Plate TXT · S4X9AbhinavacintāmaṇiLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTK2HH4C41X4H85ZNBCBS4X9
Scripture · text
ProvisionalAbhinavacintāmaṇi
Abhinavacintāmaṇi
The Digital Corpus of Sanskrit (DCS), Oliver Hellwig
ambhodhiḥ sthalatāṃ sthalaṃ jaladhitāṃ dhūler lavaṃ śailatām śailo mṛtkaṇatāṃ tṛṇaṃ dahanatāṃ vajraṃ tṛṇakṣīṇatām vahniḥ śītalatāṃ himaṃ dahanatām āyāti yasyecchayā līlānāṭyakṛte bhuvo bhagavate kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ abhinavajaladaśyāmaṃ pītadukūlaṃ videhajārāmam vilasitakaust…
Provenance ledger
2 entries
- AttributionThe Digital Corpus of Sanskrit (DCS), Oliver Hellwigtextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
sanambhodhiḥ sthalatāṃ sthalaṃ jaladhitāṃ dhūler lavaṃ śailatām śailo mṛtkaṇatāṃ tṛṇaṃ dahanatāṃ vajraṃ tṛṇakṣīṇatām vahniḥ śītalatāṃ himaṃ dahanatām āyāti yasyecchayā līlānāṭyakṛte bhuvo bhagavate kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ abhinavajaladaśyāmaṃ pītadukūlaṃ videhajārāmam vilasitakaustubhadāmaṃ maṅgalamūrtiṃ bhaje rāmam dharmārthakāmamokṣāṇām ārogyaṃ mūlam ucyate ataḥ pravṛttir ucitā śāstre sadvaidyasaṃmataiḥ mādyantaṃ suvicārya mādhavakaraṃ samyakcikitsārṇavam pathyāpathyam atho vipākam akhilaṃ tāvan nṛṇāṃ karmaṇaḥ sāṅgatvena mahārṇavādividitāṃ tanniṣkriyāṃ sāmpratam bhūyastvādibhayena nūtanataraś cintāmaṇiḥ procyate sadyollasan mādhavalakṣaṇānāṃ kramaṃ vihāyāśu vibodhanārtham gadasya sāmānyaviśeṣatattvair yuktāni kurve kati lakṣaṇāni śabdārthāvagame bhajanti sakalā devā sadā mūkatāṃ manye kiṃtu viśanti pāram paraṃ duṣpāraśāstrāmbudheḥ kartuṃ yady api śakyate laghutayā sāraś cikitsārṇavo doṣo jātu bhaviṣyatīti manasā nyūnādhiko na kṛtaḥ cintāmaṇeḥ prathamataḥ kiraṇaiś caturbhiḥ dravyasya mānam akhilasya rasasya śuddhiḥ kālāditattvakathanaṃ tv atha nāḍikādes tattvaṃ tato 'nyakiraṇair upacāraṇāya śāstreṣu śramavān kriyāsu kuśalaḥ prājñaḥ sudhīḥ satyavāk dhīro roganirūpaṇaikakuśalaḥ pīyūṣahastaḥ śuciḥ dravyāṇāṃ rasavīryakāryam akhilaṃ jñātā dayāluḥ sadā nirṇetā ṛtukāladeśavayasāṃ mātrādhikārī bhiṣak rasavaidyo bhaved daivo mānuṣo mūlakādibhiḥ āsuraḥ śastradāhāḍhyaḥ siddhavaidyas tu māntrikaḥ adhamā mūlikākhyātāḥ kvāthakhyātāś ca madhyamā uttamārasam ākhyātās trividho vaidyanirṇaya padmāṅkuśalasatpādo matsyacāpalasatkaraḥ raktarekhāṅkuro yas tu sa vaidyo 'mṛtahastakaḥ ādau vikatthanārakto lubdho guruvivarjitaḥ kṛṣṇarekhāṅkuro yas tu dagdhahastaḥ sa ucyate avijñāya tu śāstrārthaṃ prayogaṃ kārayed bhiṣak yamopamaḥ sa vijñeyo martyānāṃ mṛtyurūpadhṛk vinā śāstro yo brūyāt tam āhuḥ brahmaghātakaḥ naro narakapātī syāt tasya sambhāṣaṇād api na jānāti ca śāstrāṇi lakṣaṇaṃ yo na vidyate mārayaty āśu jantūnāṃ sa vaidyo yamakiṃkaraḥ paṅgukubjakuṭilamaṇḍitaśiro nāḍyopakarṇāvadhiḥ eko netra rujāvabhakṣitatanu kṛṣṭī bhavet ślīpadī āyurvedahīnā kapilasvarūpā unmattavanitāratāḥ vaidyaṃ rasam auṣadham anahitaṃ rogī akāle mriyaḥ vyādhes tattvaparijñānaṃ vedanāyāś ca nigrahaḥ etad vaidyasya vaidyatvaṃ na vaidyaḥ prabhur āyuṣaḥ kucelaḥ karkaśo lubdhaḥ kugrāmī svayam āgataḥ pañca vaidyā na pūjyante dhanvantarisamā yadi na mānena vinā yuktir dravyāṇāṃ jāyate kvacit ataḥ prayogasiddhyarthaṃ māgadhaṃ mānam ucyate jālāntaragatacaṇḍabhānukiraṇair yad vīkṣyate kumārajaḥ tataḥ prāhus trasareṇu tatra ṣaḍbhir ājāhvayā sarṣapaḥ syād ebhis tribhir eva toḍitatanu gaurāhvayaḥ sarṣapaḥ ṣaḍbhis taiś ca yavo bhaved atha yavair etais tribhī raktikā guñjaḥ syāt triyavaiś ca raktiyugalaṃ vallaś ca tatpañcakair māṣomāṣacatuṣṭyam nigaditaṃ śāṇaś ca śānadvayam kolaṃ draṃkṣaṇakaṃ tathaiva vaṭakaṃ koladvayaṃ karṣakaṃ cākṣaḥ pāṇitalaṃ viḍālapadakaṃ tadvat suvarṇaṃ picuḥ karṣābhyām api śuktikā nigaditā karṣaiś caturbhiḥ palam bilvaṃ muṣṭir athāpi śuktiyugalaṃ syāt kuñcikā ṣoḍaśī bilve dve 'pi mānika ca prasṛtaṃ nāmnā caturbhiḥ palaiḥ yuktaḥ syāt kuḍavo 'ñjaliś ca palikāny aṣṭau śarāvo bhavet tanmānaṃ dharaṇaṃ palasya daśamo bhāgo bhavet yatsthitaṃ vidyāc cāpi śataṃ palāni ca tulā bhāras tulāviṃśatiḥ prasthaḥ ṣoḍaśabhiḥ palair atha catuḥ prasthaṃ bhaved āḍhakaṃ kaṃsaḥ pātram athāḍhakāni ca punaś catvāri saṃjāyate droṇoralvaṇavyarmaṇaṃ ca kalaśo droṇadvayaṃ syāt punaḥ sūrpaḥ kumbham ihollikhanti ca catuḥṣaṣṭiḥ śarābā śubhāḥ droṇī droṇacatuṣṭayena tulikā tasyāḥ śarāvāḥ śatam aṣṭaviṃśatisaṃyutaṃ ca bharikā syur mānasaṃpratyaye māṣaḥ śāṇapicuḥ palaṃ ca kuḍavaḥ prasthas tathā cāḍhako droṇo goṇyapitāś caturguṇatayā nirdhāritāḥ syuḥ kramāt yavaḥ syāt sarṣapaiḥ ṣaḍbhir guñjā tu syāt tribhir yavaiḥ guñjābhiḥ pañcabhiś caikamāṣakaḥ parikīrtitaḥ bhavet ṣoḍaśabhir māṣaiḥ suvarṇas tat punaḥ smṛtaḥ caturbhiḥ palam etasya daśamo dharaṇo viduḥ daśapalāni dharaṇaṃ catvāri suvarṇāni niṣkaḥ śuṣkaṃ navīnaṃ sakaleṣu yojyam dravyaṃ tathārdraṃ dviguṇaṃ prayojyam śuṣkasya tāvad guru tīkṣṇasattvāt tadarddhabhāgaḥ parikalpanīyaḥ guñjādimānam ārabhya yāvat syāt kuḍavasthitiḥ dravārdraśuṣkadravyāṇāṃ tāvanmānaṃ samaṃ matam prasthādimānam ārabhya dviguṇaṃ tad dravārdrayoḥ kuḍave 'pi kvacid dvitvaṃ yathādantīghṛtaṃ smṛtam palaiḥ ṣoḍaśabhiḥ prasthaḥ śuṣkāṇāṃ ca tato viduḥ dviguṇaṃ svarasārdrāṇāṃ tailakṣīraguḍābhasām kiñca lājāpāyasanārikelasalilaṃ mūtraṃ jalaṃ kāñjikam dvātriṃśatpalakaṃ tadarddham uditaṃ prasthaṃ rasaṃ cauṣadham kṣaudraṃ tailaghṛte ca viṃśatipalaṃ kṣīrasya triṃśatpalam dadhnaḥ pañcakapañcakaṃ guḍapalaṃ saptadaśaḥ procyate kecid dvādaśabhiḥ prāhuḥ palair lohamṛdaśmanām kṣārapāradakastūrīśaśikāśmīrajanmanām eteṣu prasthabhedeṣu palaṃ ṣoḍaśaniṣkakam mūlatvak dārupattrāṇāṃ puṣpasya ca phalasya ca śilālavaṇamṛlloṣṭralauhāṇāṃ gomayasya ca palaiḥ ṣoḍaśabhiḥ prasthaṃ lākṣā karpūragugguluḥ ekaviṃśapalaṃ prastham iti prasthasya lakṣaṇam navāny anyāni yojyāni dravyāṇy akhilakarmasu vinā viḍaṅgakṛṣṇābhyāṃ guḍadhānyājyamakṣikaiḥ guḍūcī kuṭajo vāsā kuṣmāṇḍaś ca śatāvarī aśvagandhā sahacarau śatapuṣpī prasāriṇī prayoktavyā sadaivārdrā dviguṇā naiva kārayet vāsā nimbapaṭolaketakībalā kuṣmāṇḍakendīvarī varṣābhūkuṭajāśvagandhasahitās tāḥ pūtigandhāmṛtāḥ māṃsaṃ nāgabalā sahacarapūgahiṅgvārdrake nityaśo grāhyas tat pala eva na dviguṇitāṃ ye cekṣujātāghanāḥ ekasya cauṣadher yogo yat tatra punar ucyate mānato dviguṇaṃ proktaṃ taddravyaṃ tattvadarśibhiḥ dravyābhāve dravyam anyad dviguṇaṃ vihitaṃ hitam yogayuktaṃ yadā prāpyaṃ yuktitulyaṃ ca nikṣipet mahatāṃ sarvavṛkṣāṇāṃ mūlavalkaṃ pradāpayet latikā hrasvavṛkṣāṇāṃ sarvāṅgaṃ parikalpayet sāras tu khadirādīnāṃ nimbādīnāṃ tvacaṃ tathā phalaṃ tu dāḍimādīnāṃ paṭolādeś chadas tathā madhvabhāve jīrṇaguḍaḥ kṣīrābhāve ca mudgakaḥ sitābhāve bhavet khaṇḍaḥ śālyabhāve ca ṣaṣṭikam suvarṇasyāpi raupyasyābhāve lauhena kalpayet drākṣābhāve tu kāśmīryaṃ vṛkṣāmlaṃ dāḍime 'sati drave 'py anukte jalam atra deyaṃ kāle 'py anukte divasasya pūrvam bhāge 'py anukte samatā vidhānam 'ṅge 'py anukte vihitaṃ tu mūlam cūrṇe snehe tathā lehe prāyaś candanāni ca kaṣāye lepane prāyo yujyate raktacandanam lavaṇe saindhavaṃ dadyān mūtre gomūtram iṣyate payaḥ sarpiprayogeṣu gavyam eva vidhīyate