Plate TXT · 3HW6DhanurvedaLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTKEZSCPS9A73GHRJB4M3HW6
Scripture · text
ProvisionalDhanurveda
Dhanurveda
The Digital Corpus of Sanskrit (DCS), Oliver Hellwig
śrīgaṇeśagīrbhyāṃ namaḥ lambodaraṃ mahākāyaṃ lambauṣṭhaṃ gajakarṇakam vighnaghnaṃ pārvvatīputraṃ namāmi gaṇanāyakam vinā śastradharaṃ nānyo dhanurvvedasya pāragaḥ ataḥ svapne niśi prāpte śivatattvavicāraṇam ataḥ mandehadolāyāṃ ropaṇīyaṃ na mānasam granthe 'smin cāpacaturair vī…
Provenance ledger
2 entries
- AttributionThe Digital Corpus of Sanskrit (DCS), Oliver Hellwigtextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
sanśrīgaṇeśagīrbhyāṃ namaḥ lambodaraṃ mahākāyaṃ lambauṣṭhaṃ gajakarṇakam vighnaghnaṃ pārvvatīputraṃ namāmi gaṇanāyakam vinā śastradharaṃ nānyo dhanurvvedasya pāragaḥ ataḥ svapne niśi prāpte śivatattvavicāraṇam ataḥ mandehadolāyāṃ ropaṇīyaṃ na mānasam granthe 'smin cāpacaturair vīracintāmaṇau kvacit yasyābhyāse prasādena niṣpadyante dhanurdharāḥ jetāraḥ parasainyānāṃ tasyābhyāso vidhīyatām eko'pi yatra nagare prasiddhaḥ syāddhanurddharaḥ tato yāntyarayo dūraṃ mṛgāḥ siṃhagṛhādiva ācāryyeṇa dhanurdeyaṃ brāhmaṇena parīkṣite śaṭhe dhūrtte kṛtaghne ca mandabuddhau na dīyate brāhmaṇāya dhanurdeyaṃ khaḍgaṃ vai kṣatriyāya ca vaiśyāya dāpayetkuntaṃ gadāṃ śūdrāya dāpayet dhanuścakraṃ tu kuntaṃ ca khaḍgaṃ ca churikāṃ gadām saptamaṃ bāhūyuddhaṃ syādevaṃ yuddhāni saptadhā ācāryyaḥ saptayuddhaiḥ syāccaturbhirbhārgavastathā dvābhyāṃ caiva bhavedyoddhā ekena gaṇako bhavet hastaḥ punarvasuḥ puṣyo rohiṇī cottarātrayam anurādhāśvinī caiva revatī daśamī tathā janmasthe ca tṛtīye ca ṣaṣṭhe vai saptame tathā daśamaikādaśe candre sarvakarmāṇi kārayet tṛtīyā pañcamī caiva saptamī navamī tathā trayodaśī dvādaśī ca tithayaśca śubhā matāḥ sūryavāraḥ śukravāro guruvārastathaiva ca etad vāratrayaṃ dhanyaṃ prārambhe śastrakarmaṇi ebhir dinaiśca śiṣyāya guruḥśastrāṇi dāpayet saṃtarpya dānahomābhyāṃ surān śāstravidhānataḥ brāhmaṇān bhojayettatra kumārīścāpyanekaśaḥ tāpasānarcayedbhaktyā ye cānye śivayoginaḥ annapānādibhiścaiva vastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ gandhamālyair vicitraiśca guruṃ tatra prapūjayet kṛtopavāsaḥ śiṣyastu kṛtāñjaliparigrahaḥ baddhvāñjalipuṭastatra yācayedguruto dhanuḥ aṅganyāsas tataḥ kāryaḥ śivoktaḥ siddhim icchatā ācāryyeṇa ca śiṣyasya pāpaghno vighnanāśanaḥ śikhāsthāne nyasedīśaṃ bāhuyugme ca keśavam brahmāṇaṃ nābhimadhye tu jaṅghayośca gaṇādhipam aṅganyāse ca mantraḥ oṃ hauṃ śikhāmadhye śaṅkarāya namaḥ oṃ hauṃ bāhvoḥ keśavāya namaḥ oṃ hauṃ nābhimadhye brahmaṇe namaḥ oṃ hauṃ jaṅghayorgaṇapataye namaḥ īdṛśaṃ kārayennyāsaṃ yena śreyo bhaviṣyati anye'pi duṣṭasattvāśca na hiṃsanti kadācana śiṣyāya mānuṣaṃ cāpaṃ dhanurvvedābhimantritam kāṇḍātkāṇḍeti mantreṇa dadyādvedavidhānataḥ prathamaṃ puṣpavedhaṃ ca phalahīnena patriṇā tataḥ phalayutenaiva matsyavedhaṃ ca kārayet māṃsavedhaṃ tataḥ kuryādevaṃ vedho bhavettridhā pūrvavedhaiḥ kṛtāḥ puṃsā śarāḥ syuḥ sarvasādhakāḥ vedhane caivamākṛṣya śarapāto yadā bhavet pūrvadigbhāgam āśritya sadā syādvijayī sukhī dakṣiṇe kalaho ghoro videśagamanaṃ punaḥ paścime dhanadhānyaṃ ca sarvaṃ caivottare bhavet aiśānyāṃ pātanaṃ duṣṭaṃ vidiśo'nyāśca śobhanāḥ sarvapuṣṭikarāścaiva siddhidāḥ śastrakarmaṇi evaṃ vedhatrayaṃ kṛtvā śaṅkhadundubhinisvanaiḥ tataḥ praṇamya gurave dhanurbāṇān nivedayet prathamaṃ pauruṣaṃ cāpaṃ yuddhacāpaṃ dvitīyakam nijabāhubalonmānaṃ kiṃcidūnaṃ śubhaṃ bhavet varaṃ prāṇādhiko dhanvī natu prāṇādhikaṃ dhanuḥ dhanuṣā pīḍyamānastu dhanvī lakṣyaṃ na paśyati ato nijabalonmānaṃ dhanuḥ syācchubhakārakam devānāmuttamaṃ cāpaṃ tato nyūnaṃ ca mānavam sārddhapañcamahastantu śreṣṭhaṃ cāpaṃ prakīrtitam tad vijñeyaṃ dhanur divyaṃ śaṅkareṇa dhṛtaṃ purā tasmāt paraśurāmeṇa tato droṇena dhīmatā droṇādgṛhītaṃ pārthena tataḥ sātyakinā dhṛtam kṛtayuge mahādevaḥ tretāyāṃ caiva bhārgavaḥ dvāpare droṇavipraśca daivaṃ cāpamadhārayat caturviṃśāṅgulo hastaś caturhastaṃ dhanur bhavet tad bhavenmānuṣaṃ cāpaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam triparvaṃ pañcaparvaṃ ca saptaparvaṃ ca kīrtitam navaparvaṃ ca kodaṇḍaṃ caturddhā śubhadāyakam catuḥparvaṃ ca ṣaṭparvam aṣṭaparvaṃ ca varjayet keṣāṃcicca bhaveccāpaṃ vitastinavasaṃmitam atijīrṇam apakvaṃ ca jñātidhṛṣṭaṃ tathaiva ca dagdhaṃ chinnaṃ na kartavyaṃ bāhyābhyantarahastakam guṇahīnaṃ guṇākrāntaṃ kāṇḍadoṣasamanvitam galagranthi talagranthi na kartavyaṃ sadā budhaiḥ apakvaṃ bhaṅgamāyāti atijīrṇaṃ tu karkaśam jñātidhṛṣṭaṃ tu sodvegaṃ kalaho bāndhavaiḥ saha dagdhena dahyate veśma chidraṃ buddhivināśanam bāhye lakṣyaṃ na labhyeta tathaivābhyantare'pi ca hīne tu saṃdhite bāṇe saṃgrāme bhaṅgakārakam ākrānte tu punarlakṣye lakṣyaṃ na prāpyate dṛḍham galagranthi talagranthi dhanahānikaraṃ dhanuḥ etair doṣair vinirmuktaṃ sarvalakṣaṇakārakam śārṅgaṃ tu vai dhanurdivyaṃ tadviṣṇoḥ paramāyudham vitastisaptamaṃ mānaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā na svarge na ca pātāle na bhūmau kasyacitkare taddhanurna vaśaṃ ghāti muktvaikaṃ puruṣottamam pauruṣeyaṃ tu yat kāryaṃ bahuyatnena yojitam vitastibhiḥ saptabhiśca mitaṃ sarvārthasādhakam prāyo jñeyaṃ dhanuḥ śārṅgaṃ gajārohasya sādhanam rathināṃ ca padātīnāṃ vāṃśaṃ cāpaṃ prakīrtitam guṇānāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye yādṛśaṃ kārayedguṇam dhanuḥpramāṇaṃ niḥsandhiḥ kāryastriguṇatantubhiḥ vartitaḥ syād guṇaḥ sūkṣmaḥ sarvakāryasaho yudhi paṭṭasūtraiḥ guṇaḥ kāryaḥ kaniṣṭhāmānasaṃmitaḥ abhāve paṭṭasūtrasya hāriṇī