Plate TXT · K6SWGūḍhārthadīpikāLatn
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTNN841G30S51TWQDKE2K6SW
Scripture · text
ProvisionalGūḍhārthadīpikā
Gūḍhārthadīpikā
The Digital Corpus of Sanskrit (DCS), Oliver Hellwig
karasyāṅguṣṭhe yā dhamanī sā jīvasākṣiṇī jīvo'sti no veti bodhanī jñeyā budhais tacceṣṭayā mandasthiracalagāminyā kāyasya dehasya sukhaṃ duḥkhaṃ ca jñeyam marutkope sati nāḍī jalaukāsarpayor gatiṃ gamanaṃ dhatte nāḍī pittasya kopataḥ kuliṅgakākamaṇḍūkagatiṃ dhatte kuliṅgo gṛha…
Provenance ledger
2 entries
- AttributionThe Digital Corpus of Sanskrit (DCS), Oliver Hellwigtextual
- SourceUpstream TEI document · san · Latnpublished primary
IIText
sankarasyāṅguṣṭhe yā dhamanī sā jīvasākṣiṇī jīvo'sti no veti bodhanī jñeyā budhais tacceṣṭayā mandasthiracalagāminyā kāyasya dehasya sukhaṃ duḥkhaṃ ca jñeyam marutkope sati nāḍī jalaukāsarpayor gatiṃ gamanaṃ dhatte nāḍī pittasya kopataḥ kuliṅgakākamaṇḍūkagatiṃ dhatte kuliṅgo gṛhacaṭakaḥ haṃsapārāvatagatiṃ śleṣmaprakopataḥ dhatte nāḍī sannipātataḥ tridoṣaprakopataḥ lāvatittiravartikānāṃ gamanaṃ dhatte natvekasya jantorgatyā nāmnāṃ prakupitasya doṣasya bodho bhavedato dvitrijantūnāṃ gatiḥ darśitā yathā vikṛtimāpanno vāyuḥ sarpagatiṃ dhatte sāmyaṃ gato vāyuḥ jalaukāgatiṃ dhatte evamanye'pi jñeyāḥ dvidoṣakopataḥ kadācinmandagamanā kadācidvegavāhinī jñeyā sthānavicyutā satī hanti yā dhamanī sthitvā sthitvā calati sā prāṇanāśinī smṛtā kathitā atikṣīṇā śītā gacchatī satī prāṇino jīvitaṃ jīvanāśam asaṃśayaṃ niḥsaṃdehena hanti dūrīkarotītyarthaḥ atha dhātuśodhanam svarṇādayaḥ ete sapta dhātavo vijñeyāstān budhaḥ taddoṣaniḥsāraṇārthaṃ śodhayet tāraḥ raupyam iti pittalo nāgaḥ sīsakaḥ sīsakaṃ tīkṣṇaloham atha dhātuśodhanam svarṇādidhātūnāṃ patrāṇi tailādau tridhā trivāram agnau pratāpayet taptvā taptvā niṣiñcayet nirvāpayet evaṃ svarṇādilohānāṃ śuddhiḥ samprajāyate nāgavaṅgayor viśeṣeṇa śodhanamāha tadā viśuddhiḥ syāt nanu pittalaḥ kṛtrimastatkathaṃ sapta ucyante eke yaśadena saha sapta āhuḥ tathā ca svarṇaṃ rūpyaṃ ca tāmraṃ ca raṅgaṃ yaśadameva ca sīsaṃ lohaṃ ca saptaite dhātavo girisambhavāḥ iti atha svarṇādidhātumāraṇaṃ tatrādau śārṅgadharānuktamapi svarṇotpattibhedaśuddhāśuddhalakṣaṇamāha athotpattiḥ purā nijāśramasthānāṃ saptarṣīṇāṃ jitātmanām patnyo vilokya lāvaṇyaṃ lakṣmīsampannayauvanāḥ kandarpadarpavidhvastacetaso jātavedasaḥ patitaṃ yaddharāpṛṣṭhe retaḥ sauvarṇatām agāt atha bhedāḥ prākṛtaṃ sahajaṃ vahnisambhūtaṃ khanijaṃ tathā rasendravedhasaṃjātaṃ svarṇaṃ pañcavidhaṃ matam brahmāṇḍaṃ saṃvṛtaṃ yena durlabhaṃ prākṛtaṃ hi tat brahmavrataṃ tu sahajaṃ vahnijaṃ parikīrtitam etatsvarṇatrayaṃ divyaṃ varṇair yaccāśubhiryutam dhāraṇādeva tatkuryāccharīramajarāmaram khanijaṃ khananājjātaṃ vedhajaṃ rasavedhataḥ taccaturdaśavarṇāḍhyaṃ bhakṣitaṃ sarvarogajit athāśuddhasvarṇaparīkṣā śvetāṅgaṃ kaṭhinaṃ rūkṣaṃ vivarṇaṃ ca samardalam dāhe chede sitaṃ śvetaṃ gharṣe cāpi malaṃ tyajet svarṇasya bhūrjavatpattrīkṛtasya kuṭṭanenetyarthaḥ sūtaṃ śuddhaṃ hiṅgulotthaṃ vā dviguṇam amlena nimbukādirasena saha mardayet tadgolakasamaṃ gandhakam adharottaraṃ dadyāt ūrdhvādhaḥ sa eva madhye mudrayitvā triṃśadvanopalaiḥ puṭet evaṃ caturdaśapuṭāt nirutthaṃ jāyate gandhakastulyaḥ puṭe puṭe deyaḥ kāñcane svarṇe gālite nāgaṃ sīsakaṃ ṣoḍaśāṃśena nikṣipet taccūrṇayitvā amlena ghṛṣṭvā golakaṃ kṛtvā samaṃ gandhakam ūrdhvādhaḥ śarāvasaṃpuṭe pūrvavat anyacca kāñcanārarasaiḥ samasūtakagandhayoḥ kajjalī hemapatrāṇi lepayet samamātrayā svarṇasamamātrayā spaṣṭamanyat anyadapi svarṇamāraṇam śilā manaḥśilā sindūraṃ tayoḥ samayos tulyayoś cūrṇam arkadugdhaṃ dadyāt dhamettato hemni dugdhakaiḥ samaiva bhāgato dadyāt dhamettato hemni gālite samaḥ hemasamaḥ kalkaḥ dīyeta tato dhamet yathā kalko na tiṣṭhati evaṃ kṣāratrayaṃ dadyāt svarṇamṛtirbhavet tathā ca pārāvateti sugamam anyacca granthāntarāt daradaṃ hiṃgulaṃ svarṇatulyaṃ nāgaṃ sīsakaṃ mṛtaṃ nāgacūrṇaṃ vajrīkṣīreṇa marditam asya madhye suvarṇasya kalkaśca mriyate iti svarṇamāraṇam atha rajatotpattibhedānāha granthāntarāt tripurasya vadhārthāya nirnimeṣairvilocanaiḥ nirīkṣayāmāsa śivaḥ krodhena paripūritaḥ tatastūlkābhisamaye tasmāt kasmācca locanāt tato rudraḥ samabhavadvaiśvānara iva jvalan dvitīyasmāt paraṃ netrāddaśabindustu krāmukāt tasmādrajatamadbhutaṃ śukrakarmasu saṃsthitam iti atha tadbhedāḥ sahajaṃ khanisambhūtaṃ kṛtrimaṃ ca tridhā matam rajataṃ pūrvapūrvaṃ hi svaguṇairuttarottaram kṛtrimaṃ rasavādotthaṃ kiṃ vā rāmapadodbhavam niṣkalmaṣaṃ prabhāhīnaṃ dāhe chede sitaṃ śubham aśuddhaṃ sarvathā śodhyaṃ nāgaṃ dattvā vicakṣaṇaiḥ iti atha māraṇaṃ bhāgaikamiti spaṣṭamanyat anyacca snuhīkṣīreṇa sehuṇḍadugdhena sampiṣṭamākṣikaṃ svarṇamākṣikaṃ mūtrādau śuddhaṃ tālakasya prakāreṇa bhāgaikatārapatrāṇi vibhāgaṃ vilepayet punaḥ mūṣāsaṃpuṭena ruddhvā caturdaśapuṭaiḥ puṭet tāraṃ bhasma prajāyate granthāntare pāradena māraṇaṃ kṛtaṃ tadapi likhyate tathā ca vidhāya piṣṭaṃ sūtena rajatasyātha melayet tālaṃ gandhaṃ samaṃ paścānmardayennimbukadravaiḥ dvitripuṭairbhavedbhasma yojyametadrasādiṣu iti atha guṇāḥ rūpyaṃ śītaṃ kaṣāyāmlaṃ svādupākarasaṃ saram vayasaḥ sthāpanaṃ snigdhaṃ lekhanaṃ vātapittajit pramehādikarogāṃśca nāśayatyaciraṃ dhruvam atha āramāraṇam ārasya pītalohasya patrāṇi amladravair nimbukādyaiḥ śuddhe mūṣāpuṭe pacet nirguṇḍikā tāmraṃ prasiddhaṃ rītiḥ pittaliḥ dhvaniḥ kāṃsyaṃ tadvadhe tanmāraṇe spaṣṭamanyat atha tāmrādyutpattibhedamāraṇaguṇāḥ ulbaṃ yatkārttikeyasya patitaṃ dharaṇītale tasmādetatsamudbhūtaṃ tāmramāhuḥ purāvidaḥ iti atha bhedāḥ dvāvarkau nepālamlecchau rase nepālamuttamam sitaṃ kṛṣṇāruṇacchāyaṃ mlecchakaṃ tvativāmi ca susnigdhaṃ mṛdulaṃ śoṇaṃ nepālaṃ nirvikārakam imaṃ rūkṣam atistabdhaṃ śvetaṃ vāpi ca vāsaham lohanāgayutaṃ ceti śrutvā taddoṣasaptakam eko doṣo viṣe tāmre tvaṣṭau doṣāḥ prakīrtitāḥ bhramo mūrcchā vidāhaśca svedotkledanavāntayaḥ aruciścittasaṃtāpaḥ pāne doṣā viṣopamāḥ viṣavatsthāpitaṃ tāmraṃ yatnataḥ sādhyate hi tat iti atha māraṇam mīnākṣī matsyagandhā cāṅgerī spaṣṭamanyat anyacca sūkṣmāṇi tāmrapatrāṇi paladvitayamātrayā gomūtre svedayennityam ekaviṃśativāsaram punaramle vinikṣipya sthāpayeddinasaptakam sūtatūryāṃśakaṃ dattvā tattulyaṃ viḍacūrṇakam patrāṇi khalve nikṣipya mardayetsarvameva tat dinasaptapramāṇena sarvatulyaṃ ca gandhakam kajjalīkṛtya patreṣu adha ūrdhvaṃ pradāpayet haṃḍikāyāṃ śarāveṇa mudrayitvā vidhānataḥ vālukābhiḥ prapūryātha pācayet praharadvayam svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya bhakṣayedraktikādvayam lavaṅgaṃ pippalī sārdhaṃ kapharogavināśanam śvāsakāsaharaṃ tāmraṃ vātaghnaṃ vahnimāndyajit atyantakapharogeṣu vāsā kṣudrā pibedanu iti granthāntarāttāmreśvaraḥ tāmraṃ kaṣāyaṃ madhuraṃ satiktamamlaṃ ca pāke kaṭu sārakaṃ ca pittāpahaṃ śleṣmaharaṃ ca śītaṃ tadropaṇaṃ syāllaghulekhanaṃ vā pāṇḍurarśo jvaraḥ kuṣṭhaṃ kāsaśca kṣatasakṣayān pītaṃ samastapittaṃ śothakaphaṃ śūlam upākaroti prāhuḥ pare bṛṃhaṇamalpametat iti tāmraguṇāḥ atha nāgotpattibhedavivaraṇam dṛṣṭvā bhogisutāṃ ramyāṃ vāsukir vyamucadyataḥ vīryaṃ jātastato nāgaḥ sarvarogāpaho nṛṇām dravadrāvaṃ mahābhāraṃ chede kṛṣṇaṃ samujjvalam pūtigandhi bahiḥ kṛṣṇaṃ śuddhaṃ sīsamato'nyathā iti atha māraṇam śilā manaḥśilā tāmbūlarasasampiṣṭanāgapatralepaḥ triṃśadbhiḥ puṭairbhogī nirutthaṃ bhasmatāṃ yāti anyacca aśvatthaḥ pippalaḥ ciñcā amlikā tayos tvakcūrṇam anyacca tribhiḥ kumbhipuṭair nāgo vāsārasavimarditaḥ saśilo bhasmatāmeti tadrajaḥ sarvarogahṛt iti granthāntarāt kumbhapuṭaiḥ gajapuṭaiḥ saśilaḥ manaḥśilayā sahitaḥ iti nāgamāraṇam atha vaṅgam miśrakaṃ khurakaṃ ceti dvividhaṃ vaṅgamucyate khurakaṃ tu guṇaiḥ śreṣṭhaṃ miśrakaṃ na rase hitam capalaṃ mṛdulaṃ snigdhaṃ drutadrāvaśca gauravam niḥśabdaṃ khuravaṅgaṃ syāt miśrakaṃ śyāmaśubhrakam iti spaṣṭamanyat atha māraṇam vaṅgo dāhakaraḥ śītaḥ kaphapīḍāmayān jayet krimīn aṣṭādaśavidhān pramehānnātra saṃśayaḥ iti keciddāhaharaḥ śīta iti paṭhanti tatra madanavinodapathyāpathyanighaṇṭvādau vaṅgasyoṣṇaguṇasya likhitatvāt viśeṣatastālena mṛta uṣṇa eva bhavatīti granthāntarāt vaṅgeśvaraḥ śuddhaṃ sūtaṃ śuddhavaṅgaṃ drāvayitvaikataścaret tālakaṃ tu dvayostulyaṃ śaṭhīdrāveṇa mardayet śuṣkaṃ kācamaye pātre pacedyāmacatuṣṭayam turyāṃśaṃ tālakaṃ dattvā punarvāratrayaṃ pacet guñjārdhaṃ vātha guñjaikaṃ balamānena bhakṣayet jayedvātaṃ kaphaśvāsaṃ kuṣṭhaṃ kāsaṃ bhagandaram vātaraktaṃ kṣayaṃ vāpi vahnimāndyaṃ tridoṣakam nāmnā vaṅgeśvaraḥ sūtaḥ sarvarogeṣu pūjitaḥ pakṣāghātādivāteṣu prasūtyādau viśeṣataḥ iti vaṅgeśvaraḥ granthāntarāt atha vaṅgaśodhanamāraṇānupānāśca viśeṣata ucyante gomūtre prathamaṃ dadyāttakre dadyāddvitīyakam tṛtīyaṃ kāñjike deyaṃ caturthaṃ kaṭutailake śubhalagnena yogena śodhanaṃ kārayedbhiṣak nirliptaṃ drāvitaṃ vaṅgaṃ sarvarogeṣu yojayet iti vaṅgaśodhanam atha māraṇam cullyupari sthitaṃ pātraṃ pācayedyāmakadvayam gharṣaṇaṃ lohadaṇḍena cūrṇaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ prathamaṃ rajanīcūrṇaṃ dīpyakaṃ ca dvitīyakam tṛtīyaṃ jīrakaṃ dvayaṃ caturthaṃ tintiḍītvacam evaṃ krameṇa cūrṇena vaṅgaṃ niścandrikaṃ bhavet svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya bhasma candrasamaṃ sitam guñjāmātraṃ pradātavyaṃ vaṅgabhasma subhakṣitam anupānaṃ pravakṣyāmi yathāvyādhyanupānataḥ dhātrīsvarasasaṃyuktaṃ pramehaṃ hanti dustaram śatāvarīrasenaiva mūtrakṛcchravināśanam bahumūtraharaṃ tattu pāribhadrarasena tu rajanīcūrṇamadhukaṃ dhātrīphalarasena tu catuḥprakāraṃ pradaraṃ nāśayennātra saṃśayaḥ pañcatiktakaṣāyeṇa pāyayetsarvakuṣṭhajit śarkarāmadhusaṃyuktaṃ kūṣmāṇḍasya rasena tu raktapittakṣayaṃ kāsaṃ śvāsaṃ hanti sudustarām kaṇṭakārīrasenaiva pātavyaṃ pañcakāsajit mudgaṃ saśarkaraṃ kṣaudraṃ jāṅgalaṃ piśitaṃ rasam uduṃbaraphalaṃ caiva taṇḍulīyakavāstukam rambhāprasūtaṃ cāṅgerīm ayakaṃ kadalīphalam navanītaṃ tathā kṣīramabhyaṅgasnānamācaret iti vaṅgakalpaḥ atha lohamāraṇam pātālagaruḍī pātālamūlī kuṭhāraḥ anyacca daradaṃ hiṃgulaṃ tīkṣṇagatavallīcūrṇam anyacca rasairiti anyadapi sugamam atha lohakalpaḥ pātañjale tathā tantre lohā bahuvidhā matāḥ duṣprāpyatvānniṣphalatvācca likhyate hi bhidā mayā cārutvād bhadravajraṃ tu pāṇḍikāntādayo yathā rūpairguṇaiśca kathyante te nāgārjunadeśataḥ sāmānyāddviguṇaṃ proktaṃ tasmādaṣṭaguṇaṃ kaliḥ kalerdaśaguṇaṃ bhadraṃ bhadrādvajraṃ sahasradhā vajrāt sahasraguṇitāt pāḍinī daśabhirguṇaiḥ tataḥ koṭisahasratvād ayaḥ kāntaṃ mahāphalam iti tatra viśeṣa ucyate kāñjījitaṃ tulāṅgaṃ syādājyavarṇamayo viduḥ kāśatāḍaṃ kṛśāṅgaṃ ca śulāṃ gandho dudeśatam paṇḍitaṃ dvividhaṃ kṛṣṇaṃ śuklaṃ ca samatārdrakam bhadrameraṇḍabījābhaṃ snuhīpatranibhaṃ tathā vajraṃ damanapatrābham īṣat svarṇacchavistathā kāntaṃ mṛdutaraṃ tārarukmakāntaḥ sitākaram svāduryatra bhavennimbakalko rātridivoṣitaḥ kāntaṃ taduttamaṃ yacca śilārūpeṇa vārttikam kahvoṇam uttamaṃ kāntam ato'nyanmadhyamaṃ matam kṣudrāṇḍaṃ gurutāḍaṃ syātkaliṅgajamayo matam rukmārukmapratīkāśaṃ tīkṣṇaṃ mṛduphalaṃ matam tattadākarasambhūtaṃ tattadrogavināśanam tena tasya parīkṣāyāṃ yāte madimadetakam iti lohabhedāḥ atha māraṇam vajraṃ pañcādikaṃ teṣāṃ bhedā yājyatamaṃ śubham prākpañcapalād ūrdhvaṃ yāvad ā ṣoḍaśaṃ palam atha lohaśodhanam triphalātriguṇaistoyais triphalā ṣoḍaśaṃ palam tatkvāthe pādaśeṣe tu lohasya palapañcakam kṛtvā patrāṇi taptāni saptavāraṃ niṣecayet evaṃ pralīyate doṣo girijo lohasaṃbhavaḥ iti atha māraṇe puṭapraśaṃsā puṭairdoṣavināśaḥ syāt puṭādeva guṇodayaḥ mriyate ca puṭāllohaṃ puṭāṃstasmātsamācaret yathā yathā pradīyante puṭāśca bahavo'yasi tathā tathā pravardhante guṇāḥ śatasahasraśaḥ tāvallohaṃ puṭedvaidyo yāvaccūrṇīkṛtaṃ jale tannistarellaghutvena nīre tarati haṃsavat tāvanna cūrṇayedevaṃ yāvatkajjalisaṃnibham karoti nihitaṃ netre naiva pīḍā manāgapi puṭe puṭe kvāthayitvā sthālīpākaṃ pradāpayet puṭaikamantare vāpi kṣālanaṃ vyayabhītitaḥ iti atha doṣabhedena puṭānāha pākaḥ phalāmbudaśamūlarasena vāyau pitte tu śītamadhurais triphalairvidāryāḥ tajjñaiḥ śatāvarijaṭāsvarasena deyaḥ śleṣmāṇake tu daśamūlarasārdrakeṇa vātaśleṣmavikāreṣu śvayathau vividhātmake varṣābhūśṛṅgaverābhyāṃ māṇakena viśeṣataḥ iti māṇakaḥ māṇakandaḥ pittānile pittayute ca rakte drākṣāvidārīśatamūlikābhiḥ kṣīrakākolīkākolyā ca madhūkapuṣpaiḥ kharjūrakeṇāpi tathaiva deyāḥ atha vyādhibhedena puṭānāha jīrṇajvare guḍūcī kāse śvāse ca śasyate vyāghrī yakṣmāsṛk pittarujorvāsā śastā balā nāma nāsāvraṇaśoṇitaśāntyarthaṃ svarasayavadūrvāyāḥ kaṅkellicchallasalilaṃ śastaṃ pradareṣu sarveṣu niculadalodbhavasalilaiḥ pravāhikāyāṃ ca śasyate sutarām grahaṇīṣu mustakānāṃ kuṭajakvāthātisāreṣu mehe varāvare kṛcchre pāṣāṇabhedikātivane varṣābhūnāgarayoḥ kvāthaḥ śvayathupraśāntyartham gomūtraṃ triṣu śastam udarāpasmārapāṇḍurogeṣu astreṣu māṇakando gulme rohītakaḥ kvāthaḥ hikkāśvāse brāhmībhārgīsvarasena śastaśca eraṇḍanāgarayoḥ kvāthaḥ sāme'tiśastaḥ śūleṣu daśamūlena gomūtreṇa phalāmbunā yakṛti plīhni dātavyo gṛhakanyārkajaṃ payaḥ devadāruviḍaṅgena palāśena kṛmau mataḥ kuṣṭhe sampākanimbena saptaparṇāṭarūṣakaiḥ bhallātakena vākucyavṛndārkeṇāśanena ca madhurekṣurasaṃpākaiḥ abhīrūvaruṇena ca eraṇḍatṛṇapañcānāṃ mūlaiḥ śailūṣakena ca