śatāvartagadāgrajau svabhūḥ muñjakeśivanamālipuṇḍarīkākṣababhruśaśabinduvedhasaḥ pṛśniśṛṅgadharaṇīdharātmabhūḥ pāṇḍavāyanasuvarṇabindavaḥ śrīvatso devakīsūnur gopendro viṣṭaraśravāḥ somasindhurjagannātho govardhanadharo 'pi ca yadunātho gadāśārṅgacakraśrīvatsaśaṅkhabhṛt madhudhenukacāṇūrapūtanāyamalārjunāḥ kālanemihayagrīvaśakaṭāriṣṭakaiṭabhāḥ kaṃsaḥ keśimurau sālvamaindadvividarāhavaḥ hiraṇyakaśipurvāṇaḥ kāliyo narako baliḥ śiśupālaścāsya vadhyā vainateyastu vāhanam śaṅkho 'sya pāñcajanyo 'ṅkaḥ śrīvatso 'sistu nandakaḥ gadā kaumodakī cāpaṃ śārṅgaṃ cakraṃ sudarśanaḥ maṇiḥ syamantako haste bhujamadhye tu kaustubhaḥ vasudevo bhūkaśyapo dundurānakadundubhiḥ rāmo halī musalisāttvatakāmapālāḥ saṃkarṣaṇaḥ priyamadhurbalarauhiṇeyau baladevo balabhadro nīlavastro 'cyutāgrajaḥ musalaṃ tvasya saunandaṃ halaṃ saṃvartakāhvayam lakṣmīḥ padmā ramā yā mā tā sā śrīḥ kamalendirā haripriyā padmavāsā kṣīrodatanayāpi ca madano jarābhīruranaṅgamanmathau kamanaḥ kalākelirananyajo 'ṅgajaḥ madhudīpamārau madhusārathiḥ smaro viṣamāyudho darpakakāmahṛcchayāḥ pradyumnaḥ śrīnandanaśca kaṃdarpaḥ puṣpaketanaḥ puṣpāṇyasyeṣucāpāstrāṇyarī śambaraśūrpakau ketanaṃ mīnamakarau bāṇāḥ pañca ratiḥ priyā manaḥśṛṅgārasaṃkalpātmāno yoniḥ suhṛnmadhuḥ suto 'niruddho jhaṣāṅka uṣeśo brahmasūśca saḥ garuḍaḥ śālmalyaruṇāvarajo viṣṇuvāhanaḥ sauparṇeyo vainateyaḥ suparṇasarpārātir vajrajidvajratuṇḍaḥ pakṣisvāmī kāśyapiḥ svarṇakāyastārkṣyaḥ kāmāyurgarutmānsudhāhṛt buddhastu sugato dharmadhātustrikālavijjinaḥ bodhisattvo mahābodhirāryaḥ śāstā tathāgataḥ pañcajñānaḥ ṣaḍabhijño daśārho daśabhūmigaḥ catustriṃśajjātakajño daśapāramitādharaḥ dvādaśākṣo daśabalastrikāyaḥ śrīghanādvayau samantabhadraḥ saṃgupto dayākūrco vināyakaḥ māralokakhajiddharmarājo vijñānamātṛkaḥ mahāmaitro munīndraśca buddhāḥ syuḥ sapta te tvamī vipaśyī śikhī viśvabhūḥ kakucchandaśca kāñcanaḥ kāśyapaśca saptamastu śākyasiṃho 'rkabāndhavaḥ tathā rāhulasūḥ sarvārthasiddho gautamānvayaḥ māyāśuddhodanasuto devadattāprajaśca saḥ asurā ditidanujāḥ pātālaukaḥsurārayaḥ pūrvadevāḥ śukraśiṣyā vidyādevyastu ṣoḍaśa rohiṇī prajñaptī vajraśṛṅkhalā kuliśāṅkuśā cakreśvarī naradattā kālyathāsau mahāparā gaurī gāndhārī sarvāstramahājvālā ca mānavī vairoṭyāchuptā mānasī mahāmānasiketi tāḥ vāgbrāhmī bhāratī gaur gīrvāṇī bhāṣā sarasvatī śrutadevī vacanaṃ tu vyāhāro bhāṣitaṃ vacaḥ saviśeṣaṇamākhyātaṃ vākyaṃ syādyantakaṃ padam rāddhasiddhakutebhyo 'nte āptoktiḥ samayāgamau