snāyuriṣyate guṇārtham atha saṃgrāhyāḥ snāyavo mahiṣīgavām tatkāle hatagokarṇacarma vā chāgalasya vā vilomatanturūpeṇa kuryādvā guṇamuttamam pakvavaṃśatvacā kāryo guṇastu sthaviro dṛḍhaḥ paṭṭasūtreṇa saṃnaddhaḥ sarvakāryasaho yudhi prāpte bhādrapade māse tvagarkasya praśasyate tasyāstatra guṇaḥ kāryaḥ pavitraḥ sthāvaro dṛḍhaḥ vṛttārkasūtratantūnāṃ hastā aṣṭādaśāḥ smṛtāḥ tadvṛttaṃ triguṇaṃ kāryaṃ pramāṇo'yaṃ guṇasya ca phalaṃ tu śuddhalohasya sadhāraṃ tīkṣṇamastakam yojayed vajralepena sārapakṣānusārataḥ ārāmukhaṃ kṣurapraṃ ca gopucchaṃ cārdhacandrakam sūcīmukhaṃ ca bhallaṃ ca vatsadantaṃ suvallabham karṇikaṃ kākatuṇḍaṃ ca tathā cānye'pyanekaśaḥ phalāni deśadeśeṣu bhavanti bahurūpataḥ ārāmukhenaiva carma kṣurapreṇa ca kārmukam sūcīmukhena kavacam ardhacandreṇa mastakam bhallena hṛdayaṃ vedhyaṃ dvibhallena tathaiva ca lohaṃ ca kākatuṇḍena lakṣyaṃ gopucchakena ca anyadgopucchakaṃ jñeyaṃ śuddhakāṃsyair vinirmitam mukhena cāpi kaṇṭhena vedham aṅgulisaṃmitam phalasya pāyanaṃ vakṣye divyauṣadhivilepanam yena durvedhyavarmāṇi bhedayettarupattravat pippalī saindhavaṃ kuṣṭhaṃ gomūtreṇa ca peṣayet anena lepayecchastraṃ liptaṃ cāgnau pratāpayet aviṣpātaṃ balāviddhaṃ pītamagnau tathauṣadham tato nirvāpitaṃ lohaṃ tatra vedhe viśiṣyate pañcabhir lavaṇaiḥ piṣṭaṃ madhusikthaiḥ sasarṣapaiḥ ebhiḥ pralepayecchastraṃ liptaṃ cāgnau pratāpayet śikhigrīvāptavarṇābhaṃ taptaśīrṣaṃ tathauṣadham tatastu vimalaṃ jñeyaṃ pāyayecchastram uttamam sarvalohāstu ye bāṇā nārācāste prakīrtitāḥ pañcabhiḥ pṛthulaiḥ pakṣairyuktāḥ sidhyanti karhicit nālikā laghavo bāṇā nālayantreṇa coditāḥ yujyante dūrapāteṣu durge yuddheṣu te matāḥ sthānānyaṣṭau vidheyāni yojayedbhinnakarmaṇā sṛṣṭyaḥ pañca samākhyātā vyāyāḥ pañca prakīrtitāḥ agratovāmapādena dakṣiṇaṃ jānu kuñcitam ālīḍhe tu prakartakaṃ tathā caivānu kuñcitam dakṣiṇaṃ tu purastādvā dūrapāte viśiṣyate pādau na vistarau kāryau samau hastapramāṇataḥ viśeṣasthānakaṃ jñeyaṃ kūṭalakṣyasya bhedane same pāte samau pādau niṣkampaṃ ca susaṃgatau asame ca purobhāge hastamātreṇa taṃ viduḥ ākuñcitorū dvau tatra jānubhyāṃ dharaṇīgatau vyadravadbhuvam āsthāya sthānakaṃ dṛḍhabhedanam savyajānugataṃ bhūmau dakṣiṇaṃ ca sukuñcitam savyaṃ jānu nataṃ bhūmau dakṣiṇaṃ na ca kuñcitam agrato yatra dātavyaṃ taṃ vidyād garuḍaṃ kramam padmāsanaṃ prasiddhaṃ tu upaviśya yathākramam dhanvinām atra vijñeyaṃ sthānakaṃ śubhalakṣaṇam patākā guṇamuṣṭiśca siṃhakarṇastathaiva ca matsarī kākatuṇḍī ca yojanīyā yathākramam dīrghā tu tarjanī yatra hyāśritāṅguṣṭhamūlakam patākā sā ca vijñeyā nālikā dūramokṣaṇe tarjanīṃ madhyamāmadhyam aṅguṣṭho viśate yadi guṇamuṣṭistu sā jñeyā sthūle nārācamocaṇaiḥ aṅguṣṭhamadhyadeśaṃ tu tarjanyagraṃ śubhaṃ sthitam siṃhakarṇaḥ sa vijñeyaḥ dṛḍhalakṣyasya