pātre 'nukte ca mṛtpātraṃ snehe 'nukte tilodbhavam viśeṣo yatra noktaḥ syād eṣas tatra vidhiḥ smṛtaḥ anirdiṣṭaḥ pramāṇānāṃ pramāṇam idam īritam karṣādau tu palaṃ yāvad dadyāt ṣoḍaśikaṃ jalam tatas tu kuḍavo yāvat toyam aṣṭaguṇaṃ bhavet caturguṇaparaś cordhvaṃ yāvat prasthādikaṃ jalam mṛdau caturguṇaṃ deyaṃ kaṭhine 'ṣṭaguṇaṃ bhavet tato 'tikaṭhine śastaṃ deyaṃ ṣoḍaśikaṃ jalam draveṇa yāvad vā dravyam ekībhūyārdratāṃ vrajet tāvatpramāṇaṃ kartavyaṃ bhiṣagbhir bhāvanāvidhau śuṣkadravyam upādāya svarasānām asaṃbhave jale 'ṣṭaguṇite sādhyaṃ pādaśiṣṭaṃ ca gṛhyate vālmīkasikatānūpaśmaśānakharamārgajāḥ jantuvahnihimavyāptā nauṣadhyaḥ kāryasādhikāḥ vālmīkakūparathyātarutaladevālayaśmaśāneṣu jātā vidhināpihṛtā auṣadhyaḥ siddhidā na syuḥ jalajīrṇām agnikavalitam akālarūkṣakṛmi ca śarīram nyūnaṃ samadhikaṃ dravyaṃ na siddhidam iti jalpur bhiṣajaḥ phalapatrādikaṃ varṣaṃ dārukāṇḍau dvivarṣakau mūlaṃ trivarṣaṃ bījaṃ tu syāt saṃvatsarapañcakam niryāso daśamaṃ varṣaṃ tadūrdhvaṃ na praśasyate lehaṃ pāṇiṃ talaṃ tathaiva guṭikā cākṣapramāṇaṃ rajaḥ mārjārasya padaṃ vadanti munayo mudgapramāṇāñjanam toyaṃ binducatuṣṭayaṃ nayanayoḥ ṣaḍbindavo nāsikā randhre pūrṇatamaṃ ca karṇayugale gaṇḍūṣamāsye rasaḥ karṣapramāṇaṃ kalkaṃ syād guñjāmātraṃ rasauṣadham kaṣāyaḥ palaṃmātraṃ syād iti bhojamatam viduḥ yāmaṃ kalkaṃ kaṣāyavīryam akhilaṃ cūrṇaṃ ca pakṣatrayaṃ ṣaṇmāsaṃ ghṛtalehayo sapurayor māsatrayaṃ modakaḥ siddhānāṃ rasabhasmanāṃ suvipulaṃ vīryaṃ ca varṣatrayaṃ kiṃcid gandhavivarjitaṃ guṇakaraṃ tailaṃ purāṇaṃ mahat kvāthaś ca kalkaś ca rasaś ca yāmaṃ yāmatrayaṃ modakavarticūrṇam ṣaṇmāsalehyaṃ ghṛtaguggulubhyām abdāt paraṃ tailakṛtaṃ ca vīryam śītaṃ jalaṃ jīryati yāmamātre yāmārdhake jīryati taptatoyam kalkaś ca cūrṇaṃ ca ghaṭī tṛtīye kaṣāyakaṃ jīryati yāmamātre yāmadvaye tu svarasā vasāś ca jīryanti te saptaghaṭīṣu sadyaḥ jīryanti lehyāny api pañcaghaṭyāṃ yāmatraye jīryati dugdhajātam yāmadvaye jīryati vā ghṛtānnaṃ piṣṭaṃ tathā jīryati pañcayāme sārddhe triyāmā dadhi śuktam annaṃ māṃsaṃ tathā jīryati tāvad eva annaṃ tadā jīryati pañcarātre kṣīraṃ tathā saptaniśīthinīṣu khanetrarātrau dadhi jīrṇamāse māsārdhike jīryati dugdhasāram ghṛtaṃ gate māsi sujīrṇam āste māsadvaye jīryati māṃsam eva ca ajīrṇabhāvaprabhavāmayeṣu hitāhitaṃ tatra vicāraṇīyam dvibhāgaṃ pūrayed annaṃ toyaṃ bhāgaṃ prapūrayet pavanapracalārthāya śeṣabhāgaṃ parityajet yāmamadhyena bhoktavyaṃ yāmayugmaṃ na laghayet yāmamadhye rasotpattir yāmayugmāt balakṣayaḥ athātaḥ svarasaḥ kalkaḥ kvāthaś ca himaphāṇṭakau kaṣāyaḥ pañcadhā proktas tadbhedau yūṣamanthakau vastraniṣpīḍitaṃ yat tu cūrṇitaṃ dviguṇe jale ahorātraṃ sthitaṃ vāpi svaraso dvividho mataḥ sitāmadhuguḍakṣāraṃ jīrakaṃ lavaṇaṃ tathā ghṛtaṃ tailaṃ ca cūrṇādi kolamātraṃ rase kṣipet dravyam ādyaṃ śilāpiṣṭaṃ śuṣkaṃ vā sajalaṃ bhavet karṣamānena kalkaḥ syān madhvādidviguṇaṃ kṣipet sitā guḍaṃ samaṃ dadyāt dravād deyāś caturguṇāḥ pānīye ṣoḍaśapale kṣuṇṇaṃ dravyapalaṃ kṣipet śṛtaṃ tad dvipalaṃ grāhyaṃ kvātho niryūha ucyate kṣuṇṇaṃ dravyaṃ palaṃ samyak ṣaḍbhir nīrapalaiḥ plutam viśoṣitaṃ himaḥ sa syāt tathā śītakaṣāyakaḥ kṣuṇṇaṃ dravyapalaṃ samyak taptanīre caturguṇe kṣiptvā niṣpīḍya vastreṇa taddravo pāṇṭha ucyate kalkadravyapalaṃ śuṇṭhī pippalī cārdhakārṣikī vāriprasthe ca vipacet taddravo yūṣa ucyate jale catuṣpale śīte kṣuṇṇadravyapalaṃ kṣipet mṛtpātre manthayet samyak mantha ity abhidhīyate kvāthaṃ caturguṇaṃ vāri kalkam aṣṭaguṇaṃ tathā kaṣāyaṃ ca daśaguṇaṃ pācanaṃ dvādaśam bhavet śuṣkaṃ piṣṭaṃ vastrapūtaṃ cūrṇaṃ tat parikīrtitam karṣamānena taccūrṇaṃ ghṛtādi dviguṇaṃ kṣipet sikthakai rahito maṇḍaḥ peyā sikthasamanvitā yavāgū bahusikthā syāt vilepī viraladravā annaṃ pañcaguṇe sādhyaṃ vilepī tu caturguṇe maṇḍaś ca caturguṇe yavāgūḥ ṣaḍguṇe 'mbhasi aṣṭādaśaguṇe toye yūṣaḥ śārṅgadhareritam palaṃ kaṣāye dravaṃ syāt yavāgvāṃ ca tadardhakam pānīyeṣu tadarddhaṃ syād iti dravyasya niścayaḥ kvāthyamānaṃ tu yat toyaṃ niṣphenaṃ nirmalīkṛtam bhavaty ardhāvaśiṣṭaṃ ca tad uṣṇodakam ucyate dravyād aṣṭaguṇaṃ kṣīraṃ kṣīrāt toyaṃ caturguṇam kṣīrāvaśeṣakartavyaḥ kṣīrapāke tv ayaṃ vidhiḥ toyaṃ kṣīraṃ cāṣṭabhāgaṃ madhunā trividhīyate madhu śeṣe bhaved yāvat tāvat paktvāvatārayet kāñjikā mānato droṇaṃ śuktenātra vidhīyate atra śuktavidhau maṇḍaṃ prasthaṃ pañcāḍhako 'nvitam kāñjikaṃ kuḍavo dadhno guḍaprastho 'mlamūlakāt palāny aṣṭau śodhitārdrāt palaṃ ṣoḍaśakaṃ tathā kaṇājīrakasindhūtthaṃ haridrāmaricaṃ pṛthak dvipalaṃ bhāvitaṃ bhāṇḍe dhānyenāṣṭadinaṃ sthitam siddhaṃ bhavati tacchuktaṃ yadāvatarya gṛhyate cāturjātaṃ tathā deyaṃ pṛthak karṣakriyānvitam pañcapallavatoyena gandhānāṃ kṣālanaṃ tathā śoṣaṇaṃ cāpi saṃskāro viśeṣaś