ācārāṅgaṃ sūtrakṛtaṃ sthānāṅgaṃ samavāyayuk pañcamaṃ bhagavatyaṅgaṃ jñātadharmakathāpi ca upāsakāntakṛdanuttaropapātakāddaśāḥ praśnavyākaraṇaṃ caiva vipākaśrutameva ca ityekādaśa sopāṅgānyaṅgāni dvādaśa punaḥ dṛṣṭivādo dvādaśāṅgī syādgaṇipiṭakāhvayā parikarmasūtrapūrvānuyogaparvagatacūlikāḥ pañca syurdṛṣṭivādabhedāḥ pūrvāṇi caturdaśāpi pūrvagate utpādapūrvamagrāyaṇīyamatha vīryataḥ pravādaṃ syāt asterjñānātsatyāttadātmanaḥ karmaṇaśca param pratyākhyānaṃ vidyāpravādakalyāṇanāmadheye ca prāṇāvāyaṃ ca kriyāviśālamatha lokabindusāramiti svādhyāyaḥ śrutirāmnāyaśchando vedastrayī punaḥ ṛgyajuḥsāmavedāḥ syuratharvā tu taduddhṛtiḥ vedāntaḥ syādupaniṣadoṅkārapraṇavau samau śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ chando jyotirniruktayaḥ ṣaḍaṅgāni dharmaśāstraṃ syātsmṛtirdharmasaṃhitā ānvīkṣikī tarkavidyā mīmāṃsā tu vicāraṇā sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca vaṃśānuvaṃśacaritaṃ purāṇaṃ pañcalakṣaṇam ṣaḍaṅgā vedāścatvāro mīmāṃsānvīkṣikī tathā dharmaśāstraṃ purāṇaṃ ca vidyā etāścaturdaśa sūtraṃ sūcanakṛdbhāṣyaṃ sūtroktārthaprapañcakam prastāvastu prakaraṇaṃ niruktaṃ padabhañjanam avāntaraprakaraṇaviśrāme śīghrapāṭhataḥ āhnikamadhikaraṇaṃ tvekanyāyopapādanam uktānuktaduruktārthacintākāri tu vārttikam ṭīkā nirantaravyākhyā pañjikā padabhañjikā nibandhavṛttī anvarthe saṃgrahastu samāhṛtiḥ pariśiṣṭapaddhatyādīn pathānena samunnayet kārikā tu svalpavṛttau bahorarthasya sūcanī kalindikā sarvavidyā nighaṇṭurnāmasaṃgrahaḥ itihāsaḥ purāvṛttaṃ prabahlikā prahelikā janaśrutiḥ kiṃvadantī vārtaitihyaṃ purātanī vārtā pravṛttirvṛttānta udanto 'thāhvayo 'bhidhā gotrasaṃjñānāmadheyākhyāhvābhikhyāśca nāma ca saṃbodhanamāmantraṇamāhvānaṃ tvabhimantraṇam ākāraṇaṃ havo hūtiḥ saṃhūtirbahubhiḥ kṛtā udāhāra upodghāta upanyāsaśca vāṅmukham vyavahāro vivādaḥ syācchapathaḥ śapanaṃ śapaḥ uttaraṃ tu prativacaḥ praśnaḥ pṛcchānuyojanam kathaṃkathikatā cātha devapraśna upaśrutiḥ caṭu cāṭu priyaprāyaṃ priyasatyaṃ tu sūnṛtam satyaṃ samyaksamīcīnamṛtaṃ tathyaṃ yathātatham yathāsthitaṃ ca sadbhūte 'līke tu vitathānṛte atha kliṣṭaṃ saṃkulaṃ ca parasparaparāhatam sāntvaṃ sumadhuraṃ grāmyamaślīlaṃ mliṣṭamasphuṭam luptavarṇapadaṃ grastamavācyaṃ syādanakṣaram ambūkṛtaṃ sathūtkāraṃ nirastaṃ tvarayoditam āmreḍitaṃ dvistriruktamabaddhaṃ tu nirarthakam pṛṣṭhamāṃsādanaṃ tadyatparokṣe doṣakīrtanam mithyābhiyogo 'bhyākhyānaṃ saṃgataṃ hṛdayaṃgamam paruṣaṃ niṣṭhuraṃ rūkṣaṃ vikruṣṭamatha