vedhane aṅguṣṭhanakhamūle tu tarjanyagraṃ susaṃsthitam matsarī sā ca vijñeyā sūkṣmalakṣyasya bhedane aṅguṣṭhāgre tu tarjanyā mukhaṃ yatra niveśitam kākatuṇḍī ca sā jñeyā sthūlalakṣyeṣu yojitā sandhānaṃ trividhaṃ proktam adha ūrdhvaṃ samaṃ yadā yojayet triprakāraṃ hi kāryeṣvapi yathākramam atyantadūrapātitvaṃ same lakṣyaṃ suniścitam dṛḍhāskoṭaṃ prakurvīta ūrdhvaṃ sandhānayojitam kaiśikaḥ śaramūle ca śaraśūṅge ca sāttvikaḥ śravaṇe vatsakarṇaśca grīvāyāṃ bharato bhavet aṃsake skandhanāmā ca vyāyāḥ pañca prakīrtitāḥ kaiśikaścitrayuddheṣu adholakṣyeṣu sāttvikaḥ vatsakarṇaśca vijñeyaḥ bharato dṛḍhabhedane dṛḍhabhede ca dūre ca skandhanāmānam uddiśet lakṣyaṃ caturvidhaṃ jñeyaṃ sthiraṃ caiva calaṃ tathā calācalaṃ dvayacalaṃ iti bhedā yathākramam ātmānaṃ susthiraṃ kṛtvā lakṣyaṃ caiva sthiraṃ budhaḥ vedhayet triprakāraṃ tu sthiravedhī sa ucyate calaṃ tu vedhayedyastu ātmanā sthirasaṃsthitaḥ calavedhīti sa prokta ācāryeṇa śivena vai dhanvī tu calate yatra sthiralakṣye samāhitaḥ calācalaṃ bhavettatra svapnameyam udīritam ubhāveva calau yatra lakṣyaṃ vāpi dhanurdharaḥ tad vijñeyaṃ dvayacalaṃ śrameṇaiva hi sādhakaḥ śrameṇācalitaṃ lakṣyaṃ dūraṃ ca bahubhedanam śrameṇa kaṭhinā muṣṭiḥ śīghrasādhanakāriṇī śrameṇa citravedhitvaṃ śrameṇa prāpyate jayaḥ tasmād gurusamīpe tu śramaḥ kāryo vijānatā prathamaṃ vāmahastena yaḥ śramaṃ kurute naraḥ tasya cāpakriyāsiddhir jāyate śīghrameva ca vāmahastena saṃsiddhe paścāddakṣiṇam ārabhet ubhābhyāṃ ca śramaṃ kuryānnārācaiśca śaraistathā vāmenaiva śramaṃ kuryāt susiddhe dakṣiṇe kare viśākhasthānake caiva tathā vyāye ca kaiśike udite bhāskare lakṣyaṃ paścimāyāṃ niveśayet aparāhṇe ca kartavyaṃ lakṣyaṃ pūrvadigāśritam uttareṇa sadā kāryaṃ praśasyamavarodhakam saṃgrāmeṇa vinā kāryaṃ na lakṣyaṃ dakṣiṇāmukham ṣaṣṭikāṇḍāntare lakṣyaṃ jyeṣṭhalakṣyaṃ prakīrtitam catvāriṃśanmadhyamaṃ ca viṃśatiśca kaniṣṭhakam śarāṇāṃ kathitaṃ hyetannārācānām atho śṛṇu catvāriṃśat ṣoḍaśaiva nārācānāṃ bhavettataḥ catuḥśataiśca kāṇḍānāṃ yo hi lakṣyaṃ samabhyaset sūryodaye cāstakāle sa jyeṣṭho dhanvināṃ bhavet triśatairmadhyamaścaiva dviśatābhyāṃ kaniṣṭhakaḥ lakṣyaṃ ca puruṣonmānaṃ kuryāccandrakasaṃyutam ūrdhvavedhī bhavecchreṣṭho nābhivedhī tu madhyamaḥ yaḥ pādavedhī lakṣyasya sa kaniṣṭhatamo bhavet ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śarāṇāṃ lakṣaṇaṃ śubham sthūlaṃ caivāti sūkṣmaṃ ca hyapakvapakvabhūmijam ādravaṃ yad viśīrṇaṃ ca varjayed īdṛśaṃ śaram pūrṇagranthi supakvaṃ ca pāṇḍuraṃ samayāhṛtam kaṭhinaṃ vartulaṃ kāṇḍaṃ gṛhṇīyātsupradeśajam dvau hastau muṣṭihīnau ca dairghye sthaulye kaniṣṭhikāḥ vidheyāḥ śaramāṇe tu candreṇākarṣayettataḥ kaṅkahaṃsaśaśādānāṃ matsyādakrauñcakokilāḥ gṛdhrāṇāṃ ca kuraṅgānāṃ pakṣā eteṣu śobhanāḥ ekasyaiva śarasyaiva catuḥpakṣāṃśca kārayet ṣaḍaṅgulapramāṇeṇa pakṣabhedaṃ na kārayet daśāṅgulamitāḥ pakṣāḥ śārṅgacāpasya mārgaṇe yojyā dṛḍhāścatuḥsaṃkhyāḥ saṃnaddhāḥ snāyuḥ tantubhiḥ śarāśca trividhā jñeyāḥ strīpuṃsakanapuṃsakāḥ agre sthūlā bhavennārī paścātsthūlo bhavennaraḥ samaṃ napuṃsakaṃ jñeyaṃ tallakṣyārthaṃ praśasyate dūrapātaṃ yuvatyāśca puruṣo bhedane dṛḍham napuṃsako lakṣyabhedī śarāṇāṃ lakṣaṇaṃ viduḥ aṣṭamī ca tathāmā ca varjanīyā caturdaśī pūrṇimā ca dinaṃ yāvadvarjayeccāpakarmasu akālagarjito devo durdinaṃ vā yadā bhavet pūrvakāṇḍahate lakṣye anadhyāyaṃ pracakṣate śramaṃ ca kurvato yatra bhujaṅgo yadi dṛśyate athavā bhajyate cāpaṃ yadaiva śramakarmaṇi truṭyate vā guṇo yatra prathame bāṇamokṣaṇe śramaṃ tatra na kurvīta śastre matimatāṃ varaḥ kriyākapālān vakṣyāmi śramasādhyān suviśrutān yeṣāṃ vijñānamātreṇa siddhirbhavati nānyathā prathamaṃ cāpamāropya tūlikāṃ vallayet tataḥ sthānakaṃ tu tataḥ kuryād bāṇopari karaṃ nyaset tolanaṃ dhanuṣaḥ sthairyaṃ kartavyaṃ vāmapāṇinā ādānaṃ tu tataḥ kṛtvā sandhānaṃ tu tataḥ param lakṣyādākṛṣya cāpena bhūmivedhaṃ na kārayet namaskuryuḥ śivaṃ vighnarājaṃ guruvaraṃ raṇe yācitavyā gurorājñā bāṇasyākarṣaṇaṃ prati prāṇavāyuṃ prayatena bāṇena saha pūrayet kumbhakena samākṛṣya huṃkāreṇa visarjayet ityabhyāsakriyā kāryā dhanvinā siddhimicchatā ṣaṇmāsāt sidhyate muṣṭiḥ śarāḥ saṃvatsareṇa tu nārācāstasya sidhyanti yasya tuṣyenmaheśvaraḥ puṣpavaddhārayed bāṇaṃ sarpavat pīḍayeddhanuḥ dhanavaccintayellakṣyaṃ yadīcchetsiddhimātmanaḥ kriyāmicchanti cācāryā dūram icchanti bhārgavāḥ rājāno dṛṣṭim icchanti lakṣyam icchanti cetare janānurañjanaṃ yena lakṣyaghātāt prajāyate hīnenāpīṣuṇā tasmāt praśastaṃ lakṣyavedhanam viśākhasthānake sthitvā samaṃ sandhānamācaret gopucchamukhabāṇena siṃhakarṇena muṣṭinā ākarṣet kaiśikavyāye śikhāmācālayettataḥ pūrvāparau samau kāryau samāṃsau niścalau karau cakṣuṣī spandayennaiva dṛṣṭiṃ lakṣye niyojayet muṣṭinācchāditaṃ lakṣyaṃ śarasyāgre niyojayet manomuṣṭigataṃ dhyātvā tataḥ kāṇḍaṃ visarjayet sa ca lakṣyeṣu kartavyo lakṣye yodho jitaśramaḥ ādānaṃ caiva tūṇīrāt sandhānaṃ karṣaṇaṃ tathā kṣepaṇaṃ ca tvarāyukto bāṇasya kurute tu yaḥ nityābhyāsavaśāt tasya śīghrasādhanatā bhavet pratyālīḍhe kṛte sthāne adhaḥ sandhānamācaret muṣṭyā patākayā bāṇaṃ strīsaṃjñaṃ dūrapātanam darduravad upasthāya hyūrdhvaṃ sandhānamācaret skandhavyāyena vajrasya muṣṭyā puṃmārgaṇe na ca atyantasauṣṭhavaṃ bāhvor jāyate dṛḍhabheditā sūcīmukhā mīnapucchā bhrāmarī ca tṛtīyakā śarāṇāṃ gatayastisraḥ praśastāḥ kathitāḥ budhaiḥ sūcīmukhā gatistasya sāyakasya prajāyate patraṃ vilokitavyaṃ ca athavā hīnapatrakam karkaśe na tu cāpena yat kṛṣyeddhīnamuṣṭinā matsyapucchā gatistasya sāyakasya prakīrtitā bhrāmarī kathitā hyeṣā sadbhiśca śramakarmaṇi ṛjutve