cātra kathyate caturyāmalakāny eva triphalā sā prakīrtitā māghe harītakī grāhyā phālgune ca vibhītakī caitre cāmalakī grāhyā triphalā saphalā bhavet harītakī pañcarasā ca recanī koṣṭhāmayaghnī lavaṇena varjitā rasāyanī netrarujāpahāriṇī tvagāmayaghnī kila yogavāhinī unmīlanī buddhibalendriyāṇāṃ vināśinī pittakaphānilānām saṃjīvanī sarvarasāyanānāṃ somo yathā sarvavanaspatīnām bhukte pathyābhukte pathyā bhuktābhukte pathyāpathyā jīrṇe pathyājīrṇe pathyā jīrṇājīrṇe pathyāpathyā bhuktābhuktaṃ tu vamanaṃ jīrṇājīrṇaṃ virecanam vibhītakaḥ kaṭus tiktaḥ kaṣāyoṣṇaḥ kaphāpahaḥ cakṣuṣyaḥ palitaghnaś ca vipāke madhuro laghuḥ tadvad āmalakam amlam uttamaṃ śītavīryaṃ kaphapittanāśanam keśyam akṣogadaghātīśītalaṃ vṛṣyam āśu vinihanti ṣaṇḍatām pippalī maricaṃ śuṇṭhī tryūṣaṇam ucyate pippalī jvarahā vṛṣyā snigdhoṣṇā kaṭutiktakā dīpanī mārutaṃ śvāsaṃ kāsaṃ śleṣmakṣayāpahā maricaṃ laghu tiktarasaṃ kaṭukaṃ ghāti ca hṛdrogasaṃśamanam kṛmivātaharaṃ rucisaṃjananaṃ svaraśuddhikaraṃ galadoṣaharam śuṇṭhī snigdhā śothaśūlānilaghnī coṣṇā kaṭvī śleṣmadoṣān nihanti hikkākāsādhmānabaddhodarāṇi śvāsaṃ vahner māndyam āmādidoṣān svarjikā yavaśūkaś ca kṣārayugmam udāhṛtam tṛtīyaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣāraṃ gulmāśmaryādināśanam trigandhamelā tvak patraṃ cāturjātaṃ sakeśaram madhuraṃ malinahṛt syāt tiktam īṣat kaṭūṣṇam balakaram arucighnaṃ śītavīryaṃ vipāke viṣagadagudakīlaṃ sthaulyavidhvaṃsī cailam pradaragalabalāsaśvāsakāsān nihanti kaṭukaṃ śītaṃ kaphakāsavināśanaṃ svaryam śukrapramehaśamanaṃ laghu kaṇṭhaviśuddhijananaṃ ca patrakaṃ laghutiktoṣṇaṃ viṣānilakaphāpaham vastikaṇṭhatridoṣaghnaṃ mukhamastakaśodhanam nāgakeśaram atīva śītalaṃ pittadāhaśamanaṃ ca tiktakam vastikaṇṭhabhavasṛk kaphāpahaṃ kiṃcid uṣṇalaghupākivṛṣyakam jīrakaṃ kṛṣṇajīraṃ ca kaṇajīraṃ tṛtīyakam jīrakaḥ kaṭur udīrito himo dīpanaṃ kṛmiharo 'rśasāṃ hitaḥ saṃgrahānilarujātisāranudgulmaśūlaviṣamajvarāpahaḥ karpūrāditrikaṃ prāhuḥ karpūramadakuṅkumam karpūro madhuraḥ satiktaḥ kaṭukaś chardividāhāpahaḥ śītapittaharaḥ karoti na kapha,ṛṣṭo nidāghe hito dagdhāṅge śiśire ca pīnasagare pathyo 'lpa uṣṇaḥ kaṭuḥ gandhāḍhyā kṛmināśinī kaphaharā saṃśodhinī srotasām kāmāhlādavisāriṇī śramaharā tiktātivahnipradā kaṭukledaviṣāpahā sakaṭukā puṇyāṅgarāge hitā ity evaṃ kathitāś caturdaśa guṇāḥ kastūrikāyāḥ punaḥ yā gandhaḥ ketakīnāṃ harati parimalair varṇataḥ piṅgalābhā svāde tiktā kaṭvī laghur atha tulitā marditā cikkaṇā syāt kṣiptāgnau bhasma na syāc cimicimi kurute carmagandhā hutāśe sā śuddhā śobhanāsyā varamṛgatanujā rājayogyā prasiddhā karatalajalamadhye sthāpayitvā muhūrtaṃ punar api yadi paśyed daṇḍamātraṃ nirīkṣya yadi bhavati ca raktaṃ tajjalaṃ pītavarṇaṃ na bhavati mṛganābhiḥ kṛtrimo 'sau vikāraḥ kuṅkumam surabhi tiktaṃ kaṭūṣṇakāsapittakaphakaṇṭharujāghnam ūrdhvaṃ śūlaviṣadoṣaharaṃ tadrocanaṃ tu tanukāntikaraṃ ca sauvarcalaṃ saindhavaṃ ca viḍam audbhidam eva ca sāmudreṇa sahaitāni pañca syur lavaṇāni ca teṣu mukhyaṃ saindhavaṃ syāt sarvabhāveṣu kṣepayet sindhūdbhavaṃ netrarujāpahaṃ ca saṃdīpanīyaṃ rucivṛṣyam uktam pūtaṃ tridoṣopaśamaṃ karoti viḍbandhanaṃ svādurasaṃ vraṇaghnam kākolīkṣīrakākolī jīvakarṣabhakau tathā medaś cāpi mahāmedo jīvantī madhukaṃ tathā mudgaparṇīmāṣaparṇī jīvanīyagaṇas tv ayam stanyakṛd bṛṃhaṇo vṛṣyo garbhasandhānakṛd guru dvau medau dvau ca kākolyau jīvakarṣabhakau tathā ṛddhir vṛddhiś cāṣṭavargo jīvanīyasamo guṇaḥ medābhāve 'śvagandhā ca mahāmede ca sārivā ṛddhyabhāve balā grāhyā vṛddhau tv atibalā tathā kākolīyugalābhāve nikṣipec ca śatāvarī jīvakarṣabhakābhāve guḍūcī vaṃśalocane vāte 'tyuṣṇaṃ kaphe coṣṇaṃ pitte rakte 'tiśītalam saṃsarge tat samoṣṇaṃ syāt sannipāte tv aśītalam divālpatvena doṣāṇāṃ kvāthasya prasṛtārdhakam rātrau śītāṃśukiraṇair dhātūn puṣyanti te malāḥ rātrau doṣaprabāhulyāt prasṛtaṃ pānato hitaḥ tṛṣite gaṇḍūṣatoyasya pāne kvātheṣv ayaṃ kramaḥ aśodhite dhāturase jīvanāntaṃ na saṃśayaḥ mṛtāś cāmṛtatulyā hi bhavanti sarvadhātavaḥ antaḥ sunīlo bahir ujjvalo yo madhyāhnasūryapratimaprakāśaḥ śasto 'tha dhūmraḥ paripāṇḍuraś ca sūto na yojyo rasakarmasiddhau khalle niśeṣṭakacūrṇaiḥ ṣoḍaśāṃśaiḥ rasādīnām jambīradravaiś cāpi mardayet sa viśudhyati kumāryā ca niśācūrṇayutaṃ sūtaṃ vimardayet pātayet pātanayantre samyak śuddho raso bhavet nāgavaṅgamalo vahniś cāñcalyaṃ ca viṣaṃ giriḥ atyagniś cāṣṭadoṣāś ca nisargāt pārade sthitāḥ saurṇai niśeṣṭakā dhūmra jambīrāmbubhir ā dinam marditaḥ kāṃjikair dhauto nāgadoṣaṃ rasas tyajet viśālāṅkoṭhacūrṇena vaṃgadoṣaṃ vimuñcati rājavṛkṣo malaṃ hanti citrako vahnidūṣaṇam cāñcalyaṃ kṛṣṇadhustūras triphalā viṣanāśinī kaṭutrayaṃ giriṃ hanti atyagniṃ ca trikaṇṭakaḥ pratidoṣaṃ kalāṃśena tattaccūrṇaṃ sacānyakam uddhṛtoṣṇāranālena mṛtpātre kṣālayet sudhīḥ evaṃ saṃśodhitaḥ sūtaḥ saptakañcukavarjitaḥ aṣṭadoṣavinirmuktaḥ saptakañcukavarjitaḥ viśuddho jāyate sūtaḥ tataḥ karmaṇi yajayet amladāḍimatoyena gandhapādāṃśasaṃyutaḥ vandhyākarkoṭikāmūlapiṇḍena mriyate rasaḥ eraṇḍamūlaṃ vaḍavāgnimūlaṃ dhustūramūlaṃ lavaṇasyapūre saṃghaṭṭayet bhāṇḍayugme rasas tu bhasmibhavec candrasamānakāntiḥ śvetāṅkoṭhajaṭākārā sūto mardyo dinatrayam puṭitaṃ cāndhamūṣāyāṃ sūto bhasmatvam āpnuyāt dvipalaṃ śuddhasūtaṃ tu tadarddhaśuddhagandhakam kanyānīreṇa saṃmardya radhvā tu bhūdhare pacet mriyate nāsti sandehaḥ sarvarogeṣu yojayet śvetāṅkoṭhaśirīṣāmbupiṇṭo khalle dinatrayam marditaś cāndhamūṣāyāṃ sūto bhasmatvam āpnuyāt pāradaḥ sakalaroganāśanaḥ ṣaḍraso nikhilarogavāhakaḥ pañcabhūtamayayogarājako dehalauhakaraḥ siddhidāyakaḥ pāradaḥ kṛmikuṣṭhaghnaś cakṣuṣyaś ca rasāyanaḥ yogavāhī mahāvīryo jarāmṛtyunivāraṇaḥ tāre guṇāśīti tadarddhakānte vaṃge catuṣṣaṣṭi raje tadarddham svarṇe sahasraṃ gagane śatekaṃ vajre guṇākoṭiś cānanta sūte harabījaṃ śatapalaṃ khallamadhye vinikṣipet tadarddhena tadarddhena tadarddhenāthavā punaḥ pāradaṃ palamātraṃ syād anyūnaṃ kurute bhiṣak aghoramantroccāraiś ca ṣoḍaśena prapūjayet khallamadhye tataḥ sthāpya śodhayec ca bhiṣagvaraḥ haridrācūrṇāsaṃyuktam mardayed ghaṭikādvayam gṛhadhūmasamāyuktam ātapena vibhāvayet śuklavastrāntare kṣiptvā rasena bhāvayed budhaḥ śikhaṇḍī pūtikāṣṭhaṃ ca eṣikā phaṇī vallikā kakkolamusalītuṇḍī kanyāpalāśacitrakam aṅkolaṃ rājavṛkṣaś ca kāñcanasya dravair api bhṛṅgarājasya varṣābhūdravaṃ dattvā vimardayet nirdravaṃ marditaḥ patrarasaiḥ śuddhi bhaved rasaḥ harabījaṃ rasaḥ sūtaḥ pāradaś capalo 'mṛtaḥ etāṇi sūtanāmāni sarvarogeṣu yojayet sadugdhabhāṇḍārddhapurasthito 'yaṃ śuddho bhavet kūrmapuṭena gandhaḥ kṣudrīkṛtaḥ sājya caṭusthito 'gnau dravīkṛto dugdhanipātito vā śuddhagandho hared rogān kuṣṭhamṛtyujvarāpahaḥ agnikārī mahān uṣṇo vīryavṛddhiṃ karoti ca palamātraṃ rasaṃ śuddhaṃ tāvanmānaṃ ca gandhakam vidhivat kajjalīkṛtvā nyagrodhāṅkuravāribhiḥ bhāvanātritayaṃ dattvā kācakūpyāṃ nidhāpayet kramād agniṃ tato dadyād bhiṣag yāmacatuṣṭayam jāyate rasasindūraṃ tarūṇāruṇasannibham anupānaviṣeṣeṇa karoti vividhān guṇāmNotice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTK2HH4C41X4H85ZNBCBS4X9