ghoṣaṇā uccairghuṣṭaṃ varṇaneḍā stavaḥ stotraṃ stutirnutiḥ ślāghā praśaṃsārthavādaḥ sā tu mithyā vikatthanam janapravādaḥ kaulīnaṃ vigānaṃ vacanīyatā syādavarṇa upakrośo vādo niḥparyapāt paraḥ garhaṇā dhikkriyā nindā kutsākṣepo jugupsanam ākrośābhīṣaṅgākṣepāḥ śāpaḥ sa kṣāraṇā rate viruddhaśaṃsanaṃ gālir āśīrmaṅgalaśaṃsanam ślokaḥ kīrtiryaśo 'bhikhyā samājñā ruśatī punaḥ aśubhā vākśubhā kalyā carcarī carbhaṭī same yaḥ saninda upālambhastatra syātparibhāṣaṇam āpṛcchālāpaḥ saṃbhāṣo 'nulāpaḥ syānmuhurvacaḥ anarthakaṃ tu pralāpo vilāpaḥ paridevanam ullāpaḥ kākuvāg anyonyoktiḥ saṃlāpasaṃkathe vipralāpo viruddhoktirapalāpastu nihnavaḥ supralāpaḥ suvacanaṃ saṃdeśavāktu vācikam ājñā śiṣṭir nirāṅnibhyo deśo niyogaśāsane avavādo 'pyathāhūya preṣaṇaṃ pratiśāsanam saṃvitsaṃdhāsthābhyupāyaḥ saṃpratyāṅbhyaḥ paraḥ śravaḥ aṅgīkāro 'bhyupagamaḥ pratijñāgūśca saṃgaraḥ gītanṛttavādyatrayaṃ nāṭyaṃ tauryatrikaṃ ca tat saṃgītaṃ prekṣaṇārthe 'smiñśāstrokte nāṭyadharmikā gītaṃ gānaṃ geyaṃ gītirgāndharvamatha nartanam naṭanaṃ nṛtyaṃ nṛttaṃ ca lāsyaṃ nāṭyaṃ ca tāṇḍavam maṇḍalena tu yannṛtyaṃ strīṇāṃ hallīsakaṃ tu tat pānagoṣṭhyāmuccatālaṃ raṇe vīrajayantikā sthānaṃ nāṭyasya raṅgaḥ syātpūrvaraṅga upakramaḥ aṅgahāro 'ṅgavikṣepo vyañjako 'bhinayaḥ samau sa caturvidha āhāryo racito bhūṣaṇādinā vacasā vāciko 'ṅgenāṅgikaḥ sattvena sāttvikaḥ syānnāṭakaṃ prakaraṇaṃ bhāṇaḥ prahasanaṃ ḍimaḥ vyāyogaḥ samavākāro vithyaṅkehāmṛgā iti abhineyaprakārāḥ syurbhāṣāḥ ṣaṭsaṃskṛtādikāḥ bhāratī sāttvatī kaiśikyārabhaṭyau ca vṛttayaḥ vādyaṃ vāditramātodyaṃ tūryaṃ tūraṃ smaradhvajaḥ tataṃ vīṇāprabhṛtikaṃ tālaprabhṛtikaṃ ghanam vaṃśādikaṃ tu śuṣiramānaddhaṃ murajādikam vīṇā punarghoṣavatī vipañcī kaṇṭhakūṇikā vallakī sātha tantrībhiḥ saptabhiḥ parivādinī śivasya vīṇā nālambī sarasvatyāstu kacchapī nāradasya tu mahatī gaṇānāṃ tu prabhāvatī viśvāvasostu bṛhatī tumbarostu kalāvatī cāṇḍālānāṃ tu kaṇḍolavīṇā cāṇḍālikā ca sā kāyaḥ kolambakastasyā upanāho nibandhanam daṇḍaḥ punaḥ pravālaḥ syātkakubhastu prasevakaḥ mūle vaṃśaśalākā syātkalikā kūṇikāpi ca kālasya kriyayā mānaṃ tālaḥ sāmyaṃ punarlayaḥ drutaṃ vilambitaṃ madhyamoghastattvaṃ ghanaṃ kramāt mṛdaṅgo murajaḥ soṅkyāliṅgyūrdhvaka iti tridhā syādyaśaḥpaṭaho ḍhakkā bherī dundubhirānakaḥ paṭaho 'tha śārikā syātkoṇo vīṇādivādanam śṛṅgārahāsyakaruṇāraudravīrabhayānakāḥ bībhatsādbhutaśāntāśca rasā bhāvāḥ punastridhā sthāyisāttvikasaṃcāriprabhedaiḥ syādratiḥ punaḥ rāgo'nurāgo 'nuratirhāsastu hasanaṃ hasaḥ ghargharo hāsikā hāsyaṃ tatrādṛṣṭarade smitam vakroṣṭikātha hasitaṃ kiṃciddṛṣṭaradāṅkure kiṃcicchrute vihasitamaṭṭahāso mahīyasi atihāsastvanusyūte 'pahāso 'kāraṇātkṛte sotprāse tvāchuritakaṃ hasanaṃ sphuradoṣṭhake śokaḥ śukśocanaṃ khedaḥ krodho manyuḥ krudhā ruṣā krutkopaḥ pratigho roṣo ruṭ cotsāhaḥ pragalbhatā abhiyogodyamau prauḍhirudyogaḥ kiyadetikā adhyavasāya ūrjo 'tha vīryaṃ so 'tiśayānvitaḥ bhayaṃ bhīrbhītirātaṅka āśaṅkā sādhvasaṃ daraḥ bhiyā ca taccāhibhayaṃ bhūpatīnāṃ svapakṣajam adṛṣṭaṃ vahnitoyāderdṛṣṭaṃ svaparacakrajam bhayaṃkaraṃ pratibhayaṃ bhīmaṃ bhīṣmaṃ bhayānakam bhīṣaṇaṃ bhairavaṃ ghoraṃ dāruṇaṃ ca bhayāvaham jugupsā tu ghṛṇātha syādvismayaścitramadbhutam codyāścarye śamaḥ śāntiḥ śamathopaśamāvapi tṛṣṇākṣayaḥ sthāyino 'mī rasānāṃ kāraṇaṃ kramāt stambho jāḍyaṃ svedo gharmanidāghau pulakaḥ punaḥ romāñcaḥ kaṇṭako romavikāro romaharṣaṇam romodgama uddhuṣaṇam ullukasanamityapi svarabhedastu kallatvaṃ svare kampastu vepathuḥ vaivarṇyaṃ kālikāthāśru bāṣpo netrāmbu rodanam asramasru pralayastvaceṣṭatetyaṣṭa sāttvikāḥ dhṛtiḥ saṃtoṣaḥ svāsthyaṃ syādādhyānaṃ smaraṇaṃ smṛtiḥ matirmanīṣā buddhirdhīrdhiṣaṇājñapticetanāḥ pratibhāpratipatprajñāprekṣācidupalabdhayaḥ saṃvittiḥ śemuṣī dṛṣṭiḥ sā medhā dhāraṇakṣamā paṇḍā tattvānugā mokṣe jñānaṃ vijñānamanyataḥ śuśrūṣā śravaṇaṃ caiva grahaṇaṃ dhāraṇaṃ tathā ūhāpoho 'rthavijñānaṃ tattvajñānaṃ ca dhīguṇāḥ vrīḍā lajjā mandākṣaṃ hrīstrapā sāpatrapānyataḥ jāḍyaṃ maurkhyaṃ viṣādo 'vasādaḥ sādo viṣaṇṇatā mado munmohasaṃbhedo vyādhistvādhī rujākaraḥ nidrā pramīlā śayanaṃ saṃveśasvāpasaṃlayāḥ nandīmukhī śvāsahetistandrā suptaṃ tu sādhikā autsukyaṃ raṇaraṇakotkaṇṭhe āyallakāratī hṛllekhotkalike cāthāvahitthākāragopanam śaṅkāniṣṭhotprekṣaṇaṃ syāccāpalaṃ tvanavasthitiḥ ālasyaṃ tandrā kausīdyaṃ harṣaścittaprasannatā hlādaḥ pramodaḥ pramado mutprītyāmodasaṃmadāḥ ānandānandathū garvastvahaṃkāro 'vilaptatā darpo 'bhimāno mamatā mānaścittonnatiḥ smayaḥ sā mitho 'hamahamikā yā tu saṃbhāvanātmani darpātsāhopuruṣikā syādahaṃpūrvikā punaḥ ahaṃ pūrvamahaṃ pūrvamityugratvaṃ tu caṇḍatā prabodhastu vinidratvaṃ glānistu baladīnatā dainyaṃ kārpaṇyaṃ śramastu klamaḥ kleśaḥ pariśramaḥ prayāsāyāsavyāyāmā unmādaścittaviplavaḥ moho mauḍhyaṃ cintā dhyānamamarṣaḥ krodhasaṃbhavaḥ guṇo jigīṣotsāhavāṃstrāsastvākasmikaṃ bhayam apasmāraḥ syādāveśo nirvedaḥ svāvamānanam āvegastu tvaristūrṇiḥ saṃvegaḥ saṃbhramastvarā vitarkaḥ syādunnayanaṃ parāmarśo vimarśanam adhyāhārastarka ūho 'sūyānyaguṇadūṣaṇam mṛtiḥ saṃsthā mṛtyukālau paralokagamo 'tyayaḥ pañcatvaṃ nidhanaṃ nāśo dīrghanidrā nimīlanam diṣṭānto 'staṃ kāladharmo 'vasānaṃ sā tu sarvagā marako māristrayastriṃśadamī syurvyabhicāriṇaḥ syuḥ kāraṇāni kāryāṇi sahacārīṇi yāni ca ratyādeḥ sthāyino loke tāni cennāṭyakāvyayoḥ vibhāvā anubhāvāśca vyabhicāriṇa eva ca vyaktaḥ sa tairvibhāvādyaiḥ sthāyī bhāvo bhavedrasaḥ pātrāṇi nāṭye 'dhikṛtāstattadveṣastu bhūmikā śailūṣo bharataḥ sarvakeśī bharataputrakaḥ dhātrīputro raṅgājāyājīvo raṅgāvatārakaḥ naṭaḥ kṛśāśvī śailālī cāraṇastu kuśīlavaḥ bhrabhrubhrūbhṛparaḥ kuṃso naṭaḥ strīveṣadhārakaḥ veśyācāryaḥ pīṭhamardaḥ sūtradhārastu sūcakaḥ nandī tu pāṭhako nāndyāḥ pārśvasthaḥ pāripārśvikaḥ vāsantikaḥ kelikilo vaihāsiko vidūṣakaḥ prahāsī prītidaścātha ṣiṅgaḥ pallavako viṭaḥ pitā tvāvuka āvuttabhāvukau bhaginīpatau bhāvo vidvānyuvarājaḥ kumāro bhartṛdārakaḥ bālā vāsūrmārṣa āryo devo bhaṭṭārako nṛpaḥ rāṣṭrīyo nṛpateḥ śyālo duhitā bhartṛdārikā devī kṛtābhiṣekānyā bhaṭṭinī gaṇikājjukā nīcāceṭīsakhīhūtau haṇḍehañjehalāḥ kramāt abrahmaṇyam avadhyoktau jyāyasī tu svasāttikā bhartāryaputro mātāmbā bhadantāḥ saugatādayaḥ pūjye tatrabhavānatrabhavāṃśca bhagavānapi pādā bhaṭṭārako devaḥ prayojyāḥ pūjyanāmataḥ martyaḥ pañcajano bhūspṛkpuruṣaḥ pūruṣo naraḥ mānuṣo nā viṭ manujo mānavaḥ pumān bālaḥ pākaḥ śiśurḍimbhaḥ potaḥ śāvaḥ stanaṃdhayaḥ pṛthukārbhottānaśayāḥ kṣīrakaṇṭhaḥ kumārakaḥ śiśutvaṃ śaiśavaṃ bālyaṃ vayasthastaruṇo yuvā tāruṇyaṃ yauvanaṃ vṛddhaḥ pravayāḥ sthaviro jaran jarī jīrṇo yātayāmo jīno 'tha visrasā jarā vārdhakaṃ sthāviraṃ jyāyānvarṣīyāndaśamītyapi vidvānsudhīḥ kavivicakṣaṇalabdhavarṇā jñaḥ prāptarūpakṛtikṛṣṭyabhirūpadhīrāḥ medhāvikovidaviśāradasūridoṣajñāḥ prājñapaṇḍitamanīṣibudhaprabuddhāḥ vyakto vipaścitsaṃkhyāvānsanpravīṇe tu śikṣitaḥ niṣṇāto nipuṇo dakṣaḥ karmahastamukhāḥ kṛtāt kuśalaścaturo 'bhijñavijñavaijñānikāḥ paṭuḥ cheko vidagdhe prauḍhastu pragalbhaḥ pratibhāmukhaḥ kuśāgrīyamatiḥ sūkṣmadarśī tatkāladhīḥ punaḥ pratyutpannamatirdūrādyaḥ paśyeddīrghadarśyasau hṛdayāluḥ sahṛdayaścidrūpo 'pyatha saṃskṛte vyutpannaprahatakṣuṇṇā antarvāṇistu śāstravit vāgīśo vākpatau vāgmī vācoyuktipaṭuḥ pravāk samukho vāvadūko 'tha vado vaktā vadāvadaḥ syājjalpākastu vācālo vācāṭo bahugarhyavāk yadvado 'nuttare durvākadvade syādathādharaḥ hīnavādiny eḍamūkāneḍamūkau tv avākśrutau ravaṇaḥ śabdanastulyau kuvādakucarau samau