na vinā yāti kṣepyamānastu sāyakaḥ vāmagā dakṣiṇā caiva ūrdhvagādhogatā tathā catasro gatayaḥ proktāḥ bāṇaskhalanahetavaḥ kampate guṇamuṣṭistu mārgaṇasya tu pṛṣṭhataḥ saṃmukhīsyād dhanurmuṣṭistadā vāme gatirbhavet grahaṇaṃ śithilaṃ yasya ṛjutvena vivarjitam pārśve tu dakṣiṇaṃ yāti sāyakasya na saṃśayaḥ ūrdhvaṃ bhaveccāpamuṣṭir guṇamuṣṭiradho bhavet samukto mārgaṇo lakṣyādūrdhvaṃ yāti na saṃśayaḥ ākarṣaṇe caiva bāṇasya cāpe muṣṭiradho bhavet guṇamuṣṭir bhavedūrdhvaṃ tadādhogāminī gatiḥ lakṣyabāṇāgradṛṣṭīṇāṃ saṃhatistu yadā bhavet tadānīm ujjhito bāṇo lakṣyānna calati dhruvam nirdoṣaḥ śabdahīnaśca samamuṣṭidvayojjhitaḥ bhinatti dṛḍhabhedyāni sāyako nātra saṃśayaḥ ākṛṣṭastejito yaśca viśuddho gāḍhamujjhitaḥ naro nāgāśca kāyeṣu na sa tiṣṭhati mārgaṇaḥ yasya tṛṇasamā bāṇā yat saṃdhānasamaṃ dhanuḥ yasya prāṇasamā maurvī sa dhanvī dhanvināṃ varaḥ ayaścarmaghaṭaścaiva mṛtpiṇḍaśca catuṣṭayam yo bhinatti na tasyeṣur vajriṇāpi ca bādhyate sārdhāṅgulapramāṇena lohapātrāṇi kārayet tāni bhittvaikabāṇena dṛḍhaghātī bhavennaraḥ caturviṃśaticarmāṇi yo bhinattīṣuṇā naraḥ tasya bāṇo gajendrasya kāyaṃ nirbhidya gacchati bhrāmyajjale ghaṭo vedhyaḥ cakre mṛtpiṇḍakaṃ tathā bhramantaṃ bhedayedyastu dṛḍhabhedī sa ucyate ayastu kākatuṇḍena carma cārāmukhena hi mṛtpiṇḍaṃ ca ghaṭaṃ caiva vidhyetsūcīmukhena vai bāṇabhaṅgakarāvarttaṃ kāṣṭhacchedanam eva ca bindukaṃ caiva yugakaṃ yo vetti sa jayī bhavet lakṣyasthāne dhṛtaṃ kāṇḍaṃ saṃmukhaṃ chedayettataḥ kiṃcinmuṣṭiṃ vidhāya svāṃ tiryag dviphalakeṣuṇā saṃmukhaṃ bāṇam āyāntaṃ tiryagbāṇaṃ na saṃcaret prāptaṃ śareṇa yaśchindyād bāṇacchedī sa ucyate kāṣṭhe 'śvakeśaṃ saṃyamya tatra baddhvā varāṭikām hastena bhrāmyamāṇaṃ ca yo hanti sa dhanurdharaḥ pañcaviddhaṃ nyasecchastraṃ śuddhaṃ bandhukapuṣpavat hāstikaṃ bindukaṃ yastu citrabhedī sa ucyate lakṣyaviddhaṃ kāṣṭhaṃ kṣipraṃ dūramūrūrddha vapuḥ sthitam svayaṃ prāptaśaraṃ pṛṣṭhe ūrdhvapucchamukhena hi yo hanti śarayugmena śīghrasaṃdhānayogataḥ saḥ syāddhanurbhṛtāṃ śreṣṭhaḥ pūjitaḥ sarvapārthivaiḥ lakṣyasthāne nyaset kāṣṭhaṃ sādraṃ gopucchasannibham yaḥ chindyāttaṃ kṣurapreṇa kāṣṭhavedhī sa yāyate lakṣyasthāne nyaset kāṃsyaṃ pātraṃ hastadvayāntare tāḍayeccharkarābhistaṃ śabdaḥ saṃjāyate yadā yatropalabhyate śabdaḥ samyak taṃ tatra cintayet karmendriyamanoyogāllakṣyaṃ niścayatāṃ nayet punaḥ śarkayā bhinnaṃ tāḍayecchabdahetave tato bāṇena taṃ hanyāt tadavadhānena dhīmatā etacca duṣkaraṃ karma bhāgyāt kasyāpi sidhyati atha śramavidhiṃ kuryād yāvat siddhiḥ prajāyate śrame siddhe ca varṣāsu naiva grāhyaṃ dhanuṣkare pūrvābhyāsasya śastrāṇām avismaraṇahetave māsadvayaṃ śramaṃ kuryāt prati varṣaṃ śaradṛtau jāte cāśvayuje māsi navamī devatā dine pūjayed īśvarīṃ caṇḍīṃ guruṃ śāstrāṇi vājigaḥ viprebhyo dakṣiṇāndadyāt kumārīḥ pūjayettataḥ devyai paśubaliṃ dadyādgītavāditramaṅgalaiḥ śūlena pāhi no devi pāhi khaḍgeṇa cāmbike ghaṇṭāsvanena naḥ pāhi cāpajyāniḥsvanena ca prācyāṃ rakṣa pratīcyāṃ ca caṇḍike rakṣa dakṣiṇe bhrāmaṇenātmaśūlasya uttarasyāṃ tatheśvari saumyāni yāni rūpāṇi trailokye vicaranti te yāni cātyarthaghorāṇi tai rakṣāsmān tathā bhuvam tatastu sādhayenmantrān vedoktān āgamoditān astrāṇāṃ karmasiddhyarthaṃ japahomavidhānataḥ brāhmaṃ nārāyaṇaṃ śaivamaindraṃ vāyavyavāruṇe āgneyaṃ vāpi cāstrāṇi gurudattāni sādhayet manovākkarmabhir vyāptaṃ labdhāstreṇa śuciṣmatā apātram asamarthaṃ ca dahantyastrāṇi puruṣam prayogaṃ copasaṃhāraṃ yo vetti sa dhanurdharaḥ sāmānye karmaṇi prājño naivāstrāṇi prayojayet hastārke lāṅgalīkandaṃ gṛhītvā tasya lepataḥ śūrasyāpi raṇe puṃso darpaṃ harati tatkṣaṇāt gṛhītvā yoganakṣatrairapāmārgasya mūlakam lepamātreṇa vīrāṇāṃ sarvaśastranivāraṇam adhaḥpuṣpī śaṅkhapuṣpī lajjāluḥ girikarṇikā nīlinī sahadevī ca patramauñjārkayostathā viṣṇukrāntā ca sarvāsāṃ jaṭā grāhyā raverdine baddhvā bhuje vilepād vā kāye sarvāstrāpavārakaḥ sarvavyāghrādisattvāṇāṃ bhūtādīṇāṃ na jāyate bhītistasya na tiryagbhyo mātaro'ṣṭau śarīrake gṛhītaṃ hastanakṣatre cūrṇaṃ chuchundarī bhavet tatprabhāvādgajaḥ puṃsāṃ saṃmukhenaiti niścitam chuchandarīśrīphalasya cūrṇam ālipya gātrake āghrāya gandhaṃ dviradaścātimatto madaṃ tyajet puṣyārkotpāṭite mūle pūgena mukhasaṃsthite dehaṃ sphuṭati notīkṣṇaṃ maṇḍalāgre raṇe nṝṇām gāmbhāryā uttaraṃ mūlaṃ mukhasya saṃmukhāgatam śastraughaṃ vārayettatra puṣyārke vidhinoddhṛtam śubhrāyāḥ śarapuṅkhāyā jaṭā nīlī jaṭā tathā bhuje śirasi vaktre vā sthitā śastranivārikā bhūtāhicorabhītighnī gṛhītvā puṣyabhāskare prathamaṃ kriyate snānaṃ śvetavastrāvṛto bhavet śastrāṇi cāpi sampūjya rakṣāmantraṃ japettataḥ senāpatiṃ gajārohān aśvārohāṃśca sarvataḥ mukhyān anyānapi dhanair vastraiśca paridhāpayet pūrvaṃ sārathimāropya rathe sajjet tataḥ svayam catuḥśataiśca kāṇḍāṇāṃ tūṇīraṃ paripūrayet śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ śaktiṃ mudgaraṃ parighaṃ tathā nārācaṃ paraśuṃ kuntaṃ paṭṭiśādīni saṃnyaset narasthānagajāṣṭasya svayaṃ samaram ārohet kaṭibaddhaikatūṇīraḥ khaḍgaśaktidhanurdharaḥ tato 'rjunasya nāmāṇi viṣṇusmaraṇapūrvakam japettataḥ pratiṣṭheta caturaṅgabalair yutaḥ maṅgalaṃ bhagavān viṣṇurmaṅgalaṃ garuḍadhvajaḥ maṅgalaṃ puṇḍarīkākṣo maṅgalāyatanaṃ hariḥ lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ yeṣām indīvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ arjunaḥ phālguno jiṣṇuḥ kirīṭī śvetavāhanaḥ bībhatsur vijayaḥ kṛṣṇaḥ savyasācī dhanañjayaḥ ityarjunasya nāmāṇi saṃsmaret prayato naraḥ khadvayaṃ surarddhīndunetrair akṣauhiṇī matā akṣauhiṇī pradiṣṭā ca rathāṇāṃ varmadhāriṇām saṃkhyāgaṇitatattvajñaiḥ sahasrāṇy ekaviṃśati uparyaṣṭau śatānyāhuḥ tathā bhūpaśca saptatiḥ gajāṇāṃ ca parimāṇametadeva vinirdiśet pañcaṣaṣṭisahasrāṇi ṣaṭśatāni daśopari hayāṇāṃ ca parimāṇam etad eva suniścitam jñeyaṃ lakṣaṃ padātīnāṃ sahasrāṇi tathā nava śatāni trīṇi pañcāśacchūrāṇāṃ śastradhāriṇām pañcaṣaṣṭisahasrāṇi tathāśvāṇāṃ śatāni ca daśottarāṇi gāyanti saṃkhyātattvavido janāḥ mahākṣauhiṇī kāryā rathākoṭibhatāḥ smṛtāḥ saptatriṃśacca lakṣāṇi gīyante tattvavedibhiḥ dvādaśaiva sahasrāṇi tathā śatacatuṣṭayam proktāni navatis tadvadevameva gajā matāḥ aśvāścatuḥkoṭimitā lakṣaṃ caikādaśaiva tu saptatriṃśatsahasrāṇi tathā śatacatuṣṭayam saptabhiścaiva saṃkhyātāḥ procyante pattayastathā ṣaṭkoṭyo 'śītilakṣāṇi pañcādhikaśatānyapi dviṣaṣṭiṃ ca sahasrāṇi tathā śatacatuṣṭayam agre rathā gajāḥ pṛṣṭhe tatpṛṣṭhe ca padātayaḥ pārśvayośca hayāḥ kāryā vyūhasaṃkhyāvidhiḥ smṛtaḥ ardhacandraṃ ca candraṃ ca śakaṭaṃ makaraṃ tathā kamalaṃ śreṇikāṃ gulmaṃ vyūhān evaṃ prakalpate ye rājaputrāḥ sāmantāḥ āptāḥ sevakajātayaḥ rakṣaṇīyāḥ prayatne na sadaiva hitakāriṇaḥ yasmin raṇe yaḥ puruṣaḥ pradhānaḥ sa sarvayatnena hi rakṣaṇīyaḥ tasmin vinaṣṭe kila sarvabhūte sarve'pi yodhāstvabalā bhavanti saṃgrāmasārabhūtaṃ ca śāstrajñam anuvāsi cet api ca svaśriyai sainyaṃ vṛtheyaṃ muṇḍamaṇḍalī api pañcaśatāḥ śūrā gṛhṇanti mahatīṃ camūm athavā pañca ṣaṭsapta vijayante 'nuvartinaḥ dhanuḥsaṃhatiśuddhātmā rājāno mukhadurbalāḥ ā karṇapalitā yodhāḥ saṃgrāme jayavādinaḥ parasparānuraktā ye yodhāḥ śārṅgadhanurdharāḥ yuddhajñāstu rathārūḍhāste jayanti raṇe ripūn ekaḥ kāpuruṣādīrṇo dārayenmahatīṃ camūm taddīrṇam anudīryante yodhāḥ śūratamā api durnivāratayā caiva samagrāṃ mahatīṃ camūm apāmiva mahāvegas trāsayet kuśalānapi api bhagneṣu sainyeṣu vidruteṣu nivartate pade pade'śvamedhasya labhate phalamakṣayam dvāvimau puruṣau loke sūryamaṇḍalabhedinau parivrāḍ yogayuktaśca raṇe cābhimukho hataḥ yatra yatra hataḥ śūraḥ śatrubhiḥ pariveṣṭitaḥ akṣayaṃ labhate lokaṃ yadi dainyaṃ na bhāṣate mūrchitaṃ naiva vikalaṃ nāśastraṃ nānyayodhinam palāyamāṇaṃ śaraṇaṃ gataṃ caiva na hiṃsayet bhīruḥ palāyamāṇo'pi na hantavyo balīyasā kadācicchūratāṃ yāti śaraṇe kṛtavismṛtaḥ samprūjya mahatīṃ senāṃ caturaṅgāṃ mahīpatiḥ vyūhayitvā parān śūrān sthāpayejjayalipsayā alpāyāṃ vā mahatyāṃ vā senāyāmiti niścayaḥ harṣo yodhagaṇasyāpi jayalakṣaṇam ucyate anvevaṃ vāyavo yānti dakṣiṇe ca vayāṃsi ca anusarve'pi piśitā yasya yānti raṇe jayaḥ apūrṇaṃ caiva mantavyaṃ sampūrṇenaiva sidhyati tasmāddhairyaṃ prakartavyaṃ hantavyā paravāhinī jīvallakṣmī mṛte svargaḥ kīrtiśca dharaṇītale tasmāddhairyaṃ vidhātavyaṃ hantavyā paravāhinī iti śrīmatsadāśivaprokto dhanurvedaḥ samāptaḥNotice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTKEZSCPS9A73GHRJB4M3HW6