triphalena ca kartavyo mūlastambhe tridoṣaje aśmarīṣu ca sarvāsu mūtrāghāte viśeṣataḥ vṛkṣakṣīrāmṛtā drākṣā abhīrūdaśamūlakaiḥ vājigandhānvitairebhiḥ kṣayeṣu ca nigadyate amlapitte śatāvaryāḥ puṭā deyāśca sarvataḥ muṇḍikā śatamūlī ca citrāṅgakarikarṇakeśarājaistu madhukaguḍūcīmārkavamusalībhallātakaiḥ kalpe rasāyane nāgabalā hayagandhā gokarṇakavṛddhadārakāmalakī vājīkaraṇe vihitā vānarīśatamūlikā kṣurikā jñātvaivam rogaviśeṣānebhirvāratrayaṃ puṭena sthālīpāke adhikataḥ puruṣasvabhāvaṃ buddhimānkathitamapi hemamauṣadham ucitam upādeyam anyadapi yaḥ kalpakāmaḥ kurute ca lohaṃ sa sarvaśaṅkāparivarjitāṅgaḥ dviraṣṭavarṣākṛtireṣa nityaṃ jīveta pṛthivyāmamaropamānaḥ iti lohakalpaḥ samāptaḥ atha kiṭṭam gomūtratriphalākvāthe taptaṃ śodhyaṃ trisaptadhā svarṇādisarvalohānāṃ kiṭṭasya ca guṇāvaham iti lohādikiṭṭamāraṇam atha svarṇādidhātubhakṣaṇapramāṇam yavadvayaṃ prayoktavyaṃ hemaguñjāṣṭakāvadhi tāraṃ taddviguṇaṃ lohamanyat tattriguṇātmakam athopadhātuśodhanaṃ māraṇam mākṣikaṃ svarṇamākṣikaṃ tutthaṃ tutthakam abhram abhrakaṃ nīlāñjanaṃ kṛṣṇāñjanam manaḥśilā ālakaḥ haritālakaḥ rasakaḥ kharparam ete sapta upadhātavo jñeyāḥ yāvat pātraṃ lohitaṃ raktaṃ bhavati tāvat pacet tadā mākṣikaṃ śuddhimṛcchati śuddhiṃ prāpnoti ṛ gatāvityasya ṛcchādeśe prayogaḥ mākṣikaṃ kṛdbhūtaṃ napuṃsakatvāt atha māraṇam kulatthasyeti spaṣṭam anyat atha tāramākṣikaśodhanamāraṇam karkoṭī vandhyākarkoṭī meṣaśṛṅgī prasiddhā atha māraṇaṃ svarṇamākṣikavat atha tutthaśodhanaṃ viṣṭhayeti granthāntare caivaṃ śodhanam ataḥ viṣṭhāsamaṃ tutthaṃ sakṣaudraṃ ṭaṃkaṇaṃ kṛtam trivāraṃ puṭitaṃ śuddhaṃ vāntibhrāntivivarjanam kṛṣṇābhrakamiti nanu granthāntare caturvidham abhrakamuktaṃ tadyathā pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ ceti caturvidham tat puṃnapuṃsakaṃ jñeyaṃ pratyekaṃ tatra lakṣaṇaiḥ vaṅgasenādayas trividham āhuḥ vajraṃ bhekavapuḥ kṛṣṇābhrakaṃ ca trividhaṃ matam tataḥ kṛṣṇaṃ samādāya pācayetkāṃjike śubhe iti etadvivṛṇoti trivikramaḥ tataḥ kṛṣṇaṃ samādāyetyanena kṛṣṇatvasāmyād vajrakṛṣṇābhrayor grahaṇam bhekavapuḥ haritapītādivarṇaṃ tyājyam ataḥ śārṅgadhareṇa kṛṣṇasyaiva grahaṇaṃ kṛtam athānyaprakāraḥ puṭe saṃpuṭe puṭatrayaṃ deyam balā prasiddhā spaṣṭamanyat ity abhrakamāraṇam atha gairikakāsīsaṭaṅkaṇavarāṭakāśaṅkhatorīśodhanaṃ sugamam evaṃ nīlāñjanaprakāreṇa jambīrabhāvanayetyarthaḥ gairikaṃ prasiddhaṃ kāsīsaṃ prasiddhaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣāraḥ varāṭikā śaṅkhaṃ torī sphaṭikā kaṅkuṣṭhaṃ cokaniryāsaḥ pacettryahamiti anye evamāhuḥ jayantīrasasampiṣṭā śilā śudhyati gharmaṇā viṣaghnī ca tridoṣaghnī sā śuddhā parikīrtitā kaṇaśaḥ khaṇḍaśastālaṃ haritālacūrṇaṃ kalicūrṇasahitakāñjike kṣipet dolāpātre yāmaṃ pacet haṇḍikāyāṃ kāṣṭhaṃ dattvā kāṣṭhe lambamānāṃ poṭṭalikāṃ sthāpayet idaṃ dolāyantram spaṣṭamanyat rasakaṃ kharparam atha sattvanirgamaḥ dhamanadravyāt lākṣādayaḥ pratyekamaṣṭamāṃśāḥ ṭaṅkaṇaṃ caturthāṃśamiti granthāntarāt dhamanāddhātava iti nirukteḥ abhrādisatvadravyāṇi tena nāgatāmrādidravyāṇi grāhyāṇi mīnāḥ kṣudramatsyāḥ yavatiktā sarpākṣī yadvā yavaḥ prasiddhaḥ tiktā kaṭukī athetyanantaraṃ śārṅgadharānuktamapi ratnasaṃkhyām āha tatra pañca navaratnāni bhavanti tānyāha pañcaratnāni mukhyāni uparatnacatuṣṭayam vajraṃ muktāphalaṃ caiva pravālaṃ mārkataṃ tathā puṣparāgaṃ nīlavajraṃ gomedaṃ ca viḍūryakam navaratnāni caitāni śodhayenmārayedbhiṣak iti vajraṃ hīrakaṃ pravālaṃ vidrumaṃ marakataḥ taddharitavarṇaṃ puṣparāgaṃ campakahemavarṇābhaṃ nīlam indranīlaṃ nīlavarṇaṃ vaiḍūryakaṃ vaidūryamaṇirbiḍālanetravarṇaṃ nīlapītavarṇam atha vajraśodhanaṃ vyāghrīkandaṃ guharīkandam iti śodhanam atha māraṇam kharo gardabhaḥ matkuṇaḥ khaṭvamallaḥ anyadapi hiṃgviti anyacca sugamam atha vaikrāntamāraṇam vaikrāntaṃ vikṛtimāpannaṃ hīrakaṃ hīrakajātiviśeṣaḥ kapha iti ratnaparīkṣakāḥ prāñcaḥ meṣadugdhī prasiddhā atha śeṣaratnaśodhanamāraṇam jayantīsvarasena dolāyantre maṇikādīni svedayet maṇiḥ sūryacandrakāntādimaṇiḥ yadvā maṇiḥ tathā ca bhramaraśikhikaṇṭhavarṇaśikhāsamaprabho bhujaṅgānāṃ bhavati maṇiḥ kila mūrdhapriyo'narghyaguṇaḥ sa vijñeyaḥ iti pravālaṃ vidrumam atha māraṇaṃ taṇḍulīyakaḥ meghanādaḥ śākaḥ stanyena strīdugdhena uktamākṣikavat svarṇamākṣikavat māraṇaṃ jambīrarasādau atha śilājatuśodhanam grīṣme grīṣmakāle taptaśilācyutaṃ śilājatu samānīya yathā bhūmau na patati godugdhādibhirmardayet śudhyatīti atha bhūmipatitasya śodhanaṃ mukhyam uttamaśilājatupāṣāṇaṃ sūkṣmakhaṇḍaprakalpitaṃ kṛtam atyuṣṇapānīye nikṣipya yāmaikaṃ sthāpayet mardayitvā tannīraṃ vastragālitaṃ gṛhṇīyāt mṛtpātre sthāpayitvā ātape dhārayet granthāntare lohapātre niṣkāsanamuktam catvāri pātrāṇyasitāyasānītyuktatvāt uparisthe yat ghanaṃ tat anyapātre kṣipet tatra jalaṃ dattvā tasmādanyasmin evaṃ dvimāsābhyāṃ jyeṣṭhāṣāḍhābhyāṃ niḥsārayet tato vahnikṣiptau liṅgopamaṃ liṅgākāraṃ bhavet tadā kāryakṣamaṃ kāryasādhakaṃ bhūyāditi parīkṣā spaṣṭamanyat aṅgārair vibhītakāṅgārais triphalākvāthair maṇḍūradviguṇaḥ atha kṣārakalpanā kṣīravṛkṣasya kāṣṭhāni apāmārgaciñcākadalīpalāśasehuṇḍacitrakaśigrūkaṇṭakārīprabhṛtīni pradīpayet jvālayet acchaṃ nirmalaṃ jalaṃ lohapātre kvāthayet yastu cūrṇābhaḥ kṣāraḥ sa pratisāryaḥ maśakādau prayojyaḥ yastu kvāthavat dravarūpaḥ sthitaḥ sa gulmādau peyaḥ ityuktaṃ kṣāradvayam cūrṇalakṣaṇaṃ yuktakāryeṣu gulmādau cārayet tathāca vāgbhaṭaḥ peyaḥ kṣārāgnisādāśmagulmodarajarādiṣu yojyaḥ sākṣo masaścitrabāhyārśaḥkuṣṭhasuptiṣu atha rasakalpanā pāradaḥ sarvarogāṇāṃ jvarādīnāṃ jetā tathā puṣṭikaraḥ smṛtaḥ sujñena tatsādhakena sādhitaḥ tadā dehalohayoḥ siddhaṃ kuryāt atha pāradanāmānyāha rasendraḥ rasānāmindra adhyakṣaḥ rasendraḥ pāradaḥ rogādisamudrātpāradānāt pāradaḥ sūtaḥ svarṇādisiddhiprasavāt sūtaḥ harajaḥ harājjāta iti harajaḥ sūtakaḥ sūta eva sūtakaḥ svārthe kaḥ rasyata āsvādyate ṣaḍrasatvādrasaḥ mukundaḥ mukunmokṣaṃ dadātīti mukundaḥ atha tāmrādidhātūnāṃ sūryādīnām adhiṣṭhānamāha sugamam āraḥ pittaliḥ nāgaḥ sīsakaḥ hema svarṇaṃ vaṅgaṃ raṅgaṃ tīkṣṇaṃ tīkṣṇalohaṃ kāntalohaṃ vṛttaloham atha rasaśodhanam rājikā rasono lasunaḥ etayor mūṣāyāṃ rasaṃ pāradaṃ vibandhayet iti svedanam atha mardanam dinaikaṃ mardayet khalve iti kākamācī prasiddhā athānyair mardanaṃ mūrchanaṃ vā ityūrdhvapātanam atha daradāt pāradānniṣkāsanam daradaṃ hiṅgulaḥ daradam ūrdhvaṃ pātayet ḍamaruyantre sūtavat spaṣṭamanyat amī kālakūṭādayo nava viṣabhedāḥ prakīrtitāḥ kathitāḥ eṣāṃ lakṣaṇaṃ viṣaparīkṣakebhyo jñeyam atha upaviṣāṇyāha lāṅgalī kalihārī karavīrakaḥ aśvamārajaṭārasaḥ ahiphenam āphūkam etāḥ sapta upaviṣajātayaḥ etairmarditaḥ sūtaḥ chinnapakṣaḥ jāyate mukhaṃ dhātugrasanaśīlam ato dhātūn tvarayā grasate kālakūṭādīnāṃ dravaiḥ sapta sapta dinaṃ mardanaṃ prakṣālanaṃ ca anyadapi mukhakaraṇam kṣāraḥ svarjīyavakṣārau rājī rājikā rasonaṃ laśunaṃ navasāro navasāgaraḥ śigruḥ śobhāñjanam dhātucaraṃ dhātugrasanaśāli anyacca bindulīkīṭaiḥ kīṭaviśeṣaiḥ lavaṇaṃ saindhavam amlairnimbukādyaiḥ dhātughasmaraṃ dhātubhakṣakaṃ mukhaṃ jāyate atha kacchapayantreṇa gandhakajāraṇamucyate tatrādau kacchapayantramāha atheti mṛtkuṇḍe nīraṃ nikṣipet tanmadhye mṛtkuṇḍapidhānaṃ śarāvakaṃ sthāpayet kiṃbhūtaṃ madhyaṃ mekhalayā yutaṃ tryaṅgulonnatā mṛdracitā mekhalā madhyaṃ cūrṇena lepayet tanmadhye pāradaṃ dattvā tulyagandhakacūrṇaṃ dattvā upari śarāvaṃ dattvā bhasmalavaṇamudrāḥ kāryāścaturbhir utpalaiḥ puṭet evaṃ ṣaḍguṇaṃ gandhaṃ jīryate gandhakasaṃge viṣaṃ ca deyam atra svarṇajāraṇaṃ noktaṃ granthāntarāllikhyate abījajīrṇasya māritasya doṣarūpatvāt tathāca ajīrṇaṃ śambhubījaṃ tu sūtakaṃ yastu jārayet brahmahā sa durācārī mama drohī maheśvari atha jāraṇam catuḥṣaṣṭyāṃśaṃ hemapatraṃ māyūramāyunā viliptaṃ taptakhalvasthaṃ rasaṃ dattvā vimardayet punarjambīratoyena grāse grāse tvayaṃ vidhiḥ śanaiḥ saṃsvedayedbhūyo baddhvā sampuṭakāñjike bhāṇḍike tridinaṃ sthāpya sūtaṃ jīrṇaṃ samuddharet adhikaṃ tolitaṃ cetsyātpunaḥ svedyaṃ samāvadhi dvātriṃśat ṣoḍaśāṣṭāṃśaṃ krameṇa vasujāraṇam rūpyādiṣu ca sattveṣu vidhirevaṃ paraṃ smṛtaḥ māyūramāyunā māyūrapittena ca hemapatraṃ susvarṇam dhūmasāram aṅgāradhūmaṃ śuddhaṃ pāradaṃ torī gurjaradeśodbhavā sphaṭikā yā raktavarṇā bhavati gandhakaṃ śuddhaṃ navasādaraṃ navasāgaram etatsarvaṃ samam spaṣṭam anyat tathāparaṃ ca apāmārga ūrdhvakaṇṭakaḥ malayūdugdhaṃ kāṣṭhodumbarikādugdhaṃ droṇapuṣpī prasiddhā tatpuṣpāṇi viḍaṅgam irimedo viṭkhadiraḥ cūrṇam etaccūrṇam ūrdhvordhvaṃ dīyate spaṣṭamanyat anyacca kāṣṭhodumbarikā prasiddhā anyacca nāgavallīti spaṣṭam jvālāmukhī prasiddhā pāradaṃ śuddhaṃ rasakaṃ kharparaṃ tālaṃ tutthaṃ śuddhaṃ ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyakṣāraṃ kāravellī śākaviśeṣaḥ tāmrapātraṃ gomūtrapañcāmṛtādau śuddham spaṣṭamanyat pathyaṃ dugdhaudanaṃ mudgaṃ vā tāmraṃ mṛtaṃ vajrī sehuṇḍabhedaḥ dantī jayapālamūlaṃ trivṛnniśothaḥ māṣamātraṃ siddhaṃ rasaṃ pañcāśanmaricaṃ guḍaṃ gadyāṇakaṃ ṣaṇmāṣakaṃ tulasīdalapalaṃ dvayaṃ dvigadyāṇakam etatpramāṇaṃ tridinaṃ kṛtvā bhakṣayet yadvā saptadinam auṣadhabāhulyāt rasāt pāradāt śuddhāt bhāgaikaḥ elīyaḥ elavālukaṃ pippalī śivā harītakī ākārakarabhaḥ ākallakaḥ gandho gandhakaḥ kaṭutailena drāvayitvā śodhitaḥ indravāruṇyāḥ phalāni amī elīyādayaḥ caturbhāgāḥ pratyekaṃ punaḥ indravāruṇikārasaiḥ mardayet māṣamātrāṃ vaṭīṃ khādet indravāruṇikāphalaṃ śuṣkaṃ cūrṇaṃ kāryam śuddhaḥ sūtaḥ pāradaḥ bhāgadvayamiti ṭaṅkadvayaṃ karṣadvayaṃ tathā gandhakasya śuddhasya dvau bhāgau tayoḥ pāradagandhakayoḥ kajjalikāṃ kuryāt sūtāt caturguṇeṣu aṣṭabhāgeṣu kapardeṣu kṣipet bhāgaikaṃ ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyaṃ dattvā gokṣīreṇa mardayitvā varāṭānāṃ mukhaṃ mudrayet śaṃkhasya śaṃkhānām aṣṭau bhāgān śarāvamadhye varāṭakānām adha ūrdhvaṃ dattvā mudrāṃ vidhāya gajapuṭe pacet kapardo varāṭakaḥ puṭasyāntaḥ saṃpuṭasyāntaḥ sarvaṃ kṣipet cūrṇaṃ kajjalīcūrṇaṃ talliptaśarāvayoḥ saṃpuṭasyāntaḥ madhye ṣaḍguñjāsaṃmite rasaṃ siddham ekonatriṃśat ūṣaṇairmaricairdeyaṃ vātaroge ghṛtena dadyāt śapharī kṣudramatsyaḥ pathyavarge hi tasya gṛhītatvāt varo matsyeṣu rohita iti suśrutokteḥ ayuktanidrāṃ divājanyā jayā vijayā taccūrṇaṃ kolamajjāṃ badaramajjāṃ kaṇā pippalī barhirmayūrastatpakṣabhasma bhūrjapatravat tanu sūkṣmaṃ yathā syāttathā hemnaḥ suvarṇasya patrāṇi kārayet tāni sūtena śuddhapāradena tulyāni khalve kṛtvā mardayet kāñcanārastadrasena jvālāmukhī jayantī tadrasena vā lāṅgalyā kalihāryā vā rasena yāvat piṣṭikā bhavati tato hemnaścaturthāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyapiṣṭamauktikacūrṇaṃ hema dviguṇam āvapet melayet teṣu sarvasamaṃ svarṇādisamaṃ gandhaṃ gandhakaṃ kṣipet śuddhaṃ teṣāṃ sarveṣāṃ golaṃ vāsobhirveṣṭayitvā śoṣayitvā ca dhārayet kutra śarāvasaṃpuṭasya ante madhye tatra mudrāṃ pradāpayet lavaṇapūrite bhāṇḍe taṃ saṃpuṭaṃ dhārayet mudrāṃ dattvā śoṣayitvā bahubhirgomayaiḥ puṭet cullyāṃ vā agniṃ dāpayet tataḥ śīte samākṛṣya gandhasūtaṃ samaṃ golakaṃ samaṃ kṣipet pūrvavat khalve piṣṭvā gajapuṭe pacet svāṅgaśītaṃ guñjāyugmam atra yojayet aṣṭābhiḥ maricairvā tribhiḥ sarpiṣā ghṛtena madhunā vā doṣāpekṣayā deyā pathyaṃ lokanāthasamam svacchamanāḥ punaḥ śuciḥ pavitro rogī ayaṃ mṛgāṅkaḥ śleṣmādīn hanyāt mṛgāṅkaścandras tannāmā mṛtāmayatvādroganāśakaḥ yadvā pūrve mṛgāṅke ca kṣayarogatvāt pūrvaṃ dattastasmādayaṃ mṛgāṅkaḥ kecit mṛtasvarṇena mṛtapāradena gaṃdhakaṃ ṭaṅkaṇaṃ muktācūrṇena mṛgāṅkasādhanamāhuḥ tacca yathā bhasmīkṛtasvarṇasamaṃ rasasya bhasmāsureṇāpi rasena tulyam dinauktikaṃ pādikaṭaṅkaṇaṃ ca jambīranīre vaṭakīkṛtaṃ tat mṛtakarpaṭair āvṛtavajrayantre pakvoditaṃ syāt kṣayajinmṛgāṅkaḥ rasarājasya asureśo gaṃdhakaḥ granthāntare kumudeśvaratvena kathitaḥ tathāca hemabhasma rasabhasma mauktikaṃ pāradaṃ kaṇakagandhakaṃ ca kuru sarvatulyakam kāñjikena parimardya golakaṃ mūṣayā ca pariveṣṭya pācayet uddharettamatha sampuṭāttataḥ siddhimeti kumudeśvaro rasaḥ pītamasya tu kaṇairmadhuplutai rājadugdhamatha yojayettathā pathyamatra ghṛtapācitopari kṣārahiṃgurahite himaṃ matam bhasmīkṛtasvarṇaṃ tolakaṃ mṛtapāradaṃ tolakaṃ mṛtamauktikaṃ tolakaṃ kāñjikena nimbūkena vā golaṃ kṛtvā mūṣābhyantare nirudhya lavaṇena pūrya haṇḍikāyāṃ madhye sthāpayitvā vahniṃ jvālayet śīte raktikaikāṃ madhunā khādet chāgadugdhaṃ pibet pathyaṃ yathoktaṃ kumudeśvara eva mṛgāṅkaḥ rasasya śuddhapāradasya catvāro bhāgāḥ kanakasya svarṇasya tāvantaḥ spaṣṭamanyat śāṇasaṃmitaḥ ṭaṃkaṇapramāṇaḥ śuddhaṃ sūtaṃ viṣaṃ gandhaṃ ceti dhattūrabījaṃ triśāṇaṃ sarvebhyo dviguṇā dvādaśa bhāgā hemāhvā hemakṣīrī tasya sthāne vyoṣaṃ trikaṭurityeke spaṣṭamanyat daradaṃ hiṃgulaṃ vatsanābhaṃ viṣaṃ maricaṃ ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyaṃ samabhāgaṃ cūrṇaṃ guñjaikaṃ deyam anupānaṃ kuṭajasya phalam indrayavaṃ tathā kuṭajatvacaṃ karṣamātraṃ madhunā deyaṃ gavyam ājyaṃ vā takram sugamam anyat sugamam tālaparṇī musalīraso deyaḥ pañcakolaśṛto vā kvātho deyaḥ kaphādhikāḥ sannipātāḥ sugamam nistvak tvacārahitaṃ jaipālaṃ daśaniṣkaṃ daśaṭaṅkaṃ maricaṃ pippalīmūlaṃ pāradaṃ gandhamūrchitaṃ pratiniṣkaṃ pratyekaṃ ṭaṅkam saptāhaṃ saptadinaṃ jambīrajair drāvair bhāvyam tadā vaṭī kāryā sā añjanena sannipātaṃ hanti ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyaṃ bharjitaṃ ca sugamam anyat daradaṃ hiṅgulaṃ hemāhvā cokapatramātraṃ hiṅgulādyāḥ karṣamātraṃ dantībījaṃ tatsamaṃ godugdhena triguñjaṃ pibet spaṣṭam anyat atha rājamṛgāṅko rasaḥ kṣayādau śilā manaḥśilā tālakaṃ haritālaṃ varāṭīḥ kapardikāstena pūrayet chāgīkṣīreṇa ṭaṅkaṇaṃ piṣṭvā mukhaṃ rundhayet punaḥ mṛdbhāṇḍe ruddhvā gajapuṭe pacet spaṣṭamanyat śuddhaṃ sūtaṃ pāradaṃ bhāgaikaṃ dvidhā dvibhāgaṃ gandhakaṃ tīkṣṇacūrṇaṃ dvayoḥ samaṃ tribhāgaṃ bhṛṅgajo bhṛṅgarājaḥ kākamācī prasiddhā kuraṇṭaḥ pītavāsā muṇḍī punarnavā sahadevī amṛtā guḍūcī nīlapuṣpī parājitā nirguṇḍī citraṃ citrakaṃ teṣāṃ dravaiḥ sapta sapta bhāvanā deyā elā bṛhadelā niṣkadvayaṃ ṭaṅkadvayaṃ bhakṣyam sthālikāyantre dvihaṇḍikāsampuṭe kayacīyantre tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ śuddhaṃ pathyā harītakī agnimanthaḥ araṇī nirguṇḍī prasiddhā ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyaṃ tacca bharjitaṃ viṣaṃ śuddhaṃ dviguñjaṃ bhakṣayet rāsnādikvāthānupānaṃ vā vātāriḥ eraṇḍamūlam sugamam mṛtaṃ tāmram ajākṣīraṃ tulyaṃ pācyaṃ tolakamitaṃ dugdhaṃ tulyād aṣṭaguṇam adhikaṃ deyam anyathā pākaḥ samyagbhavati gatadravaistu tāmraṃ śuddhasūtaṃ gandhakaṃ ca samaṃ tolakaṃ vālukāyantre pācyam haṇḍikāyāṃ golakaṃ sthāpya upari śarāvakaṃ dattvā mudrā deyā uparivālukāṃ dattvā mudrāṃ dāpayet idaṃ vālukāyantram śeṣaṃ sugamam atha mahātāleśvaro rasaḥ kuṣṭhādau tālaṃ haritālaṃ śuddhaṃ tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ śuddham śilā manaḥśilā sūtaṃ pāradaṃ saindhavaṃ ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyaṃ bhūdhare kacchapayantre saṃpuṭe saṃpuṭodare śarāvasaṃpuṭamadhye etatsiddhaṃ rasaṃ ṣaṭpalaṃ gṛhītvā tatpaścādagnau melayet dvipalaṃ tāmraṃ catuḥpalaṃ lohabhasma jambīrāmlena mardyaṃ laghupuṭena vahnau saṃyojya triṃśadaṃśaṃ viṣaṃ melayet māhiṣājyena mahiṣīghṛtena niṣkārdhaṃ ṭaṅkārdhaṃ bhakṣayet vākucīcūrṇaṃ karṣamātram anulihet bhasmasūtaṃ mṛtaṃ pāradaṃ tatsamo gandhaḥ gandhakaṃ mṛtāyaḥ mṛtalohaṃ mṛtatāmraṃ gugguluḥ mahānimba iti citrakaḥ prasiddhaḥ śilājatusattvam etatpratyekaṃ ṣoḍaśaśāṇaṃ catuḥṣaṣṭiśāṇaṃ mṛtam abhraṃ sarvaṃ madhvājyābhyāṃ viloḍayet snigdhabhāṇḍe sacikkaṇabhāṇḍe dhṛtaṃ māritaṃ khādet dviniṣkaṃ ṭaṅkam piṭharīmadhye haṇḍikāmadhye tāmrapātreṇa sūtakāt triguṇena punaḥ adhomukhena pārśve tatpārśve bhasma utpalādijā jāritaṃ sthāpayet upari pātraṃ dattvā mudrayitvā tadupari gomayaṃ jalaṃ kiṃcit pradātavyaṃ yāmadvayaṃ cullyāṃ pacet spaṣṭamanyat atha citralepaḥ guñjāphalam agniścitrakastaccūrṇaṃ lepitaṃ śvetakuṣṭhanudbhavati śilā manaḥśilā apāmārgastadbhasmāpi liptaḥ śvitraṃ vināśayet unmatto dhattūraḥ snuhī sehuṇḍabhedaḥ arkaḥ raviḥ viṣamuṣṭir mahānimbam hayāriḥ karavīraḥ pratyekena auṣadharasena dinaṃ dinaṃ mardyam evaṃ saptadinaṃ mardyaṃ vastraveṣṭitaṃ tadgolaṃ vālukāyantragaṃ ca svedyaṃ pācyamityarthaḥ devakāṣṭhaṃ devadāru spaṣṭam anyat hemāhvā svarṇakṣīrī mūrchitaṃ sūtam spaṣṭam anyat bhasmasūtaṃ mṛtaṃ kāntalohaṃ muṇḍo'pi lohaviśeṣaḥ tāpyaṃ śilā manaḥśilā vyoṣaṃ trikaṭu triphalā kolabījaṃ kapittham etatsarvaṃ tulyaṃ bhṛṅgarājena ekaviṃśatirbhāvayet niṣkaṃ ṭaṅkamātraṃ madhuyuktaṃ lihet spaṣṭamanyat atha vahniraso jalodarādau śivā harītakī dviguṇā punaruktatvāt trivṛt nisotaḥ dantībījaṃ jaipālaṃ citrakaṃ prasiddham etat tribhāgaṃ pratyekam tryūṣaṇaṃ trikaṭu dantī jaṭā jīrakaṃ pratyekamaṣṭabhāgaṃ jayantī śākaviśeṣaḥ snuk sehuṇḍadugdhaṃ bhṛṅgaṃ mārkavaḥ vahniścitrakaḥ vātāritailam eraṇḍatailaṃ pratyekena rasena saptasaptavāraṃ bhāvyam vajrī sehuṇḍaḥ śeṣaṃ sugamam ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyaṃ hāriṇaṃ śṛṅgaṃ svarṇaṃ mṛtaṃ śuddhaṃ tāmraṃ mṛtaṃ ruddhvā śarāvasaṃpuṭe vanopalaiḥ pacet spaṣṭam anyat sugamam vahniścitrakaḥ viṣamuṣṭiḥ mahānimbaphalaṃ kucelaṃ vā dvayorabhāve samudraphalaṃ vā deyam sugamam tālaṃ haritālaṃ kaṭukī etatsamaṃ mṛtasūtādyam aṣṭauṣadhaṃ cūrṇitam ebhiḥ punarnavādibhirbhāvayet punarnavā varṣābhūḥ devadālī nirguṇḍī taṇḍulīyakaṃ meghanādaḥ tiktakośātakī jālinī eṣāṃ drāvairdinaikaṃ mardayet punardugdhena mardayet māṣamātraṃ kṣaudrairlihet upari nimbapatrakvāthaṃ pibet eraṇḍanālena vāntiṃ kārayet kaphakṣayakāsādayo yānti sūtaṃ mṛtaṃ pāradaṃ hāṭakaṃ svarṇaṃ vajraṃ hīrakaṃ mṛtamabhrakaṃ vā lohaṃ mākṣikaṃ svarṇamākṣikaṃ tālaṃ haritālaṃ nīlāñjanaṃ tutthaṃ śuddhaṃ māritaṃ tadabhāve tāmraṃ vā deyaṃ vamanabhayāt ahiphenam aphūkam etatsamaṃ vajrakṣāraiḥ vimardayet kanakasya dhattūrabījasya aṣṭa śāṇāḥ aṣṭa ṭaṅkāḥ sūtaḥ śuddhaḥ dvādaśa ṭaṅkaḥ tāmraṃ mṛtaṃ dviśāṇam abhrakaṃ catuḥśāṇaṃ mākṣikaṃ mṛtaṃ dviśāṇaṃ vaṅgo mṛtaḥ dviśāṇaḥ sauvīraḥ añjanaṃ triśāṇaṃ lohaṃ mṛtam aṣṭaśāṇam viṣaṃ triśāṇaṃ lāṅgalī kalihārī palapramāṇā amlavetasādyaiḥ mṛdupuṭaṃ dadyāt punaḥ māṣamātro deyaḥ ārdrakarasena rasonarasena vā kilāsaṃ citrakuṣṭhāni visarpabhagandaraṃ jvaraṃ viṣam ajīrṇaṃ jayet etadrogaharo rasaḥ kanakasundaraḥ pāradaḥ gandhakaḥ trikarṣau etau mṛtaṃ tāraṃ mṛtaṃ rūpyam abhraṃ abhrakaṃ vaṅgaṃ ahiḥ nāgaṃ sāraṃ lohaṃ ete ekaikakarṣakāḥ śigru śobhāñjanam jvālāmukhī jayantī taṇḍulīyakaḥ ebhir golakaṃ kṛtvā punarvastrairghṛtaṃ kācapātrasthaṃ lavaṇapūrite bhāṇḍe nyaset vahniṃ dadyāt yāmadvayam tataḥ punaḥ pravālacūrṇakarṣeṇa śāṇamātraviṣeṇa melayitvā kṛṣṇasarpasya garalairbhāvayet divasamekaṃ dinaṃ paścātsthālikāyāṃ haṇḍikāyāṃ ca kupīṃ niveśayet hemāhvā svarṇakṣīrī nīlinī aparājitā kuṭherakaḥ śvetatulasī devadālī madhūkaṃ guḍapuṣpaṃ jātī mālatī madanaphalaṃ spaṣṭamanyat tāraṃ raupyaṃ mṛtaṃ mauktikaṃ muktāphalaṃ hema svarṇaṃ mṛtaṃ sāro mṛtalohaḥ ete pratyekabhāgikāḥ dvibhāgo gandhaḥ sūtaḥ pāradaḥ śuddhatribhāgaḥ etān kajjalīkṛtya kapitthaphalasvarasairmardya mṛgaśṛṅge sthāpayet mṛtkarpaṭaṃ dattvā madhyapuṭe puṭet balā prasiddhā tadrasaiḥ saptavelaṃ saptavāraṃ bhāvayet apāmārga ūrdhvakaṇṭakaḥ tadrasaistridhā bhāvayet lodhraṃ prasiddhaṃ prativiṣā ativiṣā mustaṃ nāgaraṃ dhātakīpuṣpāṇi indrayavaḥ amṛtā guḍūcī eṣāṃ svarasaiḥ pratyekaṃ tridhā bhāvanā syāt tadādisiddho māṣamātro deyaḥ madhunā tathā maricairapi māṣamātraiḥ sarvānatīsārān tathā sarvajāṃ grahaṇīṃ hanyāt mṛtasūtaṃ mṛtapāradaṃ abhrakaṃ gandhakaṃ yavakṣāraṃ saubhāgyaṃ agnimantho vacā etāni sūtatulyāni kuryāt yāvat sūtaṃ pratyekabhāgaṃ mataḥ tato jayantyādibhirvimardayet trivāsaraṃ tridinaṃ tato golaṃ kṛtvā saṃśoṣya lohapātre kaṭāhikādau dhṛtvā upari śarāvaṃ dattvā mudrayet śanairyāmārdhaṃ vahniṃ kuryāt golakatulyāṃ prativiṣāṃ tathā mocarasaṃ dattvā kapitthādibhiḥ saptasapta bhāvayet vijayā bhaṅgā kapitthaṃ prasiddhaṃ tairdhātakyādibhirvāraikaṃ bhāvayet dhātakīpuṣpāṇi indrayavaḥ mustaṃ lodhraṃ bilvaṃ guḍūcī etaiḥ śāṇaṃ ṭaṅkaṃ madhunā lihet vahniścitrakaṃ śuṇṭhī biḍaṃ biḍalavaṇaṃ saindhavaṃ etadanupānaṃ pibet tāraṃ raupyaṃ mṛtaṃ vajraṃ hīrakaṃ abhrakaṃ vā suvarṇaṃ mṛtaṃ gandhakaṃ sūtakaṃ śuddhaṃ tīkṣṇaṃ etāni kramavṛddhāni tāraṃ bhāgaikaṃ vajraṃ dvibhāgaṃ suvarṇaṃ tribhāgaṃ tāmraṃ caturbhāgaṃ sūtaṃ saptabhāgaṃ lohamaṣṭabhāgaṃ evaṃ arkadugdhairmardya kācakupyāṃ vālukāyantre pācayet tato'śvagandhādibhir mardya bhakṣayet arkadugdhaṃ yadyapi bhāvanādravye likhitaṃ tathāpi kumāryā sahaiva deyaṃ arkadugdhasya bhakṣaṇānucitatvāt vānarī kapikacchūḥ muśalī ikṣurā tālamūlī spaṣṭamanyat atha kandarpasundaro rasaḥ sūtaḥ pāradaḥ vajraṃ hīrakaṃ vā abhrakaṃ ahiḥ sīsakaḥ muktā prasiddhā tāraṃ raupyaṃ mṛtaṃ hema svarṇaṃ mṛtaṃ sitābhrakaṃ śvetābhrakaṃ māritam etān karṣāṃśikān pratyekān irimedo viṭkhadiraḥ tena mardayet pravālo vidrumaḥ dvikarṣo gandhako dvikarṣaḥ aśvagandhāsvarasairmardyaḥ mṛgaśṛṅgake kṛtvā mṛdupuṭe pacet tato dhātakīrasairbhāvayet parūṣakaphalaviśeṣaḥ kaseruḥ prasiddhaḥ madhūkaṃ guḍapuṣpaḥ vānarī kapikacchūḥ eṣāṃ rasairbhāvayitvā śoṣayitvā vicūrṇayet elādikaiḥ pratyekaṃ śāṇamitairmiśrayet punaḥ kandarpasundaraṃ śāṇamitaṃ rātrau sitā dhātrī vidārikā eteṣāṃ karṣacūrṇena yutaṃ sarpiḥkarṣeṇa saṃyutaṃ khādet tasyānu dvipalaṃ kṣīraṃ pibet susthiramānasaḥ ramaṇī ramayet elā kṣudrailā patraṃ patrajaṃ vāṃśī rocanā lavaṅgaṃ agaru kesaraṃ mustaṃ mṛgamadaṃ kastūrī kṛṣṇā pippalī jalaṃ vālakaṃ candraḥ karpūraḥ sitā prasiddhā dhātrī āmalakī vidārīkandaṃ sarpirghṛtaṃ spaṣṭam anyat śuddhaṃ rasendraṃ bhāgaikaṃ dvibhāgaṃ gandhakaṃ śuddhaṃ tayoḥ kajjalikāṃ kṛtvā tatra tīkṣṇabhavaṃ cūrṇaṃ sarvatulyaṃ kanyādrāvairmardayet tato golakaṃ kṛtvā eraṇḍapatrairveṣṭayitvā tāmrasampuṭe dhānyarāśau sthāpayet tataḥ kuṭhāracchinnādyair bhāvayet kuṭhārachinnā bisaṃ mṛṇālaṃ bhṛṅgo bhṛṅgarājaḥ kuraṇṭakaḥ pītavāsā nīlikā aparājitā alambuṣā muṇḍī varī śatāvarīNotice an error, a missing source, or a date that should be revised? Suggest a correction. Every amendment enters the scholar moderation queue with the contributor cited.
URN · urn:vamshanidhi:scripture:01KTNN841G30S51TWQDKE2K6SW